Δορυφόροι made in Greece: πώς φτάσαμε σαν χώρα στους μικροδορυφόρους - Mε την δρ. Μαρία Καλαμά

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Καταλαβαίνεις τι είναι ένας μικρό δορυφόρος. Ωραία. Υπάρχουν, καμιά φορά έτσι λίγο τα μπερδεύουμε. Δεν θα γίνω πάρα πολύ τεχνική για να μην βαριέται και το κοινό μας. Αλλά υπάρχουν δορυφόροι οι οποίοι είναι πραγματικά πολύ μικροί, και ονομάζονται CubeSats, και μπορεί να είναι απλοϊκά, λέμε, όσο ένα, πώς να σας το πω, όπως ένα κουτί πακουτιόν.

00:23 Ωραία. Αυτό είναι ένας nano δορυφόρος. Μετά, οι δορυφόροι που φτιάχνουμε εταιρείες όπως εμείς και ονομάζονται μικροδορυφόροι, είναι περίπου της κατηγορίας 60 κιλών και πάνω. Ωραία. Ένα μικρό ψυγιάκι. Άρα λοιπόν έχουμε το κουτί των παπουτσιών και οι δορυφόροι που φτιάχνουμε εμείς, οι οποίες είναι κατηγορίας 100 κιλών, οι κατηγορίας 200 ή 250 κιλών και είναι μικρό ψυγιάκι, περίπου αν θέλουμε να καταλάβουμε το μέγεθος.

01:01 Τεχνολογικά! Κάθε εβδομάδα ο Θανάσης Φρυδάς και η Ειρήνη Αναγνώστου φιλοξενούν έναν καλεσμένο, διερευνώντας μαζί του επιστημονικά και τεχνολογικά θέματα. Θέματα που επιδρούν στην καθημερινότητά μας τα παρουσιάζουν με άμεσο και κατανοητό τρόπο. Η διδάκτωρ Μαρία Καλαμά είναι μηχανικός με πάνω από 20 χρόνια στον διαστημικό τομέα, σε εναλλαγή ανάμεσα σε μεγάλες εταιρείες, νεοφυείς επιχειρήσεις, συμβουλευτική και δημοσιαδιοίκηση.

01:33 Από τον Ιούνιο του 2024, ίδρυσε και διευθύνει την Open Cosmos Aegean, την ελληνική παραγωγική μονάδα του ομίλου Open Cosmos, ενώ παράλληλα κατέχει τη θέση Business Development Director για το σύνολο του ομίλου. Έφυγε από την Ελλάδα το 1998 για σπουδές στο Ηνωμένο Βασίλειο, σε μια εποχή που η αεροδιαστημική απουσίαζε από τον ελληνικό ακαδημαϊκό και επαγγελματικό χάρτη.

01:58 Σπούδασε ηλεκτρολόγος και ηλεκτρονικός μηχανικός, έκανε μεταπτυχιακό στο Mobile and Satellite Engineering στο University of S.A.R.A., το πανεπιστήμιο που γεννήθηκε η βιομηχανία των μικρών δορυφόρων και εκεί ολοκλήρωσε και το διδακτορικό της με αντικείμενο τον σχεδιασμό πρωτοκόλων για μετάδοση φωνής και βίντεο μέσω δορυφορικών δικτύων.

02:20 Έχει διατελέσει σύμβουλους σε θέματα διαστήματος και άμυνας, μηχανικός συστημάτων στην Airbus Defence & Space στην Τουλούζη. Έχει εργαστεί για τη Βετανική κυβέρνηση για 7 χρόνια, διαχειριζόμενη επενδύσεις 420 εκατομμυρίων λιρών στο Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Δορυφορικών Τηλεπικοινωνιών χρηματοδοτώντας και στηρίζοντας εταιρείες του κλάδου.

02:40 Ανάμεσά τους και την Open Cosmos, μια από τις πρώτες εταιρείες που στήριξε η Βρετανική Κυβέρνηση στο πλούσιο της προσπάθειας να ανοίξει η αγορά του διαστήματος σε νέους παίκτες. Στην Ελλάδα ηγήθηκε της απόφασης να στηθεί όχι απλώς ένα παράρτημα αλλά πλήρης μονάδα παραγωγής, με εγκαταστάσεις στην Παλίνη, όπου κατασκευάζονται σήμερα 7 από τους δορυφόρους του Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων.

03:05 Η ομάδα των 30 περίπου μηχανικών αποτελείται κυρίως από Έλληνες που επέστρεψαν από το εξωτερικό όπως και οι ίδια. Κυρία Καλαμά, σας καλωσορίζουμε στο podcast Τεχνολογικά. Γεια σας, χαίρομαι πάρα πολύ που είμαι μαζί σας. Γιατί όταν τους λέω, εγώ στην ηλικία σας δεν ήμουν στο TikTok, αλλά όταν έκανε όλους μου τις ασκήσεις στα μαθηματικά, είχα και ένα έξτρα βιβλίο για να κάνω παραπάνω ασκήσεις.

04:04 Και εντάξει, εκεί είναι που όλοι σκάνεσαι τα γέλια, μου λένε, μα τι φιτο είσαι, τι geek, τι nerd. Οπότε αυτό ήμουν, καλός ή κακός. Και πάντα γενικώς μου άρεσε πάρα πολύ η τεχνολογία, έσπαγα πράγματα για να δω πώς ήτανε μέσα. Έτσι ήμουν. παρότι κορίτσι οπότε ορίστε παρότι κορίτσι και μιας που το είπατε αυτό το έχω ξαναπεί νομίζω σε άλλες συνεδέφεξεις αλλά ας το πω άλλη μια φορά αν βοηθάει τα άλλα κορίτσια ως λοιπόν κάποιος άνθρωπος που μου άρεσε πάρα πολύ τεχνολογία ο πατέρας μου ήταν πάντα στην ευθυλία και όλη μου η οικογένεια οπότε από μικρή μεγάλωσα στα καράβια όπως λέμε απλικά έτσι λοιπόν πάντα ήθελα να γίνω ναυπηγός. Δεν ήταν το πρώτο μου όνειρο η διαστημική αλλά επειδή ακριβώς ήμουνα κορίτσι θεωρούταν και μάλιστα ξέρετε πως μιλάμε καμιά φορά και στην ελληνική οικογένεια τι βλακίες είναι αυτές αυτά δεν είναι για γυναίκες αποτυχία αποτυχία άρα λοιπόν και ίσως για να περάσω στη δεύτερη σας ερώτηση αποφάσισα να φύγω από την Ελλάδα και να κάνω κάτι τελείως διαφορετικό, που ήταν η διαστημική.

05:32 Πότε το κατάλαβα. Κάποια στιγμή λοιπόν μεταξύ του γεγονότος, ότι ίσως φεύγοντας στο εξωτερικό, να μπορούσα κάποια από αυτά τα όνειρα που είχα, τότε τουλάχιστον, να τα φέρω εις πέρας. Είμαστε τώρα κάπου στα τέλη της δεκαετίας του 90. Πώς σε μοιάζει τότε ο χώρος του διαστήματος για μία νέα, μηχανικό, που προφανώς αγαπούσε και πολύ το αντικείμενο, που θα μπορούσε να δουλέψει κάποιος εκτός από να σπουδάσει και όλα αυτά.

06:04 Ναι, αυτό ακριβώς. Τώρα είπατε και την ηλικία μου βέβαια, αλλά δεν πειράζει. Δεν ξέρω αν στο ύφος του πω καταπροκάζεις μπορούμε να κάνουμε αστεία, αλλά το ελπίζω. Μπορούμε, μπορούμε. Τέλεια, τέλεια. έτσι λοιπόν τότε όταν αποφύτισα εγώ υπήρχαν πολύ λίγες επιλογές για το που μπορεί να δουλέψει κανείς ήταν η μεγάλη όμιλη και αεροδιαστημικής έτσι aerospace δεν υπήρχε αυτό που λέμε η νέα δυναμική στο διάστημα έτσι άρα λοιπόν και εγώ ως νεαρή μηχανικός όταν είχα αποφυτίσει από το master μου πήγα στην Τουλούζη, πρώτα βέβαια δούλεψα λίγο σαν συμβουλευτική και μετά πήγα στην Τουλούζη για να δουλέψω σαν μηχανικός.

06:54 Βέβαια τώρα και με σίγουρη θα το δείξουμε στο podcast αλλά θα το πω πολλές φορές για να μην είσαι όλους και κυρίως τα νέα παιδιά δεν είναι πλέον ανάγκη να το κάνουμε αυτό. Έτσι, αν δεν είναι αυτό που θέλουμε. Πλέον υπάρχουν πάρα πολλές εταιρείες, νεόφυτες, λεγόμενες start-ups, scale-ups και εδώ στην Ελλάδα. Εσείς δουλέψατε αρκετά χρόνια στη Βρετανική κυβέρνηση και μάλιστα είχατε και ευθύνη που θα δώσει η Βρετανική κυβέρνηση τα χρήματα όσον αφορά το διάστημα Με ποια κριτήρια ένα κράτος παίρνει τέτοιου είδους αποφάσεις Πάρα πολύ καλή ερώτηση Σαφώς πρέπει να υπάρχει στρατηγικός σχεδιασμός Δηλαδή πρέπει να υπάρχει μια στρατηγική που λέει ότι Εμείς σαν κυβέρνηση έχουμε ήδη ένα οικοσύστημα το οποίο κάνει αυτό, το αγγλικό οικοσύστημα τότε έκανε αυτό, βλέπουμε την αγορά και βλέπουμε τις ανάγκες της κυβερνητικές μας και πολιτικές, οτιδήποτε, ανάγκες άμυνας να πηγαίνουν προς τα εκεί.

08:03 Άρα λοιπόν μεταξύ αυτού που έχουμε και εκεί που θέλουμε να φτάσουμε, τι πρέπει να κάνουμε, ποιες είναι οι δραστηριότητες που εμείς σαν κυβέρνηση αρμόζει να πάρουμε, έτσι, να κάνουμε. Έτσι λοιπόν σε αυτό το πλαίσιο, μεταξύ λοιπόν της στρατηγικής του τι υπάρχει και του τι λείπει, διαμορφώθηκε μια στρατηγική στο να κάνουμε invest σαν κυβέρνηση τότε, σε αυτό που ονομάζεται, που ονομαζόταν τότε, new space.

08:33 Δηλαδή, οι εταιρείες είναι οφητές οι οποίες δεν στηρίζονται τόσο πολύ στα κυβερνητικά κεφάλαια. Χρησιμοποιούν τα κυβερνητικά κεφάλαια σαν ένα έναυσμα έτσι ώστε να μπορέσουν μετά να έχουν αυτό που ονομάζεται venture capital, έτσι. Να έχουν κεφάλαια ιδιωτικά για να αναπτυχθούν. και νομίζω τουλάχιστον από αγγλικής πλευράς αυτή ήταν και η σωστή απόφαση.

09:03 Γιατί υπάρχουν πολλές εταιρείες, εκ των οποίων είναι η Open Cosmos, που είναι μία από τις πιο προηγουμένες, που βγήκαν μέσα από αυτή τη στρατηγική. Θα ήθελα βέβαια να σημειώσω, ίσως να με ρωτήσετε αλλά καμία και όχι, ότι πλέον και στην Ελλάδα είμαστε εδώ. Σε έναν τέτοιο σχεδιασμό, τέτοιο επίπεδο, τουλάχιστον από το Υπουργείο Ψηφιακής Δικυβέρνησης.

09:28 Από την περίοδο εκείνη και τις επιλογές που κάνατε, τι σας έχει μείνει, ποιες εταιρείες ας πούμε, λες να αυτή θα τα καταφέρει και όντως δικαιώνεσαι και αυτή, λες όχι εντάξει τελικά δεν είχα δίκιο, δεν τα πήγαν τόσο καλά σας, έχει μείνει κάποιο πάτερ να σπούμε, κάτι που βέβαια αυτό θα το έχετε βελτιώσει κιόλας με όλη την υπόλοιπη πορεία, αλλά τώρα είμαστε στη φάση ακόμα που κοιτάτε τα πράγματα από την πλευρά της Βρετανικής κυβέρνησης.

09:54 Πλέον δεν τα κοιτάω. Τι εννοείτε κοιτάω τα πράγματα από την πλευρά της κυβέρνησης. Εννοώ στην διαδρομή σας βρισκόμαστε ακόμα πρωτού ξεκινήσετε, πριν πάτε στην Open Cosmos εσείς οι ίδιοι. Α, καταλαβαίνω, καταλαβαίνω. Ναι. Καταρχάς υπήρχαν... Υπάρχουν... Υπήρχαν τρία-τέσσερα κριτήρια τα οποία είχαμε. τουλάχιστον τότε. Το πρώτο από όλα είναι ποια ήταν η τεχνολογία.

10:23 Υπήρχε κάτι πραγματικά καινοτόμο σε αυτό που κάνανε αυτοί οι άνθρωποι. Υπήρχε κάτι το οποίο αν πραγματικά έβγαινε στην αγορά θα άλλαζε αυτό που λένε οι Άγγλοι «wouldn't move the needle». Ήταν μια τεχνολογία, ένα όραμα το οποίο θα ήταν παγκόσμιο. Δηλαδή, ναι μεν θα μπορούσε να εξασφαλίσει τις ανάγκες τότε που υπήρχαν στην Αγγλία αλλά πέρα από αυτό θα μπορούσε πραγματικά να έχει ένα global impact.

10:50 Μετά οι άνθρωποι και το management είναι άνθρωποι αξιόπιστοι, πιστεύουμε ότι θα κάνουν deliver. Και μετά εντάξει είναι και άλλα πράγματα, το business plan και όλα τα υπόλοιπα τα οποία είναι λίγο πιο τεχνοκρατικά. Άρα για να πετύχουν πρέπει να έχουν όλες αυτές τις προϋποθέσεις. Ναι, σαφώς πρέπει να υπάρχουν ταλαντούχοι άνθρωποι, πρέπει να υπάρχει μια στρατηγική αναβίζον, Πρέπει να υπάρχει κάτι από πίσω που δείχνει ότι η στρατηγή και το vision ξέρουν αυτοί οι άνθρωποι να το φέρουν εις πέρας, έτσι γιατί δεν πρέπει να υπάρχει μόνο το ένα ή μόνο το άλλο.

11:27 Το track record, είπαμε η τεχνολογία, οι άνθρωποι. Νομίζω ότι αυτά είναι τα κύρια στοιχεία. Και μετά από κάμποσα χρόνια στο εξωτερικό και στην open cosmos, αποφασίζετε να γυρίζετε στην πατρίδα. Κάτσε πάμε πρώτα στην Open Cosmos Α ναι σωστά Αλλάξαμε την πλευρά του τραπεζιού έτσι Από εκεί που χρηματοδοτούσαμε την Open Cosmos Ε πάμε εντάξει ας πάμε να δούμε Πώς γίνονται αυτά τα χρήματα έργα Αυτό ακριβώς Βέβαια μεταξύ της κυβέρνησης Ήμουνα και σε ένα άλλο startup διαστημικής Και fun fact Ήμουν και CEO ενός startup που έκανε Medical devices Κάτι τελείως διαφορετικό απλά αυτό για να πω ότι κάποια πορεία η επαγγελματική και πάλι το λέω αν μας ακούνε πιο νεαρά παιδιά πρέπει να προσπαθήσεις καμιά φορά να κάνεις κάτι διαφορετικό πρώτον γιατί θα μάθεις δεύτερον γιατί ίσως να καταλάβεις ότι αυτό που έκανες πριν σου άλλασε πιο πολύ άρα λοιπόν για μένα προσωπικά δεν υπήρχε κάτι άλλο για το οποίο ήμουν τόσο passionate και συγγνώμη για τα αγγλικά καμιά φορά όσο τομέας της διαστημικής.

12:48 Άρα λοιπόν έκανα joint in open cosmos πριν από περίπου τέσσερα χρόνια και ήμουν επικεφαλής όπως είπαμε της ανάπτυξης της αγοράς παγκόσμια. Και τότε είδα και την ευκαιρία στην Ελλάδα. Τότε εντόπισα πριν από περίπου τρία χρόνια ότι όπως σας είπα τα πράγματα στην Ελλάδα αλλάζουν. Είχε αρχίσει να χτίζεται κάποιο οικοσύστημα, είχαμε κάποιες αλλαγές πολιτικής ηγεσίας και τότε πήραμε την απόφαση να δημιουργήσουμε το παράρτημα εδώ στην Ελλάδα και βέβαια αυτή ήταν μια πολύ καλή απόφαση για όλα αυτά που ήρθαν μετά.

13:30 Πράγματα που προφανώς δεν υπήρχαν και το 1998 έτσι. Το 1998 ήταν, όχι μόνο το 1998, ακόμα και το 2008. Μήπως και το 2018 ήταν σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Όχι μόνο δεν υπήρχαν, νομίζω στευγενική. Αν πείτε δεν υπήρχαν. Τι προϋποθέσεις λοιπόν πρέπει να πληρούνται για να επενδύσει μια σοβαρή διαστημική εταιρεία σε μια χώρα.

13:58 Τα ίδια που σας είπα κυρίως και στην Αγγλία. Κυρίως μια ολοκληρωμένη στρατηγική. Έτσι πρέπει να υπάρχει ένα στρατηγικό σχέδιο. Δηλαδή η χώρα να φανεί ότι δεν κάνει κάποιες επενδύσεις σπασμουδικά. Άρα λοιπόν ότι υπάρχει μια μακροχρόνια στρατηγική για το πώς το διάστημα συνδέεται με τις ανάγκες πραγματικά της χώρας και για να το φέρω λίγο στη χώρα μας, γιατί είναι πολύ σημαντικό.

14:29 για παράδειγμα υπήρχε ένα όραμα για το πώς το πρώτο πρόγραμμα μικροδολιφόρων θα μπορούσε να λύσει πραγματικά προβλήματα για εμάς εδώ στη χώρα όπως οι πυρκαγιές, όπως οι φυσικές καταστροφές, όπως η άμυνα και η ασφάλεια τα οποία είναι δύο στοιχεία που βλέπουμε ακόμα πιο έντονα στο πρόγραμμα στο οποίο έχει προκηρυχθεί του τελευταίου του τελευταίους μήνες.

15:00 Άρα είναι πολύ σημαντικό να φαίνεται ότι υπάρχει μια στρατηγική και μια ανάγκη για το διάστημα. Αυτό που λέγαμε κάμια φορά, που λένε στα αγγλικά it's not a vanity project. Δεν αγοράζω ένα δορυφόρο για να πω ότι έχω κι εγώ. Και επίσης, εντάξει, κι όλες οι άλλες συνθήκες που πρέπει να τηρούνται για οποιαδήποτε εταιρεία να επενδύσει έτσι ένα σταθερό πολιτικό περιβάλλον.

15:25 Όλα αυτά. Ξέρετε, ακόμα και τώρα που μιλάμε μαζί σας, εμάς μας φαίνεται απίστευτο ότι έχουμε στην Ελλάδα 20 σύστημα για το διάστημα και φτιάχνουμε μικροδορυφόρους και τους στέλνουμε και είναι δικοί μας και τους χρησιμοποιούμε. Αλλά εντάξει, σιγά-σιγά θα το συνηθίσουμε. Αυτό που είναι πολύ σημαντικό, νομίζω, και πρέπει να το τονίσουμε εδώ, Ερήνη, είναι ότι δεν μιλάμε για ένα παράρτημα, ας πούμε.

15:50 Δεν είναι απλά ένα γραφείο. Είναι κάτι το οποίο παράγει πράγματα τα οποία η εταιρεία τα χρησιμοποιεί γενικότερα. Ναι, αυτό ακριβώς. Αν μας κάνετε Google, νομίζω ότι υπάρχει κάποιο βίντεο υλικό που μπορείτε να δείτε και μόνοι σας, με τα μάτια σας. Αυτό που έχουμε κάνει στην Παλίνη είναι όντως, έχουμε αυτή τη στιγμή και με τους συνεργάτες μας εκεί, μόνο σε εταιρεία, περίπου 300 τετραγωνικά, αυτού που ονομάζεται καθαρού clean room.

16:20 Ξέρετε, όταν κατασκευάζουμε για το διάστημα, πρέπει όλη αυτή η κατασκευή να γίνεται σε αυτό που ονομάζεται πολύ καθαρό περιβάλλον. Άρα λοιπόν, αυτή τη στιγμή έχουμε όχι 30 αλλά 40, γιατί πραγματικά πλέον αναπτυσσόμαστε τόσο πολύ που υπογράφουμε νέα συμβόλαια κάθε λίγες μέρες. Άρα λοιπόν έχουμε 40 αυτή τη στιγμή μηχανικούς επαγγελματίες, οι οποίοι λοιπόν συναρμολογούν τους ζωριφόρους, τους τεστάρουν, βλέπουν τα δεδομένα τα οποία έρχονται από αυτούς τους ζωριφόρους.

16:57 Άρα λοιπόν υπάρχει παραγωγή, υπάρχει γραμμή παραγωγής, υπάρχουν εγκαταστάσεις τεστ με τις οποίες συνεργαζόμαστε και αυτή τη στιγμή συνεργαζόμαστε πάρα πολύ καλά θα ήθελα να πω με την ΕΑΒ όσον αφορά αυτό. υπάρχουν μηχανικοί οι οποίοι βλέπουν και τα προϊόντα των δορυφόρων έτσι που έχουν όλες αυτές οι εικόνες τα επεξεργάζονται, βλέπουν την ποιότητά τους υπάρχουν σαφώς άνθρωποι οι οποίοι ασχολούνται με το κομμάτι των πολίσεων είναι αυτό που είπατε δηλαδή δεν είναι μόνο ένα παράθυμα είναι σαν ένα μικρό version της Open Cosmos εδώ στην Ελλάδα όχι μικρό απαραίτητα, αλλά ένα version θα έλεγα της Open Cosmos εδώ στην Ελλάδα που σημαίνει ότι ότι είναι ένα παράρτημα της Βρετανικής εταιρείας.

17:46 Είναι όντως παράρτημα της Βρετανικής εταιρείας, αλλά είναι, θέλω να το πω αυτό γιατί είναι πάρα πολύ σημαντικό, είναι αυτόνομο παράρτημα της Βρετανικής εταιρείας. Γιατί όλα αυτά τα οποία είπα ήταν πολύ σημαντικά για εμάς για να είμαστε αυτόνομο παράρτημα. Και γιατί είναι σημαντικό να είμαστε αυτόνομο. Γιατί όπως καταλαβαίνετε, η πλέον ο τομέας της διαστημικής και σε αυτό το γεωπολιτικό περιβάλλον που βρισκόμαστε πλέον, είναι ένας από τους τομείς, μιλάμε για αυτό που ονομάζεται sovereign infrastructure.

18:24 Έτσι, όλοι οι δορυφόροι οι οποίοι λανσάρουμε, αφενός ότι πρέπει να έχουν και έχουν πολύ ψηλά συστήματα ασφαλείας, θεωρούνται πλέον από τις κυβερνήσεις as sovereign, αυτό που λένε στα αγγλικά sovereign and critical infrastructure. είναι λοιπόν πολύ σημαντικές υποδομές για εμάς. Και γι' αυτό είναι πολύ σημαντικό λοιπόν και το παράρτημα, ναι μεν να είναι παράρτημα, αλλά να είναι αυτόνομο και να μπορεί να λειτουργεί αυτόνομα μόνο του.

18:58 Θα το χαρακτηρίζατε ελληνική εταιρεία? Εκατό το εκατό. Και εδώ είναι που λέω ότι ήμουν τόσα χρόνια στο εξωτερικό, γύρισα λοιπόν μετά από τόσα χρόνια, πραγματικά δημιούργησα την εταιρεία από την έτηση ΦΠΑ έτσι το βήγα στην εφορία για να κάνω όλες τις απαραίτητες διαδικασίες και την έκτισα εγώ μαζί με τους πρώτους υπαλλήλους εδώ της Open Cosmos πραγματικά, πώς να το πω, με τα χέρια μας.

19:30 Άρα είναι ελληνική εταιρεία πρώτον γιατί έχει φτιαχτεί από Έλληνες ανθρώπους σαν και εμάς και γιατί έχει αναπτυχθεί, το ξαναλέω, με πολύ μεγάλο βαθμό αυτονομίας εδώ στην Ελλάδα. Να φύγουμε από αυτό το συγκλονιστικό γεγονός και να πάμε σε ένα άλλο. Την έννοια μικροδορυφόρος. Δηλαδή, πόσο μικρός είναι αυτός ο δορυφόρος και τι άλλαξε ώστε να μπορεί σήμερα μια ομάδα 40 ανθρώπων, όπως είπατε, να φτιάχνει κάτι που πριν από 20 χρόνια, δεν ξέρω, ίσως και λιγότερα, ήθελε κρατική υποδομή, δηλαδή φαινόταν πραγματικά πάρα πολύ δύσκολο να το αναλάβει κάποιος.

20:15 Θα έπρεπε να είναι τουλάχιστον ένα κράτος, μια οντότητα εθνική. Ναι, αυτό ακριβώς. Άρα, λοιπόν, κατάφερες τι είναι ένας μικροδορυφόρος. Ωραία. υπάρχουν, καμιά φορά έτσι λίγο τα μπερδεύουμε δεν θα γίνω πάρα πολύ τεχνική για να μην βαριέται και το κοινό μας αλλά υπάρχουν δορυφόροι οι οποίοι είναι πραγματικά πολύ μικροί και ονομάζονται CubeSats και μπορεί να είναι απλοϊκά, λέμε, όσο ένα κουτί πακουτιόν ωραία, αυτό είναι ένας nano δορυφόρος μετά οι δορυφόροι που φτιάχνουμε εταιρείες όπως εμείς και ονομάζονται μικροδορυφόροι, είναι περίπου της κατηγορίας 60 κιλών και πάνω.

21:01 Ωραία. Ένα μικρό ψυγιάκι. Άρα λοιπόν έχουμε το κουτί των παπιτσιών και οι δορυφόροι που φτιάχνουμε εμείς, οι οποίοι είναι κατηγορίας 100 κιλών, οι κατηγορίας 200 ή 250 κιλών και είναι μικρό ψυγιάκι, περίπου αν θέλουμε να καταλάβουμε το μέγεθος. Και μετά, τι έχει αλλάξει. Έχουν αλλάξει πάρα πολλά στην καριέρα. Τα τελευταία από τότε που εργάζομαι στο διάστημα, όπως είπατε, από την αρχή του 2000 μέχρι τώρα, έχουν έρθει πραγματικά τα πάνω κάτω στον τομέα.

21:37 πολύ σημαντικό ήταν το άνοιγμα που έκανε για μένα σαφώς η SpaceX. Ό,τι και αν πιστεύουμε για τους συγκεκριμένους ανθρώπους, η αλήθεια είναι ότι όχι μόνο η SpaceX, αλλά υπήρχε ένα νέο ρεύμα εταιριών, όπως και η Open Cosmos, οι οποίοι όπως σας είπα χρησιμοποίησαν όχι κρατικά κεφάλαια αλλά ιδιωτικά κεφάλαια για να μπορέσουν να ξεκινήσουν οι υπηρεσίες και να χτίσουν τα προϊόντα τους.

22:14 Αυτό σημαίνει λοιπόν ότι τα προϊόντα που έχουν φτιαχτεί ναι μην είναι αξιόπιστα αλλά όμως χρησιμοποιούν πάρα πολλά components και πάρα πολλές μεθόδους οι οποίες είναι νέες, είναι αυτό που λέμε κάμια φορά off the shelf components, οι COTS, δηλαδή είναι πράγματα τα οποία δεν είναι απαραίτητα αναπτυγμένα για το διάστημα με τους κλασικούς τρόπους που φτιάχναμε το Apollo, έτσι με μια κλασική φιλοσοφία, αλλά με μια νέα φιλοσοφία.

22:44 Και σημαίνει ότι το προϊόν είναι αρκετά πιο απλό, αλλά παραδίδει παράλληλα και μια υπηρεσία η οποία είναι το ίδιο αξιόπιστη. Γιατί το να έχουμε ένα προϊόν το οποίο είναι απλό, αλλά στο τέλος ο πελάτης δεν είναι αχαρούμενος, ούτε και αυτό ισχύει. Έτσι λοιπόν, όντως, με μια ομάδα μηχανικών, οι οποίοι είναι περίπου, όπως είπατε, 40 άτομα, και καμιά φορά λιγότερο, μπορεί κάτι τέτοιο να επιτευχθεί.

23:14 Μας έχετε κινήσει, μας έχετε εξάψει μάλλον το ενδιαφέρον. Είπατε ότι είναι ένα μικρό ψυγιάκι, να το φανταστούμε. Αυτό πρόσφατα. Τι έχει μέσα και όχι μόνο ότι έχει μέσα, αλλά και πώς κατασκευάζεται ώστε να αντέξει εκεί πάνω, γιατί φαντάζομαι οι συνθήκες είναι εντελώς διαφορετικές, πόσο μπορεί να διαρκέσει η ζωή του. Δηλαδή πείτε μας κάποιες λεπτομέρειες γι' αυτό.

23:43 Βέβαια, 100%. Τι έχει μέσα Ας πάρουμε για παράδειγμα τους ελληνικούς δορυφόρους Οι οποίοι είναι και πιο κοντινοί σε εμάς Γιατί έχουμε δορυφόρους οι οποίοι είναι τηλεπικοινωνιακοί Έτσι Έχουμε δορυφόρους δηλαδή Στους οποίους οι τηλεπικοινωνιακοί δορυφόροι Μας βοηθάνε Να μπορέσουμε να μιλήσουμε Ή να έχουμε ίντερνετ Ακόμα και στη μέση της ερήμου Για παράδειγμα πολλοί κόσμοι ξέρουν το Starlink Έτσι. Μετά έχουμε δορυφόρους, αν και η Open Cosmos έχει και το Connected Cosmos.

24:19 Δεν ήθελα να μας κάνω τόσο πολλή διαφήμιση, αλλά έχουμε και εμείς τηλεκυνανιακούς δορυφόρους και σύστημα. Όχι μόνο τα συστήματα που ξέρουμε καλά. Μετά υπάρχουν οι δορυφόροι όπως οι ελληνικοί που ονομάζονται γεωεπισκόπησης. Πολύ απλοϊκά βγάζουν φωτογραφίες. Έτσι. και βγάζουν φωτογραφίες όχι μόνο με αυτό που βλέπουμε, αλλά και στο οπτικό φάσμα, το οποίο το μάτι, το ανθρώπινο, η κάμερα του κινητού μας, δεν βλέπει.

24:49 Εγώ λέω πολύ συχνά ότι αυτοί οι δορυφόροι κάνουν συσταστικά το αόρατο ορατό. Και μετά έχουμε άλλους δορυφόρους, οι οποίοι είναι για την εξερεύνηση του διαστήματος, έχουμε δορυφόρους όπως το σύστημα της GPS, έτσι. Υπάρχουν αρκετοί τύποι. Αλλά για να περάσουμε τώρα στο τι έχει μέσα ένας ελληνικός ζωριφόρος, ένας από τους ζωριφόρους που φτιάχνουμε στην Παλίνη.

25:12 Είναι λοιπόν δωριφόροι γεωεπισκόπησης και ένας από τους τύπους ζωριφόρου που φτιάχνουμε αυτή τη στιγμή μάλιστα, τελειώνουμε στην Παλίνη, έχει όπως σας είπα τρεις τύπους κάμερας. Εκτός αυτού έχει σύστημα αυτόματης πλοήγησης AIS, δεν ξέρω αν έχουμε δει καμιά φορά τη Marine Traffic, δεδομένα τύπου Marine Traffic. άρα λοιπόν αυτοί οι δορυφόροι μπορούν να πιάσουν σήμα και στίγμα από τα καράβια οπουδήποτε στον κόσμο και έχουν και αυτό που ονομάζεται δέκτης τηλεπικοινωνιακός IoT, έτσι machine to machine, device to device.

25:56 Άρα λοιπόν είναι δορυφόροι οι οποίοι έχουν μέσα κάμερες ηλεκτρονικά για τηλεπικοινωνίες, Σαφώς έχουμε μπαταρίες, έτσι πώς δουλεύει ένας δορυφόρος στο διάστημα Δουλεύει σίγουρα με solar cells και solar panels, έτσι Γιατί παίρνει την ενέργεια του από τον ήλιο Έχουμε μπαταρίες στις οποίες γίνεται stored αυτή η ενέργεια Και επίσης έχουμε και άλλες αισθήματα πλοήγησης τύπου propulsion Και για να απαντήσω στο πόσο ακριβώς διαρκεί ένας δορυφόρος τα οποία μας βοηθούν να διαρκεί, να είναι η ζωή του δορυφόρου πέντε με εφτά χρόνια.

26:39 Αν δεν είχαμε κάτι τέτοιο, η βαρύτητα της γης θα έσπροχνε τον δορυφόρο προς τη γη. Έτσι και σε αυτήν την περίπτωση ο δορυφόρος κάποια στιγμή μετά από πέντε χρόνια περνάει στην ατμόσφαιρα και καίγεται μέσα στην ατμόσφαιρα. Αλλά αυτά τα συστήματα μας βοηθούν να κρατάμε το δορυφόρο στην κατάλληλη τροχιά, στην τροχιά που θέλουμε, από 5 μέχρι 7 χρόνια.

27:06 Τεχνητή νοημοσύνη έχουμε στους δορυφόρους αυτούς. Βέβαια και χαίρομαι πάρα πολύ που με ρωτήσατε. Γιατί είναι κάτι το οποίο έχουν οι δορυφόροι, αυτοί που φτιάχνουν συγκεκριμένα στην Ελλάδα. Έχουν λοιπόν κάρτες συγκεκριμένοι που φτιάχνουμε εμείς, έχουν κάρτες τεχνητής νοημοσύνης σε σχετικά πολύ υψηλό επίπεδο από αυτό που νομίζουμε ότι μπορεί να έχει κάτι στο διάστημα, οι οποίοι λοιπόν μας βοηθάνε στο να παίρνει ο δορυφόρος μια φωτογραφία και αντί να πρέπει να στείλει όλη τη φωτογραφία στη γη, να επεξεργάζεται αυτά τα δοδομένα στο διάστημα και μετά να μας στέλνει με αυτό που λέγεται μέσα από διασύνδεση δορυφόρου με δορυφόρο, να μας στέλνει την απάντηση κάτω στη γη.

27:56 Θα σας δώσω ένα πολύ απλό παράδειγμα. Όταν για παράδειγμα ένας δορυφόρος μπορεί να κάνει detect μια πυρκαγιά, μπορεί να την κάνει detect είτε από μια θερμική κάμερα, είτε για παράδειγμα να κάνει detect, να δει συγκεκριμένο φάσμα από σωματίδια φόσφορου. Αυτή λοιπόν την πληροφορία πρέπει να την αναλύσει το σύστημα AI πάνω στο δρυφόρο και να το στείλει μέσα σε λεπτά κάτω στη γη.

28:27 Έτσι για να μπορέσουν και με αυτόν τον τρόπο να μπορέσουν να κινηθούν οι προσβαστικοί ή οποιοσδήποτε αρχές. Ή ας πούμε μπορεί ένας δορυφόρος να κάνει detect πάνω στον ωκεανό ένα τσουνάμι και αυτή την πληροφορία πάλι να τη στείλει ένας δορυφόρος στον άλλο δορυφόρο και κάτω πάλι στις αρμόδιες αρχές. Μπορεί ένας δορυφόρος να δει για παράδειγμα ένα ντρόουν ή κάτι το οποίο εισέρχεται μέσα από τα σύνορα ή οτιδήποτε μέσα από τα σύνορά μας και επίσης να μπορεί με την κατάλληλη βέβαια υποδομή στο διάστημα, δεν είναι μόνο ένας δορυφόρος, πρέπει να είναι πολύ, μια πολύ μεγάλη υποδομή στο διάστημα και να έρθουν όλες αυτές οι πληροφορίες σε εμάς.

29:17 Νομίζω σε βάθος χρόνου και όχι τόσο πολλά χρόνια, αυτά που θα δούμε από το διάστημα θα είναι πραγματικά συγκλονιστικά. Άρα μιλάνε μεταξύ τους, ε! Μιλάνε μεταξύ τους, μιλάνε. Λέει ο ένας τον άλλο Εγώ είδα αυτό Να το πω πλοϊκά Λέει ο ένας τον άλλο Εγώ είδα αυτό Δεν κοιτάς και εσύ να μου πεις τι βλέπεις Κοιτάει και ο άλλος δορυφόρος Λέει και εγώ το βλέπω αυτό Από την δική μου πλευρά Και μετά το στέλνουν στους άλλους δορυφόρους Οι οποίοι θα μεταδώσουν το μήνυμα Δεν ξέρω αν απλοϊκά το είπα καλύτερα Μια χαρά το λέτε Εσείς έχετε αναλάβει να φτιάξετε 7 οι οποίοι θα κάνουν επτά διαφορετικές δουλειές.

30:02 Αχα, όχι ακριβώς. Οι επτά θα δουλεύουν μαζί για να κάνουν την ίδια δουλειά που είναι το να μπορέσουμε να δούμε πυρκαγιές, να προλάβουμε πλημμύρες, πολλές εφαρμογές στη γεωργία. όλες αυτές οι εφαρμογές χρειάζονται δεδομένα από πολλούς δορυφόρους. Άρα λοιπόν και οι 7 δορυφόροι θα κάνουν περίπου το ίδιο πράγμα, αλλά όσο πιο πολλούς δορυφόρους έχουμε, τόσο πιο γρήγορα μπορούμε να καταλάβουμε τι γίνεται.

30:41 Και μάλιστα αυτοί οι 7 δορυφόροι δεν θα δουλεύουν μόνοι τους, αλλά θα ενταχθούν σε ένα συνεργατικό σμήνος δορυφόρων, μαζί με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Και σε αυτές τις χώρες περιλαμβάνονται η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Αγγλία. Άρα, λοιπόν, η ελληνική δορυφόρη 7 θα δουλεύει με όλους τους υπόλοιπους για να μπορούν όλες αυτές τις πληροφορίες να τις έχουν πολύ πιο συχνά.

31:08 Και συγκεκριμένα κάθε 3 με 4 ώρες. Μάλιστα. Και πόσους έχετε εκτοξεύσει μέχρι τώρα? Μέχρι τώρα 17, αλλά αυτή τη στιγμή έχουμε δεκάδες δορυφόρους. Ο πρώτος ζωηφόρος, μάλιστα θα ήθελα να ανακοινώσαμε χθες, ότι ήταν επιτυχής, όχι μόνο ήταν επιτυχής η εκτόξαση, αλλά μοιραστήκαμε και ορισμένες από τις πρώτες εικόνες, οι οποίες μας δίνουν ανάλυση ενός μέτρου.

31:45 Έτσι αυτό σημαίνει ότι από τα 590 χιλιόμετρα που βρισκόμαστε, μπορούμε να διακρίνουμε κάτι ένα μέτρο. Δηλαδή ας φανταστούμε, εγώ αυτή τη στιγμή είμαι στην Αθήνα. Είμαι, τι είναι 600 χιλιόμετρα, η Θεσσαλονίκη ίσως. Έτσι λοιπόν κάθομαι στη Θεσσαλονίκη και βλέπω κάτι που γίνεται στην Αθήνα ενός μέτρου. Κάτι που αλλάζει ενός μέτρου.

32:09 Αυτό είναι ένα πάρα πολύ σημαντικό επίτευγμα, όπως σας είπα για εμάς στην Ελλάδα. Οι υπόλοιποι λοιπόν έξι δορυφόροι, ορισμένοι από αυτούς είναι έτοιμοι για να λασσαριστούν με την πρώτη ευκαιρία που θα υπάρξει και ορισμένοι από αυτούς όπως σας είπα αυτή τη στιγμή είναι στα τελικά στάδια συναρμολόγησης και ένα πολύ σημαντικό επίτευγμα από το γεγονός ότι είναι στα τελικά στάδια είναι όπως σας είπα ότι θα συνεργαστούμε και με άλλες ελληνικές εγκαταστάσεις για να μπορέσουν όλοι αυτοί οι δορυφόροι, αυτοί οι τελευταίοι δορυφόροι, να γίνουν 100% εδώ στην Ελλάδα.

32:56 Πάρτε μας τώρα μαζί σας εκεί στην όμορφη Παλίνη να μας πείτε πώς φτιάχνετε ένας δορυφόρος, από πού ξεκινάς, πώς προχωράς. Πότε λες τώρα έτοιμος. Πάμε να τον στείλουμε. Το γεμίσαμε το ψυγιάκι, είναι έτοιμο για αποστολή. Πάρα πολύ ωραία, αυτό σκιάνεται. Λοιπόν, ξεκινάμε λοιπόν. Το πρώτο στάδιο είναι ο σχεδιασμός. Έτσι, έχουμε ομάδες οι οποίες σχεδιάζουν με βάση το τι θέλει ο πελάτης, τι ακριβώς χρειάζεται στο δορυφό.

33:33 Ωραία, αν ο πελάτης θέλει, για παράδειγμα, μια κάμερα υψηλής τεχνολογίας, υψηλής ανάλυσης, φτιάχνουν ένα δορυφόρο, ο οποίος θα είναι γύρω από μια κάμερα υψηλής ανάλυσης, η οποία, για παράδειγμα, μπορεί να είναι της τάξης των 150 κιλών, έτσι, και περίπου 1,5 μέτρων, άρα μιλάμε για μεγάλες κάμερες. Άρα, λοιπόν, το πρώτο είναι τι χρειάζεται το πελάτης μας και πάμε, λοιπόν, να κάνουμε έναν σχεδιασμό αυτού του δορυφόρου.

34:05 όταν λοιπόν όλοι είμαστε χαρούμενοι και εμείς και οι πελάτες και όλοι οι μηχανικοί ότι έχουμε το σωστό σχέδιο αρχίζουν λοιπόν οι ομάδες οι οποίες κάνουν procurement και sourcing και αγοράζουν όλα αυτά τα εξαρτήματα που χρειάζεται για το δορυφόρο γι' αυτό θα επιμείνω πάρα πολύ σε όλα αυτά που λέω ότι καμιά φορά νομίζουμε ότι πρέπει να είμαστε super scientist καμιά φορά για να δουλέψουμε στη διαστημική Όχι, αυτό δεν είναι αλήθεια, γιατί θα δείτε ότι στη ζωή του δορυφόρου χρειάζονται πάρα πολλοί άνθρωποι, οι οποίοι δεν είναι καθόλου μηχανικοί.

34:43 Έτσι, δικηγόροι, άνθρωποι, όπως σας είπα, που κάνουν procurement, διάφοροι. Άρα, λοιπόν, μετά έχουμε την ομάδα η οποία παραγγέλνει όλα αυτά που χρειάζονται και αρχίζουν όλα αυτά να φτάνουν στην Παλίνη. Έτσι λοιπόν έχουμε και εκεί τις ομάδες οι οποίες αρχίζουν σιγά σιγά να συναρμολογούν τους δορυφόρους. Βέβαια πάντα μαζί και με τις ομάδες οι οποίες όπως σας είπα είναι system engineering, mechanical, thermal, όλοι λοιπόν δουλεύουν μαζί χέρι χέρι έτσι ώστε να αρχίσουν να συναρμολογούνται αυτοί οι δορυφόροι.

35:25 Να σας διακόψω λίγο. Αυτούς τους επτά. Ποιος τους παράγγειλε. Το Υπουργείο Ψηφιακής Δικυβέρνησης. Μάλιστα. Άρα τους αγόρασε το κράτος μας να το πω έτσι. Ναι, αυτό ακριβώς. Αυτό ακριβώς. Τους αγόρασε το κράτος μας, τους παράγγειλε. Στη συγκεκριμένη περίπτωση δούλεψε και ακόμα δουλεύουμε με την European Space Agency, το οποίο είναι κάτι πάρα πολύ φορικό για εμάς, έτσι γιατί προσβελτεχνολογικής γνώσης, το οποίο είναι πραγματικά, πώς να σας πω, at the top.

36:08 Ωραία, η European Space Agency είναι η αντίστοιχη NASA της Ευρώπης. Άρα είναι πολύ θετικό το ότι έχουμε τη συνδρομή αυτή στο πρόγραμμά μας. Πού ήμουν λοιπόν. Άρα λοιπόν ξεκινούν οι μηχανικοί να κάνουν assemble, να βάζουν μαζί όλα αυτά τα εξαρτήματα. Μόλις τες ανακοινώσαμε, το γεγονός ότι σαν εταιρεία περνάμε πλέον σε μια τελείως διαφορετική φιλοσοφία του πώς αυτοί οι δορυφόλοι θα συναρμολογούνται.

36:45 Και αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό, γιατί μέχρι τώρα, στη φιλοσοφία ίσως ακόμα και των 7 αυτών δορυφόρων, η δουλειά ήταν πολύ χειρονακτική και πιο serial, αν θέλετε, πιο syriac. Από εδώ και πέρα λοιπόν, και στις καινούργιες εγκαταστάσεις στις οποίες ανακοινώσαμε ότι θα πάμε πλέον, θα έχουμε ένα μοντέλο πάρα πολύ πιο industrialized.

37:12 αυτό δεν είναι κάτι που έχουμε βγάλει από το μυαλό μας αυτό είναι κάτι το οποίο το έχουμε δοκιμάσει ήδη στο αγγλικό entity στο οποίο πλέον φτιάχνεται ένα ζωριφόρο σαν την ημέρα και επίσης αυτό δεν είναι κάτι το οποίο ναι ναι ναι ναι τηλεπικοινωνιακός έτσι αλλά δεν είναι και μάλιστα είναι πάρα πολύ σημαντικό ότι έχουμε και ελληνικές εταιρείες με τις οποίες εργαστήκαμε εδώ στην Ελλάδα οι οποίες συνεισφέρουν σε αυτό το πολύ μεγάλο σμήνο ζωριφόρων Για παράδειγμα, μια ελληνική εταιρεία που ονομάζεται Adamant Composites, αυτή τη στιγμή μας φτιάχνει solar panels και άλλα εξαρτήματα για 15 δορυφώσεις το μήνα. Συνολικά φτιάχνουμε 30 το μήνα, έτσι, με αυτή μας παρέχουμε 15 το μήνα.

37:57 Άρα λοιπόν πάμε λίγο σε ένα μοντέλο που θα έχουμε 10 ή 15, συγχωρήστε ίσως την άγνοιά μου γιατί η αλήθεια είναι ότι σαν manager δεν είμαι πλέον στο ίδιο πεδίο με τους production engineers, αλλά έτσι θα έχουμε ένα μεγάλο λοιπόν αριθμό ανθρώπων και όσο περνάει βέβαια ο καιρός και μηχανημάτων που θα συνορμολογούν λοιπόν τους ζωηφόρους έτσι ώστε πλέον να φτάσουμε στους τηλεπικοινωνικούς ένα την ημέρα και στους υπόλοιπους παραπάνω αλλά σίγουρα λιγότερο από το χρόνο που κάνουμε τώρα.

38:32 Πάρα πολύ σημαντικό στους ζωηφόρους είναι το τεστ έτσι, ένας ζωηφόρος όταν είναι πλέον στο διάστημα, αν κάτι δεν λειτουργήσει κανείς δεν μπορεί να πάνε να το φτιάξει. Είναι κάτι το οποίο είναι στον τομέα μας αρκετά fundamental. Υπάρχουν πολλά πράγματα βέβαια τα οποία μπορούν να διορθωθούν σε λογισμικό. Ωραία, ένας δορυφόρος έχει ηλεκτρονικά, έχει κάμερες, έχει solar cells, έχει άλλα συστήματα, όπως είπαμε, πλοήγηση σε propulsion tank, αλλά έχει και πολύ λογισμικό.

39:06 Και AI, έτσι, και κεραίες. Αν όμως ένα από αυτά δεν λειτουργήσει, τότε πάρα πολλές φορές έχουμε πρόβλημα. Γι' αυτό λοιπόν και είμαστε σε μία λογική στην οποία κάνουμε πάρα πολλά τεστ το ένα μετά το άλλο. Αν αλλάξουμε κάτι ξανακάνουμε τεστ. όταν λοιπόν ο δορυφόρος είναι έτοιμος μπαίνει σε κάτι ειδικούς να τους πω φούρνους καινού λέγεται thermal vacuum chamber ένας δορυφόρος σε όλη του τη ζωή θα γυρίσει γύρω από τη γη χιλιάδες φορές έτσι ένας δορυφόρος γυρίζει κάνει έναν πλήρη κύκλο με περιστροφή γύρω από τη γη κάθε 90 λεπτά αυτό σημαίνει ότι κάθε 90 λεπτά πάει από την πλευρά της γης που βλέπει τον ήλιο έτσι και είμαι 100 συν βαθμούς Κελσίου στην ακριβώς αντίθετη πλευρά που είμαι στους μείων 100 βαθμούς Κελσίου.

40:01 Άρα λοιπόν αυτό το συγκεκριμένο πρόσθεσμα που εμείς οι μηχανικοί το λέμε θερμοσάικλινγκ πρέπει να το τεστάρουμε. Και το τεστάρουμε λοιπόν σε πολύ μεγάλους ας πούμε θόλους, chambers οι οποίοι προσωμιώνουν αυτή την εναλλαγή αλλά και το κενό. Επίσης τεστάρουμε τους δορυφόρους σε πολύ μεγάλα αυτά που ονομάζονται vibration tables. Πρέπει να είμαστε σίγουροι αν έχουμε δει όλοι πώς πάει το launcher έτσι το rocket όλοι αν ήμασταν δίπλα θα είχαμε καεί αν ήμασταν παραδίπλα νιώθουμε τους στραντασμούς άρα λοιπόν πρέπει να τεστάρουμε το δορυφόρο ότι σε αυτό το launch μπορεί να το αντέξει και όλο αυτό γίνεται σε αυτό στα ονομαζόμενα sacred tables. Άρα πολλή δουλειά από πάρα πολλά άτομα για να φτιάχνουν αυτήν την δορυφόλη.

40:52 Και ποιος τον λειτουργεί από την ώρα που θα εκτοξευτεί. Πάρα πολύ καλή ερώτηση. Συγκεκριμένο δύο κοπέλες στην Παλίνη. Η ομάδα για τους ελληνικούς δορυφόλους. Έτσι. Υπάρχουν λοιπόν, μιας λοιπόν και λασαριστή, έχουμε αυτό που ονομάζεται satellite operators. Είναι οι άνθρωποι on the ground που μέσα από λογισμικό και μέσα από σταθμούς βάσης, έστειλες σταθμούς εδάφους.

41:24 Μάλιστα, εμείς σαν εταιρεία έχουμε ήδη παραδώσει ένα λειτουργικό σταθμό εδάφους, Ground Station, ο οποίος λειτουργεί στην Κρήτη. Άρα, λοιπόν, στέλνουν συνεχώς κομμάντς στον δορυφόρο, έτσι, τι κάνεις, πώς είσαι, κάνε αυτό, κάνε κάτι άλλο. Και εκείνος μας στέλνει πίσω απαντήσεις. έτσι ονομάζεται τελέμετροι, στη δική μας γλώσσα οι οποίοι μας λένε ακριβώς ποιο είναι το health status του δορυφόρου και τι γίνεται επίσης πρέπει να κρατείται ο δορυφόρος σε συγκεκριμένο όπως είπαμε σε συγκεκριμένο altitude καμιά φορά μην ξεχνάμε είπαμε ότι έτσι τροφοδοτείται από τον ήλιο όπως ξέρετε έχουμε κλίψεις έχουμε διαφορές έτσι ημέρας, νύχτας.

42:19 Άρα λοιπόν οι operators είναι αυτοί οι οποίοι στα χέρια τους πλέον είναι ο δορυφόρος και η υγεία του δορυφόρου. Βέβαια όλα αυτά τα συστήματα θα ήθελα να ξαναπώ είναι πλέον αυτοματοποιημένα. Δηλαδή παλιά ίσως βλέπαμε ότι είχαμε 10 άτομα μπροστά από πολύ μεγάλα monitors που τα κοιτούσαν συνέχεια. Πλέον πρέπει να πω ότι έχουμε περάσει σε πολύ μεγάλο βαθμό αυτοματοποίησης. Κάτι τέτοιο βέβαια ακόμα υπάρχει, αλλά έχουμε περάσει πολύ μεγάλο βαθμό αυτοματοποίησης που πρώτον ο δορυφόρος αν έχει πρόβλημα ξέρει από μόνος ότι να κάνει και δεύτερον υπάρχουν alerts και AI από πίσω έτσι ώστε λοιπόν οι operators να μην είναι 24-7 μπροστά από μια αθόνια.

43:06 Άρα εσείς είστε ένα καθετοποιημένο συγκρότημα. Ξεκινάτε από το σχεδιασμό, την παραγωγή, την παρακολούθηση, την εκτόξευση, όλα έτσι. Ναι, αυτό ακριβώς. Και όπως σας είπα, μετά το πάρα πολύ σημαντικό είναι τι γίνεται με τις εικόνες που λαμβάνουμε. Επίσης, λοιπόν, εδώ στην Παλήνια έχουμε δύο, τουλάχιστον δύο αυτή τη στιγμή, μηχανικούς, οι οποίοι δουλεύουν στο να παίρνουν τα δεδομένα, τις εικόνες αυτές, και να είναι σίγουροι ότι είναι στο κατάλληλο βαθμοποιότητας, και να είναι σίγουροι ότι περνάμε λοιπόν από τα ροουδεδομένα που μας δίνει ο δορυφόρος σε αυτές τις ωραίες εικόνες που βλέπουμε στο ίντερνετ.

43:52 Είναι και αυτό μια δουλειά από μόνη της. Σίγουρα δεν είναι πλέον στις μέρες μας άσυνηθιστο να φύγουν οι δορυφόροι από τη γη να πάνε πάνω. Είναι νομίζω πολύ πιο συχνό από ό,τι ήταν παλιότερα. Ωστόσο, δεν μπορεί να μην είναι λίγο συγκλονιστικό. δεν ξέρω πώς το αισθάνεστε εσείς και μετά από τόσο καιρό ίσως σε αυτό το χώρο αλλά έχεις φτιάξει κάτι από το μηδέν σχεδόν έτσι είναι έτοιμο έρχεται η ώρα να το πάρουν να το πάνε λίγο μακριά ομολογουμένως και μετά να ξαναπάρεις τον έλεγχό του και να συνεχίσεις να δουλεύεις μαζί του δεν ξέρω πώς αισθάνεστε εκείνη τη μέρα που θα φύγουν και θα πάνε πάνω ας πούμε Από πού φεύγουν καταρχάς Ναι σωστό και αυτό Συνήθως φεύγουν από την Αμερική, συνήθως φεύγουν από τις SpaceX, αλλά όχι μόνο.

44:41 Και στην Ευρώ υπάρχουν και ευρωπαϊκοί οργανισμοί που κάνουν launch. Και πλέον αυτή τη στιγμή, έτσι όπως είναι η αγορά, αυτή τη στιγμή πρέπει να σας πω ότι η αγορά για δωρηφόρους είναι αυτό που ονομάζουμε at an all-time high. Τη στιγμή το να βρει κάποιος launch είναι κάτι εξαιρετικά δύσκολο. Πλέον στο γεωπολιτικό πεδίο στο οποίο βρισκόμαστε, οι κυβερνήσεις μάχονται για να έχουν slot να στείλουν δορυφόρους στο διάστημα.

45:15 Με λίγα λόγια γίνεται χαμός. Γίνεται χαμός. Μεγάλη κίνηση. Στέλνουμε πράγμα, Βανώ. Στέλνουμε συνεχώς. Στέλνουμε νήσεις. Στέλνουν όλες οι χώρες. στέλνουν αυτοί που θέλουμε να στείλουν, στέλνουν οι άλλοι που δεν θέλουμε γίνεται γίνεται μια που δώσετε έτσι την ευκαιρία να είναι πιο πιο ελαφριά η συζήτηση γίνεται πραγματικά χαμός άρα λοιπόν συνήθως φεύγουν από την Αμερική αλλά είναι πάρα πάρα πολύ συγκλονιστικό έτσι γιατί κάποιος σαν και μένα που έχει δει πάρα πολλές εκτοξεύσεις ξέρει τι μπορεί να πάει λάθος, άρα είναι πολύ μεγάλη χαρά και επίσης κατά τον ίδιο βαθμό ανακούφιση όταν όλα πάνε καλά και στην εκτόξευση και μετά.

46:12 Βέβαια, εμείς είμαστε πολύ τυχεροί που έχουμε πάρα πολύ καλή και ταλαντούχη ομάδα αλλά και βέβαια και το support της European Space Agency και ο συγκεκριμένος, ο τελευταίος δορυφόρος, όλα πήγανε άψογα και στο launch και μάλιστα πήραμε και την πρώτη εικόνα σχεδόν 30 ώρες μετά από αυτό το launch. Και μέχρι τώρα, αυτή τη στιγμή ο δορυφόρος δουλεύει άψογα.

46:39 Πόσο καιρό τώρα? Πάνε σχεδόν τρεις μήνες. Τρεις μήνες. Υπερίο, ναι. Αλλά είναι πιο δύσκολοι τρεις μήνες. Γιατί είναι τρεις μήνες που όλα δοκιμάζονται. Όλη αυτή η δουλειά των τελευταίων δύο χρόνων, από τότε που πήγα όπως σας είπα να βγάλω το ΦΠΑ, το νούμερο ΦΠΑ, μέχρι λοιπόν να κατέβει αυτή η εικόνα, όλη αυτή η δουλειά τα μείνατε.

47:17 Τους έχετε ονοματίσει όλους? Α ναι, οι δολυφόροι λοιπόν έχουν ελληνικό όνομα και μάλιστα πάρα πολύ ωραία ιστορία θέλαμε πάρα πολύ να εμπλέξουμε τη νέα γενιά στο πρόγραμμα που κάνουμε και μέσα στους επόμενους μήνες θα κάνουμε και πολλά παραπάνω πράγματα για να φέρουμε μαθητές στο εργοστάσιο να δουν αυτό που κάνουμε κάναμε ένα διαγωνισμό μαζί με το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος και το Υπουργείο Παιδείας και το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης με σχολεία για το πώς θα μπορούσαμε να ονομάσουμε τους δολυφόρους.

47:54 Και πρέπει να σας πω ότι πήραμε τόσο καλές ιδέες που πραγματικά ήταν συγκινητικό. Το όνομα λοιπόν που επιλέξαμε ήταν υπερίον. Έτσι αυτός που βλέπει από ψηλά υπάρχει βεβαίως συγκεκριμένος έτσι το όνομα του Τιτάνου. Άρα λοιπόν, στα αγγλικά ονομάζεται Hyperion GR 1234567. Μάλιστα, μάλιστα. Μία διευκρίνηση ακόμη. Μας είπατε πώς φτιάχνονται.

48:29 Πόσο καιρό παίρνει να φτιαχτεί ένας δορυφόρος να σχεδιαστεί και να φτιαχτεί. Εξατάτε. Ναι, ναι, ναι. Εξατάτε. Αν είναι ιδιώς, δηλαδή αυτή τη στιγμή είναι πάρα πολύ σημαντικό το ότι εμείς, για παράδειγμα, σαν εταιρεία εξάγουμε δορυφόρους. Δηλαδή δεν φτιάχνουμε μόνο αυτούς τους ελληνικούς. Αυτή τη στιγμή έχουμε εξασφαλίσει συμβόλαια.

48:48 Σαφώς. Έχουμε εξασφαλίσει, είναι πολύ σημαντικό να το πούμε, έχουμε εξασφαλίσει συμβόλαια εξαγωγικά. Άρα λοιπόν από τους ζωηφόρους που φτιάχνουμε στην Παλίνη φτιάχνουμε δύο τύπους ζωηφόρων. Έχουμε ένα συμβόλαιο για να φτιαχτούν άλλοι 16. 10 είναι σαν το λεγόμενο HR, high resolution τύπος δορυφόρου και οι άλλοι 6 είναι οι λεγόμενοι VHR, very high resolution δορυφόροι, 16.

49:21 Σε αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε τελικό σχεδιαστάδιο για άλλους 4 δορυφόρους. Άρα λοιπόν εξάγουμε. Πώς έχει σχέση με αυτό που ρωτάτε. Αν είναι ο πρώτος δορυφόρος που φτιάχνω για πρώτη φορά στην Ελλάδα, τότε σαφώς παίρνει περίπου 1,5 με 2 χρόνια. Έτσι από την αρχή μέχρι που ο δορυφόρος θα λανσαριστεί. Περίπου 1,5 με 2 χρόνια.

49:49 Τώρα πάμε λοιπόν στους εξαγωγικούς, οι οποίοι ορισμένοι από αυτούς είναι ακριβώς ρέπλικα, τότε μπορεί να πάρει απλά μήνες. Μάλιστα. Σημαντικό. Και όπως σας είπα, οι τηλεπικοινωνιακοί, που φτιάχνουμε εκατοντάδες, έτσι, το τηλεπικοινωνιακό μας μήνος δορυφόρων θα έχει τουλάχιστον σχεδόν 200 δορυφόρους, 193. Αυτοί, όπως σας είπα, φτιάχνονται ένας την ημέρα, γιατί είναι ίδιοι.

50:17 Αλλά όταν πάω να φτιάξω έναν καινούριο δορυφόρο για έναν καινούριο πελάτη, σε ένα καινούριο μέρος, αυτό παίρνει παραπάνω χρόνο. Δεν ξέρω αν απάντησε την ερώτηση έτσι. Ναι, ναι, ναι, απαντήσατε. Εντάξει, έχουμε καταστήσει σαφές μέχρι τώρα ότι υπάρχει σοβαρή προσπάθεια να στείλουμε όσους περισσότερους δορυφόρους μπορούμε στο διάστημα.

50:37 Το ερώτημα όμως που μπορεί να θεωρηθεί πολύ ευλογό από έναν απλό πολίτη είναι γιατί ρε παιδιά, γιατί, σε τι μας ανησυμμεύουν, είναι τόσο απαραίτητο τέλος πάντων. Γιατί γίνεται τόσο βασάρια από τους δορυφόρους σε όλα αυτά τα μεγέθη κτλ. Θα σας πω, σαφώς είναι απαραίτητη. Ας πάρουμε λίγο τους τηλεπικοινωνιακούς ζωριφόρους και ας φανταστούμε ένα σενάριο που αύριο μας κόβουν όλους μας τις τηλεπικοινωνίες.

51:07 ωραία ας παρανταστούμε λοιπόν πως θα είναι η ζωή μας για τις επόμενες 6 ώρες αν δεν έχουμε internet δεν έχουμε κινητό έτσι ξαφνικά εγώ δεν μπορώ να πληρώσω δεν έχω gps μπορεί να μην ξέρω από εκεί που είμαι πως να γυρίσω πίσω δεν έχω κάτι να πάρω τα παιδιά μου να δω που είναι, τι κάνουν πως θα συναντηθούμε δεν έχω ίσως να πληρώσω γιατί οι κάρτες μου είναι στο κινητό άρα λοιπόν Αυτή τη στιγμή, και αυτό είναι ένα απλό παράδειγμα, η αλήθεια είναι ότι αυτή τη στιγμή η κοινωνία μας, η οικονομία μας, για πολύ καλούς βεβαίως λόγους, είναι άρρητα συνδεδεμένη με τις τηλεπικοινωνίες και την τεχνολογία.

51:51 Άρα λοιπόν αυτό σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να έχουν Αυτές είναι κρίσιμες υποδομές για εμάς Και γι' αυτό πρέπει να έχουμε λοιπόν ένα πολύ μεγάλο βαθμό ελέγχου Σε αυτές τις πολύ σημαντικές υποδομές για εμάς Ωραία Άρα λοιπόν αυτό που βλέπουμε αυτή τη στιγμή είναι ότι και η Ευρώπη Αλλά σαφώς και αυτή είναι μια συζήτηση που γίνεται πλέον στη χώρα μας θέλουμε να έχουμε αυτονομία σε αυτές τις πάρα πολύ σημαντικές τεχνολογίες για εμάς.

52:27 Πέραν βέβαια από τη στρατηγική αυτονομία που χρειάζεται, πού μας χρησιμεύουν. Υπάρχουν ένα εκατομμύριο πραγματικά εφαρμογές και από τους δορυφόρους που φτιάχνουμε εμείς, όπως σας είπα. Ένα από τα πολύ καλά παραδείγματα είναι η πιο αποδοτική γεωργία. Για παράδειγμα, με μία δορυφορική εικόνα και αρκετά συχνά, Ένας γεωργός μπορεί να καταλάβει το πότε, για παράδειγμα, πρέπει να ποτίσει το χράφι του.

53:00 Μπορούμε να έχουμε πολύ πιο αποτελεσματική πολιοδομία. Στη χώρα μας, για παράδειγμα, μπορούμε να έχουμε χάρτες ρίσκου όσον αφορά την ασφάλιση των σπιτιών. Δυστυχώς είμαστε μία από τις χώρες που έχει το πιο χαμηλό rate ασφάλισης των σπιτιών μας. Αυτό σημαίνει πολλές φορές ότι όταν γίνεται μία φυσική καταστροφή χάνεται αρκετή περιουσία.

53:28 Αν λοιπόν δώσουμε τα κατάλληλα εργαλεία στις εταιρείες τις ασφαλιστικές, τότε έχουμε ένα πολύ πιο αποδοτικό σύστημα ασφάλισης. Υπάρχουν πραγματικά ένα εκατομμύριο εφαρμογές. στις θάλασσες, να περάσουμε στις παραθαλάσσιες περιοχές. Μπορούμε από το διάστημα να δούμε αν υπάρχει κάποια μόλυση. Αν υπάρχει μια πετρεολιοκυλίδα, μπορούμε να την ανιχνεύσουμε πολύ πιο εύκολα.

53:54 Μπορούμε να καταλάβουμε ποιος είναι ο υπέτειος. Άρα υπάρχουν πραγματικά ένα εκατομμύριο εφαρμογές. Έτσι όπως το περιγράφει ο νόμος. Οι οποίες θα μας βοηθήσουν πραγματικά. Ναι, έχουμε και πάρα πολλούς ήδη δορυφόρους και ετοιμάζονται και ένα σωρό άλλοι. Δεν θα έχουμε συνοστισμό στο τέλος, στο διάστημα. Αυτό που λέω πάντα είναι, there is a lot of space in space.

54:19 Αλλά όμως δεν θέλω να ακουστεί, πώς να το πω, ρέκλες, δεν θέλω να ακουστεί κάτι το ανεύθυνο, γιατί δεν είμαστε ανεύθυνοι. Ναι, όντως υπάρχουν πάρα πολλά συστήματα πλέον στο διάστημα, πάρα πολλοί δορυφόροι. αλλά όπως έχουμε καταφέρει και στις θάλασσες και στον αέρα, έχουμε air traffic control, έτσι υπάρχουν και πάρα πολλά αεροπλάνα.

54:40 Αυτό που έχουμε κάνει για να μην υπάρχουν συγκρούσεις και να υπάρχει τάξη και στις θάλασσές μας αλλά και στον αέριο χώρο, είναι να έχουμε traffic control. Άρα λοιπόν και για τον τομέα του διαστήματος πλέον υπάρχουν αυτά τα συστήματα. Ωραία, υπάρχουν αυτά τα συστήματα τα οποία προειδοποιούν και εμάς και τους ζωηφόρους αν όντως υπάρχει κάποιος κίνδυνος κολίγιο, σύγκρουσης.

55:09 Εκτός από τη σύγκρουση όμως είναι και τα... Αφού ο δορυφόρος, όπως είπατε, έχει διάρκεια ζωής πέντε χρόνια, μετά τι τον γυρίζετε πίσω στη γη και καταστρέφετε. Α, αυτό ακριβώς. Ναι, αυτό ακριβώς κάνουμε. Και αυτό είπα ότι έχουμε αυτό το σύστημα των προπάσεων, έτσι πλοήγησης, το είπα απλοϊκά. Στο τέλος, λοιπόν, της ζωής του δορυφόρου, καταρχάς αυτό το σύστημα τον φέρνει πίσω στην ατμόσφαιρα όπου και καίγεται και δεν υπάρχει κάποιο πρόβλημα.

55:40 Επίσης, η δική μας τουλάχιστον δορυφόρη, όπως σας είπα, είναι στα 500 με 600, ίσως και 1000 χιλιόμετρα για τους τηλεπικοινωνιακούς. Αυτό σημαίνει λοιπόν ότι ακόμα και τίποτα και αν δεν κάναμε, μέσα σε λίγα χρόνια, η βαρύτητα της γης έτσι και αλλιώς θα τους έφερνε πίσω. αλλά όπως σας είπα πλέον έχουμε όλα αυτά τα συστήματα propulsion πλοήγησης νομίζω στα ελληνικά είναι κατάλληλος όρος τα οποία μέσα από τα οποία δεν υπάρχει πλέον τέτοιος κίνημας και ξαναγυρνώντας στη γη να πάμε εκεί που έχετε την ομάδα σας και φτιάχνετε τους δορυφόρους οι άνθρωποι που δουλεύουν εκεί μαζί με εσάς η ομάδα που έχετε ποιοι είναι, δεν εννοώ προσωπικά αλλά ενώ σαν μείγμα ανθερόπων.

56:29 Και από πού ήρθαν, είναι Έλληνες, ήταν Έλληνες που ήταν έξω, είναι άνθρωποι ξένοι που τους φέραμε εμείς εδώ για να μας δώσουν τεχνογνωσία. Ναι. Καταρχάς πρέπει να πω ότι είναι η πιο ταλαντούχα ομάδα που έχω δουλέψει. Αυτή τη στιγμή λοιπόν είμαστε 300 άτομα. Δεν είμαστε 300 άτομα. Ανακοινώσαμε χτες ότι το σχέδιό μας είναι να είμαστε 300 άτομα.

56:54 στην Παλίνη βλέπετε στο μυαλό μου είμαι ακόμα εκεί, είμαι ειδική τρέχετε αυτό ακριβώς είμαι ειδική σαν 300 άτομα αυτή τη στιγμή λοιπόν στην Παλίνη είμαστε περίπου 40 άτομα όσο και δεν είναι μόνο απλά 40 άτομα για μένα είναι πραγματικά η πιο ταλαντούχη ομάδα που έχω δουλέψει ποτέ μέχρι τώρα γιατί είναι πραγματικά ενθουσιώδης και αγαπάνε πραγματικά αυτό που κάνουν, αλλά και αυτό που στείλουμε εδώ στην Ελλάδα για σχεδόν πρώτη φορά σε τέτοια ζετέρια κλίμακα. Άρα λοιπόν οι περισσότεροι είναι άνθρωποι σαν εμένα που ήταν στο εξωτερικό και δεν είχα την ευκαιρία μέχρι τώρα να κάνουν αυτό που αγαπούσαν ή για οποιοδήποτε άλλο αυτό κάνουν.

57:43 Κατά μεγάλη πλειοψηφία είναι μηχανικοί. Μάλιστα ένας από τους συναδέλφους μου είναι μηχανολόγος-μηχανικός. ότι ήταν στην Τουλούζη και ήταν μια μέρα στο LinkedIn και βλέπει λοιπόν την Αγγελία για την όπλου κόσμος. Στην αρχή βλέπει και ξαναβλέπει τι μηχανολόγος για μηχανικούς στην Αθήνα. Νόμιζε ότι ήταν λάθος, αλλά λέει εντάξει δεν πειράζει ας κάνω μια.

58:10 Ας κάνω, δεν χάνω τίποτα, ας στείλω ένα βιογραφικό. Και αμέσως μόλις τον προσλάβομαι άφησε τη δουλειά του στην Τουλούζη και γύρισε. ο Νίκος, δεν θα τον πειράξει να πω το όνομά του ιστορίες λοιπόν σαν του Νίκου έχουμε αρκετές αρκετούς ανθρώπους που δούλευαν στο εξωτερικό και έχουν κηρύσσει για να δουλέψουν μαζί μας έχουμε επίσης πολλούς ανθρώπους από την Ευρώπη κυρίως Γαλλία, Σουηδία οι οποίοι θέλουν πραγματικά να δουλέψουν στην open cosmos και να συνεισφέρουν σε αυτό που κάνουμε Για εμάς στην Ελλάδα βέβαια είναι κάτι το οποίο είναι πολύ σημαντικό, ωραία, γιατί όχι μόνο ξαναφέρνουμε πίσω όλο αυτό το ταλέντο, αλλά φέρνουμε και ταλέντο από άλλες χώρες που συνεισφέρει σε αυτό που κάνουμε στη χώρα μας.

59:00 κατά μεγάλη πλειοψηφία, σαφώς είμαστε τεχνικοί και μηχανικοί, αλλά όπως σας είπα έχουμε και άλλες ειδικότητες, όπως δικηγόροι, η δικηγορική ομάδα, η ομάδα μας marketing, η ομάδα που κάνει πουλήσεις, η ομάδα που κάνει AI, η ομάδα που φτιάχνει το λογισμικό. Δεν είμαστε όλοι space engineers καθόλου. Άρα στη χώρα μας υπάρχει πια πεδίο και σε αυτόν τον τομέα.

59:29 Αυτό μας λέτε 100% Δεν είναι ανάγκη Βέβαια εγώ πάντα ενθαρρύνω τη νέα γενιά Να πάει και στο εξωτερικό Απλά για να δει κάτι άλλο Αλλά όμως αν αυτό δεν είναι Δεν το θέλουν Δεν είναι ανάγκη να φύγουν Ή να νιώσουν ότι είναι εξαναγκασμένοι να φύγουν Όπως εγώ και πολλοί άλλοι Άρα λοιπόν κλείνοντας τον κύκλο αυτό που δεν μπορούσατε εσείς να κάνετε ήταν απαραίτητο για να σπουδάσετε να φύγετε και να βρείτε δουλειά πλέον μπορεί να γίνει στη χώρα μας 100% και θέλω να πω ότι αν δεν είμαστε 50-50 οι γυναίκες και οι άντρες στο γραφείο τότε είμαστε τουλάχιστον θα έλεγα 30-40% γυναίκες και κοπέλες στο γραφείο άρα θα ήθελα να ενθαρρύνω πάρα πολύ και τις νεαρές κοπέλες να δουν το τομέα της αεροδιαστημικής, στον τομέα της διαστημικής, με πολύ μεγάλο ενδιαφέρον.

01:00:36 Να μην το βλέπουν κάτι που πιστεύουν ότι δεν είναι για εκείνες. Κατάγεστε από τις Ινούσες? Ναι, κατάγομαι από τις Ινούσες. Αυτό που είναι από τα πλουσματικά δεν το είπαμε μέχρι τώρα. Κατάγομαι 100% από τις Ινούσες. Άρα πρέπει να είμαστε περήφανοι και σαν χιώτες επομένως. Όχι μόνο σαν Έλληνες. είσαστε κι εσείς δεν πιστεύω ότι είσαι από τα καρδάμιλα όχι, όχι, από τις Ινούσες δεν είμαι αλλά γενικά η ΧΥΟΣ πρέπει να είναι περήφανη οι Ινούσες ανήκουν στο νομοχείο οπότε πρέπει να είμαστε περήφανοι σαν εσείς, σαν νομός που έχουμε μια τέτοια ομάδα και δραστηριοποίητες στην Ελλάδα ήταν από τα πιο αισιόδοξα podcast που έχουμε κάνει μέχρι τώρα πραγματικά πραγματικά σοβαρά, χαίρομαι πάρα πολύ που τα ακούω και να βάλουμε και ένα επόμενο ραντεβού γιατί νομίζω ότι θα έχετε συνέχεια σύντομα θα είστε 400 θα έχετε να δείτε περισσότερες ιστορίες στους Σπαρτιάτες σας ευχαριστούμε πάρα πολύ εγώ ευχαριστώ πάρα πολύ γεια σας