Το Χωριό που Κρατά Ζωντανή την Παράδοση 🇬🇷 | Ο Παπα-Γιάννης Μιλά για την Όλυμπο Καρπάθου

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 σε μια απόκριμνη πλαγιά στη Βόρεια Κάρπαθο, η Όλυμπος κατάφερε για αιώνες να διατηρήσει τη δική της ξεχωριστή ταυτότητα. Η μουσική, οι φορεσιές, η διάλεκτος, τα έθιμα και οι παραδόσεις συνεχίζουν να μεταδίδονται από γενιά σε γενιά. Και ίσως γι' αυτό το χωριό δεν μοιάζει με αξιοθέατο. Αλλά μοιάζει με ζωντανό κομμάτι της ιστορίας του Αιγαίου.

00:53 Μόλις μπήκαμε στην Όλυμπο, το πρώτο πράγμα που συναντήσαμε είναι το εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου. Και εδώ βλέπουμε έναν οικογενειακό τάβο και είναι η τέλεια αφορμή να σας πω μια ιστορία που μάθαμε αφού πριν δημιουργηθεί το νεκροταφείο εδώ οι οικογένειες έκτιζαν ιδιωτικά εκκλησάκια μέσα στα οποία είχαν τους τάφους για την οικογένειά τους.

01:15 Γι' αυτό στην περιοχή εδώ τριγύρω θα δείτε πάρα πολλά μικρά και μεγάλα εκκλησάκια ιδιωτικά αλλά και εκτενέστερα στην Νέα Κάρπαθο είδαμε ιδιωτικές εκκλησίες αρκετές. Αυτό εξηγεί πολλά. Παιδιά, το εκκλησάκι είναι από το 1742. Καθίστε και κάντε υπολογισμούς, έτσι! Εδώ είμαστε στην Αγία Βαρβάρα, η οποία είναι φτιαγμένη από το 1720 και φαίνεται από το ξύλινο τέμπλο, φαίνεται η παλαιότητά της.

02:13 Και βλέπω εδώ τάματα, θαυματουργές εικόνες, εκκλησάκι. Σύλλογος λέει Ολύμπου η αναγέννηση σκαλιστή πέτρα βρυσάκι με χοχλίους μπρε δεν ξέρω αν πίνεται αλλά σίγουρα λίγο θα με δροσίσει Εδώ βρισκόμαστε στην κεντρική πλατεία της Ολύμπου και είναι ο Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Ένας ιερός ναός, παλιός, με ιδιαίτερες λεπτομέρειες.

03:24 Όπως βλέπετε η πόρτα είναι ξύλινης καλυστή και μέσα έχει εικόνες από κρητικό αγιογράφο. Και είπα ότι είναι του 8ου αιώνα και εντύχει της περίοδος και ένιωσε αυτά τα ανάγλυφα. Αυτά είναι οι περίοδοι των οικονομαχιών που τότε δεν μπορούσαν να κάνουν εικόνες και έκαναν αυτά τα ανάγλυφα. Αφού επιτράπησαν εικόνες, κάναν δεύτερο χέρι απ' έξω, τα καλύψαν αυτά τα ανάγλυφα και έγινε η αγιογράφηση σε Φρέσκο το 1500.

04:36 Το 1500. Και έγινε ως εξής. Πολύ παλιά. Ναι, πολύ παλιά. Και έγινε ως εξής η αγιογράφηση. Α μέχρι το Ω. Εδώ είναι Κ, Λ, Μ μέχρι το Ω. Ο Πανεμίτες, η δεύτερη σειρά είναι η ζωή του Χριστού. Αρχίζει από τη γέννηση, εδώ είναι η προσευχή στο όρος των Αιγαίων. Το γράφει πάνω, προσευχή. Μετά είναι η προδοσία, το φήνυμα του Ιούδα, βλέπετε.

05:05 Η άσκηση του Πέτρου συνεχίζει απέναντι και είναι όταν ο πειλάδος νύπτει τα σκύλα του. Μετά είναι στο πρετόριο, συνεχίζει εδώ. Εδώ είναι η φραγκέλωση. Το γράφει ο Πάνος, φραγκέλωση. Το πήραν στους στρατιώτες, το δέσανε και τον οδύθηκε τον Κολοκοθά. Συνεχίζει η άκρη ταπείνωσης. Η άκρη ταπείνωσης είναι ο εμπτισμός. Βλέπετε, να το γράφει ο εμπτισμός, η μαστίγωσης.

05:32 Όταν κουβαλάει το σταυρό προς τον Κολοκοθά, η σταύρωσης. Απέναντι είναι η αποκαθήλωσης όταν το καρεβάζουμε τον Σταυρό. Επιτάφιος, θρύνους, διάδοση και Ανάσταση. Όλοι καινείς διαδίκαιοι καταγραμμένοι με εικόνες έτσι ώστε οι άνθρωποι που δεν ξέραν να διαβάζουν βιβλία γύρω από τον Χριστιανισμό βλέπουν τις εικόνες και τα τοπίζουν.

05:51 Εν τω μεταξύ έρχονται σε κάθε διαστήματα ορισμένοι τεχνίδες και κάνουν ορισμένες εργασίες και γράφουν την επιγραφή τους πάνω. και να σας δείξω τώρα. Το τέμπλο φυσικά είναι ταυτόχρονο με την αγιογράφηση του 1500. Να, βλέπετε εδώ αναφέρει αναστηρώθηση, δηλαδή ξαναφυγήκανε 1742. Αυτή όμως η υγραφή εδώ παραπάνω είναι του 1500, όπως σας είπα προηγούμενως, βλέπετε.

06:17 Ναι, ήρθανε αυτοί οι τεχνίδες μετά, έγιναν ορισμένες εργασίες, τυπερτιώσεις και εδώ πάλι. Εδώ γράφει ΑΨΚΒ 1722 Χιρή Νικήτας Επι Κρυτός. Μετά έρχονται αργότερα πάλι, 1897, αναγεννήστοι. Πάλι ο κρητικής τεχνής Δημήτριος και ο Μιχαήλ Κρήτης είναι πάνω στην ουραία, πήρε τα ονόματα τους. Και όλα αυτά τα έχουνε οι κρητικοί τεχνίδες φτιαγμένα και ο Τέμπλος προφανώς και τις εικόνες και αυτά όλα.

06:51 Αυτό ήταν κατάμαυρο, πριν 20 χρόνια. Ήταν κατάμαυρο και λένε ότι σκόπιμα το είχαν μαυρίσει για να μην το καταστρέψουν οι εγκαταστατείτες. Και εμείς τότε, μάλιστα είχαμε ψευδόξει 4 κανονιές δραχμές για να το καθαρίσουμε. Ήρθε ένα συνεργείο από την Αμερική με την έγκριση πάντα της αρχαιολογικής υπηρεσίας και το καθάρισε και το συντήρησε.

07:16 Ναι. Και βρέθηκε ένας φορολογητής, ο Γιάννης Διακομανώσης, ο οποίος τα πλήρωσε τα έξοδα του βαθαρισμού και της συντήρησης. Είναι ένας ναός βυζαντινού ρυθμού. Βλέπετε το μέρος του. Και δεν το χορούσε όλο το πληθυσμό της Ολύμπω. Δεν το χορούσε τότε που είχε 3.000 κατοίκους. Και αναγκαστήκανε πριν το πόλεμο. Μιλάμε για το 1920, γιατί έγινε δεύτερη ανορία κάτω στο κημητήριο, υπήρχε ο άλλος νός εκεί και έγινε δεύτερη ανορία.

07:51 Αλλά μετά το πόλεμ φύγαν όλοι. Και μάλιστα, αυτός ο χώρος όπως βλέπετε είναι καινούργιος. Είναι ο Κινέκονίδης. Είναι εκτίσμα του 1935. Παλιότερα ο Κινέκονίδης ήταν εκεί που είναι το προαύλιο, ο πρώο ναός. Εκεί που είναι η γυναίκα, είναι ο στεγασμένος χώρος. και ήταν ο γυναικονίδης εκεί και μάλιστα υπήρχαν παρελφερείς πλάκες που κάθε μια πλάκα αντιστοιχούσε κάθε μια νοικοκυρά.

08:15 Η μεριά της δεν μπορούσε και μια νοικοκυρά να σταματήσει καμιά άλλη εκτός από την νοικοκυρά. Και επελκύζονταν από μάνα σε κόρη μέχρι το 1935 που είναι αυτός ο χώρος κυρίως μεγάλος και μπορούσε να σταματήσει κάποιον που δεν μπορούσε. Το ίδιο και τα στασίδια. 70 οικογένειες είχαν διασωθεί από τη Βουρκούντα, 70 είδωταν σταθεί από τον κύριο Γιώργο στην εκκλησία.

08:34 Κάθε οικογένεια είχε τους σταθεί. Το πρίγκινε το πρώτο από τις δύο και έφτασε μέχρι το 1935. Πόσα χρόνια είστε εσείς εδώ. Εγώ έχω 40 χρόνια. 40 χρόνια. Είστε από εδώ, είστε Καπακοκκίνητος. Ναι, εδώ γεννηθήκαμε. Είμαι 52 ετών. Και είναι η πρώτη εκκλησία που έγινε εικονογράφηση. Ναι, η πρώτη αιτία. Βέβαια, είναι ιστορικός ναός και είναι προσκύνημα...

09:01 για όλους τους Γαρμανθίους και όλους τους ανθρώπους που επισκέπτονται. Το πρώτο μέλημα είναι ο προσκύνης στην Εκκλημή Παναγία μας. Είναι εκεί μες στον τόπο. Α, είναι ο επιταφιστρήνος που τον χρησιμοποιεί κάθε Μεγάλη Παρασκευή. Θα με ανακαλύψουν. Μία πανδεσία παραδοσιακών νοστιμιών έχει φτάσει στο τραπέζι μας. Δεν ξέρω από πού να ξεκινήσω.

10:02 Κατσικάκι κοκκινιστό, ντοματοκεφτέδες, κολοκυθοκεφτέδες, μελιτζανοσαλάτα, φάβα, μακαρούνες. Τι άλλο ξεχνάω, Βασίλη. Τίποτα, θα τα δοκιμάσουμε όλα. Αυτό το πιάτο αποτελεί μία παραδοσιακή σύνθεση που μας έφερε ο κύριος Νίκος για να δοκιμάσουμε παραδοσιακές γεύσεις. Γιατί το ταξίδι δεν είναι μόνο εικόνες, δεν είναι μόνο άνθρωποι, είναι και οι γεύσεις που τρώμε σε κάθε τόπο.

10:32 Και καλή μας όρεξη. Το πιάτο που δεν έχω δοκιμάσει ακόμα είναι κοκκινιστό κατσικάκι. Και μόλις ήρθε η στιγμή. Λατρεύω τα μαγειρευτά πιάτα.