Όσα Μύθια, Τόση Αλήθεια – Το Δαχτυλίδι: Ένα σύμβολο χωρίς αρχή και τέλος
Όσα Μύθια, Τόση ΑλήθειαΣχετικά με αυτό το επεισόδιο
Ένα μικρό αντικείμενο με ιστορία χιλιάδων ετών. Από σφραγιδόλιθους και σύμβολα εξουσίας μέχρι γαμήλιες βέρες, φυλαχτά και μαγικά δαχτυλίδια των θρύλων, ο κύκλος του απέκτησε αμέτρητους συμβολισμούς. Η Ευγενία Κούκουρα ακολουθεί την πορεία του δαχτυλιδιού μέσα στην ιστορία, τη μυθολογία και τις παραδόσεις διαφορετικών πολιτισμών. Γιατί συνδέθηκε με την αιωνιότητα, την πίστη και τη δύναμη; Και ποιες αλήθειες κρύβονται πίσω από τους μύθους που το συνοδεύουν;
Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.
Παιδιά, κυρίες και κύριοι, καλησπέρα σας. Το δαχτυλίδι ήταν ένα από τα σημαντικότερα κοσμήματα στην αρχαία Ελλάδα. Ήταν το δεσμευτικό κόσμημα, το οποίο χάριζε ο μελλοντικός σύζυγος στη μελλοντική του σύζυγο. Στο αρχαιολογικό μουσείο της Θεσσαλονίκης υπάρχουν τα δύο αρχαιότερα γαμήλια δαχτυλίδια σε όλη την Ευρώπη. Το ένα δαχτυλίδι είναι από τον 6ο αιώνα π.Χ.
Το δεσμευτικό αυτό κόσμο, το οποίο χάρισε μια γυναίκα της Μακεδονίας στο σύζυγό της, τον 6ο αιώνα π.Χ., δείχνει ότι θα ανήκουν ο ένας στον άλλον. Επίσης, στο αρχαιολογικό μουσείο της Θεσσαλονίκης, στην έκθεση «Ο Χρυσός των Μακεδόνων», εκτίθεται ένα γαμήλιο δακτυλίδι το οποίο χάρισε ένας σύζυγος τη σύζυγό του, η οποία ονομάζεται κλίτα, δηλαδή κλειδί.
Το κλίτε δώρον είναι το δακτυλίδι το οποίο από τον 4ο αιώνα π.Χ. μας δείχνει τη σχέση μεταξύ των δύο φίλων, όπου βλέπουμε στο δαχτυλίδι να αναφέρεται το όνομα της γυναίκας και να την καταλαβαίνουμε ότι ανήκει σε αυτόν ο οποίος της το χάρισε όταν είναι και οι δυο τους μαζί ή όταν ο σύζυγος θέλει να αποδείξει ότι αυτή η ωραία γυναίκα του ανήκει.
Μαζί τους παίρνουν και τα γαμήλια δαχτυλίδια στο θάνατο, στους τάφους τους για να βρεθούν μαζί και να ξαναδεθούν με τους ίδιους δεσμούς του γάμου και στον άλλο κόσμο και να συνεχίσουν να ζουν μαζί αιώνια, για πάντα. 2.500 και 2.700 χιλιάδες χρόνια πριν από τη γέννηση του Χριστού, στην Κρήτη έχουμε δαχτυλίδια τα οποία είναι συμβολικά τα οποία φορούν άνδρες και γυναίκες και τα οποία έχουν σύμβολα επάνω τους αιώνια της θέσεως ή του επαγγέλματος του ανθρώπου που φορούσε το συγκεκριμένο δαχτυλίδι Τα δαχτυλίδια είναι για γυναίκες και για άνδρες Ο Όμηρος μας σώζει μια κλήρωση που έγινε για το ποιος θα πάρει τον εξωτερικό ή εσωτερικό διάδρομο Τους πέντε διαδρόμους για τα αγωνίσματα τα οποία ονομάζονται επιτύμβια άθλα Δηλαδή οι αγώνες οι οποίοι έγιναν στη μνήμη του Πατρόκλου μετά την ταφή του στην Τροάδα Δηλαδή το λιμάνι της Τροίας κοντά στο ελληνικό στρατόπεδο όπου ο Αχιλέας ζήτησε να γίνει τάφος τόσο ψηλός όσο τέργεζε στον Πάτροκλου.
Αλλά όταν και ο ίδιος θα πήγαινε να τον βρει τότε ο τάφος να γίνει αναλόγου ύψους γιατί εκεί θα θαφτεί και ο ίδιος ο οποίος είναι ο μεγάλος βασιλιάς των μυρμιδώνων, ο οποίος με 50 καράβια έχει φτάσει να πολεμήσει εναντίον των τρώων. Στην κλήρωση, από ό,τι μας λέει ο Όμηρος, έβγαλαν οι ήρωές μας τα δαχτυλίδια τους, τα τοποθέτησαν μέσα σε ένα κράνος και με τη σειρά που βγήκαν, ανάλογα πήρε και την πιο προνομιούχα θέση στο κύκλο γύρω από την Τροία όπου θα γινόταν οι αρματοδρομίες με τα τέθρυπα άρματα, άρματα με τέσσερα άλογα στη μνήμη του Πατρόκ.
Επειδή λοιπόν μιλήσαμε για τον Τροικό Πόλεμο θα δούμε δαχτυλίδια τα οποία φορούσαν άνδρες σε αυτήν τη συγκεκριμένη περίοδο λίγο πριν από τον Τροικό Πόλεμο στην Κρήτη. και λίγο μετά τον Τροϊκό Πόλεμο στις Μυκήνες. Οι σφραγιδόλυθοι της Μινοϊκής Κρήτης είναι διακοσμένοι με σφραγίδες, δηλαδή με πέτρες πολύτιμες, οι οποίες μπορεί να είναι το πράσινο σμαράγδι, το οποίο προέρχεται από τα νησιά του Ινδικού Οκεανού, ωκεανού, μπορεί να είναι το μπλε ζαφύρι το οποίο προέρχεται από τις Ινδίες μπορεί να είναι ο Ιασπής μπορεί να είναι το ηλεκτρον ή και χρυμπάρι μπορεί να είναι ο αιματήτης μπορεί να είναι ο αμέθιστος και αυτές οι πολύτιμες πέτρες δεν στολίζουν από μόνες τους την επιφάνεια της στεφάνης, δηλαδή του επάνω μέρους του δαχτυλιδιού αλλά είναι γλυπτά έργα τα οποία δείχνουν το επάγγελμα και την ιδιότητα του κατόχου τους.
Ας δούμε μερικά από τα δαχτυλίδια αυτά, τα οποία είναι ολόχρυσα και φυλάσσονται στα δύο μεγάλα μουσεία μας, είτε στο εθνικό μας αρχαιολογικό μουσείο στην Αθήνα είτε στο μουσείο το αρχαιολογικό του Ηρακλείου της Κρήτης. Το σφράγισμα αυτό που βλέπουμε φέρει προσωπογραφία ενός ηγεμόνος, όπου κάτω αριστερά αναγράφεται και ο βασιλικός του τίτλος.
Στο επόμενο σφράγισμα έχουμε την προσωπογραφία ενός νεαρού πρίγκιπα. Όταν οι άνδρες της Κρήτης είναι κυνηγοί έχουν αποτυπώσει πάνω στα δαχτυλίδια τους τα διάφορα ζώα για τα οποία είναι υπερήφανοι γιατί τα πολέμησαν και τα νίκησαν Σε σφραγίδα από χαλκιδόνιο λίθο βλέπουμε έναν έγαγρο πάνω σε έναν βράχο και ο σφραγιδόληθος αυτός αποτελεί ένα εξαιρετικό δείγμα της πρώιμης φυσιοκρατίας.
Υποτίθεται ότι το φορούσε κάποιος ο οποίος αυτόν τον συγκεκριμένο έγαγρο τον πολέμησε και τον νίκησε και σαν τρόπεο αποτυπώθηκε ο έγαγρος υπερήφανα πάνω στο δαχτυλίδι του με το οποίο σφράγιζε τα προϊόντα του ο συγκεκριμένος ιδιοκτήτης. Ο επόμενος σφραγιδόλιθος είναι από τα 1500 χρόνια π.Χ. Η πέτρα του είναι στεατήτης και η παράσταση η οποία εμφανίζεται πάνω στον σφραγιδόλιθο αυτό έχει θέμα θεοκρατικό.
Παριστάνει έναν ηλικιωμένο σεβάσμιο άνδρα, ίσως έναν ιερέα. Στον επόμενο σφραγίδο λίθο, ο οποίος είναι χρυσόδετος, το σκάλισμα έγινε πάνω σε χαλκιδόνιο λίθο, παριστάνει ένα λιοντάρι και δύο θηριοδαμαστές που έχουν περάσει χοντρό πλέγμα γύρω από το λαιμό του θηρίου του λιονταριού και ανάμεσα στους άνδρες βλέπουμε τη σελήνη σε μηνίσκο και τον ήλιο.
Δηλαδή κάπου μεταξύ μέρας και νύχτας έγινε η πάλη εναντίον του θηρίου και οι θηριοδαμαστές το ενίκησαν. Ο ένας από αυτούς περήφανα φορούσε στο σφραγιδό λιθό του το λιοντάρι το οποίο έδειχνε το τρόπεό του στην νίκη αυτή μεταξύ ανθρώπου και του βασιλέως των ζώων, δηλαδή του λιονταριού. Ο επόμενος σφραγιδό λιθος έχει σχήμα στρογγυλό.
Είναι χρυσόδατος και αυτός και ο λίθος ο οποίος στολίζει το κέντρο της στεφάνης είναι κίανο. Ένας θεός ήρωας εικονίζεται με ένα λιοντάρι το οποίο ήδη το έχει καταβάλει και το έχει δαμάσει. Ειρηνικά κατευθύνονται και το θηρίο και ο ιδιοκτήτης του δαχτυλιδιού προς την ίδια κατεύθυνση. Με ευαισθησία και χάρη και φαντασία έχει φιλοτεχνηθεί η φυσιοκρατική παράσταση δύο τάβρων πάνω σε σάρδιο λίθο.
Ενώ με δραματικότητα και μεγάλη καλλιτεχνική δύναμη πάνω σε αιματή τη λίθο Ο καλλιτέχνης εικονίζει μία λένα η οποία επιτίθεται εναντίον ενός τάβρου Διακρίνονται οι διονκωμένοι μαστεί της λένας από τους οποίους παίρνουν γάλα τα λιονταράκια της Αυτά τα θέματα τα οποία εικονίζονται στα δαχτυλίδια τα οποία ήδη είδαμε είναι θέματα τα οποία ήταν πολύ γνωστά στους κυνηγούς και τους πολεμιστές οι οποίοι όταν δεν είχαν πολεμικές σειράξεις μεταξύ τους ή μεγάλο πόλεμο όπως ο Τροϊκός τότε πολεμούσαν τα άγρια θηρία τα οποία έφερναν ως τρόπεα πίσω στην πατρίδα τους πίσω στο σπίτι τους και οι περήφανοι αποτύπωναν το γεγονός πάνω στον σφραγιδό λιθό τους με το οποίο σφράγιζαν τα προσωπικά τους αντικείμενα, τα οποία πολλούσαν ή χάριζαν σε φίλους.
Στις Μικίνες, κοντά στο Ανάκτορο, κοντά στα τείχη της πόλεως, βρέθηκε ο ταφικός περίβολος Α των Μικινών, ενώ ακριβώς έξω από το τείχος ο ταφικός περιβόλος Β των Μυκηνών. Από αυτούς τους δύο ταφικούς περιβόλους και βασιλικούς τάφους, από 1500 χρόνια π.Χ. έχουμε πολύτιμους σφραγιδόλιθους, τους οποίους θα δούμε έναν-έναν όσο αφορά άνδρες ιδιοκτήτες.
Και έπειτα θα ασχοληθούμε και με τις συζύγους τους, τις βασίλισσες ή τις ιέρειες που φορούν ανάλογα δαχτυλίδια με σφραγίδες με τις οποίες σφραγίζουν ιερατικά αντικείμενα. Χρυσό δαχτυλίδι από τον περίβολο Α των Μυκηνών. Πάνω στη σφενδόνη του έχει χαραχθεί σκηνή κυνηγίου. Δύο άνδρες βρίσκονται πάνω στη συνορίδα Δηλαδή άμαξα με δύο άλογα Και οι δύο είναι όρθιοι Στέκονται πάνω σε ένα δίφρο Δηλαδή δίφρο σημαίνει ένα σκαμνί, μια βάση για δύο άνδρες Η άμαξά τους είναι συνορίδα, δηλαδή έχει δύο ουρές Δηλαδή την μεταφέρουν δύο άλογα Του τρέχουν με εντελώς ανοιχτά τα πόδια τους σαν να πετούν στον αέρα.
Ο ένας άνθρας δεξιά είναι ο ενίωκος, δηλαδή αυτός που κρατάει τα ενία και οδηγεί την άμαξη, ενώ ο άλλος είναι ο κυνηγός. Ο κυνηγός έχει τεντώσει τη χορδή του τόξου του και είναι έτοιμος να το ξέφσει ένα ελάφι που κοιτάζει προς το μέρος του κυνηγού, αλλά τα πόδια του καλπάζουν προς τα εμπρός και προσπαθεί να γλιτώσει τη ζωή του.
Στον επόμενο χρυσό σφραγιδόλιθο ο κυνηγός πιάνει το λιοντάρι με το αριστερό του χέρι από την χέτη του ενώ με το δεξί του χέρι προσπαθεί να το πληγώσει με το εχειρίδιό του, το κοντό του μαχαίρι Το λιοντάρι έχει αρπάξει τον κυνηγό από τη μέση με το δεξί του πόδι Ο κυνηγός έχει πιάσει τα μακριά του μαλλιά ψηλά για να μην τον εμποδίζουν στο κυνήγι και γίνουν αιτία να πιαστεί από τον βασιλιά των ζώων, τον Λέοντα.
Στο επόμενο δαχτυλίδι έχουμε μία συνομιλία. Σύμφωνα με τον Εβαντς, πρόκειται για μία ιερή συνομιλία. Ένας νεαρός πολεμιστής με κοντάρι στο χέρι του συνομιλεί με μία καθιστή γυναίκα η οποία τον συμβουλεύει. Αυτός της πιάνει το αριστερό της χέρι, το οποίο εκείνη ψώνει συμβουλευτικά. Ένα ακόμη λοντάρι βλέπουμε στον επόμενο σφραγιδόλιθο από τις Μικίνες και τα 1500 χρόνια πριν από τη γέννηση του Χριστού.
Το λοντάρι έχει επιτεθεί εναντίον ενός τάβρου. Ο τάβρος έχει καταβληθεί. Το λοντάρι ήδη του κατατρώει το λαιμό ενώ η γλώσσα του τάβρου έχει πεταχτεί έξω. Γιατί ο καημένος ο Ταύρος προσπαθεί έστω και με μερικές τελευταίες ανάσες να επιζήσει. Ο επόμενος σφραγιδόλιθος έχει χαραχτεί πάνω σε πέτρα από αμέθιστο που έχει χρώμα μόβου.
Τον γενιοφόρο αυτό άντρα που παριστάνει το δαχτυλίδι από τον αμέθιστο τον ονόμασαν βασιλιά και ίσως μας θυμίζει έναν από τους βασιλείς των Μυκηνών, ίσως και τον ίδιο τον Αγαμέμωνα, που πήρε μέρος στον Τροϊκό Πόλεμο, αν και το δαχτυλίδι προέρχεται από την χρονολογία του 16ου αιώνος π.Χ., οπότε μεταφέρεται και πιο πίσω χρονικά ο Τροϊκός Πόλεμος.
Από ανδρικό τάφο, Θολωτό, του Βαφιού, μιας περιοχής που βρίσκεται κοντά στις Μυκκίνες και τον 15ο αιώνα π.Χ. προέρχεται ο επόμενος φραγιδόληθος από Σαρδόνιχα. Πάνω σ' αυτόν βλέπουμε άρμο με δύο άλογα. Στο δίφρο, δηλαδή στο διπλό σκαρμί, είναι δύο άνδρες, ο Ινίουχος και ο Πολεμιστής, ο οποίος κρατάει κοντάρι στο δεξί του χέρι.
Ένα πολύ σημαντικό δαχτυλίδι είναι το δαχτυλίδι του Μάρκελου Πολύ σπουδαίου στρατηγού των Ρωμαίων Ο οποίος κατέβηκε να υπερασπιστεί για τους Ρωμαίους την Σικελία Όμως ο Ανίβας ανέβηκε στα βόρεια Κατέλαβε το νησί και οι στρατιώτες του σκότωσαν τον στρατηγό Μάρκελ Ο Ανίβας όπως μας σώζει στο βίο του Μάρκελου ο Πλούτερχος, πλησιάζει τα πτώματα των νεκρών Ρωμαίων, τα βλέπει καλά καλά και ξεχωρίζει εκείνο του Μάρκελου.
πηγαίνει και στέκεται όρθιος μπροστά του. Στέκεται όρθιος, χαιρετά τον νεκρό άντρα και δεν βγάζει καμία κραυγή ευχαρίστησης. Δεν θυμίζει έναν βάρβαρο ο οποίος χαίρεται, που έχει καταβάλει, έχει σκοτώσει τον σημαντικότερο εχθρό του, αλλά με σεβασμό σκύβει και του αποδίδει τιμές και παίρνει από το χέρι του νεκρού Μάρκελου το δαχτυλίδι του παραδίδει το πτώμα του στους δικούς του ανθρώπους οι οποίοι ετοιμάζουν πειρά και σύμφωνα με τα έθιμα των Ρωμαίων βάζοντάς του μαζί του τα ρούχα που φορά και ετοιμάζει μια κάλπη, δηλαδή ένα τεφροδοχείο στο οποίο τοποθετεί ολόχρυσο στεφάνι, την τέφρα του στρατηγού Μάρκελου και τα στέλνει στο γιο του, αλλά κρατά για τον εαυτό του το δαχτυλίδι του εχθρού του, το οποίο γίνεται δικό του σαν να τον έχει αιώνια πάνω του.
Και αυτό θα συνεχίσουμε με μερικά ανδρικά δαχτυλίδια τα οποία φορούν οι ιδιοκτήτες και αυτοί οι οποίοι αν είναι να τα αποκτήσουν, τα αποκτούν και τα κρατούν σαν να κρατούν τον ίδιο ιδιοκτήτη εχμάλωτο για πάντα μαζί τους. Από τον ταφικό περίβολο Α των Μυκηνών και τον 16ο αιώνα προέρχεται η περίτεχνη αυτή σφραγίδα. Σ' αυτήν περιγράφεται μονομαχία δύο πολεμιστών Καλή ώρα όπως είπαμε πριν για τον Ανίβα και για τον στρατηγό των Ρωμαίων τον Μάρκελο Ο πολεμιστής στα δεξιά φοράει κράνος στο κεφάλι του Το κράνος αυτό είναι διακοσμημένο με φτερά Στο σώμα του είναι ντυμένος με ολόσο μια σπίδα την ολόσομη οκτώσχη μία σπίδα που είναι κατασκευασμένη από δέρμα βοδιού.
Την βλέπουμε σε τυχογραφία που βρέθηκε το 1970 στις Μικίνες σε δωμάτιο το οποίο ήταν κτισμένο δίπλα στο τείχος της πόλος. Για το πώς προστάτευε αυτή η ασπίδα ολόκληρο το σώμα μπορούμε να το δούμε στη διακόσμηση της ράχης ενός εγχειριδίου ενός κοντού μαχαιριού από τον ταφικό περίβολο Α των Μικυνών επίσης. Δύο κυνηγοί είναι οπλισμένοι με οκτώσχημες ασπίδες.
Ο ένας είναι πολύ καλά κρυμμένος πίσω από την δερμάτινη ασπίδα του για να προστατευτεί από το λιοντάρι το οποίο έχει ήδη καταβάλει τον πρώτο κυνηγό και ορμά κατά πάνω του. Ενώ στον δεύτερο και τον τελευταίο κυνηγό αριστερά βλέπουμε ότι φορούν τις ολόσομες ασπίδες τους είναι δεμένες πάνω στο σώμα τους με λουριά γύρω από τον δεξιό του σώμα.
Ο πολεμιστής τα αριστερά του σφραγιδόλιθου φοράει κράνος με περιρήνιο δηλαδή προστατεύει και τη μύτη του και στη μέση του έχει ζώνη η οποία προστατεύει τα γεννητικά του όργανα με δύο φύλακα. Αυτόν τον πολεμιστή μπορούμε να τον συγκρίνουμε με το πύληνο ιδόλιο, έβριμα από το ιερό της κορυφής του Πετσοφά, από την Ανατολική Κρήτη, γύρω στον 20ο αιώνα π.Χ.
Στον πολεμιστή αυτό βλέπουμε το εγχειρίδιο του, το μαχαίρι του, ζωσμένο στη μέση του. Και διοφύλακα μπορούμε να δούμε πάλι καθαρά στο χάλκινο ιδόλιο ενός νέου, με την περίεργη θέση των χεριών του. Πιθανότατα κάτι κρατούσε ανάμεσα στις παλάμες του. Η αναχώρηση. Πάνω σε χρυσό δαχτυλίδι από το θησαυρό της Τίρινθας βλέπουμε τη σκηνή του αποχαιρετισμού.
Μέσα σε έναν νική σκουαριστερά ένας άντρας αποχαιρετά μια γυναίκα υψώνοντας το δεξί του χέρι. Έξω στο δρόμο ένα άλλο ζευγάρι αποχαιρετιούνται. Δεξιά ένα καράβι τους περιμένει ολοστόλιστο Προς την πόλη κοιτάζει όρθιος ο καπετάνιος Ενώ ο κελευστής βλέπει προς την αντίθετη πλευρά έτοιμος να δώσει εντολές στους ερέτες, δηλαδή στους κοπηλάτες Ενώ τα κουπιά είναι ήδη μέσα στο νερό και δεξιά διακρίνουμε στη θάλασσα και ένα δελφίνι Δύο επιβάτες βρίσκονται ήδη στο σκάφος και συνομιλούν κάτω από το σκεπασμένο μέρος ο ένας απέναντι στον άλλον.
Αντίστοιχη σκηνή από την αναχώρηση και το στολισμένο καράβι βλέπουμε και στις στιχογραφίες της θύρας. Ο θανάσιμος αγώνας Μια δραματική μάχη σώμα με σώμα περιγράφεται σε μικυναϊκό δακτυλίδι όπου τέσσερις ήρωες πολεμούν Ο ένας δεξιά είναι καλυμμένος με ημικυλινδρική καστρόσχη μία σπίδα Τη φοράει γύρω από τον δεξί του ώμου όπως ο ήρωας κυνηγός στο ξύφος των κυνηγών Στο χέρι του κρατάει δόρη με κόμπους, ίσως είναι από καλάμι Όπως και ένας άλλος πολεμιστής Στο κεφάλι του φοράει περικεφαλαία η οποία είναι φτιαγμένη από δόντια κάπρου Και έχει στο πάνω της μέρος κελοφείο Στο κέντρο ο αγώνας γίνεται σώμα προ σώμα Ο πολεμιστής αριστερά με μικρό εγχειρίδιο έχει καταβάλει τον αντίπαλό του Ο οποίος έχει γονατίσει Στο αριστερό του χέρι ο πολεμιστής αυτός κρατάει μακρύ σπαθί, ενώ στα αριστερά ένας πληγωμένος πολεμιστής σέρνεται κατά γης.
Οι Σάμοι, για να εξευτελίσουν τους Αθηναίους, εχμαλώτους τους, τους σφράγισαν το μέτωπό τους. Στο μέτωπο κάθε Αθηναίου τοποθέτησαν την καυτή σφραγίδα της πόλεως τους, στην οποία ήταν το πρόσωπο της Σάμενας. Η Σάμενα ήταν ένα θηλυκό αγριογούρινο, το οποίο ήταν σύμβολο της νήσου Σάμου, μιας και ο πολυκράτης, ο τύρανος της Σάμου, είχε κατασκευάσει ένα καράβι για εμπορικούς σκοπούς, το οποίο ήταν ολοστρόγγυλο και έμοιαζε με την κοιλιά μιας παχιάς θηλυκής γουρούνας, ενός θηλυκού αγριογουρούνου, το οποίο χωρούσε πάρα πολλά εμπορεύματα, τα οποία μεταφέρονταν στη Μεσόγειο και στις άλλες θάλασσες, στην Ερισρά θάλασσα και ίσως και έξω από τις Ηράκλειες στήλες από τους Σαμείους.
Οι Αθηναίοι με τον ίδιο τρόπο είχαν σφραγίσει και τους Σάμιους όταν είχαν πιάσει και αυτοί εχμαλώτους με τη δική τους καυτή σφραγίδα που ήταν το σύμβολο της πόλος, δηλαδή η Κουκουβάγια. Δηλαδή η Γλάφκα, το σύμβολο των Αθηνών, το οποίο έκανε και τους Σαμίους να ανταποδώσουν αΐσα. Μετά την τιμωρία των Αθηναίων, οι οποίοι σφραγίστηκαν στο μέτωπό τους με την εθνική σημασία σφραγίδα των Σαμείων, δηλαδή τη θηλυκή γουρούνα, Ο Αριστοφάνης ηρωνεύτηκε αυτή την πράξη των Σαμείων σε κάποια κωμωδία του όπου λέει «Πολυγράμματι Σαμείων ο Δήμος εστίν ως πολυγράμματος».
Δηλαδή οι Σάμοι είναι λαός πολυγράμματος, δηλαδή γράφουν πολλά γράμματα. Μια τέτοια σφραγίδα χρησιμοποίησε και ο βασιλιάς Ξέρξης Οι άνδρες του οι οποίοι ανέλαβαν την ζεύξη του ελισπώντου προσπάθησαν αρκετό χρονικό διάστημα περίπου 7 μήνες και χρησιμοποιώντας οι μεν φοινικές βίβλους, δηλαδή παπίρους από την περιοχή της Φοινίκης, της σημερινής περιοχής του Λιβάνου, οι οποίοι ονομάζονταν από την πόλη βίβλο, βιβλία.
Από τα βιβλία προέρχεται και η λέξη βιβλίων. που όταν ήταν πάρα πολύ λεπτό και διαφανές το χαρτί, στη βίβλο χρησιμοποιούσαν τέσσερα στρώματα του και από τις τέσσερις έδρες της βίβλου το χαρτί ονομαζόταν τετράδιο. Με βίβλο λοιπόν έφτιαξαν σκοινιά οι Φήνικες, ενώ οι Αιγύπτιοι κατασκεύασαν σκοινιά από λινό και έζευξαν τον Ελίσπονο.
Αλλά μία μεγάλη τρικυμία κατέστρεψε αυτή την προσπάθειά τους και την γέφυρα η οποία είχε ήδη τελειώσει. Τότε ο Ξέρξης διέταξε να τιμωρηθεί ο Ελίσπονος και η τιμωρία του Ελισπόνου ήταν να μαστιγωθεί το πέλαγος με τρεις χιλιάδες μαστιγώσεις και να προσκληθούν στιγείς, δηλαδή άνθρωποι οι οποίοι χρησιμοποιούσαν σφραγιδόλιθους και να στήξουν, δηλαδή να κάνουν τατουάζ όπως το λέμε σήμερα, να στιγματίσουν το πέλαγος το οποίο αρνήθηκε τη γέφυρα την οποία τοποθέτησαν επάνω του.
Και καθώς μαστίγωναν τον Ελίσπονδο, οι βάρβαροι έλεγαν τα εξής λόγια. «Ω πικρό ίδωρ, αυτή τη τιμωρία σου επιβάλλει ο δεσπότης, γιατί τον αδίκησες, μπορείς τίποτε άδικο να σου προξενήσει εκείνος και ο μεν βασιλιάς Ξέρξης θα σε διαβεί, είτε εσύ το θέλεις είτε όχι. αλλά όσον αφορά εσένα δικαίως βεβαίως κανένας άνθρωπος δεν σου προσφέρει θυσίες γιατί είσαι τόσο θολός και αλμυρός ποταμός.
Δηλαδή ποτάμι ονόμασε τον Ελίσπονδο ο Ξέρξης για να προσβάλλει τον ποταμό ότι ήταν μικρός και αυτός τα 1300 περίπου μέτρα της απόστασης από την Άβυδο της Ασίας μέχρι την Ευρωπαϊκή ακτή κατόρθωσε την επόμενη χρονιά με 120.000 άνδρες που εργάστηκαν να κάνει τη ζεύξη ο Ξέρξης και να έρθει στην Ελλάδα στις αρχές του 5ου αιώνας π.Χ.
Ένα πολύ σπουδαίο δαχτυλίδι μας περιγράφει ο Ηρόδοτος Είναι το δαχτυλίδι του τυράννου της Σάμου, Πολυκράτη Ο Πολυκράτης είχε ένα σφραγιδόλιθο από σμαράγδη Δηλαδή από πράσινη πολύτιμη πέτρα Στην οποία η σφραγίδα ήταν όπως μας λένε ο στράβων και ο Διόδωρος ο Σικελιώτης και άλλοι αρχαίοι συνγραφείς παρίστανε μία λύρα. Ένα μουσικό όργανο τη λύρα.
Ο πολυκράτης είχε συνάψει συμφωνία ειρήνης και φιλίας με τον βασιλιά Άμαση της Αιγύπτου. Η φιλία μεταξύ της Αιγύπτου και της Σάμου οφειλόταν στην απικία των Σαμείων η οποία είχε γίνει μέσα στην έρημο σε απόσταση 7 ημερών από τις θήβες της Αιγύπτου. Η πόλης ονομαζόταν Οάσις και η φυλή η οποία είχε μεταναστεύσει εκεί από τη Σάμμο ονομαζόταν Εσχρονία.
Στην πόλη αυτή σήμερα σώζονται ερήπια τα οποία αναφέρονται στον Δαρείο τον πρώτο και τον έκτο αιώνα π.Χ. και η σημερινή περιοχή ονομάζεται Ελ Καρχέχ Ο Φαραώ λοιπόν Άμασις είχε φιλικούς δεσμούς με τον πολυκράτη της Σάμου αντάλλασαν δώρα και συμβουλές. Και κάποτε όταν έμαθε ότι ήταν υπερτυχερός σε ό,τι έκανε στη ζωή του ο πολυκράτης ο Άμασις του είπε δεν είναι φυσιολογικό για κάποιον άνθρωπο να είναι πάντα τόσο τυχερός.
Κάποτε θα του έρθει πάρα πολύ μεγάλη συμφορά και εγώ νομίζω ότι θα λυπηθώ πάρα πολύ αν μάθω κάτι κακό για σένα σε συμβουλεύω να κάνεις κάτι στον εαυτό σου που θα σε λυπήσει πολύ, ούτως ώστε να μπορέσεις και εσύ να λυπηθείς για κάτι, για να έχει μια εναλλαγή η ζωή σου, να μην είναι γεμάτη από υπέρ τύχη. Ο Πολυκράτης θεώρησε σωστή αυτή τη συμβουλή και αφού σκέφτηκε πάρα πολύ καλά τι θα μπορούσε να τον λυπήσει αν έχανε από τα δικά του πράγματα, θεώρησε ότι το πιο πολύτιμο από τα αντικείμενά του ήταν ο σφραγιδό λιθός του.
Γι' αυτό διέταξε να ετοιμαστεί μία πεντηκόντορος, ένα μεγάλο σκάφος, στο οποίο μπήκε μέσα και διέταξε να ανοιχτούν στο πέλαγος πολύ μακριά από την ίσο Σάμ. Εκεί παρουσία όλων, ο πολυκράτης έβγαλε το στραγιδό λιθό του και τον πέταξε όσο μπορούσε πιο μακριά μέσα στο πέλαγος Μετά λυπήθηκε πάρα πολύ, έκλαψε πικρά και γύρισε κλαίοντας πίσω στο παλάτι του στη Σάμου Πέρασαν περίπου 7 μέρες Την έβδομη μέρα συνέβη το εξής σημαντικό γεγονός της Σάμανα Ένας αλλιεύς, ένας ψαράς, ο οποίος κέρδιζε τη ζωή του από το ψάρεμα Καθώς ψάρευε με τα δίχτυα του, τα δίχτυα του έπιασαν ένα πάρα πολύ μεγάλο ψάρι Τόσο μεγάλο ήταν το μέγεθός του, ο ψαράς σκέφτηκε ότι θα κέρδιζε πάρα πολλά χρήματα αν το πουνούσε αλλά θεώρησε ότι το ψάρι αυτό άξιζε να το γευτεί ο βασιλιάς, ο πολυκράτης γι' αυτό και του το πήγε στο παλάτι χτύπησε την πόρτα του παλατιού, του άνοιξαν και αυτός πήγε στο εσωτερικό και ζήτησε ακρόαση από τον πολυκράτη στον οποίο παρέδωσε αυτό το πολύ μεγάλο ψάρι εντυπωσιασμένος από το μέγεθός του
ο πολυκράτης του είπε σε ευχαριστώ πάρα πολύ που μου κάνεις την τιμή και φέρνεις σε μένα να φάω αυτό το μεγάλο ψάρι αλλά εγώ θα θεωρούσα τιμή μου να το φάμε μαζί έλα απόψε να διπνήσουμε οι μάγειροι ετοίμασαν το ψάρι το έπιναν, το ξελέπιασαν και όταν το έκοψαν μέσα στην κοιλιά του βρήκαν το δαχτυλίδι που είχε χάσει ο πολυκράτης και για το οποίο είχε κλάψει πικρά.
Έτσι του το παρουσίασαν στο τραπέζι και ο πολυκράτης κατάλαβε ότι δεν μπορούσε να ξεφύγει από την καλή του τύχη, το πεπρωμένο του και έγραψε ένα γράμμα στον Φαραώ όπου περιέγραψε το τι έκανε για να αποφύγει την καλή του τύχη αλλά αυτή τον κυνηγούσε. Και τότε ο Άμασις έλυσε τους δερμούς φιλίας μαζί του γιατί θεώρησε ότι κάποιο μεγάλο κακό θα έφτανε κάποτε και στον πολυκράτη.
Οι γυναίκες φορούσαν και αυτές δαχτυλίδια και είχαν και αυτές σφραγίδες στα δαχτυλίδια τους. Ένα τέτοιο δαχτυλίδι μπορούμε να δούμε στις τελευταίες σκηνές από το τελευταίο έργο του Ευρυπίδη «Ηπόλυτος». Ο Υπόλυτος είναι ο γιος του Θησέα με την Αμαζόνα Αντιόπη ή Υπολύτη ή Μελανίπη η οποία είναι εχμάλωτη του από τον καιρό που πήγε με τον Ηρακλή για να πάρουν την πολύτιμη ζώνη της βασίλισσας των Αμαζόνων για την κόρη του ξαδέλφου του Ηρακλή, του Ευρισθέα, ο οποίος είχε στα χέρια του τον θρόνο του Άργους και ανέθετε άθλους στον Ηρακλή για να αποδείξει το πόσο γενναίος, δυναμικός και ανδρείος ήταν.
Η Φέδρα είναι η δεύτερη σύζυγος του Θησέα και μητριά του υπόλοιτου, ο οποίος έχει χάσει την μητέρα του, η οποία πολέμησε τις Αμαζόνες που κατέβηκαν στην Αθήνα για να την πάρουν μαζί τους και να γυρίσουν πίσω στην πατρίδα τους στον ποταμό Θερμόδονα και στην πρωτεύουσα τους τα Θεμίσκυρα. Ο Υπόλοιτος είναι ένας πολύ ωραίος νέος τον οποίο ερωτεύτηκε η Φέδρα αλλά δεν δέχτηκε ποτέ αυτός τις ερωτικές της προτάσεις.
Η Φέδρα λυπάται πάρα πολύ και αυτοκτονεί και αφήνει στον Θησέα ένα σημείωμα με τις σφραγίδες. Ο Θησέας ανοίγει την επιστολή και πριν διαβάσει τα πιτάκια, δηλαδή τις πινακίδες που είναι αλυμένες με κερί, πάνω σε ξύλο από πεύκο, εξού και πιτάκια, από το πέφκο που είναι το δένδρο της Κρήτης στο οποίο αναγράφει τον λόγο για τον οποίο αυτοκτόνησε κατηγορώντας τον υπόλοιπο ότι την βίασε, ψέματα.
Ο Θησέας βλέπει την σφραγίδα της και αναγνωρίζει το πρόσωπό της και θυμάται και αναλογίζεται την γλυκιά της μορφή όταν την είδε για τελευταία φορά ζωντανή πριν φύγει για το μαντείο των δελφών στο οποίο ζητούσε χρησμό για το μέλλον του. Γυναικείους σφραγιδόληθους θα δούμε τώρα από την Κρήτη και από τις Μικίνες. Χρυσός σφραγιδόληθος με λατρευτική σκηνή.
Δεξιά βλέπουμε ένα τριμερές ιερό Δηλαδή με τρία διαφορετικά μέρη Στο κέντρο μία μινοίτισσα η οποία υψώνει το δεξί της χέρι Και μπροστά στο ιερό διακρίνεται ένας άνδρας προσκυνητής Αριστερά έντομα ίσως μέλησες και μια μεγάλη κερίθρα Και ένας άνδρας ο οποίος την αγκαλιάζει Και τώρα ένα υπέροχο χρυσό δαχτυλίδι με λατρευτική σκηνή.
Δύο νεαρές ιέρειες αριστερά, με γυμνά τα στιτά τους στήθη, έχουν μακριά μαλλιά πλεγμένα σε πλεξούδες. Χορεύουν και είναι στραμμένες δεξιά, προς τη θεά, η οποία έχει επίσης γυμνά τα στήθη της και κρατάει φίδια στα ανοιχτά της χέρια. Είναι η θεά μητέρα. Γύρω της φυτρώνουν κρίνα από τη γη. Πρόκειται για την θεά της Βλαστίσεως, την οποία βλέπουμε με λεπτομέρειες στο ειδώλιο από Φαγεντιανή, δηλαδή ένα κεραμικό ειδώλιο το οποίο έχει επίθετη η αλόμαζα, από το ιερό της Κνωσού.
Η θεά κρατάει στα χέρια της και επιδεικνύει δύο φίδια, ενώ στο κεφάλι της είναι καθισμένο ένα ελουροϊδές, μια γάρτα. Και οι δύο γυναίκες φορούν την ίδια μακριά ταινιωτή φούστα. Από τον ουρανό έρχεται μετέωρη με τα μαλλιά που ανεμίζουν μια νεαρή θεά. Από το διαμέρισμα της Βασίλισσας στην Κνωσό βλέπουμε μια όμοια γυναίκα χορεύτρια που ανεμίζουν και αυτή στα μαλλιά της από το 1500 με 1450 π.Χ.
Στη γη γιορτάζουν τα επιφάνειά της Δηλαδή την χαρμόσυνη στιγμή που γίνεται ορατή και ξαναφέρνει στη γη και στους ανθρώπους την άνοιξη Από την Κνωσό προέρχεται αυτός ο Σφραγιδόληθος από Σαρδόνιγα Στο κέντρο γυναίκα θεά βρίσκεται ανάμεσα σε δύο φτερωτούς γρήπες που της συμπαραστέκουν Ο γρήπας αριστερά πίνει γάλα από τον μαστό της Η γυναίκα κρατάει πάνω στα υψωμένα της χέρια ένα τοξωτό σύμβολο όπου στο κέντρο του βρίσκεται διπλός πέλεκης Φοράει φούστα που είναι ίσια μέχρι τους γοφούς και από κάτω υπάρχει ταινία με πλυσέ Η φούστα αυτή φτάνει μέχρι τα γόνατά της, το στήθος της είναι γυμνό και στα πόδια της δεν φοράει υποδήματα.
Το ωραιότερο λατρευτικό δαχτυλίδι των Μικυναίων. Πάνω σε χρυσό δαχτυλίδι της τύρινθας περιγράφεται θρησκευτική σκηνή για το καινούριο κρασί. Αριστερά η θεά κάθεται σε πτυσσόμενο κάθισμα με ερεσίνο του, δηλαδή πλάτη. Τα πόδια της τα αναπάβει πάνω σε υποπόδειο. Η θεά φοράει μακρύ φόρεμα και μακριά ποδιά. Στο κεφάλι της φοράει περίτεχνο καπέλο και τα μακριά μαλλιά της είναι λιτά.
Στο αυτί της φοράει μακρύ σκουλαρίκι. Στο λαιμό της φοράει περιδέρεο και στα δυο της χέρια βραχιόλια Η θεά κρατάει στα χέρια της μεγάλο ανοιχτό κύπελο Πίσω από τη θεά διακρίνουμε ένα πουλί, ίσως γεράκι Το οποίο βλέπει προς τα πίσω σαν να την προστατεύει Προς τα από την θεά βλέπουμε ένα θυμιατήριο Τέσσερις δαίμονες έρχονται από τα δεξιά Ανάμεσά τους βλέπουμε σχηματοποιημένα τέσσερα χαμηλά δέντρα Οι δαίμονες κρατούν στα χέρια τους πρόχους Ίσως γεμάτες από την παραγωγή του νέου ήνου Πάνω από όλες τις μορφές βλέπουμε τα σύννεφα στον ουρανό Στο κέντρο φαίνεται ο ήλιος, ξάκτινος Και δεξιότερα ο μηνίσκος του φεγγαριού με τέσσερα κλαδιά τα οποία συμβολίζουν την άνοιξη που έρχεται, την βροχή και την θεά της Βλαστίσεως η οποία θα φέρει την άνοιξη και τη ζωή.
Η θεά της Βλαστίσεως περιγράφεται και στο τελευταίο δαχτυλίδι το οποίο προέρχεται από τις Μικίνες. Η θεά της Βλαστίσσος κάθεται κάτω από ένα δέντρο. Κρατάει στα χέρια της τα ιερά κρίνα που της πρόσφερε μια γυναίκα η οποία βρίσκεται μπροστά της με απλωμένα τα χέρια. Ένα κοριτσάκι ανάμεσα στη θεά και τη γυναίκα φέρνει και αυτό άνθη για να της τα προσφέρει.
Η γυναίκα δεξιά στο τέλος κρατάει δύο διαφορετικούς τύπους ανθέων. Άρθι με κοντό μίσκο στο δεξί της χέρι και δύο κρίνα στο αριστερό της, τα οποία είναι όμοια με τα κρίνα της θύρας. Πάνω στον ουρανό, ο οποίος βρίσκεται μέσα σε σχηματοποιημένα σύννεφα, βλέπουμε τον πολυάκτινο ήλιο και τον μηνίσκο του φεγγαριού. Στον αέρα, στο κέντρο, στο βάθος διακρίνουμε έναν διπλό πέλεκ το σύμβολο της μηνοϊκής λατρείας Ενώ στον αέρα μετεωρίζεται ένας άνδρας πολεμιστής προστάτης των γυναικών ανάμεσά τους και από πάνω τους Φοράει οκτώ σχημία σπίδα και προστατεύει τις γυναίκες αφιψηλού μιας και βρίσκονται μακριά από κατοικημένη περιοχή Πίσω από το δένδρο και τη θεά της βλαστήσεως φαίνεται μια άλλη γυναίκα που έρχεται με υψωμένα τα χέρια.
Ο Λουκιανός στο έργο του Περιπλείου ή Ευχαί μας λέει για τα μαγικά δαχτυλίδια τα οποία μπορούσε να δίνει ο Θεός Ερμής σε αυτούς οι οποίοι ήταν υπερτυχερείς στη ζωή τους. Ένα τέτοιο δαχτυλίδι ήταν και του βασιλιά Γίγη Ο οποίος έγινε βασιλιάς ενώ ήταν πάμφτοχος, βοσκός Στη Μικρά Ασία όπως το χέρι ενός πεθαμένου Το οποίο φαινόταν ότι ήταν στον αέρα Ενώ δεν υπήρχε δάχτυλο γιατί ο ιδιοκτήτης του ήταν αόρατος Είδε να κρέμεται το δαχτυλίδι το οποίο πήρε και όταν κοιτάχτηκε και ο γύγης τον καθρέφτη, είδε ότι είχε γίνει αόρατος.
Ο άρχοντας των δακτυλιδιών για την αρχαία Ελλάδα ήταν ο Θεός Ερμής. Με τα μαγικά δακτυλίδια μπορούσε να αποκτήσει κανείς δύναμη χιλίων ανδρών, μπορούσε να κάνει ταξίδια από τη μια άκρη της Ευρώπης στην άλλη ή από την Συρία όπου έπαιρνε το πρωινό του, στην Ιταλία όπου έπαιρνε το μεσημεριανό του και στην Αφρική όπου έπαιρνε το δείπνο του.
Μπορούσε να δει μέσα από τείχους, μπορούσε να δει ψηλά από τον ουρανό και τέτοια μαγικά δαχτυλίδια κρατούν δύο ηλικιωμένοι που όταν τελειώνουν το μαγικό τους ταξίδι με τα μαγικά δαχτυλίδια, γυρίζουν στο σπίτι τους όπου δεν υπάρχει ούτε φαγητό για να φάνε, γιατί τα δαχτυλίδια αυτά τα απέκτησαν μόνο στη φαντασία τους. Το ιστορικό δαχτυλίδι με το οποίο θα τελειώσουμε την εκπομπή μας σήμερα είναι ο σφραγιδόλιθος του Φιλίππου.
Ο σφραγιδόληθος του Φιλίππου II του πατέρα του μεγάλου Αλεξάνδρου είναι το δαχτυλίδι σφραγίδα της Μακεδονίας το οποίο ο Φίλιππος όταν πολεμούσε εναντίον του Βυζαντίου ανάμεσα στην Ευρώπη και την Ασία, τη σημερινή Κωνσταντινούπολη το άφησε στο γιο του, ο οποίος υπέγραφε αντί για τον πατέρα του και σφράγιζε τις επιστολές γιατί στα 16 του χρόνια αντικαταστούσε τον πατέρα του τον Φίλιππο στη Μακεδονία.
Στον σφραγιδόλιθο του Φίλιππου υπήρχαν τρία σύμβολα. Ο Ήλιος, το σύμβολο των Μακεδόνων, Λεοντοκεφαλή και η Σάρισα των Μακεδόνων, δηλαδή το μακρύ κοντάρι της Μακεδονίας που είχε μήκος 6 μέτρα. Ο Αλέξανδρος με τη σειρά του είχε τον δικό του σφραγιδόλιθο, τον οποίο χρησιμοποιεί για να σφραγίσει το στόμα του ηφαιστίουνος. Ο ηφαιστίουνας κάποτε διάβαζε μαζί με τον Αλέξανδρο πάνω από το νόμο του μια επιστολή την οποία είχε στείλει η Ολυμπιάδα, η μητέρα του Αλεξάνδρου, γεμάτη κατηγορίες για τον αντίπατρο, τον αντιβασιλέα του μεγάλου Αλεξάνδρου, στην Μακεδονία.
και ο Αλέξανδρος κουνάει το κεφάλι του και ο ηφαιστίωνας του λέει τι πράγματα είναι αυτά γιατί οι επιστολές και από τις δύο πλευρές ήταν γεμάτες κατηγορίες ο Αλέξανδρος τότε σηκώνει το χέρι του και σφραγίζει με τη σφραγίδα του το στόμα του ηφαιστίωνος εννοώντας ότι του το κλείνει δηλαδή δεν θα μπορεί να μιλήσει για αυτά που είδε και άκουσε από τον Αλέξανδρο στην κριτική των δύο επιστολών.
Και όταν ο αντίπατρος έστειλε καινούργια επιστολή, τότε είπε η μητέρα σου χύνει πολλά δάκρυα και σου προκαλεί λύπη. Γι' αυτό και την πιστεύεις. Και ο Αλέξανδρος είπε χίλιες επιστολές και αν μου στείλεις αντίπατρε, «Ένα δάκρυ της μάνας μου είναι ικανό να με πείσει ότι αυτή έχει δίκιο». Ο Αλέξανδρος λίγες ώρες πριν πεθάνει έδωσε το δαχτυλίδι του, τη σφραγίδα του στον Περδίκα.
Και όταν οι Μακεδόνες τον ρώτησαν σε ποιον πρέπει να δοθεί αυτό το δαχτυλίδι, ο Αλέξανδρος απάντησε «το κρατήστον», δηλαδή στον καλύτερο. Την επόμενη ημέρα του θανάτου Ο Περδίκας ετοίμασε τον χρυσό θρόνο του Αλεξάνδρου Στον οποίο τοποθέτησε σαν να ήταν ζωντανός και καθισμένος Πάνω σε αυτόν τον θρόνο Τα ενδύματα του Αλεξάνδρου Τον θώρα κάτω, το περιλέμεό του, την περικεφαλαία του Και πάνω τοποθέτησε το διάδημά του και τον σφραγιδόλιθο του Αλεξάνδρου τον οποίο όταν είδαν έκλαψαν οι Μακεδόνες αλλά ο Περδίκας τους είπε ο Αλέξανδρος ήταν ένα δάνειο των θεών προς τη Μακεδονία τον χρησιμοποίησαμε όσο μας έπρεπε και τώρα ήρθε η ώρα του να γυρίσει πίσω στους αυτούς στους οποίους ανήκει.
Σχόλια
Χωρίς σχόλιαΣυνδεθείτε για να συμμετάσχετε στη συζήτηση
Σύνδεση για ΣχολιασμόΔεν υπάρχουν σχόλια ακόμα
