Η τέχνη του μοντάζ και θα αντικατασταθούν οι μοντέρ από την τεχνητή νοημοσύνη; Με τον Σταύρο Συμεωνίδη

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Και εγώ επειδή μου αρέσουν πάρα πολύ και συνεχίζω 30 χρόνια από παιδί να μου αρέσουν τα τεχνολογικά, δοκιμάζω όλα τα νέα εργαλεία και τα αγαπώ. Και μάλιστα έφτασα στα όρια του πριν από λίγες μέρες που είχα ένα project εξαποστάσεως από εδώ, ένα ψηφιακό βοηθό που δίνει η Adobe, ο οποίος τι σου λέει ουσιαστικά, πάρει το υλικό και έλα να το ταξινομήσω εγώ.

00:21 Κάτι που μέχρι τώρα έκανε μια βοηθός που έχω και την πλήρωνε. και το έκανα εξαιρετικά. Οπότε ήδη η βοήθεια μου δεν χρειάζεται. Αν το ανάγουμε σε 10 χρόνια και εγώ δεν θα χρειάζομαι. Οπότε αν μιλάμε με αυτούς τους όρους, αν μιλάμε με όρους δηλαδή αφηγήσεων οι οποίες είναι απλές. Και όταν λέμε απλές, οι διαφημίσεις, τα διαφημιστικά, είναι πάρα πολύ απλά.

00:42 Λένε αγόρασε αυτό το προϊόν. Μπορείτε να φανταστεί λοιπόν ότι έρχεται εκεί μέσα το large language model και το κάνει ακόμα απλούστερο. Ας πάμε όμως σε ένα ντοκιμαντέρ, όπως ένα ντοκιμαντέρ που αφορά τις γυναικοκτονίες. Τι ακριβώς θα μας πει, σε τι θα μας βοηθήσει. Στις απομετοφωνήσεις βεβαίως, στην έρευνα βεβαίως, να μας κόψει ακόμα και κομμάτια των συνδέξεων βεβαίως.

01:04 Από εκεί και πέρα όμως το συνέστημα που έρχεται, με ποια γλώσσα μιλάμε, ποια είναι η πολιτική μας άποψη, τι ερχόμαστε πίσω από εκεί να πούμε, πώς η μουσική έρχεται, όλο αυτό να το συμπληρώσει όσες προτάσεις και να δεχθώ θα είναι προτάσεις που αφορούν το κομμάτι του assistance δεν θα είναι προτάσεις που αφορούν το τελικό μου προϊόν γιατί ναι με βασίζομαι στην τεχνολογία ως εργαλείο αλλά έρχομαι πάνω από αυτή να μιλήσω και κάποια πράγματα ως άνθρωπος ας πούμε διδάσκει οπτικοακουστικές τέχνες σε ιδιαίτερα μαθήματα και σεμινάρια.

02:17 Κύριε Σημεωνίδη, καλώς ήρθατε στο podcast Τεχνολογικά. Καλώς σας βρήκα. Να ξεκινήσουμε από το πώς ξεκινήσατε και τι σας έφερε σε αυτό το χώρο. Καταρχάς, θα μπορούσαμε να το πούμε στα ελληνικά τη λέξη μοντάζ και μοντέρ. Όχι και πολύ γιατί είναι συναρμοστής εικόνων. Δεν είναι ωραίο. Συναρμοστής. Δεν είναι ωραίο και δεν χρησιμοποιείται και ιδιαίτερα.

02:48 Ο κινηματογράφος χρησιμοποιεί γαλλικούς όρους, ας πούμε έτσι, από παλιά και αγγλικούς αργότερα. Μοντέρ και μοντέζ στο αρσανικό και το θηλυκό αντίστοιχα. Και βίντεο ή φιλμ ένιτορ στα αγγλικά. Ωραίο το συναρμοστής. Σε μένα μ' άρεσε. Είναι ενδιαφέρον, ναι. Και εύστοχο είναι. Ναι, κάτι με συνάρτηση. Είναι λίγο περίεργο, αλλά ναι, ωραίο είναι.

03:10 Βάζει μαζί αρμό. Και ουσιαστικά αυτό κάνεις, ναι. Επειδή ακριβώς και το μοντάζ, θα τα πούμε και εργότερα, έχει μια σχετικά απλή δομή τεχνικά. Ουσιαστικά βάζεις πλάνα στη σειρά, τα συναρμόζεις, τα κολλάς μεταξύ τους και λες μια ιστορία. Μάλιστα. Πώς λοιπόν εσείς ξεκινήσατε, πώς βρεθήκατε σε αυτό το χώρο. όταν ήμουν πέντε χρονών το 1990 ο παππούς μου ο οποίος είχε ένα ψιλικατζίδικο παρόλα αυτά είχε πάρει και μια κάμερα VHS Panasonic και είχε πολλή μεράκι με αυτή την κάμερα και άρχισε να καταγράφει διάφορες στιγμές και οικογενειακές αλλά και όχι μόνο έτσι λοιπόν εγώ βρέθηκα σε ένα περιβάλλον στο οποίο από μικρός και before it was cool έβλεπα τον εαυτό μου μετά και όχι μόνο τον εαυτό μου αλλά αυτό που κυρίως με ενδιαφέρεται να βλέπω τότε για να καταλαβαίνω τι γίνεται και πώς η εικόνα μεταφράζεται ξαφνικά, εγώ είμαι εκεί πέρα μέσα και κινείται αυτό το πράγμα από πολύ μικρός.

04:07 Και έτσι μαζέφτηκε ένα υλικό θησαυρός, 90 με 98, το οποίο μάλιστα τώρα έχω ψηφοποιημένο, ασφαλισμένο στο cloud και κάποια στιγμή θέλω κάτι να κάνω με αυτό. Μετά το 96, μου αγόρεσε η μητέρα μου ένα ηλεκτρονικό υπολογιστή και έμπλεξα πολύ με όλο αυτό. Δηλαδή άρχισα να βλέπω τι έχει μέσα το Tower τότε και λοιπά, να φτιάχνω τα δικά μου συστήματα, να με ενδιαφέρει πολύ να είναι 166 μεγαλιάς, διότι είχε 133 ο υπολογιστής μου, ήταν πολύ σημαντικό.

04:40 Ή να έχω την Nvidia, την Viper V550, η οποία ήταν εξαιρετική τότε ας πούμε και λοιπά. Και ήταν το παιχνίδι μου, ας πούμε έτσι. Και παράλληλα η επιδόση μου στο σχολείο άρχισε να μην είναι πολύ καλές. κάτι το οποίο δεν πολύ συνδυάζεται στο να μπορέσω να πάω στο πολυτεχνείο, ηλεκτρονικών μηχανικών, ηλεκτρολόγων μηχανικών και όλα αυτά.

05:00 Οπότε με ένα καλό 14 που έβγαλα όταν ήμουν στα 18, πέρασα στη Μητυλήνη, στο τμήμα πολιτισμικής τεχνολογίας και επικοινωνίας, δεν ξέρω αν ακόμα λέγεται έτσι, που τότε βέβαια είχε μια κατεύθυνση η οποία ήταν αμυγός καλλιτεχνική για τις ψηφιακές οπτικογουστικές τέχνες. Από τους πρώτους λοιπόν. Ναι, τρίτη χρονιά ήταν τότε.

05:20 Και πέρασα και ένα τόσο, οπότε με το 2014 ήμουν καλός ας πούμε, μετακόμισα από την Αθήνα στην Ιντιλίνη για πέντε χρόνια, όπου ειδικά στο τρίτο έτος όταν άρχισε η κατεύθυνση άρχισα να καταλαβαίνω ότι το βίντεο το έχω μέσα μου, είχα ήδη κάνει κλιπ και λοιπά με φίλους, αλλά άρχισα να καταλαβαίνω ότι αυτό μαζί με λίγη μουσική που είχα κάνει όταν ήμουν μπροστιό, αλλά θα άρχισε να παράγει ιστορίες.

05:45 Και ήξερα ποιά είναι και η κάμερα. Αλλά περισσότερο με ενδιέφερε να λέω καινούργιες ιστορίες μέσα από το βίντεο. Ενασχολήθηκε με θεατρικές ομάδες, έφτιαχνα βίντεο, είχαμε έρθει και στοιχείο τότε με την ομάδα του Πανεπιστημίου Αιγαίου, την Πρόβα, όπου έφτιαχνα βίντεο-αρτ για την αστυνομική βία τότε ή οτιδήποτε, παίρνοντας υλικό, μουσικές χρησιμοποιήσαμε ό,τι θέλαμε τότε και όλας.

06:10 Άρχισε και το YouTube. Μίσες τα πολυλογώ, έβλεξα για τα καλά και το 2007 ήδη στη Μυτηλίνη και 8 όταν έφυγα από Μυτηλίνη μπήκα στην αγορά εργασίας και ξεκίνησα να ασχολούμαι με το μοντάζ. Η μεγαλύτερη τομή στα εργαλεία που χρησιμοποίησατε σε αυτή τη διαδρομή από τότε που ξεκίνησα το μέχρι σήμερα, ποια είναι? Θα πάω λίγο πολύ πίσω ιστορικά γιατί έχει σημασία Σημασία έχει να πούμε ότι το μοντάζ το 1890-1900 και κλπ μέχρι την δεκαετία του 20 ήταν μια καθαρά γενικοκρατούμενη υπόθεση διότι αφορούσε κάτι το οποίο γινόταν με τα χέρια ήταν σαν να ραβούν γυναίκες οι οποίες απλώς έπαιρναν τα πλάνω στο βοβό κινηματογράφου και τα έβαζαν στη σειρά και ήταν καθαρά γυναίκες αυτές που το έκαναν Σοβαρά, αυτό πρώτη φορά το ακούμε Όταν ήρθε ο ήχος και άρχισε το μοντάζ να γίνεται τέχνη...

07:05 και με το κρακ και λοιπά... καλύτερο από το να φύγουν οι Γαζικοί γυναίκες... και να έρθουν οι άντρες και να κυριαρχήσουν. Παγκοσμίως είναι 30-35% οι γυναίκες... είναι αρκετά μεγάλο ποσοστό σε σχέση με άλλες ειδικότητες. Όμως έχει σημασία, πιστεύω, για τον οποιοδήποτε και την οποιαδήποτε σήμερα... να δει την ταινία ο άνθρωπος με την κινηματογραφική μηχανή του Τζίγκα Βερτόφ, Man with a Movie Camera, 1929.

07:34 Γιατί και γιατί μας αφορά και αυτό εδώ, τώρα το σκεφτόμουν που ερχόμουν με το αυτοκίνητο, μας αφορά γιατί είναι μια οδύ στην τεχνολογία, 100 χρόνια πριν, σε σχέση με έναν άνθρωπο και τον αδερφό του, που τρέχουν στην Αγία Πετρούπολη το 1929 και κινηματογραφούν τα πάντα και αν δείτε αυτή τη στιγμή το μοντάζ το οποίο έχει γίνει, το οποίο ήταν ένα μανιφέστο, ειδικά τότε με την όλη έξαρση των διαφόρων μανιφέστων κινηματογραφικών, είναι ένα πράγμα το οποίο είναι πραγματικά αξεπέραστο.

08:06 Και το λέω μάλιστα και με μια αίσθηση ότι δεν νομίζω ότι θα ξεπεραστεί ποτέ αυτό το έργο, γιατί είναι ο ορισμός του πώς το μοντάζ μπορεί να χρησιμοποιηθεί, ώστε να πεις μια ιστορία από το τίποτα, χωρίς καμία μυθοπλασία, χωρίς να στήσεις τίποτα, όλα ντοκιμαντέρ. αν δείτε πόσο γρήγορο αλλά και παράλληλα έξυπνο ήταν, έχει μεγάλη σημασία.

08:32 Flash forward γύρω στην δεκαετία του 1990 λοιπόν, ερχόμαστε όταν πλέον η πληροφορική μπαίνει μέσα και αρχίζει και υπάρχει το non-linear editing. Το non-linear editing σημαίνει ότι βάζω ένα πλάμα όπου θέλω, όποια στιγμή θέλω. Αυτό άλλαξε τα πράγματα κατευθείαν. Ενώ με τις κασέτες έπρεπε σε συγκεκριμένο σημείο να το βρεις, να το βάλεις και...

08:54 Πόσο μόνο με το φιλμ. Γιατί το φιλμ ακόμη περισσότερο έπρεπε να έχει ένα δωμάτιο τριπλάσιο από το οποίο βρισκόμαστε και να έχει συνεχώς διάφορα ράσες όπως λέγανε με φιλμ και να τις παίρνεις, να τις ξαναπαίρνεις, να τις βάζεις μπροστά πίσω και όποτε κάνεις λάθος να επιστρέφεις πίσω. Όταν λοιπόν ήρθε το non-linear editing, το μη γραμμικό μοντάζ, αλλάξαν τα πάντα.

09:13 Και αυτό συνέβη με την τότε πλατφόρμα που λεγόταν Avid. Ακόμα υπάρχει αυτή η πλατφόρμα. Η πλατφόρμα Avid είναι αυτή η οποία στη δεκαετία του 90 και ειδικά προς το τέλος στις καθές δεκαετές αρχίσε να δίνει δεδόντητα στο να μπορεί το μοντάζ να γίνεται ακόμα πιο δημιουργικό και εύκολο. Εγώ λοιπόν ήρθα το 2003-2004 όταν το πρόγραμμα Premiere έγινε Premiere Pro και επέστρεψε στα Windows.

09:37 γιατί είχε φύγει για τα Mac και πέστησε στα Windows. Εμείς τότε τα Mac ήταν αδιανόητα, ας πούμε, απρόσιτα κλπ. Λόγω κόστους. Λόγω κόστους και λόγω ενός περιβάλλοντος που τότε μπορώ να πω ήταν καθαρά προς τον αντολικό στους επαγγελματίες και όχι σε εκπαιδευόμενους τόσο πολύ. Ήταν λίγο περίεργα τότε η ιστορία με τα Mac, τέλος πάντων, και την χρηστικότητά τους.

10:01 Και τότε τι κάναμε, ψηφιοποιούσαμε κασέτες οι οποίες έγραφαν σε μαγνητικό μέσο, παραδείγμα ψηφιακά. Είναι λίγο περίεργο. Δηλαδή γραφόταν 0 και 1 σε μαγνητικό μέσο, το οποίο παρ' ευθόν τους είναι και πολύ ασφαλές ακόμα, χρησιμοποιείται, άλλο κεφάλαιο αυτό. Αλλά μετά έπρεπε να κάτσουμε όση ώρα γυρίστηκε το υλικό και να το βλέπουμε και να το ψηφιοποιούμε.

10:31 Οπότε αν έρθω και στο τώρα, ποια είναι η διαφορά με τώρα, τώρα είναι τόσο γρήγορα τα πράγματα, όσο το ότι μπορώ να πάω σε ένα event αυτή τη στιγμή και να βγάλω επαγγελματικό υλικό, όχι από iPhone και κινητά, επαγγελματικά γυρισμένο υλικό, μέσα σε μισή ώρα που να έχει νόημα τελικό προϊόν, ας πούμε. Οπότε, σίγουρα, ένα κομμάτι είναι η ταχύτητα.

10:55 Ένα δεύτερο κομμάτι, πολύ βασικό επίσης, είναι η ποιότητα. Δηλαδή, η ποιότητα με την έννοια ότι τη δεκαετία του 2010 εκτινάχθηκε πια η ποιότητα της εικόνας. Δεν μιλάμε τόσο για τα high definition και τα 4K. Αυτά αφορούν το καταναλωτικό κοινό. Εμείς μιλάμε πιο πολύ για το ότι η ίδια η εικόνα μας πια έγινε αυτό που έτσι λέμε κοινοτογραφική.

11:19 Δηλαδή άρχισε να αφορά φακούς πάνω σε σώματα μηχανών. Είτε DSLR μηχανών με καθρέφτη, είτε πλέον από το 2015 έδεικα και μετά, όταν μπήκε και η Σόνη στο παιχνίδι, mirrorless. Το υλικό λοιπόν αυτό, αντιστοίχως, και σε μένα όταν έρχεται, είναι ένα υλικό το οποίο είναι ακραία ποιοτικό. Έχει όλα τα στοιχεία, τα οπτικά, δηλαδή το βάθος πεδίου, πόσα αντικείμενα είναι εστιασμένα φαίνονται καθαρά και πόσα όχι.

11:50 Έχει μια απίστευτη διαχείριση χρώματος. Εμείς όταν γυρίζουμε πλέον υλικό, γυρίζουμε στο λεγόμενο log profile, στο ρο προφάιλ, δηλαδή τι κάνουμε, έρχεται ένα υλικό το οποίο είναι εντελώς αχρωμάτιστο, όχι ασπρομαυρό, αχρωμάτιστο, βάζουμε εμείς τα εργαλεία μας και έχουμε δυνατότητα πλέον να φέρουμε ό,τι είδους χρώμα θέλουμε, ακόμα και να κάνουμε τη μέρα νύχτα.

12:13 Οπότε, όπως θα δείτε, αυτά στις κασέτες, στις TV και στο βίντεο γενικά, όπως σιγά σιγά πέρασε μέχρι να έρθει η κατακληγή μας τώρα, δεν υπήρχαν καν. Ήταν ένα υλικό το οποίο ερχόταν και πάνω στο οποίο πατούσες και δούλευες όλα τα υπόλοιπα υλικά σου. Οπότε μιλάμε για μια τρομερή ποιότητα. Και το τελευταίο έχει να κάνει με το ότι το 2006, 20 χρόνια πριν, ένας επαγγελματίας σαν και εμένα έπαιρνε την τσάντα του, πήγαινε σε μια εταιρεία παραγωγής, δούλευε και έφευγε.

12:46 ή το πολύ πολύ να είχε και κάποιο στούντιο αλλά το στούντιο αυτό δεν θα μπορούσε να φιλοξενήσει αυτές τις πρωτοδιαγραφές που ήταν για τηλεόραση, για κοινοτογράφη. Το 2026... Λόγω κόστους δεν θα μπορούσε. Ήταν λόγω κόστους και ήταν και... Ουσιαστικά δεν είχαμε λόγο να έχουμε σπιτικά στούντιο γιατί σκέφτηκε τι να κάνεις τώρα να αρχίσεις να...

13:07 Δηλαδή να στήνεις ένα τεράστιο, ας πούμε, με τεράστια δομή. Ήθελες πάρα πολύ χώρο. Δεν ήταν και πρακτικό. Δεν ήταν πρακτικό ακριβώς. Ίσως το 6 ήταν λίγο υπερβολή, αλλά σίγουρα το 2.000 με τίποτα. Και σιγά τώρα πια μιλάμε για το άλλο άκρο, που αυτή τη στιγμή εγώ είμαι στην Βολυσσό και δουλεύω κανονικότατα με ένα λάπτοπ 2.000 ευρώ, με σχεδόν την ιδιαιτικότητα που έχω και στο σπιτικό μου στούντιο, ας πούμε.

13:36 Οπότε μιλάμε για μια τεράστια τέτοια διαφορά στα μέσα όλα αυτά. Και ναι και ευθύνη να εννοείται. Έχουν δημιουργηθεί διάφορες απορίες. Αυτή η πολύ καλή ποιότητα που απέκτησε το υλικό, πώς συνάδε με το γεγονός ότι οι σκηνοθέτες Αντωνόλαν γυρίζουν στο φιλμ. Το φιλμ ήταν, είναι και θα είναι το κίνημα καταξουχή να μετωρεύει μέσω.

14:04 Αυτό δεν θα αλλάξει ποτέ. Και ο λόγος που δεν θα αλλάξει δεν είναι τόσο η ποιότητα με την έννοια ότι θα καταλάβω εγώ τώρα ως θεατής αν πάω στο σινεμά της γειτονιάς μου τι γίνεται, αλλά αν μιλάμε ειδικά για τον Όρλαν και όσο το ψήφισα και το μελέτησα, η εμπειρία θέασης στο ΆΙΜΑΚ στο αντίστοιχο είναι όντως ανυπερβλητή. Το ίδιο συμβαίνει και με ένα ακόμα οκτάρι ή δεκαεξάρι φιλμ το οποίο αυτή τη στιγμή θα δώσει ένα προτζέκτορα.

14:33 Έχει μια αίσθηση και μια αισθητική η οποία δεν μπορεί να συγκριθεί. Ψηφιακό. Ψηφιακό, αλλά δεν μπορεί να συγκριθεί. Το άλλο κομμάτι που τουλάχιστον μπορώ εγώ να πω, χωρίς να έχω σκοτωθεί με το φιλμ, είναι η εμπειρία του πώς το γυρίζεις και το ότι ακριβώς μπορείς να δεις μόνο μια χαμηλή βερσίον αυτού και αργότερα να δεις το αποτέλεσμα.

14:55 Αυτό που πιο πολύ έχει να κάνει με το ανεξάρτητο σινεμά, που πολλοί και πολλές γυρίζουν σε φιλμ, αν υπάρχει το budget, το διαθέσιμο, και η εμπειρία ολόκληρη του να γυρίζεις με μια κάμερα αναλογική, όπως μπορείτε να καταλάβετε λίγο και σχετικά με την αναλογική φωτογραφία και τα λοιπά, είναι άλλο πράγμα, είναι κάτι άλλο.

15:16 Και σε παραπέμπει κατευθείαν στις ρίζες. Οπότε δεν έρχεται τόσο να συγκρουστεί, γιατί είναι τόσο πιο ακριβό που δεν έχει νόημα να το συγκρίνουμε με το ψηφιακό. Είναι ακραία πιο ακριβό. Έχουμε άλλους μοντέρ για το ψηφιακό και άλλους μοντέρ για το φιλ. Το μοντάζ γίνεται ψηφιακό ούτως ή άλλως. Κανείς δεν πάει να κόβει το φιλμ.

15:36 Ψηφιοποιείται το φιλμ, γίνεται ψηφιακά το μοντάζ... Και ξαναγράφεται μετά. Και ξαναγράφεται, ναι. Μπορεί να σκεφτώ καν κάποιο enthusiast που να είναι σε μουβιόλα αυτή τη στιγμή, ας πούμε, ή οτιδήποτε. Αυτό έχει σίγουρα κυριαρχήσει στο μοντάζ. Αλλά σε επίπεδο γενικότερο workflow, αυτό θα έρθει ξανά είτε πίσω σε φιλμ, είτε θα πάει κατευθείαν σε digital προβολή, το πιθανότερο.

15:57 Δηλαδή, οι προβολές 99,9% είναι ψηφιακές, ακόμα και να έχει γυριστεί στο φιλμ. Εκτός αν είμαστε σε μία από τις πόσες αίθουσες είχες βρει. 41. 41 αίθουσες που υπάρχουν για iMAX, έτσι. Για iMAX, αυθεντικές όμως τώρα λέμε έτσι, γιατί και εδώ έχει iMAX, αλλά είναι... Μάλιστα. να ξαναγυρίσουμε ακριβώς τη δουλειά σας. Τώρα, για κάποιον που δεν ξέρει τι ακριβώς κάνει ένας μοντεράν και δώσατε διάφορα στοιχεία.

16:32 Ξεκινάτε να δουλέψετε. Τι θα κάνετε. Τι συμβαίνει μέσα στο δωμάτιο του μοντάζ. Καταχάς δεν είστε στα γυρίσματα φαντάζομαι. Και δεν θέλω και να είμαι. Δηλαδή ένας λόγος που έχω επιλέξει αυτή τη δουλειά για να απαντήσω λίγο σε αυτό και μετά στα υπόλοιπα είναι ακριβώς ότι δεν θέλω, δεν αντέχω και δεν επιθυμώ να είμαι σε χώρους όπου γίνονται γυρίσματα.

16:53 Αυτό παρά και κάτι καλό παράλληλα, έρχομαι εγώ και μπορώ να κρίνω το πάντα από μια θέση ότι καλά τι είναι αυτό που μου φέρατε, με την καλή πάντα βερσιόν και πάντοτε με εμπιστευτικότητα, έχουμε τρομερή εμπιστευτικότητα και υπογράφουμε, εντιέμεντο που πάρουμε το υλικό μας, ότι κάτι το οποίο γυρίζεται, είτε είναι μια εκπομπή ενημερωτική, παράδειγμα, είτε είναι ένα ντοκιμαντέρ που μπορεί κάποιος να βουλεύει χρόνια, είτε είναι το πιο απλό reel, έρχομαι εγώ και το μετατρέπω σε μια ιστορία.

17:23 Δηλαδή, βάζω τα πλάνα σε σειρά, βάζω τον ήχο στη σειρά, είτε είναι μόνο μουσική, είτε είναι μουσική, ηχητικά, εφέ, είτε είναι ομιλία, είτε οτιδήποτε, και κάνω οπτικοακουστική συναρμογή του υλικού. Τα βάζω στη σειρά, τα πλάνα. Αυτό σίγουρα μπορώ να πω στην αρχή. Και αυτό που ακούγεται απλό, όπως μπορείτε να καταλάβετε, επειδή κάθε πλάνο έχει 25 καρέ, αν αρχίσουμε και τα πολλαπλασιάζουμε, οι επιλογές μέσα σε 5 λεπτά υλικού είναι εκατομμύρια.

17:54 Όπως και οι προϊόνες είναι 90 εκατομμύρια. Φυσικά δεν έχουμε τόσες επιλογές, γιατί υπάρχουν κανόνες σε αυτό που κάνουμε, οπτικοί κανόνες του πώς κόβουμε κλπ. Αλλά θεωρητικά, αν αρχίσουμε και κάνουμε τους πολλαπλασιασμούς των 25-24 καρέ στο σινεμά, είναι τεράστιος ο όγκος των διαφορετικών βερσιών που μπορούμε να βγάλουμε.

18:12 Εμείς λοιπόν ερχόμαστε και ακολουθώντας κανόνες αλλά και μετά αρχίζοντας όπως σε κάθε τέχνη να τους σπάμε και να τους αντιδιαμορφώνουμε παράγουμε από το πιο απλό reel που πλέον είναι 90% κάθετα το πούμε και αυτό ίσως αργότερα μέχρι την πιο ας πούμε εκλεκτισμένη ταινία μυθοπλασία σε ντοκιμαντέρ. Να πούμε εδώ στους ακροατές ότι ταινία δεν είναι η μυθοπλασία Ως ταινία, ως φιλμ, ορίζεται κάτι που είναι είτε μυθοπλασία είτε ντοκιμαντέρ.

18:41 Είτε δηλαδή έχει ηθοποιούς υπόθεση αρχιμέση τέλος και είναι φανταστικό, έτσι να το πούμε απλοϊκά, είτε είναι ντοκιμαντέρ, κάτι το οποίο είναι τεκμηριωμένο πραγματικό. Οπότε μην λέμε ταινία και ντοκιμαντέρ, ας λέμε ταινία μυθοπλασίας ή ταινία ντοκιμαντέρ. Η εκπομπή μυθοπλασίας, για μια θέση στον ήλιο, πήγα 20 χρόνια πριν, ή εκπομπή ντοκιμαντέρ φάκελ του Παπαχελά, πήγα επίσης 20 χρόνια πριν.

19:07 Εκτός από το να τα βάζετε όμως στη σειρά, έχω την εντύπωση ότι κάνετε και κάποια μαγικά συνήθως στο μοντάζ. Αυτή την εντύπωση έχω από τη δική μου εμπειρία. Εξαφανίζονται κάποια πράγματα, εμφανίζονται ίσως κάποια άλλα. Όχι τόσο. Δηλαδή το καθαρό με μοντάζ δεν αφορά τόσο το να επέμβουμε στην εικόνα καθεαυτή. ο λόγος που εγώ μπορώ και τα κάνω κάπως είναι επειδή ως φοιτητής είχα λίγο ασχοληθεί με τα visual effects που είναι το VFX κομμάτι απίστευτο πράγμα τα VFX και απίστευτοι και απίστευτες επαγγελματίες που δουλεύουν σε αυτό το μοντάζ ναι μπορεί να κάνει μαγικά αλλά πιο πολύ με ποια έννοια ότι αφορά πολλές φορές όταν φεύγει από το κλασικό απλό εμπορικό μας παράγουμε ένα reel για αυτό το event ή για αυτή τη τζάντα ας πούμε γίνεται μια συνεργασία μεταξύ δύο ανθρώπων πολλές φορές και τριών γιατί μπορεί να είναι σκηνοθετικό δίδυμο μέσα σε ένα χώρο όπως είμαστε εδώ τώρα εμείς και μπορεί να κάτσουμε ώρες και εκεί ξεπερνάμε και το εξάωρο και το οκτάωρο και να συζητάμε ή να πίνουμε καφέ και να ράζουμε

20:13 και να ξαναβλέπουμε αυτά που κάνουμε ώστε αυτό όλο το υλικό να πει την ιστορία με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Είτε αυτός έχει να κάνει με το να γίνει πιο βατός αυτός ο τρόπος στο θεατή, είτε ως προς το να αποδώσει καλύτερα το βασικό στοιχείο του μοντάζ, που είναι το συνέστημα. Δηλαδή βρισκόμαστε μπροστά είτε από ένα κινητό, είτε σε μια μεγάλη οθόνη στο άλλο άκρο και κάτι νιώθουμε.

20:39 Νιώθουμε ότι θέλουμε να αγοράσουμε την τσάντα, νιώθουμε ότι θέλουμε να ταυτιστούμε με τον ήρωα. Άρα, ένας μοντέρ δεν είναι μόνος του στην ουσία ποτέ. Είναι μαζί με ένα σκηνοθέτη, έτσι, κατά πάσα πιθανότητα. γιατί το μεγαλύτερο κομμάτι του εργασιακό μας το περνάμε μόνοι μας και μόνες μας, γιατί δεν αφορά ταινίες, στην Ελλάδα μιλάω, δεν αφορά ταινίες μεθοπλασιακή δοκιμαντέρ.

21:09 Ξέρετε, στις εκπομπές που δουλεύω, που αναλαμβάνω ως freelancer δηλαδή, σε μία εκπομπή, για παράδειγμα, για ένα κρατικό ή τέτοιο κανάλι, θα βρεθώ 80% του χρόνου μόνος μου, με οδηγίες για το τι να βάλω στη σειρά, και μετά απλώς θα έρθει κάποιος ή κάποιε να το βάλουμε, να το κάνουμε πιο όμορφο. Όταν όμως έχω βρεθεί σε αυτό το κομμάτι, που είναι το μικρότερο κομμάτι της δουλειάς μου, είναι πολύ μαγικά τα πράγματα.

21:35 Μην αδικούμε βέβαια τις επιφάσεις. Υπάρχουν μοντέρ και μοντέρ που το κάνουν αυτό. Απλώς επειδή είναι αρκετά δύσκολο βιοποριστικά, είναι λίγο πιο κλειστή κύκλη και είναι, ξέρω εγώ, είκοσι άνθρωποι σε όλη την Ελλάδα που πραγματικά βιοπορίζονται και καθημερινά βρίσκονται σε συνδιαλλαγή με σκηνοθέτες. Ναι, γιατί εσείς μπορεί να βλέπετε σαν τρίτος το υλικό, αλλά ο άλλος το πώς το έχει στο μυαλό του, δεν πρέπει να αποδώσετε.

22:01 Στη ρίζα ακριβώς πήγατε, μόνο αυτό πρέπει να κάνουμε. Δηλαδή δεν είναι ότι έρχομαι εγώ και προτείνω κάτι, και μάλλον γνωρίζω εγώ πώς θα πω την ιστορία που κάποιος άλλος οραματίστηκε, έχω εγώ να ικανοποιήσω το όραμα του άλλου ή της άλλης. Αυτό είναι σε έργα που πραγματικά έχουν νόημα. Και όπως μπορείτε να υποθέσετε, όσο αρρίλες βλέπετε κάθε μέρα...

22:25 Επιμένω στα αρρίλες, γιατί είναι τεράστιος ο σόγκος δουλειάς... ή όσο σε εκπομπές βλέπετε κάθε μέρα... δεν είναι και πολύ σοφιστικέτα πράγματα. Είναι πολύ πιο ένα, δύο, τρία, ας το πούμε έτσι. Οπότε εκεί δεν έχουμε κανένα όραμα να ικανοποιήσουμε. Έχουμε απλώς να βάλουμε μια συνέντευξη σε σειρά... κάποια πλέον πλάνα από πάνω και να πούμε μια ιστορία.

22:44 Ναι, εγώ μπορώ να το κάνω πάρα πολύ όμορφο αυτό, αλλά δεν προσφέρω και τόσα πολλά. Ενώ όταν έρχεται όλο αυτό να γίνει μια συνδιαλλαγή, δηλαδή τι μου αρέσει, τι σου αρέσει, έρχομαι εγώ και προτείνω και ο σκηνοθέτης, η σκηνοθέτη επιλέγει. Άρα είναι αυστηρά οριοθετημένοι, ας πούμε, οι σχέσεις σκηνοθέτη-μοντέρ. Ο ένας είναι στο κομμάτι το οραματικό και όλος τον βοηθάει στο να υλοποιήσει αυτό το όραμα με βάση το υλικό που τραβήχθηκε κατά τα γυρίσματα.

23:11 Ακριβώς και είναι πολύ ενδιαφέρον όλο αυτό, πάρα πολύ. Έχει πολύ ωραία, είναι αυτό που λέμε το δημιουργικό κομμάτι της δουλειάς μας. Είπαμε για την εξέλιξη των εργαλείων. Τώρα έχουμε πάει και στην τεχνητή νοημοσύνη. Αυτή μπαίνει στη δική σας δουλειά. και μπαίνει και πολύ γρήγορα γιατί η δική μας δουλειά είναι απλή τεχνικά.

23:41 Το να βάζεις τα πλάνες στη σειρά είναι απλό τεχνικά, όπως ίσως γνωρίζετε. Δεν είναι τόσο δύσκολο. Μάλιστα, όταν διδάσκω το πρόγραμμα το Premiere, πλέον δεν το κάνω καν αυτό. Αλλά παλιότερο, όταν διδάσκα το πρόγραμμα Premiere, σε επαγγελματίες, σε δημοσιογράφους, για παράδειγμα, δεν χρειάζονταν πάνω από πέντε-δύο ώρα. Και μαθαίναμε όλο το Premiere.

23:58 Είναι απλό πρόγραμμα. Οπότε, αφιστείτε που είναι απλό, έρχεται και το AI και το κάνει ακόμα πλούστερο. Αυτή τη στιγμή δηλαδή υπάρχουν ακραία εργαλεία. Εργαλεία στα οποία μπορείς να περιγράψεις με φυσική γλώσσα και να σου παράγουν reel. Οπότε έχει μπει και επίσης έχει μπει και σε ένα επίπεδο παράδειγμα το να μπορέσουμε να βγάλουμε τον κόκο από την εικόνα, το να κάνουμε μάσκες για να μπορούμε να χρωματίζουμε σημεία της εικόνας ή το να πάρουμε ένα κομμάτι μουσικό και κατευθείαν μέσα σε ηλεκτρινά τρία ελευθερόλεπτα, από 40 ελευθερόλεπτα να γίνει 15, χωρίς να είναι καθόλου προβληματικό, μέσα στο πρεμιέρα.

24:38 Θέλω να πω δηλαδή ότι αυτά έχουν μπει, αυτό μάλιστα λέγονταν Adobe Sensei τεχνολογία, κάποτε πριν από 10 χρόνια είναι τεχνολογία, ήταν ουσιαστικά ένας αλγόριθμος πολύ πιο σοφιστική από ό,τι ήταν οι προηγούμενοι. Τώρα λοιπόν με τη φυσική γλώσσα, για αυτό περισσότερο μιλάμε, το ότι άλλαξες στο κομμάτι του AI, ναι, μπορεί να γίνει μάλιστα και εγώ επειδή μου αρέσουν πάρα πολύ και συνεχίζω 30 χρόνια από παιδί να μου αρέσουν τα τεχνολογικά, δοκιμάζω όλα τα νέα εργαλεία και τα αγαπώ και μάλιστα έφτασα στα όρια του πριν από λίγες μέρες που είχα ένα project εξ αποστάσεως από εδώ, έναν ψηφιακό βοηθό που δίνει η Adobe, ο οποίος τι σου λέει ουσιαστικά, πάρει το υλικό και έλεινε να το ταξινομήσω εγώ.

25:21 Κάτι που μέχρι τώρα έκανε μια βοηθός που έχω και την πλήρωνα. Και το έκανα εξαιρετικά. Οπότε ήδη η βοήθεια μου δεν χρειάζεται. Εάν το ανάγουμε σε 10 χρόνια και εγώ δεν θα χρειάζομαι. Οπότε αν μιλάμε με αυτούς τους όρους, αν μιλάμε με όρους δηλαδή αφηγήσεων οι οποίες είναι απλές. Και όταν λέμε απλές, οι διαφημίσεις, τα διαφημιστικά είναι πάρα πολύ απλά.

25:45 εκεί μέσα το large language model και το κάνει ακόμα απλούστερο. Εκεί που όπως και όλοι οι επαγγελματίες σε όλους τους χώρους θα αρχίσουμε να έχουμε τις ενστάσεις μας, έχουν να κάνουν με το αν μπορεί να αναπληρωθεί το κομμάτι το συναισθηματικό. Και το πει το κομμάτι το συναισθηματικό. Ναι, το ένα με το άλλο κατά κάποιο τρόπο ταυτίζονται.

26:05 Δηλαδή υπάρχουν κάποιοι κανόνες που λέει ο Γόλτερ Μέρτσ, ένας εξαιρετικός μοντέρ μου, Μου είχε προτείνει το βιβλίο «Ηρήνη Στήρου», που είχατε σε ένα άλλο επεισόδιο σας, που μιλάει για τους κανόνες που αφορούν το... Ας πούμε, στο μοντάζ μιλάμε για το βλέμμα πάρα πολύ, μιλάμε για το να κάνουμε μάτς ένα κτίριο για παράδειγμα με έναν άνθρωπο, μιλάμε για το ρυθμό, μιλάμε όμως και για το συνέστημα, το οποίο χρειάζεται και κεφάλαιο ολόκληρο για να το περιγράψει και τι είναι αυτό τελικά το οποίο λέμε.

26:32 Αν λοιπόν μιλήσουμε για το συνέστημα που αφορά ένα reel, χωρίς να το μειώνω, χρήματα μου δίνει, αλλά είναι πολύ απλά τα πράγματα στη διαφήμιση. Τι λέμε, αυτό το πρωί είναι ένα καλό αγόρα σε το. Πραγματικά δεν έχουμε κάτι άλλο να πούμε. Ας πάμε όμως σε ένα ντοκιμαντέρ, όπως ένα ντοκιμαντέρ που αφορά τις γυναικοκτονίες. Τι ακριβώς θα μας πει, σε τι θα μας βοηθήσει.

26:53 Στις απομετοφωνήσεις, βεβαίως. Στην έρευνα, βεβαίως. να μας κόψει ακόμα και κομμάτια των συνδέξεων βεβαίως. Από εκεί και πέρα όμως το συνέστημα που έρχεται, με ποια γλώσσα μιλάμε, ποια είναι η πολιτική μας άποψη, τι ερχόμαστε πίσω από εκεί να πούμε, πώς η μουσική έρχεται, όλο αυτό να το συμπληρώσει. Όσες προτάσεις και να δεχθώ θα είναι προτάσεις που αφορούν το κομμάτι του assistance.

27:16 Δεν θα είναι προτάσεις που αφορούν το τελικό μου προϊόν, γιατί ναι με βασίζομαι στη τεχνολογία ως εργαλείο, αλλά έρχομαι πάνω από αυτή να μιλήσω για κάποια πράγματα ως άνθρωπος, ας πούμε. Είναι η βιωμένη εμπειρία. Οπότε με το general intelligence, το περίφημο που μας τρομάζει όλους, θα έρθει και αυτό, αλλά θα έρθει σε ένα επίπεδο το οποίο δεν θα με αφορά.

27:37 Ίσως βέβαια αφορά τις νέες γενιές. Είναι αυτό που τρομάζομαι. Δηλαδή εντάξει εγώ senior μπορώ να έρθω ακόμα και να το εκπαιδεύσω. Τι γίνεται στους νεότερους και τις νεότερες. Εκεί είναι ένα ερώτημα. και ένα δεύτερο είναι πραγματικά τι θα γίνει με το commercial κομμάτι, το οποίο μας φγάζει τα έξοδα. Δηλαδή, τι θα γίνει.

27:58 Θα χάσετε δουλειά εννοείται. Έχω ήδη και θα συνεχίσω και εγώ και οι υπόλοιποι. Είμαι λίγο υπεράνω αυτού γιατί έχω συνηθίσει να κάνω δουλειά. Εσύ είμαι σε ένα εντελώς αρρύθμιστο πλαίσιο ελληνικό, freelancer και λοιπά. Είμαι σε ένα πολύ δύσκολο εργασιακό κομμάτι ούτως ή άλλως, ως έμπνευστος αποκτηματίας. Ένα καλό κομμάτι που βλέπω, ακόμα η Apple, η μεγαλύτερη εταιρεία τεχνολογίας, αυτή τη στιγμή βγάζει βίντεο ότι κοιτάξτε εμείς τα βίντεο τα κάναμε με το χέρι.

28:24 Όλο το animation έγινε με πλαστελίνες. Ελάτε δείτε το. Μην νομίζετε ότι το κάναμε είτε με AI είτε με απλά VFX ας πούμε. Οπότε υπάρχει αυτή η τάση. Ξέρω εγώ, κάτι θα σημαίνει και αυτό ότι αρχίζουμε εμείς όλοι οι creative να αντιτεκόμαστε αρκετά, όχι όμως μόνο για το να μην χάσουμε το ψωμί μας, που ξαναλέω συμβαίνει συνέχεια, κύκλους κάνει συνέχεια.

28:46 Πριν από 25 χρόνια δεν θα είχα αυτή τη δουλειά, θα είχα ένα άλλο δουλειά. Σίγουρα. Δεν θα υπήρχε καν. Δεν υπάρχει καν το πεδίο του να μοντάρεις μικρά κλίπ, ξέρω και να τα βγάζεις στο διαδικτύο. Πολλά λέω, αλλά τέλος πάντων. Οπότε, σε αυτή τη βάση και αυτό που εγώ σκέφτομαι φέτος, και χάνω και θα χάσω δουλειές και όλα αυτά τα πράγματα, αλλά στον πυρήνα του να λέμε μια ιστορία, είτε σαν καλλιτέχνες, είτε ακόμα και σαν τεχνική, δεν θα με επηρεάσει.

29:20 Είναι μια πολύ ορειμή τοποθέτηση, κατά τη γνώμη μου, Ειρήνη. Άρα έχουμε, γιατί είναι πολύ σημαντικά αυτά που είπατε, να στεφτούμε λιγάκι. Ένα, οι εισαγωγικές θέσεις σας τις πω, έτσι, αυτό που λέμε το μαθαίνω δουλειά πιο εύκολη, αλλά απαραίτητη για να οριμάσω είναι κάτι που αρχίζει να εξαφανίζεται και αυτό είναι πρόβλημα.

29:42 Αυτό θα είναι πρόβλημα για τον μελλοντικό σωστό επαγγελματία. Αυτό το έχουμε συναντήσει όλα τα επαγγελματά σαν συζήτηση. Δεν είναι πρώτη φορά. Ήδη για τους 25 αριδές είναι. Το δεύτερο είναι ότι το στοιχείο της ανθρώπινης δημιουργικότητας στην τέχνη είναι κάτι που σίγουρα δεν συγκρίνεται με μια μηχανή και με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο θα υπάρξει ένας μετασχηματισμός που θα το αναδείξει πάλι, αν κατάλαβα σωστά τα λόγια σας.

30:07 Και στην επιστήμη. Και στην επιστήμη, σωστά. Και το τρίτο είναι ότι δεν πρέπει να θέλουμε με την τεχνολογία μόνο τα θετικά. Όπως δημιουργεί παιδεία, έτσι εξαφανίζει και παιδεία. Γιατί και τα real δημιούργημα της τεχνολογίας είναι, έτσι. Δεν τα είχατε. Και το παρακολούθησα κανονικότατα ως επαγγελματίας. Είναι ακριβώς αυτά τα 120 χρόνια που δουλεύω που είναι στη γέννησή τους, στην ακμή τους και τώρα πλέον στην παρακμή τους με την έννοια ότι τα ρίλς γίνονται πραγματικά με iPhone από το σπίτι.

30:38 Είναι αυτά που πιάνουν περισσότερο παρά κάτι που θα φτιάξω εγώ. Από τον καθένα. Βέβαια, ναι. Είναι ακραία με περισσότερα views από κάτι που θα φτιάξω εγώ εννοείται. Για μέσα πρόσφατα, και θα ήθελα να τη γνώμησες αυτό, ότι αρχίζει να υπάρχει μία, ας το πούμε, ενόχληση από το κοινό για το περιεχόμενο, το οποίο είναι πάρα πολύ τέλειο.

30:58 Αρχίζουν να ζητάνε περιεχόμενο το οποίο να είναι πιο ανθρώπινο, να έχει μέσα και λαττώματα, να έχει και ατέλειες. Δεν ξέρω τι γνώμη έχετε σε αυτό. Ίσως είναι ένα ψήγμα αυτό που λέτε. Από το πεδίο μπορώ να σας πω, σαν χρήστης, όχι σαν άλλα επαγγελματίας, ότι με ενδιαφέρει. Και το λέω, χρήσιμα επαγγελματές, γιατί το φίδι του καθενός είναι κάστον.

31:18 Όπως ξέρετε, αυτή τη στιγμή έγινα πατέρας από δύο χρόνια, γενικά για γονεκότητα, πατρότητα και τέτοια, ή τέλος πάντων για όσα συμβαίνουν στην Αμερική κλπ. Θέλω να πω ότι δεν μπορώ να ξέρω ακριβώς τι συμβαίνει και ποιο είναι το AI περιεχόμενο που παρακολουθούν. Άκουγα πρόσφατα σε ένα υπέροχο podcast του John Bartlett, όχι του Στίβεν Μπάρτλετ, του Τζέιμι Μπάρτλετ, συγγνώμη, ο οποίος είναι στο BBC, τέλος πάντων, εξαιρετικός ερευνητής δημοσιογράφος, στο οποίο έκανε μια συνέντευξη από μια κυρία, η οποία έχει εταιρεία που παράγει 3.000 ώρες υλικού το μήνα podcast από AI εκφωνητές.

31:59 Ξανά 3.000 ώρες το μήνα. Και την ρώτησαν, το ακούτε αυτό το ίδιο, όχι. Και πώς ξέρετε, μιλάμε για απλά, δεν μιλάμε για πολιτική, ή μιλά μια μαγειρική, ξέρω εγώ, οπότε μια χαρά και να... Θα ήταν αρκετά δύσκολο να προλάβει να το ακούσει. Οπότε, σωστικά, το AI κάνει έλεγχο στο AI και αρχίζει να γίνεται όλο αυτό. Προσπαθώ να πω ότι είναι ένα πεδίο που δεν με αφορά εμένα, σαν ακροατή, ας πούμε.

32:21 Αυτό ήθελα να ρωτήσω κιόλας. Μέχρι πού το χρησιμοποιείτε. Σίγουρα, στο κομμάτι των διαφημιστικών και εταιρικών, το κυρίαρχο κομμάτι από το οποίο αμείβομαι, το χρησιμοποιώ πάρα πολύ παράλληλα, ας πούμε, κλόντ εγώ, για να μου απομονιτοφωνήσει, επιλέξει κομμάτια συναντεύξεων κλπ. Γιατί είναι πάρα πολύ σημαντικό ότι όλα αυτά είναι ένα πολύ απλό κομμάτι.

32:47 Απλό, αλλά έχει πάρα πολύ δουλειά. Άντε τώρα να βρεις πώς θα συνδυαστούν οι ατάκες ότι ένα, για παράδειγμα, ξενοδοχείο είναι πάρα πολύ ωραίο. Ποιος θα πει τι, ή θα έρθει ο τάδος αρχιτέκτονος να πει αυτό. Ένα πολύ απλό θέμα. Το ξενοδοχείο αυτό είναι ωραίο. Δεν έχει κάτι άλλο να πει το συγκεκριμένο βίντεο. Αυτό λοιπόν βεβαίως το χρησιμοποιώ και με πλήρη ας πούμε επίγνωση ότι αργότερα δεν θα υπάρχω εκεί, αλλά και μαζί με το ότι το κάνει καλύτερα από μένα και πιο γρήγορα.

33:15 Είναι ξεκάθαρα τα πράγματα. Όταν όμως έρθει η ώρα να πω μια ιστορία που να έχει κάποιο έστω λίγο νόημα, που πίσω, ναι, όχι πάλι με τις αμυνοτοφωνίσεις και με όλα αυτά θα το χρησιμοποιήσω και φυσικά πολλές μέρες σαν ένα συνεχή βοηθό που με τρομάζει και λέω αύριο τι θα κάνω και μεθαύριο έχω εξαρτηθεί πια από αυτό. Υπάρχουν όλα αυτά αλλά δεν αφορούν τόσο πολύ τον πυρηνατή στη δουλειά μου και νομίζω έτσι θα αντιμετωπίζουν ακόμα και επαγγελματίες που απειλούνται πολύ περισσότερο.

33:43 Οι 3D artists και οι visual artists ειδικά στην Ελλάδα σε ένα τέτοιο αριθμό το τοπίο απειλούνται πάρα πολύ. Έχω κάποιοι φίλους που είχαν το διπλανό γραφείο από μένα οι οποίοι κάθε φορά που πηγαίνω και άλλαξα το γραφείο και πηγαίνω πίσω να τους δω που και που και με ρωτάνε πώς πάει με το AI. Εμένα μου λέει ο πελάτης δεν με ενδιαφέρει αν θέλουν να τους φτιάξει εσύ το AI θέλω απλά να δώσ' το μου.

34:06 Οπότε από χίλιευρο κάνει εκατό ευρώ. Θέλω να πω, εκεί είναι όντως άμεσο το κομμάτι. Και πραγματικά πρέπει να πείσεις. Στο δικό μου χώρο δεν είναι ακριβώς έτσι. Ακόμη. Ακριβώς όπως το είπατε. Ακριβώς όπως το είπατε. Ακόμα και ειδικά στο κομμάτι που, αυτό που λέω, της αφήγησης της πολύ απλής. Αγόρευσε την τζάντα, πόσο όμορφο είναι αυτό το event, κλπ.

34:30 Οτιδήποτε παραπάνω από αυτό, πιστεύω θα... Ελπίζω μάλλον να μην αντικατασταθούμε εμείς οι καλλιτέχνες. Και οι επιστήμονες. Το πόσο εύκολα διαβάζει την ακτινογραφία το ένα μηχάνημα από έναν γιατρό. Επειδή πηγαίνω σε γιατρούς και δεν τους φοβάμαι, είναι πολύ σημαντικό για μένα. Επικοινωνώ με τον γιατρό μου, όση βοήθεια και να έχει.

34:54 Στην επιστήμη υπάρχει πάρα πολύ έντονο και το στοιχείο της ευθύνης και της συνέπειας. Στην τέχνη ίσως η ευθύνη υπάρχει βέβαια, αλλά ίσως είναι λίγο διατυπωμένη διαφορετικά. Σωστά το λέτε. Φοβάστε αυτό που λέγαμε και προηγούμενα, ότι θα έρθουν πολύ περισσότεροι στη δουλειά σας εκτός από το τεχνητή νοημοσύνη και έτσι θα είστε πολλοί επαγγελματίες.

35:27 Όχι, έχει γίνει αυτό. Α, έχει γίνει ήδη. Κοντά 10 χρόνια μετράμε. Πώς είστε δηλαδή που κάνετε αυτό. Δεν το φοβήθηκα από την αρχή επειδή ήμουν και εγώ σε τρίτη θέση μικρός. Οπότε δεν μπορούσα ξαφνικά να το παίξω ιστορία. Θα ήταν λίγο ανέντιμο από πλευράς μου. Δηλαδή ήμουν σε μια θέση στην οποία μπήκα, στην λεγόμενη τότε γενιά των 700 ευρώ, στην οποία ήταν επίσης αριθμιστό το τοπίο.

35:48 Επίσης μπήκαμε με ένα πτυχίο χωρίς κανένα μεταπτυχιακό σε μια εταιρεία με εταιρικά βίντεο και ξαφνικά ήμουν όντως καλύτερος από αυτό που δούλευε εκεί 10 χρόνια γιατί ήμουν από μικρός με τους υπολογιστές. Οπότε πώς ακριβώς θα μπω κι εγώ σε αυτό. Δεν θα μπω και κυρίως θα θα μπω γιατί πλέον όντως στον τομέα μου και στο μεγαλύτερο κομμάτι των ουσκοακουστικών δεν παίζουν πλέον οι σπουδές ρόλο με τον τρόπο που έπαιζαν πριν από 20 χρόνια.

36:19 Οριακά καθόλου. Με την έννοια και η πρακτική, αλλά κυρίως το να κάνεις και να ξανακάνεις και να μπεις σε ομάδες και το να δοκιμάσεις τα ανταγωνιστικά σου ένστικτα, τα soft skills, αυτά είναι τα σημαντικά. Και έτσι θα προσλάβω και εγώ κάποιον χρήστη να προσλάβω. Διότι η καθαρή τεχνική δεν διδασκόταν όταν έκανα στο πανεπιστήμιο.

36:41 Εγώ δεν έμαθα μοντάζ στο Πανεπιστήμιο. Κανείς δεν μου έκανε μοντάζ. Και είμαι μοντέρα. Αλλά κάτι συμβαίνει εδώ και όσα παιδιά... Είχε έρθει ένα παιδί για πρακτική χρονών 22 από την Ισπανία με ράσμους. Είχε έρθει τρεις μήνες στο γραφείο μου. Και όταν τον γνώρισα μου είπε μοντάρ από τα 10. Θέλω να πω και μοντάρ από τα 10.

37:02 Κάθε μέρα. Ένας άλλος που ήρθε για πρακτική ήρθε και μου είπε ότι μοντάρει ποδοσφαιρικά βίντεο και έχει κανάλι με χιλιάδες views. Ήξερε εγώ μια άλλη κοπέλα που τώρα είχε έρθει ως βοηθός μου, είχε τελειώσει η Αγγλική Φιλολογία και μου λέει έκανα και ένα σεμινάριο μοντάζ να έρθω στο γραφείο για βοηθός. Και ήρθε, όλους τους τυχές εκείνον τον καιρό χρειαζόμουν και αγγλικούς υπότεκλους, έκανε κάτι στο μοντάζ, αλλά έγινε βιντεόγραφερ μετά, χωρίς να έχει τυχείο τέτοιο.

37:32 Οπότε δίνω φούλαξια στις σπουδές σε ένα επίπεδο. Όπως το να μάθει να γράφει η κόρη μου τώρα είναι πάρα πολύ σημαντικό, άσχετα να δεν θα γράφει με το στυλό. Αλλά από εκεί και πέρα το ότι έχει ανοίξει αυτή η δουλειά και το ότι θα ανοίξει ακόμα περισσότερο, όχι απλώς δεν με τρομάζει, το υποδέχομαι, γιατί ήμουν κι εγώ ένας από αυτούς, άσχετα αν η εποχή ως τότε δεν το δείχναν.

37:51 Τότε οι εποχές, επειδή ήταν λιγότερη κληροφορία, ήμουν πολύ πιο, ας πούμε, σε μία μικρότερη κατηγορία ανθρώπων που ασχολούν με αυτό. Μετά άνοιξε όλο αυτό, το υποδέχτηκε και το υποδέχομαι, γιατί διδάσκω κιόλας. Αν δεν το υποδεχόμουν, θα ήμουν ξαφνικά από πάνω λέγοντας ποιο είναι το σωστό. Αν δεν μελετώ όμως κάθε μέρα, δεν θα ξέρω ποιο είναι το σωστό.

38:12 Άρα πρέπει να κάνω αυτό που κάνουν κι αυτοί και αυτές οι μικρότεροι. Πέρα από ντοκιμαντέρ, διαφημιστικά Τι άλλες δουλειές έχετε κάνει Όλων των ειδών τις δουλειές Σχεδόν 10 χρόνια κάναμε εποχικά τη δουλειά Του γάμων και βαπτίσεων Του να πηγαίνουμε με τις κάμερες και να γυρίζουμε Καταλήξαμε με έναν συνάδελφο που ήμασταν μαζί Δίδυμο να κάνουμε 40 τη σεζόν Και είπαμε ότι δεν πάει άλλο Κάνατε και την εικονολήψια Ναι, έκανα και την εικονολήψια ήμουν δηλαδή γενικά στο κομμάτι του βιντεόγραφη και λοιπά και είτε θα γινόταν αυτό καριέρα είτε θα το σταματούσαμε.

38:47 Δεν είχε πια μια πορεία που θα μπορούσε να γίνει ταπλώς μια seasonal δουλειά γιατί πήγαινε πολύ καλά και ευτυχώς το σταματήσαμε και λέω ευτυχώς γιατί ήταν πάρα πολύ επαναλαμβανόμενη αυτή η δουλειά. Έκανες το ίδιο πράγμα συνέχεια. Έμπαινες σε ένα νάου, έμπαινες σε ένα βίντεο και έλεγες πόσο ωραία πέρασαν. Καλύτερα να κάνεις διαφημιστικά παρά να κάνεις αυτό, κατά τη γνώμη μου.

39:07 Επίσης, παράλληλα, με ενδιαφέρεται πολύ να ψάξω παραπάνω την τέχνη μου και πιστέψτε με, έχω πολύ ακόμα. Είμαι σε άλλο τρόπο και έχω πάρα πολύ ακόμα να ψάξω την τέχνη μου. Δηλαδή, είμαι στις σχεδόν αρχές. Στα θέρτης άρχισα πραγματικά να την ψάχνω την τέχνη μου. Οπότε, δεν τέριαζε όλο αυτό. παρά την ασυλλατωρά μουσικά βιντεοκλιπ, ταινίες μυθοπλασίας μικρού μήκους, κοντά στις 15-20 ταινίες έχω κάνει, μεγάλο μήκος ντοκιμαντέρ, μικρού μήκους ντοκιμαντέρ, εκπομπές, podcast, feedcast, ό,τι μοντάρετε έχω μοντάρει και μοντάρω, ας πούμε, και συνεχίζω.

39:42 Λέω και είπα στην αρχή εξετάσεις του ντοκιμαντέρ, γιατί και είναι αυτό που στο οποίο είμαι καλύτερος, γιατί μ' αρέσει και βλέπω συνέχεια ντοκιμαντέρ, αλλά και γιατί το ντοκιμαντέρ παίρνει και ένα ευρύτερο πεδίο. Σχετικό του, ακόμα και ένα εταιρικό βίντεο για το ξενοδοχείο που λέγαμε προηγουμένως, ουσιαστικά προμοτάρεται σαν ένα ντοκιμαντέρ, που δεν είναι, αλλά προμοτάρεται έτσι.

40:01 Οπότε μπορώ να το κάνω πολύ καλά αυτό, αυτό θέλω να πω. Μάλιστα. Άρα, η ερώτηση τώρα δεν ξέρω πώς θα ερμηνευτεί, αλλά πρέπει να γίνει. Ζει κανείς από το μοντάζ στην Ελλάδα, αμυγός από το μοντάζ. Και όταν λέω κανείς δεν εννοώ 20-30, ένας κλάδος. Πώς τώρα να σας απαντήσω σε αυτό. Δεν υπάρχει κλάδος, αυτό είναι το ζήτημα.

40:28 Δηλαδή τι εννοώ. Αυτή τη στιγμή και λόγω αυτής της πολυδιάσπασης που έγινε και λόγω του ότι το μοντάζ πια αποτελεί μια διαδικασία που γίνεται οπουδήποτε και πολλές φορές και από ανθρώπους που δεν έχουν σχέση με το κινηματογραφικό ή τηλεοπτικό κομμάτι. Τελικά για ποιον κλάδο ακριβώς μιλάμε. Μιλάμε για ένα κλάδο συνολικά 100 ανθρώπων που ασχολούνται με το σινεμά, τη μυθοπλασία της τηλεόρασης και τη διαφήμιση ή μιλάμε για ένα κλάδο χιλιάδων ανθρώπων που μοντάρουν καθημερινά τα πάντα.

41:07 Δεν υπάρχει κάτι, δεν υπάρχει κάποιο σωματείο όπως υπάρχει σε χώρες με υπαρκτές ας πούμε εργασιακές δομές. Οπότε δεν μπορώ να σας πω στα σίγουρα. Μπορώ να πω σίγουρα όμως ότι μπορώ να μιλήσω στις 4-5 αστέρια κάτω των 30 που γνωρίζω που κάνουν απίστευτη δουλειά αλλά και γυρίζουν και μοντάρουν και προωθούν τη δουλειά τους τους πελάτες και λοιπά και λοιπά.

41:33 Οπότε δεν είναι αμυγός το μοντάζ. Και να σας πω ποιος ενδιαφέρει στην τελική αν κάποιος κάνει μόνο μοντάζ. και εγώ που σας μιλάω ήδη έχω σκέψεις να ξαναπιάσω κάμερα σιγά σιγά γιατί ποιοί δεν πήγε καλά η περσική σεζόν θα χρειαστεί να ξαναπιάσω κάμερα και να πάω σε κάποιο event και να κάνω και τα λοιπά. Ναι μπορεί να γίνει αυτό είμαι 40 έχω ακόμα 27 χρόνια μέχρι να πάω 300 ευρώ σύνταξη οπότε είναι ok Προσπαθώ λοιπόν να πω ότι δεν μπορώ να απαντήσω να υποχωρήσω δεν μπορώ σίγουρα να πω ότι είναι ένας πολύ ωραίος κλάδος τα οικοακουστικά γενικά, είτε αφορούν την κάμερα, είτε τα πριν που είναι και το να γράφεις τα σενάρια, να γράφεις τα κόπη για τις διαφημίες κλπ.

42:11 Είτε το αφορά το να γυρίζεις, που έχει πάρα πολλοί κόσμο που κάνουν γυρίσματα, γνωρίζετε στην Αθήνα, γίνεται έκρηξη από ταινίες που έρχονται από το εξωτερικό, μυθοπλασίες κλπ ελληνικές. Είτε το να πας μετά στο post-production. Τρία δηλαδή είναι. Pre-production, production και post-production. Όλο αυτό είναι ένα πολύ ωραίο και μαγικός χώρος στον οποίο, ξέρετε, περιπλανιόμαστε, κολυμπάμε κλπ και δεν ξέρω δηλαδή αν θα είμαι 10 χρόνια θα σας πω είμαι μοντέρ να σας το πω και έτσι.

42:40 Αν ο μοντέρ ξέρει να κάνει και τη λήψη, είναι καλύτερο? Ναι. Είναι. Γενικά είναι καλύτερο να περάσεις από όλα τα παιδεία δηλαδή ειδικά στα πρώτα χρόνια ας πούμε την πρώτη δεκαετία να περάσεις από όλα τα παιδεία με τον έναν και τον άλλο τρόπο ή να περάσεις ακόμα και από άλλες τέχνες ας πούμε. Δεν είναι τόσο το θέμα αυτό να υπάρχει από το θέατρο.

43:01 Ή ξέρω εγώ οι σχέσεις σου με τη λογοτεχνία ή με τις ταινίες που βλέπεις ή το να βδεις πάρα πολύ υλικό. Θέλω να πω ότι είναι όποιο σκυλ και να έχεις από τη στιγμή που μπορείς να συμμετάσχεις σε ομάδες που αφορούν αυτό το ευρύτερο κομμάτι γιατί εν τέλει η κόρη μου ήδη ξέρει να παίρνει κάμερα στα δύο σε τι αναφερόμαστε. αναφερόμαστε στο αν αυτό το κάνεις και επαγγελματικά αν πληρωθείς από αυτό και αρχίζεις και το κάνεις πιο νύσολο αυτό κάποια στιγμή αν δεν σε αρέσει θα το σταματήσεις και θα πας κάπου αλλού οπότε κοινώς θα περάσεις από διάφορα κομμάτια και θα καταλήξεις σε αυτό αυτό εγώ συνιστώ σε όποιον ή οποια έρχεται αν βοηθάει και στο μοντάζ το να ξεχνάς ναι βοηθάει γιατί γνωρίζεις κυρία στο τεχνικό σύμπαν αλλά και γνωρίζεις ότι αυτό που βλέπει φακός είναι άλλος από την πραγματικότητα.

43:51 Καταλάβατε τι εννοώ. Δηλαδή ότι εγώ με το που δω ένα πλάνο τώρα εσάς εδώ που βρισκόμαστε τους δύο μπορώ να καταλάβω πολύ καλά τι συμβαίνει στην πραγματικότητα. Τεχνικό επίπεδο, αν το φως έρχεται από πάνω και σας δημιουργεί μια σκιά ή οτιδήποτε είναι πολύ σημαντικό να το γνωρίζω όλο αυτό το πράγμα. Γιατί αυτό εκτός από το αν θα χρειαστεί να το διορθώσω χρωματικά, παράγει και άλλο συνέστημα.

44:15 Με το που σας φωτίσω αυτή τη στιγμή δραματικά και σας βάλω δύο άλλα φώτα, είναι αλλιώς. Αν λοιπόν εγώ το έχω δυώσει αυτό στο σετ, ανεξάρτητα από το μοντάζ, είναι αρκετά σημαντικό. Γιατί ξέρω ότι επίσης έχει πέσει πολύ δουλειά σε αυτό. Δηλαδή ξέρω, γνωρίζω ότι έρχεται ένα υλικό, το οποίο εγώ λέω «Σιγά τώρα». και από πίσω είναι μήνυμο τρεις άνθρωποι που το έχουν δουλέψει ή δέκα ή τριάντα.

44:39 Πρέπει λίγο να το σεβαστώ να το πω και έτσι όσο κακό και να το θεωρώ ότι είναι. Άρα υπάρχουν δύο διαστάσεις και η τεχνική δηλαδή το ότι έχω και μία άλλη οπτική πάνω στο κομμάτι το τεχνικό αλλά υπάρχει και ένα πιο πρακτικό θέμα το ότι σέβεσαι τη δουλειά του άλλου επειδή ακριβώς ξέρεις πώς την έχει κάνει. Γι' αυτό καλό είναι να δουλέψεις και όλα τα ανταγωνιστικά σου ένστικτα.

44:59 Εγώ ακόμα τα δουλεύω. Είναι πολύ σημαντικό. Ξέρετε, όπως στην υψηλή επιστήμη, έτσι και σε όλους αυτούς τους χώρους που κάνουμε κάτι, υποτίθεται που κάπως έχει μια απήχηση και λοιπά, ξαφνικά καβαλούμε και ένα καλάμι, ξέρω εγώ. Είναι καλό όσο ρημάζει ένας καλλιτέχνης, ένας επιστήμονας να φεύγει από αυτό. Και παράλληλα να γίνεται και καλύτερο. Πρέπει να γίνει διπλή δουλειά.

45:24 Γενικά είναι σε αργαζόμενος, τι λέμε τώρα. Οπουδήποτε. οπότε σε αυτή τη βάση είναι πολύ εύκολο κατευθείαν να πεις ότι αυτό που κάνω έχει απήχηση γνωρίζετε καλά ότι ο youtubers το κανάν στα 15 τους και αυτή τη στιγμή είναι εκατομμυρίουδια παράδειγμα με τεράστια συνεργεία από πίσω στο χώρο μου ανήκουν και αυτά οπότε τέλος πάντων αυτό ότι ναι θέλει μια κράτη λίγο γιατί εντάξει πραγματικά δεν είμαστε και καρδιοχειρούργοι πολλές φορές το λέω έτσι εντάξει και η χαρά. Βέβαια, ως Έλληνας και Βαλκάνης γκρινιάζω κάθε μέρα με τους συναδέλφους μου.

46:33 Αλλά ναι, είναι τρομερά τα ακουστικά. Είναι μαγεία. Δεν έχουμε πάνω να σας ευχαριστήσουμε. Ήταν πολύ όμορφη η κουβέντα που κάναμε. Διαφωτιστική με πολλούς τρόπους, όχι μόνο... Με ιδιαίτερο τρόπο. Δεσμευόμαστε πάντως, επειδή σας βλέπω και παρακολουθείτε τις εξελίξεις, να τα ξαναπούμε σε κάνα δύο χρόνια να δούμε πώς θα είναι τα πράγματα.

46:54 Ας βάλουμε δύο γιατί το πρόβλημα είναι ότι σε ένα χρόνο θα λέμε άλλο. Οπότε ας βάλουμε δύο-τρία για να οριμάσουμε. Ευχαριστούμε πολύ. Να είστε καλά κι εγώ.