Τι είναι τα ναρκοτέστ που προβλέπονται στον ΚΟΚ
Pop ScienceΣχετικά με αυτό το επεισόδιο
O Γρηγόρης Λέων, Διδάκτωρας Πανεπιστημίου Αθηνών και Διοικητής του Εθνικού Οργανισμού Καταπολέμησης Ντόπινγκ εξηγεί τι είναι τα ναρκοτέστ που προβλέπονται στον ΚΟΚ και τι οι τοξικολογικές εξετάσεις, που αποκαλύπτουν όλες μας τις συνήθειες.
Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.
αν οδηγούν υπό την επίρρη αλκοόλ. Ο τρόπος ήταν σύμφωνος με τα τότε διεθνή πρότυπα, με το τεστ να είναι ένας γυάλινος σωλήνας που περιείχε χρωματιστά κρυσταλάκια, τα οποία άλλαζαν χρώμα εφόσον είχε γίνει κατανάλωση. Σήμερα η τροχέα έχει στη διάθεσή της ηλεκτρονικές συσκευές, όπως μάλλον ξέρουμε όλοι, δεδομένων των μαζικότερων ελέγχων που γίνονται τους τελευταίους μήνες.
Χαρακτηριστικά, στα τέλη του Ιουνίου πραγματοποιήθηκαν πάνω από 25.000 αλκοτές στην Αττική σε διάστημα μόλις μιας εβδομάδας Παρεπιπτόντως, οι ποινές αυστηροποιήθηκαν δραματικά και θεσπίστηκε μηδενική ανοχή για ειδικές κατηγορίες οδηγών στο νέο κώδικα οδικής κυκλοφορίας που ψηφίστηκε από τη Βουλή των Ελλήνων τον Ιούνιο του 2025 Σε αυτόν υπάρχει πρόβλεψη και για ναρκοτέστ ή αν προτιμάς drug wipe tests τα οποία ελέγχουν αν οδηγούμε υπό την επίρρεια ναρκωτικών ουσιών.
Συγκεκριμένα στα επίσημα έγγραφα αναφέρεται πως ο έλεγχος για τη διαπίστωση ύπαρξης στον οργανισμό μας τοξικών ουσιών ή φαρμάκων γίνεται με τη χρήση κάθε επιστημονικά ενδεδειγμένου τρόπου. Όταν προέκυψε ο νέος ΚΟΚ, είχε υποθεί πως δεν αποκλείεται να δούμε αυτά τα νέα τεστ στους δρόμους μέσα στο 2026. Αυτό τώρα φαίνεται εξαιρετικά δύσκολο, καθώς ακόμα δεν έχουν ολοκληρωθεί οι απαραίτητες εξειδικευμένες αλλαγές στο νομικό πλαίσιο, για παράδειγμα οι κοινές υπουργικές αποφάσεις για τα ακριβή όρια των ουσιών στο σάλιο, διαδικασία που παίρνει καιρό.
Επίσης δεν έχει ολοκληρωθεί ο σχετικός διαγωνισμός για την προμήθεια του απαραίτητου εξοπλισμού Για να προετοιμαστούμε ωστόσο κατάλληλα καλέσαμε τον Γρηγόρη Λέον Διδάκτορα Πανεπιστημίου Αθηνών και Διοικητή του Εθνικού Οργανισμού Κατάπολέμησης Ντόπινγκ να εξηγήσει όσα χρειάζεται να γνωρίζουμε Είναι χρήσιμο να πούμε πως οι ναρκωτέστ γίνονται ήδη στην Ελλάδα αλλά μόνο στα σοβαρά ή θανατηφόρα τροχαία όπου η διαδικασία συνδυάζεται υποχρεωτικά με τη λήψη αίματος και ούρων των εμπλεκρωμένων στο νοσοκομείο.
Το rapid test που προορίζεται για τον δρόμο αφορά δείγμα σάλιου που τοποθετείται σε συσκευές με ειδικούς καταλήτες. Αυτοί ενεργοποιούνται σε περίπτωση που έχει γίνει χρήση κάποιας ουσίας. Δεν ξέρω αν ξέρεις, αλλά στα αλκοτέστ έχουμε δικαίωμα να ζητήσουμε δεύτερη μέτρηση, μέτρηση, όπως και εξέταση αίματος σε δημόσιο νοσοκομείο, εφόσον αμφισβητούμε το αποτέλεσμα.
Στα drug test, οι επιβεβαιωτικές εξετάσεις θα είναι δεδομένες, τουλάχιστον βάσει όσων γίνονται εκτός συνόρων τώρα. Ο κύριος Λέων τονίζει ότι τα ακριβή και νομικά ακλώνητα νούμερα για τη χρήση ανθρώπινο οργανισμό, είτε σε ζώτες είτε σε νεκρούς, να ανοιχνεύουμε ουσίες, τοξικές ουσίες, όπως μπορεί να είναι τα φάρμακα, τα δηλητήρια ή άλλες ουσίες σε υψηλές συγκεντρώσεις.
Ουσιαστικά οι τοξικολογικές αναλύσεις έχουν μεθοδολογίες συγκεκριμένες, χρησιμοποιούνται συγκεκριμένα μηχανήματα, διαφορετικά καμιά φορά για διαφορετικές ουσίες, δηλαδή άλλα μηχανήματα χρησιμοποιούνται για την εφηλική αρκόολη συνήθως, άλλα μηχανήματα χρησιμοποιούμε για να μηχνεύσουμε άλλες ουσίες και επίσης να διευκρινίσουμε ότι οι τοψικολογικές αναλύσεις μας δίνουν πολλαπλές απαντήσεις, δεν μας λένε απλά το τι ουσία υπάρχει σε ένα βιολογικό υγρό, αλλά μπορούν να μας δώσουν και ποσοτική συγκέντρωση, δηλαδή σε πόση ποσότητα βρίσκεται η ανοιχνευμένη μουσία εντός του οργανισμού.
Όλα αυτά για μας είναι πολύτιμες προφανώς απαντήσεις οι οποίες μας οδηγούν σε σημαντικά συμπεράσματα ανάλογα με την υπόθεση. Για παράδειγμα, εάν μιλάμε για ζώτες θα μπορούν να μας δώσουν απαντήσεις για το αν ένας, για παράδειγμα, οδηγός ενός αυτοκινήτου είναι τη στιγμή ενός οδικού τροχαιοτυχήματος υπό την επίρρεια εφήλικης αλκόολησης ή άλλων ουσιών, δηλαδή όπως λέμε έχει επηρεασμένη οδηγική ικανότητα ή αν μιλάμε για νεκρούς, ουσιαστικά πάλι εξαπάται το περιστατικό αλλά μπορούν να μας δώσουν και απαντήσεις για το αν αυτές οι ουσίες έχουν συμβάλει η παρουσία τους ή έχουν οδηγήσει από μόνες τους τον άνθρωπο στην κατάληξη, στο θάνατο.
Οι τοξικολογικές αναλύσεις είναι πάρα πολύ σημαντικό κομμάτι της κάθε ιατροδικαστικής διερεύνησης και όχι μόνο. Είναι αναλύσεις οι οποίες δίνουν πολύτιμες πληροφορίες. Όσο πιο εξελιγμένες είναι, τόσο περισσότερες είναι οι αποκαλύψεις Σε όλες βέβαια υπάρχει ένα παράθυρο ανείχνευσης Δηλαδή ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα Από την κατανάλωση στον εντοπισμό Ανάλογα με την ουσία, τη χρήση και το υλικό που δίνουμε προς εξέταση Άκου λοιπόν ποιο βιολογικό υλικό μαρτυρά πρώτο τη χρήση μιας ουσίας Να κάνουμε μια γενική παραδοχή ότι όποια ουσία μπαίνει στον οργανισμό μας με οποιοδήποτε τρόπο, δηλαδή είτε με το κάπνισμα, είτε με εισπνοή, είτε ενδοφλέβεια, είτε με οποιοδήποτε τρόπο, εν πάση περιπτώσει, αυτό που πρέπει να αντιληφθούμε για να έχει επίδραση θα πρέπει να μπει στη γενική κυκλοφορία, δηλαδή θα πρέπει να μπει στο αίμα μας.
Στη συνέχεια από το αίμα θα αρχίσει να φιλτράρεται μέσα στον οργανισμό μας εκεί ουσιαστικά αρχίζει και διασπάται κιόλας η ίδια η ουσία σε μεταβολήτες όπως λέμε δηλαδή στην ενεργή ουσία και σε μεταβολήτες και στη συνέχεια περνάνε σχεδόν όλες οι ουσίες από τα δύο βασικά φίλτρα του οργανισμού μας που είναι το ύπαρ, για να το πούμε απλωτικά, το σηκώτη και είναι φρήμας και στη συνέχεια βέβαια απεκρίνεται με διάφορες μεθόδους, κυρίως όμως με τα ούρα.
Άρα αυτή η πορεία τι μας δηλώνει, μας δηλώνει τη μία ουσία. Πρώτα θα τη βρούμε στο αίμα, στη συνέχεια θα τη βρούμε στα ούρα και στη συνέχεια μπορεί να παραμείνει προσκολλημένη σε διάφορα άλλα βιολογικά υλικά όπως μπορεί να είναι η χολή, μπορεί να είναι τα οστά, μπορεί να είναι οτιδήποτε. Άρα, το ένα είναι σε ποια βιολογικά υγρά ψάχνουμε την ουσία.
Εκ πρώτης λοιπόν παίζει ρόλο σε ποιο βιολογικό υγρό αναζητάτε μια ουσία. Μετά, οι επιστήμονες ασχολούνται με το χρόνο ημίσιας ζωής, δηλαδή το χρονικό διάστημα που απαιτείται ώστε το 50% της ουσίας να είναι παρόν σε κάποιο δείγμα πριν αποδομηθεί και εξαφανιστεί δια της φυσικής οδού. Κράτα πως ο χρόνος ημίσιας ζωής είναι περίπου 2 με 3 φορές μικρότερος από το χρόνο ανείχνευσης.
Μπερδεύτηκες, μην αγχώνεσαι. Ακολουθεί σχετικό παράδειγμα. Η κάθε ουσία έχει το δικό της χρόνο ημίσιας ζωής. Δηλαδή είναι ο χρόνος η μίσια ζωής, είναι ο χρόνος στον οποίο η ουσία παραμένει στον οργανισμό μας τη μισή ποσότητα από αυτή που έχει εισχωρήσει αρχικά. Αυτόν τον χρόνο εμείς τον χρησιμοποιούμε για να δούμε με πόση αν θέλετε ταχύτητα ουσιαστικά μία ουσία να το πω απλουλικά αρχίζει να εξαφανίζεται μέσα από τον οργανισμό μας.
Εδώ θα πρέπει να πούμε ότι αυτό είναι ένα σημείο το οποίο είναι πάντα ανοιχνεύσιμο Όμως έχουμε και ένα δεύτερο χρόνο σε κάθε ουσία διαφορετικό Ο οποίος είναι ο χρόνος ανοιχνεύσης Ο οποίος στις περισσότερες περιπτώσεις είναι περίπου δύο-τρεις φορές μεγαλύτερος από το χρόνο ημίσια ζωής Άρα για να σας δώσω ένα παράδειγμα ουσιαστικά εάν πούμε ότι ο χρόνος ημίσιας ζωής μίας ουσίας είναι περί της 6 ώρες δηλαδή η ουσία παραμένει στην ισή της ποσότητα ουσιαστικά αυτή την ουσία μπορούμε να τη βρούμε στο αντίστοιχο βιολογικό υλικό περίπου για 18 ώρες.
Υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν το χρόνο ανείχνευσης μιας ουσίας. Για παράδειγμα αν είμαστε χρόνοι ή κοινωνικοί χρήστες. Επιπροσθέτως κάθε ουσία έχει συγκεκριμένο χρόνο επίδρασης Εμείς μπορεί να έχουμε επιστρέψει στην υφαλαιότητα Ωστόσο οι ειδικοί μπορούν να βρουν μέρες μετά τι έχουμε κάνει Ο κύριος Λέων αναφέρει χαρακτηριστικά τι ισχύει με την κοκαίνη και την ειδική κάναβη Για παράδειγμα η κοκαίνη είναι μια ουσία η οποία πρέπει να σας πω ότι στους παρείς χρήστες, δηλαδή στους όχι περιστασιακούς χρήστες αλλά στους σταθερούς, ας το πούμε έτσι, χρήστες υπάρχει περίπτωση να ανιχνευτεί στα ούρα ακόμα και μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα αρκετών ημερών.
Επίσης η επίδραση πρέπει να πούμε της κάθε ουσίας είναι για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Και να σας δώσω ένα άλλο παράδειγμα. Η ειδική κάναδη έχει μια επίδραση στον οργανισμό που κάνει το πίκτης, δηλαδή το ανώτερο της επίδρασης, τα 20 λεπτά. Μέχρι τις 3 ώρες η επίδραση έχει σταματήσει. Όμως η ουσία συνεχίζει να ανοιχνεύεται σχεδόν ακόμα και για 48 ώρες στο αίμα, ενώ σε άλλα βιολογικά υγρά όπως στα ούρα μπορεί να παραμείνει και εδώ για αρκετές ημέρες και μάλιστα το πόσες μέρες μπορούμε να την ενηθίσουμε στα ούρα είναι εξαρτόμενο και από άλλους παράγοντες όπως σας προανέφερα για παράδειγμα εάν έχουμε έναν τακτικό χρήστη ινδικής κάναβης.
Αντιλαμβάνεστε λοιπόν ότι δεν υπάρχουν στάνταρ απαντήσεις για όλες τις ουσίες, δεν υπάρχουν καν σταθερές απαντήσεις, αν θέλετε, ακόμα και για μία λεμονωμένη ουσία. Σε κάθε περίπτωση η απάντηση που καλείται να δώσει ο ιατροδικαστής πρέπει να είναι εξατομικευμένη και εξειδικευμένη για το συγκεκριμένο περιστατικό και για το συγκεκριμένο άνθρωπο.
Πάμε και στο κεφάλαιο των παθήσεων, οι οποίες δυσκολεύουν την ανείχνευση μιας ουσίας και μπορούν να δώσουν λάθος αποτέλεσμα. Ήξερες αλήθεια πως όσοι έχουν σακαρόδι διαβήτη μπορούν να βγουν θετικοί στο αλκοτέστ ακόμα κι αν δεν έχουν πιεί σταγόνα? Αυτό ισχύει και με τα drug test και όσους ενδεχομένως παίρνουν βαριά παυσίπονα ή αντικαταθλιπτικά.
Οι διαβητικοί ακόμα και αν δεν έχουν λάβει καθόλου εφηλική αλκοόλη υπάρχει περίπτωση όταν τους κάνουμε ένα τεστ στο αίμα να εμφανίσουν ψευδός θετικά αποτελέσματα εφηλικής αλκοόλης και μάλιστα σε αρκετές συγκεντρώσεις γεγονός που μπορεί να μας οδηγήσει σε λάθος συμπεράσματα για παράδειγμα όσον αφορά την οδηγική ικανότητα νοσοκομείας.
Φτάνουμε κάπως έτσι στα drug test που θα χρειάζονται το σάλιο μας Ρωτήσαμε τον ειδικό γιατί επιλέχθηκε αυτό το βιολογικό υλικό Πόσο αξιόπιστο μπορεί να είναι ένα rapid test και τι ουσίες θα μπορεί να πιάσει Θέλω την προσοχή σου γιατί ο κύριος Λέων λέει κάτι που σε ενδιαφέρει ούτως ή άλλως Είτε κάνεις αλκο-test είτε drug test ανάλογα με το τεστ που πραγματοποιείται είναι περισσότερο ή λιγότερο ευαίσθητο στην ανείχνευση και τελικά το αποτέλεσμά μας είναι περισσότερο ή λιγότερο ακριβές ή έγκυρο.
Υπάρχουν για παράδειγμα για την ευθυλική αλκοόλη όντως η μέτρηση με το αλκοολόμετρο η οποία μας δίνει κάποια πρώτη εκτιμήση, η οποία όμως επιδέχεται, αν θέλετε, έχει κάποιες αφισβητήσεις ως προς το έβρος και γενικότερα ως προς την τεχνική, αλλά γενικά θεωρείται μια αρκετά αξιόπιστη μέθοδος. Όμως εάν τη συγκρίνουμε με την ανάλυση την τοξικολογική στα ουρά ή στο αίμα προφανώς και η ανάλυση στο αίμα υπερτερεί έναντι της μεθόδους αυτής.
Αλλά ποια είναι η διαφορά τους. Ουσιαστικά η μία μέθοδος είναι μία μέθοδος πάρα πολύ απλή, δεν είναι παντατική και ενώ αυτή την τεστ των αλκοολόμετρων που διενεργεί η ελληνική αστυνομία άρα μπορεί να γίνεται σε πολύ μεγάλο πληθυσμό και πάρα πολύ γρήγορα άρα είναι πάρα πολύ χρήσιμη μέθοδος για περιστατικά που θέλουμε να ανησυχθήσουμε γρήγορα ως screening, δηλαδή σαν μια σάρωση ενός πληθυσμού όμως εάν θέλουμε να έχουμε ακριβή αποτελέσματα για το τι ακριβώς γίνεται σε έναν οργανισμό που πιθανά έχει καταναλώσει εθιλική αλκόολη προφανώς θα πρέπει να προχωρήσουμε σε περαιτέρω εξετάσεις στο αίμα.
Η λογική των δύο τεστ που ελέγχουν την οδηγική μας ικανότητα είναι ίδια. Κάνουν δηλαδή γρήγορη ανείχνευση σε μεγάλο αριθμό πληθυσμού. Ωστόσο, για να επιβεβαιωθεί η ύπαρξη της όποιας ουσίας, η συγκέντρωσή της και κατά πόσο πρόκειται για ενεργή ουσία ή τους μεταβολήτες της, χρειάζονται εργαστηριακές εξετάσεις Είναι οι μόνες που μπορούν να καθορίσουν αν αυτό που βγάζει το τεστ μεταφράζεται σε περιορισμό της οδηγικής μας ικανότητας Άσε που υπάρχουν πολλά διαφορετικά τεστ με μεγαλύτερη ή μικρότερη ευαισθησία Κάποια εν τω μεταξύ δεν διαχωρίζουν τη χρήση ναρκωτικών από αυτοί οι φαρμάκων που καταστέλνουν το κεντρικό νευρικό σύστημα και ως εκ τούτου επηρεάζουν το πώς οδηγούμε Άρα κατά τη γνώμη μου θα πρέπει κάθε υπόθεση που θα έχει μια τέτοια θετική, θετικό αποτέλεσμα στο αρχικό τεστ να πρέπει να οδηγείται και για περαιτέρω εξετάσεις Όπως ξέρετε αυτά τα γρήγορα τεστ του σάλιου έχουν την ικανότητα να ανιχνεύουν πράγματι πάρα πολλές ουσίες.
Δηλαδή, για παράδειγμα, μπορούμε να πούμε τις ουσίες εκείνα τα ναρκωτικά ή και τις ουσίες φάρμακα πιθανώς που να επιδρούν στο κεντρικό νευρικό σύστημα όπως είναι φάρμακα συνηθισμένα, τα δικαταθλητικά, εμπαστηρικτώς κατηγορίες φαρμάκων, βεζοδιαζεπίνες, βαρυπητουρικά κτλ. οι οποίες είναι ικανές να επηρεάσουν την οδηγική ικανότητα ενός ατόμου.
Από εκεί και πέρα αναμένουμε και εμείς να δούμε τελικά τι θα επιλεγεί έτσι ώστε να μπορούμε να κάνουμε πιο ασφαλείς κρίσεις και να έχουμε πιο ασφαλείς συμπέρασεις. Υπάρχουν τεστ τα οποία προφανώς και μπορούν να ενηθνεύσει μια σειρά ουσιών που επιδρούν στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Το κοινό των ναρκωτικών ουσιών με άλλες ουσίες που επιδρούν με άλλα φάρμακα είναι ότι όλα επιδρούν στο κεντρικό νευρικό σύστημα.
Άρα θεωρώ ότι όταν μιλάμε για ένα τεστ το οποίο θα έχει κυρίως στόχο να βρει τέτοιες ουσίες, νομίζω ότι θα έχει την ικανότητα να βρει ουσιαστικά και ουσίες φαρμακευτικές. Αυτό ήταν το Pop Science, το podcast του News247 που τα εξηγεί ωραία. Κάθε Δευτέρα θα σας περιμένει ένα νέο επεισόδιο στο Spotify και τα Apple Podcasts.
Σχόλια
Χωρίς σχόλιαΣυνδεθείτε για να συμμετάσχετε στη συζήτηση
Σύνδεση για ΣχολιασμόΔεν υπάρχουν σχόλια ακόμα
