Μην Αφήνετε μια Κρίση να Πάει Χαμένη | Mariana Mazzucato | Εκδόσεις Επίκεντρο #2.27

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 του εκδοτικού οίκου επίκεντρο. Το βιβλίο που θα παρουσιάσουμε σήμερα φέρει τον τίτλο «Μην αφήσετε μια κρίση να πάει χαμένη». Η συγγραφέας του, η κορυφαία οικονομολόγος Μαριάννα Μαζουκάτο, έχει συγκεντρώσει σε αυτό μια σειρά άρθρων, τα οποία συνέγραψε κατά τη διάρκεια της κορύφωσης πανδημίας στα χρόνια 2020-2021. Ο σκοπός των άρθρων της ήταν η ανάλυση των δυσλειτουργιών του σύγχρονου καπιταλισμού που έφερε στο φως η υγειονομική κρίση όπως η έλλειψη τιμότητας και αντεκτικότητας της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας.

01:15 Το ρώτημα το οποίο θέτει μαζουκάτο, όπως φαίνεται και από τον τίτλο του βιβλίου, είναι αν θα πάρουμε τα μαθήματα που μας έδωσε η κρίση ή αν θα την αφήσουμε να πάει χαμένη. Το βιβλίο αποτελείται από έξι μέρη, συμπεριλαμβανομένοι ως επιλόγου, στον οποίο η συγγραφέας καταθέτει ένα σύνολο προτάσεων με τις οποίες επιχειρεί μια δυσδυτική παρέμβαση στη δεσπόουσα οικονομική σκέψη και πρακτική.

01:41 Στο πρώτο μέρος, το οποίο φέρει τον τίτλο «Η Τριπλή Κρίση», η Μαζουκάτου αναγνωρίζει ότι οι κυβερνήσεις προσπάθησαν να αντιμετωπίσουν μια πανδημία που η ανθρωπότητα δεν είχε ξαναδεί μετά την καταστροφική Ισπανική γρήπη του 1918. έλαβαν μέτρα για να επιβραδύνουν την εξάπλωση της νόσου, για να προστατεύσουν τους ευάλωτους πληθυσμούς και για να ενισχύσουν την επινόηση νέων θεραπείων και εμβολίων.

02:13 Ωστόσο, η προσπάθεια αυτή που αποσκοπούσε επίσης την αποτροπή της μετατροπής της γεωνομικής κρίσης σε οικονομική σκόνταψε σε κάτι το οποίο η Μαζουκάτο έχει επισημάνει στο βιβλίο «Θησιαξία των Πάντων» που κυκλοφορεί από τον εκδοτικό μας Ίκο. Ότι οι κυβερνήσεις από τη δεκαετία του 1980 και εντεύθεν παρέδωσαν την παραγωγή καινοτομίας και πλούτου αποκλειστικά στην αγορά.

02:39 Έτσι, όταν έρχονται αντιμέτωπες με ιστομικές κρίσεις παρουσιάζονται ανεπρακώς προετοιμασμένες να τις αντιμετωπίσουν. Στην πρώτη μάλιστα φάση της εισβολής της πανδημίας φάνηκε ότι οι συμπράξεις δημοσίου ιδιωτικών επιχειρήσεων είχαν αμελεί στην ανάπτυξη των εμβολίων και των αντιβιωτικών προς όφελος άλλων φαρμάκων, τα οποία ήταν περισσότερο προσωδοφόρα.

03:04 Και για να γίνουν τα πράγματα ακόμα χειρότερα, η οικονομική κρίση του 2008 και η υγειονομική κρίση που ακολούθησε δεν συνέβησαν εν κενό, αλλά στο πλαίσιο της κλιματικής κρίσης. Μιας δηλαδή υπαρξιακής απειλής για τον ίδιο τον πλανήτη, που εκτός του ότι ευνοεί τις οικονομικές κρίσεις και την ανάδυση νέων επιδημιών, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με την επιστροφή στην κανονικότητα των συνήθων οικονομικών πρακτικών.

03:30 Πολύ απλά, διότι είναι οι πρακτικές αυτές που γέννησαν και συντηρούν την κλιματική κρίση. Όμως η Μαζουκάτο δεν είναι απεσιόδοξη. Πιστεύει ότι η τρέχουσα κατάσταση μπορεί να γίνει εφαλτήριο για την οικοδόμηση μιας νέας οικονομίας συμπεριληπτικής και βιώσιμης που θα μας οπλίζει με θεσμούς και επενδύσεις για την αντιμετώπιση αυτών των κρίσεων.

03:59 Το δεύτερο μέρος του βιβλίου επιγράφεται να δομήσουμε το άμεσο με έναν μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Για τη Μαζουκάτο, η οικονομική κρίση του 2008 και η πανδημία απέδειξαν ότι η ιδρωμένη παραδοχή πως το κράτος αποτελεί βαρύδι για την οικονομία καταρρίφθηκε πλήρως. Και ενώ χαιρετίζει την ανάκαμψη των δημοσίων επενδύσεων, επισημαίνει πως τα χρήματα δεν αρκούν από μόνα τους για να στηρίξουν μια παραγωγική και ανθεκτική οικονομία.

04:28 Το κράτος οφείλει να ανακτήσει την ικανότητά του να επιβάλλει όρους και εγγυήσεις στους δικαιούχους επιχορηγήσεων ή φορολογικών ελαφρύνσεων, έτσι ώστε να ευνοείται η βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, να περιορίζεται η χρηματοπιστωτική απληστία, να μειώνεται το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και να διασφαλίζονται οι θέσεις εργασίας.

04:51 Εισάγει δηλαδή την αρχή της ερεσιμότητας, σύμφωνα με την οποία οι επιχειρήσεις που ενισχύονται οικονομικά θα πρέπει να δεσμεύονται να εφαρμόζουν ένα κοινωνικό συμβόλαιο, με το οποίο θα ευνοείται η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση, θα μειώνονται οι ανισότητες και θα προστατεύεται η απασχόληση. Το τρίτο μέρος του βιβλίου φέρει τον τίτλο «Να βελτιώσουμε τα συστήματα Αγίας».

05:20 Η Μαζουκάτω αναγνωρίζει τη μεγάλη προσπάθεια που έγινε εν τέλει από τα πανεπιστήμια, τα ερευνητικά ιδρύματα και τις ιδιωτικές επιχειρήσεις για την ανάπτυξη αποτελεσματικών εμβολίων κατά του κορονοϊού, όπως επίσης και τις μεγάλες δημόσιες επενδύσεις που έγιναν ώστε σε σύντομο χρονικό διάστημα να υπάρξουν επιδοφόρα αποτελέσματα.

05:41 Όμως και εδώ όπως υποστηρίζει τα χρήματα από μόνα τους δεν αρκούν Χρειάζονται σαφείς κανόνες δέσμευσης οι οποίοι να βασίζονται σε στόχους και μετρήσεις δημοσίου συμφέροντος Ως το έλεγχος σε κρίσιμους τομείς της τεχνολογίας που προέκυψαν χάρη σε δημόσιες επεντήσεις Καθώς και η τιμολόγηση των προϊόντων να μην αφήνεται αποκλειστικά στα χέρια των μεγάλων φαρμακευτικών κολοσσών Στο πνεύμα αυτό προτείνει τη ριζική αναδόμηση του οικοσυστήματος καινοτομίας με την ενσωμάτωση όρων δίκαιης και προσφυστής παγκοσμίως πρόσβασης στα επιτεύγματα της βιοιατρικής έρευνας ώστε να αποτελούν πράγματι δημόσια αγαθά.

06:54 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την επίτευξη των στόχων της Συμφωνίας του Παρισιού είναι απαραίτητη ανάληψη εκ μέρους του κράτους αποστολών, δηλαδή προσπαθιών επίτευξης μεγάλων στόχων που εξυπηρετούν το δημόσιο συμφέρον. Δύο παραδείγματα τέτοιων στόχων είναι η δημιουργία εκατό κλιματικά οντετέρων πόλεων στην Ευρώπη ή η μείωση των πλαστικών στους ωκεανούς κατά 90% ως το 2030.

07:24 Το πέμπτο μέρος του βιβλίου, υπό τον τίτλο «Να επαναπροσδιορίσουμε το μέλλον», περιλαμβάνει τέσσερα επιμέρους άρθρα με τα οποία η γραφέας επικεντρώνεται στην ανάγκη σύνταξης ενός νέου δημοσιονομικού συντάγματος. Στο νέο αυτό πλαίσιο θα επιχειρηθεί κατά το πρότυπο του νιου ντιλ η απαλλαγή από παροχημένες αντιλήψεις όπως αυτές που θεωρούσαν τις δημόσιες επενδύσεις αντικειμενικά αντιεπιχειρηματικές ή απρόσφαιρες.

07:56 Και στόχος του θα είναι να αναδειχτεί η τεράστια δημοσιονομική δύναμη του κράτους που το κατεστάει ικανό να επανεκκινεί την οικονομία και να διασφαλίζει το μακροπρόθεσμο μέλλον της. Παράλληλα η Μαζουκάτου ασκεί κριτική στο πρότυπο διοίκησης και κρατικών αρμοδιοτήτων που έχει κατησχίσει τις τελευταίες δεκαετίες και δείχνει ότι οι εκτεταμένες εξωτερικές αναθέσεις αφαίρεσαν από τον κρατικό μηχανισμό εσωτερικές δεξιότητες και θεσμική μνήμη τις προϋποθέσεις δηλαδή για να αντιμετωπίσει αποτελεσματικότερα τις προκλήσεις της πανδημίας και της κλιματικής αλλαγής.

08:34 Έτσι, ενώ καλωσορίζει τις επενδύσεις που έγιναν κατά τη διάρκεια της πανδημίας, επισημαίνει ότι πιάνουν τόπο μόνο όταν δεν πέφτουν σε κρατικές δομές που το υπάρχον πρότυπο διοίκησης τις έχει καταστήσει άδειες, κακοδιαχειριζόμενες ή εξασθενημένες. που χρειάζεσαι τη στιγμή που το χρειάζεσαι. Έτσι όμως, όταν χρειάστηκαν μάσκες, αναπνευστήρες, προστατευτικές τολές από τις δομές υγείας, δεν υπήρχαν, για τον απλό λόγο ότι το σύστημα δεν είχε σχεδιαστεί ώστε να διαθέτει από θέματά τους.

09:41 Απέναντι, σε αυτή την αποτυχία της αγοράς, η μαζουκάτο καλεί τις κυβερνήσεις να αναπτύξουν στους καιρούς της πολύπερις κρίσης της εν καιρό πολέμου δυνατότητές τους. Να μην περιμένει δηλαδή το κράτος την αγορά να αποφασίσει σε ποιους τομείς θα δραστηριοποιηθεί, αλλά να κατευθύνει το ίδιο τις επενδύσεις και την παραγωγή προς τους τομείς τους οποίους η κοινωνία έχει ανάγκη.

10:09 Κλείνοντας την παρουσίαση του βιβλίου, νομίζω ότι είναι χρήσιμο να επισημάνουμε ότι οι προτάσεις που διατυπώνεις αυτό δεν είναι απλώς τεχνικές συνταγές για την αντιμετώπιση μιας επόμενης κρίσης. Καθώς η επόμενη κρίση δεν έρχεται, είναι ήδη εδώ, με τις πολλοί πλευρές και αλληλένδετε στιχές της, οικονομική, υγειονομική, περιβαλλοντική.

10:32 Αποτελούν λοιπόν οι προτάσεις της Μαζουκάτου ένα προσκριτήριο για κάτι βαθύτερο. Ένα προσκριτήριο για να αναπροσανατολίσουμε την οικονομία από τον καπιταλισμό των μετόχων, όπου το μόνο κριτήριο επιτυχίας είναι η απόδοση των επενδυτή στον καπιταλισμό των ενδιαφερομένων μερών, όπου η επιχείρηση λογοδοτεί σε ένα ευρύτερο σύνολο, στους εργαζομένους, στις κοινότητες, στις μελλοντικές γενιές που θα εκκληρονομήσουν τον κόσμο που αφήνουμε πίσω μας.

11:01 Η πανδημία άλλωστε αποκάλυψε ότι ο υπάρχον σύστημα οικονομικής οργάνωσης, εκτός από έφραυστο, δεν είναι προσανατολισμένο σε συνθήκες πολλαπλής απειλής. Ακούσατε τον Θάνο Καψάλη σε ένα αρχητικό επεισόδιο για το βιβλίο και τον αναγνώστη του εκδοτικού οίκου Επίκεντρο. Ανανεώνουμε το ραντεβού μας για την επόμενη εβδομάδα. Μέχρι τότε, ρίξτε μια ματιά στην ιστοσελίδα μας www.epikentro.gr και ανακαλύψτε τον κόσμο των βιβλίων μας.

11:37 Σας ευχαριστούμε που ήσασταν μαζί μας.