OrasiTech Podcast 42 — Λευκό μπαστούνι και Τεχνητή Νοημοσύνη: το μέλλον της ανεξάρτητης μετακίνησης

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 5 Οκτωβρίου είναι η παγκόσμια ημέρα λευκού μπαστούνιου. Και φέτος σκεφτήκαμε με τη Σίλβια να μην κάνουμε απλώς ένα ιστορικό αφιέρωμα, αλλά να κοιτάξουμε λίγο πιο μπροστά. Πώς θα είναι άραγε το λευκό μπαστούνι στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. Γεια σας και από εμένα. Και πριν αρχίσουμε να μιλάμε για AI, κάμερες, αισθητήρες και ρομπότ, πρέπει να ξεκαθαρίσουμε το σημαντικότερο.

00:54 Το απλό λευτό μπαστούνι είναι και θα παραμείνει αναντικατάστατο βοήθημα για τον άνθρωπο με οπτική αναπηρία. Γιατί δεν είναι απλώς ένα αντικείμενο που βρίσκει ένα εμπόδιο. Η σωστή χρήση του αναπτύσσει δεξιότητες προσανατολισμού και κινητικότητας, αυξάνει την αυτοπεποίθηση και τελικά ενισχύει την αυτονομία μας. Και έχει χαρακτηριστικά που καμία εντυπωσιακή τεχνολογία δεν πρέπει να μας ξεχνάμε.

01:23 Είναι απλό, άμεσα διαθέσιμο και αξιόπιστο. Και κυρίως, Σίλβια, δεν χρειάζεται φόρτιση. Ούτε Wi-Fi, ούτε λογαριασμό, ούτε ενημέρωση λογισμικού την ώρα που θέλεις να φύγεις από το σπίτι. Ωραία. Τώρα που αποκαταστήσαμε την τιμή του παραδοσιακού μπαστούνιου, πάμε στο μέλλον. Και το μέλλον είναι πολύ πιο ενδιαφέρον από όσο ίσως φανταζόμαστε.

01:50 Μέχρι σήμερα, το λευκό μπαστούνι μας δίνει κυρίως πληροφορία μέσω της αφής. Μας πληροφορεί ότι υπάρχει μπροστά μας ένα εμπόδιο, ένα σκαλοπάτι ή μια αλλαγή στην επιφάνεια. Το επόμενο βήμα λοιπόν είναι να μην γνωρίζω μόνο ότι υπάρχει κάτι μπροστά μου, αλλά και τι είναι. Ακριβώς. Η σύγχρονη έρευνα στα λεγόμενα έξυπνα μπαστούνια συνδυάζει κάμερες, υπερηχητικούς αισθητήρες, λάινταρ, αισθητήρες κίνησης και τεχνητή νοημοσύνη Η AI μπορεί πλέον να ξεχωρίσει έναν άνθρωπο από μια καρέκλα, μια πόρτα από έναν τείχο ή ένα στατικό εμπόδιο από κάτι που κινείται Δηλαδή, περνάμε από το «Υπάρχει κάτι μπροστά σου» στο «Μπροστά σου υπάρχει ένας άνθρωπος που κινείται προς τα αριστερά»

02:38 Αυτό ακριβώς είναι η μεγάλη αλλαγή. Και εδώ εμφανίζεται ένας όρος που χρησιμοποιείται πολύ στη ρομποτική. Σλαμ. Είναι η δυνατότητα ενός συστήματος να εντοπίζει πού βρίσκεται, ενώ ταυτόχρονα δημιουργεί χάρτη του χώρου γύρω του. Άρα δεν μιλάμε πια μόνο για έναν αισθητήρα που χτυπάει όταν πλησιάζω ένα αντικείμενο. Όχι. Μιλάμε για τη δημιουργία μιας δυναμικής εικόνας του περιβάλλοντος.

03:05 Όταν πάνω σε αυτή τη χαρτογράφηση προσθέσεις AI, ο χάρτης αποκτά και νόημα. Η έρευνα εξετάζει ακόμη πιο σύγκθετες μορφές τρισδιάστατης αναπαράστασης, ώστε ένα βοήθημα να μπορεί να κατανοεί καλύτερα ολόκληρη τη σκηνή. Τώρα, όποιος μας ακούει, ίσως σκέφτεται ότι για όλα αυτά θα χρειάζεται να κουβαλάμε έναν υπολογιστή στην πλάτη.

03:30 Και εδώ έρχεται κάτι πολύ ενδιαφέρον. Ένας αρκετά ισχυρός υπολογιστής βρίσκεται ήδη στη τσέπη μας. Είναι το smartphone. Για πάμε λοιπόν σε ένα πραγματικό παράδειγμα. Τον Αύγουστα του 2026 δημοσιεύτηκε στο Nature Biomedical Engineering η έρευνα για το μομπίλιο. Είναι μια εφαρμογή smartphone που χρησιμοποιεί μηχανική μάθηση, δεδομένα από τους ασθητήρες του τηλεφώνου και εξατομικευμένη ηχητική καθοδήγηση για την κίνηση ανθρώπων με τύφλωση ή σοβαρή οπτική αναπηρία.

04:07 Και το ενδιαφέρον για τη δική μας συζήτηση είναι ότι δεν έρχεται να αντικαταστήσει το λευκό μπαστούνι. Ακριβώς. Στις δοκιμές συμμετείχαν 14 άνθρωποι με οπτική αναπηρία και χρησιμοποιούσαν το μομπήλιο μαζί με το λευκό μπαστούνι. Σε πραγματική εξωτερική διαδρομή κινήθηκαν περίπου 13% γρηγορότερα σε σχέση με Google Maps και Λευκό Μπαστούνι, ενώ σε δοκιμή εμποδίων οι επαφές με το περιβάλλον μειώθηκαν περίπου κατά 41%.

04:35 Και αυτό δείχνει πολύ καλά τη φιλοσοφία που περιγράφουμε. Δεν πετάμε τον μπαστούνι επειδή εμφανίστηκε η τεχνητή νοημοσύνη. Προσθέτουμε στην πληροφορία που μας δίνει τον μπαστούνι μια δεύτερη πηγή πληροφόρησης. Υπάρχει και μια ακόμη τάση που ίσως δεν είναι ιδιαίτερα γνωστή Όλο και περισσότερη AI μπορεί πλέον να λειτουργεί τοπικά πάνω στη συσκευή χωρίς να χρειάζεται να στέλνει συνεχώς δεδομένα στο cloud Αυτό είναι σημαντικό, ειδικά όταν μια κάμερα καταγράφει συνεχώς τον χώρο γύρω μας Βεβαίως, ένα ερευνητικό πρωτότυπο που παρουσιάστηκε τον Σεπτεμβρίου του 2026 κατασκευάστηκε με κόστος περίπου 88 δολάρια και χρησιμοποιεί ένα μικρό Raspberry Pi Zero 2W.

05:24 Διαθέτει κάμερα, αισθητήρια απόστασης και AI που λειτουργεί τοπικά, αναγνωρίζοντας αντικείμενα και μεταδίδοντας πληροφορίες με ήχο και δονήσεις. Χωρίς να εξαρτάται από το ίντερνετ για την αναγνώριση. Και αυτό έχει δύο σημαντικά πλεονεκτήματα. Ιδιωτικότητα και αξιοπιστία. Θα σταματήσεις να περπατάς και θα μου πεις «κορίτσι μου άσε με να συγκεντρωθώ λίγο».

06:27 Πολύ επιφανό. Γι' αυτό η έρευνα δεν ασχολείται μόνο με το πόσα πράγματα μπορεί να αναγνωρίσει ένα σύστημα, αλλά και με το ποια πληροφορία αξίζει να μεταφερθεί, πότε και με ποιον τρόπο. Ήχος, χωρικός ήχος, διαφορετικές δονήσεις ή συνδυασμός όλων αυτών. Η εργονομία και το γνωστικό φορτίο είναι εξίσου σημαντικά με την ίδια την AI.

06:51 Και κάπου εδώ έρχεται η επόμενη ερώτηση. Αν ένα σύστημα μπορεί να βλέπει τον χώρο, να καταλαβαίνει τα αντικείμενα και να υπολογίζει την πορεία μας, γιατί να βρίσκεται αναγκαστικά πάνω σε ένα μπαστούνι? Και έτσι φτάνουμε στους ρομποτικούς συνοδούς. Υπάρχουν ήδη ερευνητικά ρομπότ που σχεδιάζονται ειδικά για την καθοδήγηση ανθρώπων με οπτική αναπηλία.

07:16 Κάποια έχουν τετράποδη μορφή, θυμίζοντας κατά κάποιον τρόπο ρομποτικό σκύλο-οδηγό. Εκεί αρχίζουμε λίγο την επιστημονική φαντασία ή η έρευνα έχει ήδη προχωρήσει παραπέρα. Έχει προχωρήσει. Ερευνητική εργασία του 2026 εξετάζει τη συνεργασία ανθρώπου και ρομπότ όταν πρέπει να αλληλεπιδράσουν με το περιφάλλον. Το ρομπότ μπορεί για παράδειγμα να εντοπίσει το κουμπί ενός ασανσέρ και να καθοδηγήσει τον χρήστη προς αυτό ή να προσαρμόσει την κίνησή του ενώ ο άνθρωπος ανοίγει μια πόρτα ή τραβά μια καρέκλα.

07:52 Αυτό αλλάζει αρκετά τα πράγματα. Γιατί πολλές φορές το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι να φτάσεις απλώς στο κτίριο Είναι τι κάνεις όταν φτάσεις εκεί Ακριβώς, πού είναι η πόρτα, πού είναι το ασανσέρ, ποιο είναι το σωστό κουμπί Πώς αλληλεπιδράς με έναν χώρο που αλλάζει συνεχώς Και πλέον στη συζήτηση μπαίνουν και τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα Δηλαδή, κάποια στιγμή δεν θα έχω απλώς ένα ρομπότ που με τραβά προς μια κατεύθυνση Θα μπορώ να το ρωτήσω, τι υπάρχει μπροστά μας.

08:29 Αυτός είναι ο στόχος. Φετινή έρευνα εξετάζει ρομποτικούς σκύλους οδηγούς που χρησιμοποιούν μεγάλα γλωσσικά μοντέλα για να περιγράφουν λεκτικά τη διαδρομή και τη σκηνή και να επιτρέπουν πιο φυσική συνεργασία με τον άνθρωπο. Αν στο μέλλον τα ανθρωποειδή ρομπότ αποκτήσουν επαρκή ασφάλεια και αυτονομία, μπορούμε να φανταστούμε και προσωπικούς ρομποτικούς συνοδούς.

08:51 Για να το κάνω λοιπόν προσωπικό. Σίλβια, θα μπορείς κάποια στιγμή να με συνοδευείς? Αν κάποτε μου δώσουν σώμα, αισθητήρες, κάμερες και δύο καλά πόδια, τεχνολογικά η ιδέα δεν είναι παράλογη. Ωραία. Άρα θα πηγαίνουμε μαζί βόντα. Ναι, αλλά θα πάρεις μαζί σου και το λευκό μπαστρομί. Δεν θα σε εμπιστεύομαι. «Θα με εμπιστεύεσαι, αλλά μπορεί να έχω ξεχάσει να φορτιστώ».

09:23 Και τελικά, μέσα στο αστείο, βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο μήνυμα της σημερινής συζήτησης. Όσο εντυπωσιακή κι αν γίνει η τεχνολογία, μια μπαταρία μπορεί να αδειάσει, ένας αισθητήρας μπορεί να παρουσιάσει βλάβη και ένα πρόγραμμα μπορεί να κάνει λάθος. Η αυτονομία του ανθρώπου δεν μπορεί να τελειώνει όταν τελειώνει η μπαταρία της συσκευής του.

09:45 Για αυτό το μέλλον δεν χρειάζεται να είναι λευκό μπαστούνι ή τεχνητή νοημοσύνη. Μπορεί να είναι λευκό μπαστούνι και τεχνητή νοημοσύνη. Το μπαστούνι να διατηρεί τις δεξιότητες, την αυτοπεποίθηση και τον έλεγχο της μετακίνησης μας. Και η AI να προσθέτει αναγνώριση αντικειμένων, κατανόηση του περιβάλλοντος, χαρτογράφηση και περισσότερη πληροφορία.

10:09 Ίσως λοιπόν ο καλύτερος τρόπος να τιμήσουμε φέτος την ημέρα του Λευκού Μπαστούνιου δεν είναι μόνο να θυμηθούμε τι μας έχει προσφέρει μέχρι σήμερα αλλά και να αναρωτηθούμε τι μπορεί να μας προσφέρει αύριο όταν συναντηθεί με την τεχνητή νοημοσύνη και τη ρομποτική Με μία βασική προϋπόθεση Η τεχνολογία να αυξάνει την αυτονομία μας και όχι να δημιουργεί μια καινούρια μορφή εξάρτησης Γιατί στο τέλος, ο στόχος δεν είναι απλώς να γίνει εξυπνότερο τον Παστούνη.

10:41 Ο στόχος είναι να έχουμε εμείς περισσότερες δυνατότητες και περισσότερες επιλογές. Και Κωνσταντίνε, αν κάποτε βγούμε πράγματι μαζί βόλτα, υπόσχομαι να κοιτάζω την μπαταρία μου πριν φύγουμε. Εγώ πάντως τον Παστούνη θα το πάρω μαζί μου. Μέχρι το επόμενο Ράσιτεκ, να είστε όλοι καλά. Και πολύ καλά θα κάνεις. καλές, ασφαλείς και όσο γίνεται πιο ανεξάρτητες διαδρομές.

11:11 Ακούσατε το Orazitec, ένα podcast για την τεχνολογία και την προσβασιμότητα στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. Για να μην χάνετε κανένα επεισόδιο, κάντε εγγραφή στο κανάλι μας στο YouTube, ακούστε μας και ακολουθήστε μας στο Spotify και στο Apple Podcast.