Το Αόρατο Διάστημα στην Καθημερινότητά μας - Με την Χριστίνα Γιαννόπαπα

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Να πάμε λίγο και στο χελμό. 2340 μέτρα. Ναι. Και έχουμε βάλει εκεί ένα τηλεσκόπιο που το λέμε αρίσταρχος. Ναι. Τι κάνει αυτό. Αυτό το τηλεσκόπιο είναι πραγματικά ένα κόσμημα. Είναι, να πούμε, ότι είναι το πρώτο μεγαλύτερο τηλεσκόπιο στην κεντρική ανατολική Ευρώπη και ότι είναι το δεύτερο μεγαλύτερο τηλεσκόπιο σε ολόκληρη την Ευρώπη.

00:25 Είναι ένα ξεχωριστό τηλεσκόπιο, το οποίο έχει ένα φακόπιο σύν 2,3 μέτρα και τα τελευταία χρόνια έχει μπει στις κβαντικές επικοινωνίες, στην επόμενη γενιά επίσης των τηλεπικοινωνιών και συνήθως εδώ είναι πολύ ενδιαφέρον ότι όταν λέμε τηλεσκόπιο, συνήθως σκεφτόμαστε να κοιτάμε το σύμπαν, να την εξερεύνεις των πλανητών και όλα αυτά.

00:50 Κι όμως, ο Αρίσταρχος είναι από τα πρώτα τηλεσκόπια στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο οποίος χρησιμοποιείται για τηλεπικοινωνίες, για μεταφορά δεδομένων. Α, με τηλεσκόπιο θα μεταφέρω με επικοινωνίες. Βεβαίως, έγινε η πρώτη σύνδεση πριν από δύο-τρία χρόνια, με ένα γερμανικό δορυφόρο και πριν από μερικούς μήνες, δεν ξέρω αν είδατε στις ειδήσεις, ότι ο Αρίσταρχος συνδέθηκε με την αποστολή της NASA ψυχή.

01:20 Δηλαδή είχαμε δύο τηλεσκόπια ελληνικά, ένα στο Κρυονέρι και το Χελμό. Έφυγε το σήμα από το ένα τηλεσκόπιο από το Κρυονέρι, πήγε στο διαστημόπλοιο ψυχή που βρίσκεται πάρα πολύ μακριά και έστειλε πίσω το σήμα στον Αρίσταρχο με μεγάλη επιτυχία. Και ήμασταν από τις πρώτες χώρες που έχουν αυτή την ικανότητα. και η ειρήνη αναγνώστου φιλοξενούν έναν καλεσμένο, διερευνώντας μαζί του επιστημονικά και τεχνολογικά θέματα.

01:51 Θέματα που επιδρούν στην καθημερινότητά μας, τα παρουσιάζουν με άμεσο και κατανοητό τρόπο. Η διδάκτωρ Χριστίνα Γιαννόπαπα είναι επικεφαλής του γραφείου του Εκτελεστικού Διευθυντή και Προσωρινός Επικεφαλής Επικοινωνίας του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Διαστημικό Πρόγραμμα. Ενώστηκε σύμβουλος του Γενικού Γραμματείου Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης στην Ελλάδα, με απόσπαση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος.

02:23 Στην ΕΖΑ κατήχε διάφορες θέσεις, μεταξύ των οποίων επικεφαλής του Γραφείου Πολιτικών Υποθέσεων του Γενικού Διευθυντή. Έχει λάβει 14 ακαδημαϊκές υποτροφίες και βραβεία και έχει στο ενεργητικό της περισσότερες από 80 δημοσιεύσεις σε επιστημονικά περιοδικά με κριτές, βιβλία και συνέδρια. Είναι συνεπιμελήτρια του Εγχειριδίου Διαστημικής Ασφάλειας του εκδοτικού οίκου Springer.

02:46 Είναι αντιπρόεδρος της Επιτροπής Διαστημικής Ασφάλειας της Διεθνούς Αστροναυτικής Ομοσπονδίας, ενώ προηγουμένως διατέλεσε πρόεδρος της Επιτροπής Διασύνδεσης με Διεθνείς Οργανισμούς και Αναπτυσσόμενα Κράτη. Είναι επίσης πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Women in Aerospace Europe. Η Χριστίνα Γιαννόπεπα είναι κάτοχος διδακτορικού διπλώματος στην Επιστήμη του Μηχανικού και τα εφαρμοσμένα μαθηματικά, διπλώματος μηχανικού στη Μηχανική Συστημάτων Παραγωγής και τη Μηχατρονική και MBA στη Διεθνή Διοίκηση από το Πανεπιστήμιο του Λονδίνου.

03:16 Κυρία Γιαννόπαπα, να σας καλωσορίσουμε στο podcast Τεχνολογικά. Γεια σας στην όμορφη Χίο. Να ξεκινήσουμε λοιπόν με μία απλή ερώτηση και σκέψη, επειδή μαθαίνουμε τώρα τελευταία ότι είμαστε πολύ εξαρτημένοι από τους δορυφόρους. Τι θα γινόταν λοιπόν αν αύριο το πρωί οι δορυφόροι έκλειναν. Νομίζω ότι εδώ είναι σημαντικό να πούμε ότι είναι πολύ περισσότερες από αυτές που φανταζόμαστε.

03:53 Οι επιπτώσεις φυσικά. Είναι σημαντικό να πούμε ότι υπάρχουν, σήμερα το διάστημα, έναν απόσπαστο κομμάτι στην καθημερινότητά μας, το οποίο δεν το βλέπουμε. Είναι κάπως αόρατο. Το πρώτο πράγμα όμως που θα αντιλαμβανόμασταν θα ήταν ότι θα είχαμε θέματα στην πλοήγηση. Και στο κινητό μας και στο αυτοκινητό μας, όταν θέλουμε να πάμε από το σημείο Α στο σημείο Β, χρησιμοποιούμε τους δορυφόρους, χρησιμοποιούμε τον καλλιλέο και τον GPS, έτσι ώστε να βρεθούμε στο κατάλληλο σημείο.

04:25 Ένα άλλο κομμάτι στο οποίο η αόρατη λειτουργία του διαστήματος παίζει ρόλο είναι η ακρίβεια στο χρόνο. Και εδώ είναι κάθε φορά που πάμε να πάρουμε χρήματα από την τράπεζα, έρχεται και μπαίνει αυτό που λέμε το timestamp για να μπορέσουμε να πάρουμε χρήματα από την τράπεζά μας. Επιπλέον γνωρίζουμε όλοι ότι το διάστημα μας δίνει πληροφορίες για τις μεταμετεωρολογικά φαινόμενα, για τον καιρό, στην καθημερινότητά μας και επίσης μας δίνει επίσης και μια μεγαλύτερη αλυσίδα υπηρεσιών σε όλους τους τομείς, έτσι ώστε το διάστημα, ακόμα και να πούμε ότι όταν βλέπουμε αγώνας ποδοσφαίρου, χρησιμοποιούμε και είναι live, γίνεται μέσω δορυφόρου η εικόνα, η μεταφορά της εικόνας όταν βλέπουμε ποδόσφαιρο.

05:16 Άρα είναι πάρα πολύ σημαντικό, αυτή η αόρατη δύναμη είναι κομμάτι της καθημερινότητάς μας και αν τους κλείσουμε θα το καταλάβουμε άμεσα. Ούτε μουντιάλ δηλαδή θα μπορούσαμε να δούμε. Τίποτα. Από ό,τι κατέλαβα ίσως να μην μπορούσαμε να πάρουμε και χρήματα. Ακριβώς. Γιατί θα πρέπει να ξέρουμε όταν έρχεται αυτό το κομμάτι.

05:34 Το μηχάνημα δηλαδή αν δεν υπάρχει σύνδεση με δορυφόρο δεν λειτουργεί. Παίρνει ακριβώς το χρόνο στον οποίο παίρνουμε τα χρήματά μας. Όπως επίσης αν χρησιμοποιούμε για παράδειγμα το χρηματιστήριο και εκεί έρχονται όλες οι συναλλαγές, παίρνουν το χρόνο τους. Είναι λοιπόν αυτό που μας δίνει πολύ μεγάλη σημασία πέρα από την τοποθεσία είναι και η ακριβής ώρα στην οποία γίνονται όλες οι συναλλαγές.

05:57 Για λόγους ασφάλειας. Φυσικά. Θα πάω εγώ λίγο στην πλοήγηση προσπαθώντας να συνέλθω το σοκ για τις τράπεζες. Πολλοί χρησιμοποιούμε την πλοήγηση στο κινητό μας νομίζω πια. μια μπόλη, πολλοί. Και λέμε το GPS. Έλα όμως που δεν είναι αυτό το GPS. Είναι αμερικανικό σύστημα το GPS. Εμείς έχουμε το ευρωπαϊκό, το γαλιλαίο. Έτσι δεν είναι.

06:18 Για μιλήστε μας λίγο γι' αυτό. Να πούμε εδώ ότι πολλές φορές ακούμε τη λέξη GPS κάπως όπως χρησιμοποιούμε το Hazzaplast και το Tupper. Έχει γίνει ένα brand. Στην Ευρώπη έχουμε όντως το δικό μας σύστημα, το γαλιλαίο. Και να πούμε εδώ ότι μπορούμε να είμαστε πολύ περήφανοι σαν Ευρωπαίοι διότι το καλλιλέο είναι τρεις φορές καλύτερο από το GPS στην ακριβιά του και δέκα φορές καλύτερο από το ρώσικο, το γκλόνας.

06:43 Υπάρχουν διάφορα δηλαδή. Υπάρχουν διάφορα και οι Κινέζοι έχουν και το δικό τους το Baidu που είναι κάπου στο ενδιάμεσο στο θέμα ακρίβειας των υπολείπων. Άρα όταν το κινητό μας παίρνει το σήμα από το δορυφόρο κοιτάζει ποιον δορυφόρο βρέπει καλύτερα και μας δίνει το καλύτερο σήμα. Δεν χρησιμοποιεί μόνο τον καλλιλέο Όχι, χρησιμοποιεί όσους δορυφόρους βλέπει εκείνη τη στιγμή που βρίσκονται σε καλύτερη τροχιά και τους βλέπει καλύτερα Φυσικά όμως τον καλλιλέο επειδή έχουμε έναν οκληρωμένο σύστημα πλέον και με πολύ μεγάλη ακρίβεια παίζει πάρα πολύ μεγάλο ρόλο Εδώ όμως να πούμε ότι δεν είναι μόνο το στίγμα στο που ακριβώς βρισκόμαστε αλλά είπαμε και η ώρα όπως αναφέραμε πριν Δηλαδή, δεν μας δίνει μόνο την τοποθεσία, μας δίνει και την ώρα.

07:28 Το Γκαλιλαίο έχει σήμερα ρολόγια, τα οποία είναι πάρα πολύ ψηλής ακρίβειας και έτσι μας δίνει με πάρα πολύ ακρίβεια το χρόνο στον οποίο υπάρχει. Μάλιστα. Ενδιαφέρον. Τώρα, αυτά όλα ποιος τα λειτουργεί, γιατί φαντάζομαι δεν είναι στον αυτόματο. Όχι, φυσικά δεν είναι στον αυτόματο. Είναι μια πολύ μεγάλη προσπάθεια. και νομίζω ότι το διάστημα είναι αυτό που θα λέγαμε ένα ομαδικό σπορ.

07:57 Και εδώ έχουμε διαφορετικές υπηρεσίες που λειτουργούν. Θέλω να πω, ας πούμε, το σύστημα Γκαλιλαίο, που είναι το σύστημα πλοήγησης. Υπάρχει κάποιος υπεύθυνος. Ναι, να πούμε εδώ ότι υπάρχουν δύο υπηρεσίες, η ΕΖΑ και η ΕΟΥΣΠΑ. Και στον Γκαλιλαίο αρχικά το κατασκεύασε, τις τεχνολογίες αυτές τις κατασκεύασε ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός, οργανισμός η ΕΖΑ, European Space Agency, και από τη στιγμή που βρίσκονται σε τροχιά το operation των satellites, δηλαδή τη λειτουργία των δορυφόρων, την ασφάλεια και το service provision, δηλαδή στο να δίνει τη δυνατότητα να υπάρχουν υπηρεσίες, το κάνει ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για το Διαστημικό Πρόγραμμα, η ΕΟΣΠΑ, η οποία εδρεύει, η οποία βρίσκεται στην Πράγα, η ΕΖΑ δημιουργήθηκε το 2021, είναι δηλαδή ένας νέος οργανισμός, ενώ η ΕΖΑ είναι ένας παλιός οργανισμός που δημιουργήθηκε στη δεκαετία του 1970.

08:58 Ναι. Άρα για να προσανατολιστούμε λίγο, η ΕΟΥΣΠΑ αυτή τη στιγμή έχει εργαζόμενους οι οποίοι ανήκουν πού. Εδώ να πούμε ότι οι δύο οργανισμοί, η ΕΖΑ και η ΕΟΥΣΠΑ, έχουν δημιουργηθεί με διαφορετικό τρόπο. Η ΕΖΑ είναι ένας διεθνής οργανισμός, διακρατικός, ο οποίος εδρεύει βέβαια στην Ευρώπη. Η ΕΟΥΣΠΑ, από την άλλη, είναι ένας καθαρά οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

09:25 Των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και εδρεύει στην Πράγα. Δημιουργήθηκε το 2021. Υπάρχει πολύ στενή σχέση εργασίας μεταξύ της ΕΖΑ και της ΕΟΥΣΠΑ. Και για να δώσουμε και σε αυτούς που μας ακούνε μια εικόνα, να πούμε ότι, για παράδειγμα, αν πάρουμε ένα αεροπλάνο, η ΕΖΑ ουσιαστικά είναι αυτός που έχει την τεχνογνωσία, κατασκευάζει όπως τα κατασκεύαζε η εταιρεία Airbus, για παράδειγμα, το αεροπλάνο, κάνει τα test flight και μετά η ΕΟΥΣΠΑ αναλαμβάνει, αντίστοιχα δηλαδή η Aegean, στην περίπτωση του αεροπλάνου, σαν παράδειγμα, αναλαμβάνει να κάνει το operations των αεροπλάνων, να τα λειτουργήσει, να τα ασφαλίσει, να υπάρχει δηλαδή ασφάλεια στην χρήση τους και να δώσει τις θέσεις σε αυτούς τους οποίους τα χρησιμοποιούν.

10:19 Με λίγα λόγια, η ΕΖΑ βάζει τα αντικείμενα στο διάστημα, η ΕΟΥΣΠΑ τα λειτουργεί και μας δίνει τις υπηρεσίες πίσω στη γη. Αλλά υπάρχει κάποιος που την εποπτεύει την ΕΟΥΣΠΑ. Ναι, η ΕΟΥΣΠΑ εποπτεύεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Είναι καθαρά agency της Ευρωπαϊκής Ένωσης κάτω από τον Επίτροπο Κουμπίλιους, που είναι για την ασφάλεια και την άμυνα.

10:41 Οπότε τα δευκρινίσαμε όλα. Μάλιστα. Η αλήθεια είναι ότι μας δικαιολογεί λίγο που δεν το ξέραμε το νεούσπα. Τι είναι νεούσπα. Είναι καινούριο κάπως. Ναι. Το 21 είναι όντως καινούριο. Γιατί και εγώ στην αρχή όταν έβλεπα το βιογραφικό της κυρίας Γιαννούπα, έλεγα ότι λάθος κάναμε. Στην έζα ήταν. πώς το άλλαξαμε αυτό και μετά όμως είχαμε κάνει όντως λάθος που νομίζαμε ήταν στην ΕΖΑ Ωραία, θα σας ρωτήσουμε και για την ΕΖΑ σε λιγάκι, αλλά πριν από αυτό να πούμε λίγο και για τα πεδία εφαρμογής όπως η γεωργία που είναι και αυτό απρόσμενο και πολύ ενδιαφέρον και μας νοιάζει κιόλας εμάς εδώ στην Ελλάδα λίγο παραπάνω Πώς η τεχνολογία του διαστήματος μπορεί να βοηθήσει έναν αγρότη Πριν πούμε στην στην εφαρμογή για τα αγροτικά, να πούμε για το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει διαφορετικούς πυλώνες.

11:35 Έχουμε τον πρώτο πυλώνα της πλοήγησης, όπως είπαμε, με τον Καλλιλέο. Ο δεύτερος πυλώνας είναι η παρακολούθηση της γης, δηλαδή να κοιτάμε προς τα κάτω με το Κοπέρνικους και εκεί υπάρχουν διαφορετικές υπηρεσίες. Που το χρησιμοποιούμε τώρα και στις φωτιές, ε. Το χρησιμοποιούμε πάρα πολύ στις φωτιές εδώ και αρκετά χρόνια και είναι πολύ σημαντικό, αλλά το μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε και για τη γεωργία.

11:58 Ένα άλλο κομμάτι είναι οι τηλεπικοινωνίες, οι οποίες τηλεπικοινωνίες μέσω δορυφόρων μας δίνουν τη δυνατότητα, ακόμα και όταν δεν υπάρχει συνδεσιμότητα στη γη, σε περιοχές, για παράδειγμα αγροτικές που βρίσκονται μακριά, να υπάρχει συνδεσιμότητα μέσω του δορυφόρου. και ο τελευταίος πυλώνας είναι φυσικά να κοιτάμε την ασφάλεια των δορυφόρων, τι συμβαίνει επάνω ώστε να υπάρχει προστασία τους.

12:21 Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αυτούς τους διαφορετικούς πυλώνες και όταν μιλάμε για γεωργία και γεωργία ακριβίας, εδώ πάμε να δούμε τι σημαίνει αυτό. Αυτό σημαίνει ότι χρησιμοποιούμε το διάστημα και ό,τι μπορεί να μας δώσει από υπηρεσίες και ντάτα το διάστημα ώστε όταν έχουμε ένα χωράφι να το καλλιεργήσουμε με μεγάλη ακρίβεια.

12:44 Τι σημαίνει αυτό. Στον κλασικό τρόπο καλλιέργειας αντιμετωπίζουμε το χωράφι με τον ίδιο τρόπο. Στη γεωργία ακριβίας κοιτάζουμε πού χρειάζεται περισσότερο νερό, πού χρειάζεται περισσότερο λείπασμα, πώς θα μπορέσουμε να περάσουμε με ακρίβεια όλο το χωράφι, ώστε να μειώσουμε το λείπασμα, να μειώσουμε το νερό και να αυξήσουμε την παραγωγή μας ανάλογα με το τι γνωρίζουμε για το χωράφι.

13:09 Αυτή είναι η γεωργία ακριβίας και σήμερα στην Ευρώπη είναι πάρα πολύ εξελιγμένη και μπορεί να μας δώσει τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουμε τα δορυφορικά δεδομένα από όλα αυτά τα οποία προσφέρει η Ευρωπαϊκή Ένωση, ώστε να έχουμε μεγαλύτερη απόδοση στα αγροτικά. Προφανώς βέβαια μιλάμε και για μεγάλα χωράφια, όχι για μικρούς κλήρους, όπως ας πούμε σε ένα νησί.

13:35 Γιατί όχι, ακόμα και σε ένα νησί νομίζω ότι μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε γεωργία ακριβίας αν χρησιμοποιούμε ένα τρακτέρ που έχει τη δυνατότητα να λειτουργήσει ως τρακτέρ ακριβίας, διότι το καλλιλέο μας δίνει στίγμα μέχρι 20 εκατοστά. Άρα μπορούμε με μεγάλη ακρίβεια, για παράδειγμα όταν περνάμε το χωράφι, να μην πέφτουν οι λωρίδες οι μία πάνω στην άλλη, να είμαστε με πολύ μεγάλη ακρίβα να μην περνάμε για δεύτερη φορά από το ίδιο σημείο.

14:05 Είναι τρομερά εντυπωσιακό αυτό που λέτε και με βάζει στον πειρασμό να σας ρωτήσω το εξής. Πρακτικά, όντως χρησιμοποιείται αυτό και στη χώρα μας. Ναι, χρησιμοποιείται. Τώρα, στα σημεία τα οποία νομίζω ότι ξεκινάμε από το τι χρησιμοποιούμε σαν υποδομή. Αυτή τη στιγμή το 97% των τρακτέρ που πολλούνται γενικότερα έχουν τη δυνατότητα αυτή να χρησιμοποιήσουν.

14:31 Το 97% Άρα είναι κάτι σύνηθες. Είναι κάτι σύνηθες που σημαίνει δεν σημαίνει όμως απαραίτητα ότι το χρησιμοποιούμε κιόλας. Είναι μεγάλο βήμα όμως. Είναι σαν το HDMI ready που λέμε στις τηλεοράσεις. Είναι όμως μεγάλο βήμα γιατί όπως το HDMI και αυτό όταν το έχεις μπαίνεις στον πειρασμό να το χρησιμοποιήσεις κάποια στιγμή.

14:50 Ή και στα αυτοκίνητα το σύστημα επιλογής πια που είναι ενσωματωμένο. Είναι ακριβώς ενσωματωμένο. Δεν υπάρχει κανένα αμάξι πια στην Ευρωπαϊκή Ένωση που να μην είναι ενσωματωμένο τον καλλιλέο. Το ίδιο είναι και σε όλα τα καινούργια κινητά. Δεν υπάρχει ούτε ένα κινητό που να μην έχει μέσα του τον καλλιλέο. Απλά είναι και θέμα του να συνηθίσουμε να μαθαίνουμε αυτές τις τεχνολογίες, από ό,τι φαίνεται.

15:41 πράγμα που πάρα πολύ σημαντικά όλα αυτά που γίνανε. Για περίπου 10 χρόνια το διαστημόπλουρο της Ροζέτας κυνήγησε τον Κομίτη Τσουριόμοφ Κερασιμέγκοφ ώστε να τον βρει, να τον πλησιάσει. Αυτός που τον βρήκε μάλλον, πήρε από εκεί το όνομά του. Όταν τον βρήκε λοιπόν τον Κομίτη, έφτασε κοντά του και μπόρεσε να πάρει εικόνες, να γνωρίζουμε, να μάθουμε περισσότερα τα μυστικά του σύμπαντος.

16:08 και μάλιστα υπήρχε ένα μικρό διαστημόπλιο το οποίο προσγειώθηκε πάνω σε αυτόν τον Κομίτη. Εδώ υπάρχει και μια όμορφη ιστορία, διότι το όνομα Ροζέτα και το φύλλε όπως είναι το διαστημόπλιο ονομάζεται από την πλάκα της Ροζέτας, την πέτρα της Ροζέτας που άνοιξε τα μυστικά για τα αερογλαφικά της Αιγύπτου. Έτσι λοιπόν, εδώ μας δίνεται η δυνατότητα να προσγειωθούμε, να δούμε πράγματα για τον Κομίτη και να μάθουμε τα μυστικά περισσότερο του σύμπαντος.

16:39 Και μάθαμε πράγματα. Σίγουρα μάθαμε πράγματα. Εδώ να πούμε ότι και όχι μόνο μαθαίνουμε πράγματα με αυτές τις αποστολές, αλλά να πούμε και ότι οι τεχνολογίες που αναπτύσσονται είναι πάρα πολύ σημαντικές. Η Ροζέτα είχε πάνω μια κάμερα, η οποία ήταν πολυφασματική και είχε τη δυνατότητα να διακρίνει με μεγάλη διαφορά τα διαφορετικά γκρι.

17:02 Οπότε αυτό μας δίνει τη δυνατότητα σαν τεχνολογία να τη χρησιμοποιήσουμε και να επιστρέψουν αυτές τις τεχνολογίες και πίσω στη γη και να αναπτυχθούν άλλες τεχνολογίες. Οπότε εδώ έχουμε ένα διπλό φάσμα και δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ωραία η εξερεύνηση του σύμπαντος αλλά και το τι φέρνουμε πίσω στη γη είναι πάρα πολύ σημαντικό από τις τεχνολογίες εχμής που αναπτύσσονται.

17:23 Άρα γεννήθηκαν και τεχνολογίες που τις χρησιμοποιούμε. Θα πιαστώ εγώ τώρα λίγο από αυτό που είπατε το τελευταίο και θα σας κάνω μια ερώτηση Όντως αυτά πολύ ωραία είναι αλλά είναι και ακριβά Δηλαδή μιλάμε για δισεκατομμύρια πάντα όταν μιλάμε για το διάστημα Δεν ξεφεύγεις από το δισεκατομμύριο Μας μιλήσατε για πρακτικά ωφέλη Οπότε εδώ είναι το ερώτημα Έχουμε πολλά προβλήματα στη γη και τα δισεκατομμύρια τα στέλνουμε στο διάστημα Και πολλοί λένε κιόλας ότι έχουμε και ένα μεγάλο κομμάτι ανθρώπων στη γη που λιμοκτονεί την ώρα που ξοδεύουμε δισεκατομμύρια εκεί πάνω.

18:01 Η ερώτηση δεν έχει προβοκατόρικο χαρακτήρα προφανώς. Είχα καλό πρόβλημα εντελώς, αλλά υπάρχει και κάποια βαθύτερη, μη μετρήσιμη ενδεχομένως αξία από το ασχολείται η ανθρωπότητα με το διάστημα και πέραν του ότι πρακτικά μπορούμε να πάρουμε τεχνολογία και να τη χρησιμοποιήσουμε και του ότι αυτά που γίνονται στο διάστημα ευθέως αντανακλώνται.

18:23 Είπαμε για τους δορυφόρους. Αλλά μήπως υπάρχει και κάτι άλλο. Επειδή είστε άνθρωποι που έχετε αφιερώσει μεγάλο κομμάτι σε αυτό το συγκεκριμένο αντικείμενο. Ναι, να πούμε εδώ πέρα ότι η ερώτηση αυτή είναι πάρα πολύ θεμητή. Πάντοτε γιατί πρέπει να κάνουμε επιλογές στο που θα γίνουν οι τοποθετήσεις των χρημάτων. Εδώ να πούμε ότι το διάστημα είναι ένα απόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας και της ευημερίας μας και της οικονομικής μας ανάπτυξης.

18:48 Γιατί το διάστημα πια είναι μια σημαντική υποδομή. Είναι μια υποδομή όπως είναι οι δρόμοι, όπως είναι άλλα πράγματα. Είναι σημαντικό για το τι ακριβώς κάνουμε πίσω στη γη. Εμείς στην ΕΟΥΣΠΑ έχουμε διακρίνει 16 χώρους στους οποίους το διάστημα παίζει μεγάλο ρόλο. Όπως να πούμε ότι είναι η ενέργεια, το περιβάλλον, οι μεταφορές, ναυτιλία, η ασφάλεια και η άμυνα, καθώς και ακόμα και ο τουρισμός μπορεί να έχει όφελος από αυτό, και τα ιατρικά.

19:22 Έτσι, να πω κάποια παραδείγματα. Να μείνουμε ίσως περισσότερο και στο κομμάτι της ναυτιλίας, το οποίο είναι και κάτι πολύ κοντινό και σε εμάς ως χιώτες. Όταν χρησιμοποιούμε στη ναυτιλία το διάστημα, παίζει πάρα πολύ μεγάλο ρόλο από το πώς γίνεται η πλοήγηση των πλοίων, Να βρίσκουν τις καλύτερες διαδρομές, έτσι ώστε να χαλάνε το λιγότερο καύσιμο, να κάνουν λιγότερο CO2-εμίσιον, να υπάρχουν οι τηλεπικοινωνίες πάνω στο πλοίο, έτσι ώστε να μιλάνε με τη βάση τους και το πλήρωμα φυσικά να μιλά με τις οικογένειές τους.

19:57 Το άλλο κομμάτι είναι να έχουν πληροφορίες από τα καιρικά φαινόμενα, να τα συνδυάζουν αυτά και σε περίπτωση που κάτι πάει στραβά, για παράδειγμα, να μπορούν να στείλουν ένα σήμα που ακριβώς βρίσκονται ώστε να πάρουν βοήθεια με ακρίβεια. Έτσι, αντίστοιχα όπως μιλάμε για την ναυτιλία, αυτό είναι και σε πολλούς διαφορετικούς χώρους.

20:17 Άρα, κατά μέσο όρο, το 1 ευρώ που επενδύουμε στο διάστημα μας δίνει περίπου 5 ευρώ σε επιστροφές. Αν μιλάμε για την παρακολούθηση της γης, το 1 είναι 10 και για τη τηλεπικοινωνία στο 1 είναι 20. Δηλαδή, υπάρχει ένα μεγάλο κομμάτι κοινωνικού και οικονομικού ωφέλους στους διαφορετικούς τομείς, έτσι ώστε δεν είναι μόνο να κοιτάμε το σύμπαν και να το εξερευνήσουμε.

20:42 Αυτό είναι ένα μικρό κομμάτι σχετικά, συγκριτικά, με όλα τα ωφέλη που έχουμε για το διάστημα. Η αναλογία είναι πολύ συμφέρουσα, Ερήνη. Ναι. Ας συνεχίσουμε, λοιπόν. Καλώς θα δίνουμε τα διεκατομμύρια για το διάστημα. Όμως, όμως, ακούμε συνέχεια, και θα το δούμε και ίσως και παρακάτω στη συζήτησή μας, ότι έχουμε, το είπατε κιόλας κι εσείς, ένα πλήθος δορυφόρων γύρω από τη Γη.

21:04 Μήπως το παρακάνουμε? Εδώ αυτό είναι σημαντικό να πούμε ότι είναι όντως σημαντικό να προσέχουμε και να μην ρηπαίνουμε, όπως λέγεται, το περιβάλλον και να έχουμε υπευθυνότητα όταν εκτοξεύουμε τους δορυφόρους, τους χρησιμοποιούμε και μετά να φροντίζουμε αυτοί, όπως κάνουμε στην απόσυρση στα αυτοκίνητά μας, αντίστοιχα να υπάρχει και μια αντίστοιχη απόσυρση και στους δορυφόρους.

21:27 Γίνεται δηλαδή ένας που θα εκτοξευτεί όταν χαλάσει ή όταν περάσει ο χρόνος ζωής του. Επιστρέφει πίσω ποτέ. Όταν είναι σημαντικό όντως ή να επιστρέψει στη γη και να διαλυθεί καιγόμενος στην ατμόσφαιρα της γης ή να πάει σε αυτό που λέγεται μακριά στα λεγόμενα αντίστοιχα νεκροταφεία που υπάρχουν για τους δορυφόρους και να είμαστε υπεύθυνοι στο πώς θα χρησιμοποιήσουμε το διάστημα, γιατί είναι global common, είναι κοινό για όλους μας και είναι σημαντικό να το φροντίσουμε και για τις επόμενες γενιές, έτσι ώστε τα ωφέλη που έχουμε εμείς σήμερα να τα έχουν και οι επόμενες γενιές.

22:01 Ωραία. Ένα πράγμα που νομίζω ότι είχε αλλάξει δραματικά τα τελευταία χρόνια, όσο αφορά το διάστημα, είναι ότι παλιότερα είχαμε στο μυαλό μας ότι με το διάστημα ασχολούνται χώρες ή και πολλά κράτη μαζί. Οι οργανισμοί που αναφέρατε νωρίτερα. Πλέον ο ιδιωτικός τομέας έχει κάνει τα δικά του. Υπάρχουν εταιρείες οι οποίες σου λένε εμείς είμαστε εδώ να σε πάμε βόλτα, να στείλουμε πράγματα αντί για σένα.

22:32 Και συνεργάζονται και τα κράτη με τους ιδιώτες. Ναι, βέβαια. Δηλαδή η NASA χρησιμοποιεί πλέον τους πυράβλους του Elon Musk. και μιλώντας για τον Elon Musk έχουμε φτάσει στο σημείο να μιλάμε για απικίες στον Άρη. Καλά, αυτό ίσως είναι και ένα όνειρο. Μιλάμε όμως, το λέμε και δεν το λέμε μία φορά, όλη την ώρα το λέμε. Να πούμε εδώ πέρα ότι ναι, έχετε απόλυτο δίκιο, έχει αλλάξει το διάστημα αλλά για να φτάσουμε στο σήμερα νομίζω καλό θα ήταν να κάνουμε έτσι και μία αναδρομή να δούμε πού βρισκόμαστε, τι έχει αλλάξει όλα αυτά τα χρόνια.

23:06 Εδώ θα μπορούσαμε να χωρίσουμε το διάστημα σε διαφορετικές φάσεις Η πρώτη φάση είναι η φάση 1 όπου μιλάμε για την αστρονομία και φυσικά και η Ελλάδα έχει παίξει το ρόλο της με την ανάπτυξη στα μαθηματικά, την αστρονομία και όλα αυτά Το δεύτερο κομμάτι ήταν ο αγώνας μεταξύ της Ρωσίας και της Αμερικής για το ποιος θα κατακτήσει πρώτος το διάστημα το οποίο είδαμε να έχουμε τους πρώτους δορυφόρους από τους Ρώσους να έχουμε την προσγείωση στη Σελήνη και όλα αυτά.

23:39 Η τρίτη περίοδος είναι η περίοδος όπου υπάρχει η διεθνή συνεργασία, δημιουργήθηκε το International Space Station και γίνονται πολλές κοινές αποστολές. Σήμερα βρισκόμαστε στην περίοδο 4, όπου στην περίοδο 4 πλέον έχουμε δει ότι, ακριβώς όπως είπατε πριν, δεν είναι μόνο οι χώρες οι μεγάλες και οι μεγάλες οι εταιρείες. Μπαίνουν πλέον οι ιδιώτες μέσα, είναι πάρα πολλά κράτη, είτε μικρά είτε μεγάλα, τα οποία δεν ήταν πριν πέχτες στο διάστημα και μπαίνουν και αυτά, και ειδικά οι ιδιώτες.

24:15 Εδώ είναι και συνειφασμένη η εποχή αυτή με την εποχή βιομηχανία 4, όπου έχουμε τις καινούργιες τεχνολογίες, το 3D printing, τη μικροελεκτρονική, τα AI, τα οποία μειώνουν το κόστος χρήσης των τεχνολογιών και ταυτόχρονα το διάστημα σαν υποδομή, δίνει πίσω στην βιομηχανία. Έτσι λοιπόν στην Αμερική βλέπουμε τον Ιλον Μάσκ, βλέπουμε τον Τζεφ Μπέζος, είναι κι αυτός άλλος ένας πολυεκατομμυριούχος ο οποίος συμμετέχει.

24:45 Εμείς αντίστοιχα στην Ευρώπη δεν έχουμε κάτι τέτοιο. Και έχει εδώ πέρα να πούμε ότι οι φορείς όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν φτιάξει άλλα προγράμματα, όπως το Κασίνι, στο οποίο συγχρηματοδοτούν για να μπορέσουν οι καινούργιες εταιρείες να μπουν σε αυτό το χώρο. Δεν θέλουμε να αντικαταστήσουμε στην Ευρώπη τον ιδιότητα, να δουλέψουμε μαζί του.

25:08 Και η Ελλάδα έχει σε αυτό το μοτίβο το δικό της πρόγραμμα που λέγεται Φεστός. Πάλι για επενδύσεις, ώστε να μπορούμε να αναπτύξουμε και να μπούμε στην επόμενη γενιά του διαστήματος. Μάλιστα. Άρα δεν μένουμε εκτός, ακόμη και εμείς που είμαστε μικροί. Έτσι ακριβώς. Και νομίζω ότι τα τελευταία χρόνια έχουμε δει πολύ μεγάλη ανάπτυξη στην Ελλάδα που είναι πάρα πολύ καλό.

25:32 Ναι και εμείς μπορούμε. Μάλιστα. Τώρα, στη χώρα μας που έχουμε τα θέματα μας και ένα από τα θέματα που έχουμε είναι κάθε καλοκαίρι οι πυρκαγιές. Πώς μπορεί να μας βοηθήσει το διάστημα. Αναφερθήκαμε πριν στο Copernicus, το σύστημα αυτό παρακολούθησης της γης. Αλλά εκτός από φωτογραφίες που μας δείχνουν τις καταστροφές μετά, υπάρχει κάτι που μπορούμε να κάνουμε πριν.

26:06 Φυσικά, το διάστημα μπορεί να μας βοηθήσει σε όλο τον κύκλο που υπάρχει για την προετοιμασία πιο πριν, όταν γίνεται το γεγονός, μετά η αποτίμηση και μετά ξανά η διόρθωση σε όλο τον κύκλο. Μπορεί να μας βοηθήσει με τις εικόνες οι οποίες έρχονται, είτε από το Κοπέρνικους είτε από εθνικά συστήματα, μπορεί επίσης παίζει πολύ μεγάλο ρόλο και η συνδεσιμότητα.

26:32 Γιατί όταν γίνονται καταστροφές, σεισμοί, πλημμύρες, φωτιές, το πρώτο πράγμα που πέφτει είναι οι τηλεπικοινωνίες ή επίγειες. Άρα για να μπορέσει ένα κράτος να συντονιστεί, χρησιμοποιεί δορυφορικές επικοινωνίες και η χώρα μας είναι από αυτές που έχουν δικές τους επίσης δορυφορικές επικοινωνίες. Με δικούς της δορυφόρους.

26:55 Και πολλές φορές σκεφτόμαστε ότι είμαστε ένας νέος παίχτης. Δεν είμαστε. Είμαστε πολλά χρόνια στο διάστημα. Η Ελλάδα είναι από τις χώρες που έχει δικό της σύστημα, κυβερνητικό, governmental satellite communications, και δίνει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στο σύστημα το GovSatcom της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που έχει δημιουργηθεί. Για την ακρίβεια, είμαστε μία από τις πέντε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τέτοιο σύστημα.

27:22 Οι άλλες είναι η Γαλλία. Η Ιταλία, η Ισπανία, το Λουξεμβούργο και εμείς. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει προσπαθήσει να μαζέψει αυτές τις χώρες και να δώσει τις τηλεπικοινωνιακές παροχές σε όλες τις υπόλοιπες που δεν έχουν. Και μάλιστα να πούμε εδώ ότι η Κύπρος ήταν η πρώτη χώρα που χρησιμοποίησε το ευρωπαϊκό σύστημα που είναι λειτουργικό εδώ και μερικούς μήνες και πήρε φάσμα και χρήση από τους ελληνικούς δορυφόρους, από το κυβερνητικό κομμάτι του ΕΛΑΣΑΤ.

27:58 Μάλιστα. Ενδιαφέρον αυτό, γιατί την ώρα της καταστροφής, την ώρα της φωτιάς, την ώρα της πλημμύρας, δεν είναι εύκολο να διαχειριστείς τα δεδομένα, όσο και να σου έρχονται, είναι η αλήθεια. Έτσι είναι. Και θέλεις και πολύ καλά εκπαιδευμένους ανθρώπους, που να μπορούν να τα διαβάσουν και να τα αξιοποιήσουν. Οπότε, ίσως το πριν και το μετά να μας είναι πολύ πιο χρήσιμο.

28:24 Νομίζω, όμως, ότι μπορούμε να δούμε και την ανάπτυξη των καινούριων δορυφόρων, μπορούμε να δούμε και την ανείχνευση πολύ νωρίτερα. Με τους θερμικούς, ε. Με τους θερμικούς δορυφόρους, στους οποίους μπορούν να ανείχνευσουν τον καπνό, σε πολύ αρχικά στάδια. Γι' αυτό και όλας και τα τελευταία χρόνια έχουμε αναπτύξει και το κομμάτι των μικροδορυφόρων, όχι μόνο η Ελλάδα αλλά και άλλες χώρες όπως η Ισπανία ή η Πορτογαλία έχουν φτιάξει δικά τους συστήματα τα οποία και αυτά δίνουν data και στο Κοπέρνικους έτσι ώστε να υπάρχει περισσότερη ενημέρωση και πιο γρήγορα όταν υπάρχει ανάγκη.

28:57 Αυτό ακριβώς θα σας ρωτούσα για τους μικροδορυφόρους. Είναι στα 20 χρόνια που είμαστε στην ΕΖΑ, ολοκληρώνεται και το Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων. Ομολογουμένως μεγάλη επιτυχία. Σίγουρα. Από πελάτης γινόμαστε και εμείς πάροχους υπηρεσιών, έτσι. Βέβαια, βέβαια. Αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό, ναι. Υπάρχουν εταιρείες που αναπτύσσονται πάνω σε αυτό, δηλαδή που λένε θα ασχοληθώ με αυτές τις τεχνολογίες.

29:25 Ναι, νομίζω ότι τα τελευταία χρόνια, λόγω του διαστήματος και της εξέλιξης που υπάρχει με τις καινούριες τεχνολογίες, είναι πιο εύκολο οι εταιρείες να μπουν. Εδώ να πούμε ότι οι συζητήσεις για το θέμα των μικροδορυφόρων δεν είναι καινούρια, έχει ξεκινήσει εδώ και πολλά χρόνια. Ήδη, θυμάμαι, το 2014 υπήρχαν συζητήσεις και στην Βουλή και με τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας, έτσι ώστε να δούμε τι μπορεί η Ελλάδα να αναπτύξει για να μπορέσει να συμπληρώσει και να ανταπεξαρθεί στις ανάγκες που έχει.

29:59 Μετά είδαμε ότι τον Απρίλιο του 2018 πάρθηκε η πρώτη απόφαση να αναπτυχθούν μικροδορυφόροι στη χώρα μας. Και στη συνέχεια, το Μάρτιο του 2019, έγινε μία συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος, την ΕΖΑ, ώστε να βοηθήσει τη χώρα στην τεχνογνωσία και στην ανάπτυξη μικροδορυφόρων. και μετά το μεγάλο άλμα έγινε το 2021, όπου μπήκε χρηματοδότηση στο πρόγραμμα, στο Ταμείο Ανάκαμψης, για να κατασκευαστούν οι δορυφόροι αυτοί.

30:38 Και το Νοέμβριο του 2021, το Υπουργείο Ψηφιακής Διαγυβέρνησης, μαζί με την ΕΖΑ, προχώρησε στην υλοποίηση του προγράμματος. Και τα τελευταία από τον Ιούνιο του 2025, τους τελευταίους μήνες, βλέπουμε συνεχώς τις ειδήσεις να βγαίνουν όλο και πιο πολύ δορυφόροι ελληνικοί, είτε ελληνικής κατασκευής 100% από πανεπιστήμια και εταιρείες, είτε από εταιρείες που έχουν εδραιωθεί πλέον στη χώρα μας, από διάφορες συνεργασίες και έτσι αποκτάμε και εμείς όλο και πιο μεγάλη ικανότητα στο διάστημα και δεν είμαστε πια αυτό που είπατε πριν ο καταναλωτής, αλλά είμαστε και εμείς ενεργός λειτουργός.

31:17 Η αλήθεια είναι ότι είναι πολύ ευχάριστο να το βλέπεις αυτό. Ειδικά όταν αναμειγνύονται και νέα παιδιά από τα πανεπιστήμια είναι πραγματικά πολύ ευχαριστό. Και σε τεχνολογίες εχμής, έτσι. Και πολλοίς κόσμος έχει γυρίσει και πίσω στη χώρα μας, να πούμε σε αυτό. Είναι πάρα πολύ σημαντικό. Ναι, βέβαια, γιατί δεν χρειάζεται να είναι μόνο στο εξωτερικό και να ασχολείται.

31:38 Να πάμε λίγο και στο χελμό. 2340 μέτρα. Ναι. Και έχουμε βάλει εκεί ένα τηλεσκόπιο που το λέμε αρίσταρχος. Ναι. Τι κάνει αυτό. Αυτό το τηλεσκόπιο είναι πραγματικά ένα κόσμημα. Είναι, να πούμε, ότι είναι το πρώτο μεγαλύτερο τηλεσκόπιο στην κεντρική ανατολική Ευρώπη και ότι είναι το δεύτερο μεγαλύτερο τηλεσκόπιο σε ολόκληρη την Ευρώπη.

32:06 Είναι ένα ξεχωριστό τηλεσκόπιο, το οποίο έχει ένα φακόπιος, είναι 2,3 μέτρα, και τα τελευταία χρόνια έχει μπει στις κβαντικές επικοινωνίες, στην επόμενη γενιά επίσης των τηλεπικοινωνιών, και συνήθως εδώ είναι πολύ ενδιαφέρον ότι όταν λέμε τηλεσκόπιο, συνήθως σκεφτόμαστε να κοιτάμε το σύμπαν, να την εξερεύνεις των πλανητών και όλα αυτά.

32:29 Κι όμως, ο Αρίστερχος είναι από τα πρώτα τηλεσκόπια στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο οποίος χρησιμοποιείται για τηλεπικοινωνίες, για μεταφορά δεδομένων. Με τηλεσκόπιο θα μεταφέρω με επικοινωνίες. Βεβαίως, έγινε η πρώτη σύνδεση πριν από δύο-τρία χρόνια, με ένα δορυφόρο των Ελλάσσας, με ένα γερμανικό δορυφόρο, και πριν από μερικούς μήνες, δεν ξέρω αν είδατε στις ειδήσεις, ότι ο Αρίσταρχος συνδέθηκε με την αποστολή της NASA ψυχή.

33:04 Δηλαδή, είχαμε δύο τηλεσκόπια ελληνικά, ένα στο Κρυονέρι και το Χελμό. Έφυγε το σήμα από το ένα τηλεσκόπιο από το Κρυονέρι, πήγε στο διαστημόπλοιο ψυχή που βρίσκεται πάρα πολύ μακριά και έστειλε πίσω το σήμα στον Αρίσταρχο με μεγάλη επιτυχία. Και ήμασταν από τις πρώτες χώρες που έχουν αυτή την ικανότητα. Οπτική είναι προς τον ουρανό δηλαδή.

33:24 Έτσι ακριβώς. Laser in the sky. Fiber in the sky. Που σημαίνει ότι ανοίγουν και άλλοι δρόμοι στο μέλλον. Εν τω συζητώ, ναι. Έχουμε αυτή τη στιγμή μία αλλαγή στις τηλεπικοινωνίες. Είναι σαν να λέμε στα επίγεια που γνωρίζουμε όλοι καλά, τη μεταφορά από το χαλκό στην οπτική είναι. Αυτό ακριβώς συμβαίνει και στο διάστημα. Περνάμε στο laser, στην εποχή του laser, όπου γίνονται τα data με πάρα πολύ μεγάλη ταχύτητα και με μεγάλους όγκους δεδομένων, κατεβαίνουν αντίστοιχα και σε τηλεσκόπια ή υπάρχουν τα inter-satellite links.

34:02 Είναι η επόμενη γενιά των τηλεπικοινωνιών. Και η χώρα μας είναι μέσα με τους επίγειους της σταθμούς. Εξίσου σημαντικό. Κοίτα πόσα μάθαμε σήμερα. Πραγματικά. Να πάμε και στο κομμάτι των γυναικών. Πρόεδρος του Women in Aerospace Europe. Ναι, ναι. Να πούμε ότι η Women in Aerospace Europe είναι ένας επαγγελματικός οργανισμός που δίνει τη δυνατότητα να υπάρχει δικτύωση, να υπάρχουν διάφορα προγράμματα και δεν είναι φυσικά μόνο για τις γυναίκες, είναι και για τους άντρες.

34:41 Το διάβασα αυτό και μου άρεσε. Σου λέει, ελάτε όλοι, δεν έχουμε πρόβλημα. Η γυναίκα είναι ένα σύμβολο στη διαφορετικότητα και μπορούμε να έχουμε... Επίσης, κοιτάμε τις διαφορετικές γενιές, κοιτάμε το διαφορετικό background και έχουμε δει ότι όταν έχουμε ομάδες οι οποίες έχουν μεγαλύτερη διαφορετικότητα, είναι πιο καινοτόμες.

35:06 Οπότε, μας δίνει τη δυνατότητα να αναπτύξουμε αυτόν τον επαγγελματικό προσανατολισμό και να βοηθήσουμε στην καριέρα των ανθρώπων και στη δημιουργία των ομάδων. Ναι, αλλά γιατί έπρεπε να δημιουργηθεί ένας οργανισμός για τις γυναίκες. Πολύ σωστά. Οι γυναίκες ακόμα είμαστε λιγότερες, ειδικά στον τεχνικό χώρο, λιγότερο από 30% και στις πιο υψηλές θέσεις γύρω στο 10-11%.

35:31 Οπότε χρειάζεται και μια βοήθεια. Επειδή δεν πηγαίνουν ή δεν τις προτιμάνε. Νομίζω ότι η δική μου εκτίμηση είναι ότι δεν πηγαίνουν πάρα πολύ στον τεχνικό τομέα. Δηλαδή κάπου στην εφηβεία τις χάνουμε τις γυναίκες. Ενώ πιο πριν έχουν ενδιαφέρον για τις θετικές επιστήμες, μετά κάπου αλλάζουν την πορεία τους. Και είναι σημαντικό να υπάρχουν και αυτό που λέγεται role models, ώστε να βλέπεις τι αργότερα θα έχεις μπροστά σου, πώς ακριβώς θα λειτουργήσεις, πώς θα είσαι.

36:01 Επειδή ούτως ή άλλως οι γυναίκες έχουν κάποιους άλλους ρόλους που δεν μπορούν να τους έχουν οι άνδρες. Εννοώ στην οικογενειακή ζωή. Μπορούν να συνδυαστούν, μπορεί να συνδυαστεί ένα απαιτητικό επάγγελμα που ασχολείται με το διάστημα, με όλα τα υπόλοιπα που έπρεπε να κάνει μια γυναίκα. Νομίζω πως το διάστημα είναι όπως και όλα τα επαγγέλματα.

36:19 Όλα τα επαγγέλματα είναι επαγγελματικά και σε όλα τα φάσματα και από τη γυναίκα σίγουρα περιμένουμε πολλά. αλλά πάντα πρέπει να υπάρχει και μια στήριξη. Οι άντρες είναι σημαντικοί, αυτό που λέμε εμείς ambassadors, ώστε να μπορούμε να δουλεύουμε μαζί σε συνέργεια, για να υπάρχει καλύτερη αντιπροσώπευση και να μπορούμε να έχουμε τα ωφέλη όλοι μαζί.

36:45 Μάλιστα. Τώρα, να πάμε σε ένα ερώτημα που το κάνουμε συνήθως σε όλους τους καλεσμένους μας. Τι θα λέγατε σε μια Ελληνίδα, νέα Ελληνίδα, ένα νέο Έλληνα, ο οποίος σου λέει θέλω να κάνω καριέρα στο διάστημα. Είναι ρεαλιστικό όνειρο. Θα έλεγα να το προχωρήσουμε και ειδικά σήμερα που το διάστημα αναπτύσσεται ραγδαία στη χώρα μας.

37:20 Πρώτα απ' όλα θα έλεγα ότι δεν πρέπει να βάζουμε κουτάκια. Το διάστημα, είπαμε, όπως έχουμε συζητήσει μέχρι τώρα, είναι μεγάλο το έβρος. Δηλαδή, σαν δεύτερο κομμάτι θα έλεγα, σπούδασε και κάνε αυτό το οποίο θέλεις. Είτε είναι, δεν σημαίνει απαραίτητο ότι πρέπει να γίνει κανείς αστροφυσικός για να ασχοληθεί με το διάστημα, μπορεί να είναι μηχανικός, μπορεί να κάνει software, μπορεί να είναι δικηγόρος, μπορεί να είναι οικονομολόγος, μπορεί να είναι γιατρός.

37:47 υπάρχει πάντα και με όλες τις εφαρμογές που είπαμε στην ναυτιλία, στα αγροτικά, στην ενέργεια χρειάζονται ειδικοί. Άρα κάνε αυτό που αγαπάς και δες από εκεί και πέρα σαν τρίτο κομμάτι θα συμβούλευα ότι είναι σημαντικό να κάνουμε εκπαιδεύσεις όποτε μας δίνεται η δυνατότητα να μιλάμε με κόσμο να μπαίνουμε σε επαγγελματικά associations όπως είναι οι Women in Aerospace Europe έτσι ώστε να μπορέσουμε να δούμε τι μας αρέσει και να προχωρήσουμε σε αυτό.

38:16 «The sky is the limit» ή «Space is the limit». Νομίζω πάντως η Σιρήνη... Άρα δεν χρειάζεται να ξεκινήσεις από κάτι συγκεκριμένο. Όχι, όχι, δεν χρειάζεται. Εγώ δεν είχα καμία σχέση με το χώρο του διαστήματος στις αρχικές μου σπουδές και βρέθηκα τα τελευταία χρόνια, πάνω από 20 πια, στο χώρο του διαστήματος. Δεν μπορώ να μην ρωτήσω αν αυτή την 20χρονη εμπειρία η χώρα μας την έχει αξιοποιήσει.

38:41 Φυσικά, έχουμε συνεργαστεί τα τελευταία χρόνια με όλες τις αντίστοιχες δομές που υπήρχαν στη χώρα, με τις διαφορετικές κυβερνήσεις και έχουμε καταφέρει, νομίζω, την χρήση των διαστημικών πόρων που δίνονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και των δυνατοτήτων στην ανάπτυξη της χώρας μας για να είμαστε εδώ που είμαστε σήμερα. Αυτό είναι πολύ καλό.

39:06 Τουλάχιστον αναγνωρίζουμε και κάποιους τομείς και τους ανθρώπους. Αυτό που πήγαινα από πριν ήταν το εξής. Είναι το διάστημα πιο κοντά μας από ποτέ. Εγώ έτσι το νιώθω. Από την προηγούμενη φορά που είχαμε ξανασυναντηθεί πριν κάποια χρόνια, το νιώθω πολύ πιο κοντά έτσι όπως το περιγράφετε. Μας πλησίασε. Μας πλησίασε, ναι. Έτσι φαίνεται.

39:25 Θα συμφωνήσω πάρα πολύ σε αυτό. Νομίζω ότι πριν από μερικά χρόνια όταν είχαμε συναντηθεί Ήμασταν ίσως στις αρχές ακόμα της επόμενης φάσης του διαστήματος που συζητάμε. Της φάσης 4. Της φάσης 4. Τώρα είμαστε ήδη αρκετά στη φάση 4 και έχει μπει και η χώρα μας δυναμικά μέσα στη φάση 4. Δηλαδή έχουμε κάνει ένα τεράστιο άλμα και η Ευρωπαϊκή Ένωση επίσης έχει κάνει ένα τεράστιο άλμα.

39:49 Και γιατί όχι, ελπίζω να μπούμε και στη φάση 5 όταν θα έρθει αυτή. Δεν ξέρουμε ποια θα είναι. Τι είναι κάτι που περιμένετε έτσι στο άμεσο μέλλον ή όχι και στο άμεσο πιο μακρινό που θέλετε να το έχετε σαν όραμα και θέλετε να εκπληρωθεί Θα έλεγα πως τα τελευταία χρόνια το όραμά μου ήταν να δω τη χώρα μας να μπαίνει στο διάστημα ήταν πραγματικά μια πολύ μεγάλη μου επιθυμία πριν από 10 χρόνια περίπου και είμαι πάρα πολύ χαρούμενη ότι αυτό έχει γίνει βλέπουμε τις εξελίξεις σε αυτά βλέπουμε ανθρώπους που γυρίζουν τώρα τον προηγούμενο μήνα ήμουνα στο Space Tech Forum και έτυχε να μιλήσω με κάποια παιδιά που ήταν από διαφορετικές εταιρείες και είδα ότι έχουν έρθει από το εξωτερικό βρίσκονται εδώ αναπτύσσουμε τις τεχνολογίες αποκτάμε τις δικές μας ικανότητες είμαι πάρα πολύ χαρούμενη και πάρα πολύ περήφανη που το βλέπω και συγκινούμε πραγματικά κάθε φορά που μιλάω με αυτά τα παιδιά και λένε ότι γυρίσαμε πίσω και τα κάνουμε όλα αυτά.

40:55 Νομίζω το επόμενο βήμα θα είναι να αρχίσουμε να είμαστε όχι μόνο ενεργοί και να έχουμε τα δικά μας, αλλά να γίνουμε και εξαγωγής ελληνικών τεχνολογιών πρωτοπόρων προς τα έξω και να αναπτυχθεί ο χώρος ακόμα περισσότερο, να δώσει ακόμα περισσότερες δυνατότητες στα νέα παιδιά και ακόμα πιο πολύ στις δικές μου της ηλικίας, ίσως και άλλες, να γυρίσουν πίσω στην Ελλάδα.

41:20 Γιατί δεν έχουμε να ζηλέψουμε πραγματικά τίποτα από κανέναν. Να του ευχηθούμε αυτό, γιατί κακά τα ψέματα δεν είναι τόσο δύσκολο όσο ακούγεται. Κάποτε, στην ουσία, εμείς λέγαμε ήμασταν στη φάση 1. και από μακριά, το κοιτάγαμε το διάστημα μας είχαμε βοηθήσει πολύ τότε εμείς το γεγονός ότι ξαναμπήκαμε ενεργά σημαίνει ότι πλέον οι συνθήκες είναι όριμες να κάνουμε και μεγαλύτερα πράγματα και να το ευχηθούμε από καρδιάς βέβαια να συμβεί αυτό την επόμενη φορά που θα ξαναμιλήσουμε να έχετε να μας πείτε κάτι τέτοιο με μεγάλη χαρά, σας ευχαριστούμε πάρα πολύ και εγώ σας ευχαριστώ