S1EP17 – Ελένη Πλέσσα, Ρένα Ματσούκα: Εργασιακή & Εργατική Διαμεσολάβηση στην Ελλάδα.
The Mediation TableΣχετικά με αυτό το επεισόδιο
Στο τραπέζι της διαμεσολάβησης φιλοξενούνται δύο γυναίκες που έχουν χαράξει αξιοθαύμαστη διαμεσολαβητική πορεία μέχρι και σήμερα. Τί κρατάει τις ίδιες ενεργές για περισσότερα από δέκα πέντε έτη στο διαμεσολαβητικό λειτούργημα; Πώς ορίζεται η εργασιακή και πώς η εργατική διαμεσολάβηση και ποιες διαφορές ή συγκρούσεις επιλύονται με εκάστη εξ αυτών; Ποιά πρόσωπα εμπλέκονται στις συγκεκριμένες διαφορές; Σε τί διαφέρουν οι δύο διαδικασίες και τί σκοπό υπηρετούν, ποιές ανάγκες των εργαζομένων και των εργοδοτών καλύπτουν; Ποιό είναι το οικονομικό κόστος της εργασιακής και της εργατικής διαμεσολάβησης; Γιατί οι εργαζόμενοι και οι εργοδότες να επιλέξουν τη διαμεσολάβηση για την επίλυση σχετικών συγκρούσεων και διαφορών; Ποιό μήνυμα εκπέμπει μια επιχείρηση επιλέγοντας την εργασιακή κι εργατική διαμεσολάβηση ως πολιτική επίλυσης συγκρούσεων; Τί συμβαίνει στο εξωτερικό και ποιά παραδείγματα μπορεί να εμπνεύσουν τις ελληνικές επιχειρήσεις; Ιστορίες από την πραγματικότητα, βιώματα εργοδοτών κι εργαζομένων που συνάντησαν την ευημερία στη δουλειά τους μέσα από τη διαμεσολάβηση. Τί γίνεται με τα περιστατικά βίας ή παρενόχλησης στους χώρους εργασίας και ποιόν ρόλο μπορεί να έχει προληπτικά ή και στην αντιμετώπισή τους η διαμεσολάβηση; Οι νέες μορφές εργασίας και το μέλλον τί επιφυλάσσουν για τον θεσμό στα εργασιακά και εργοδοτικά περιβάλλοντα; Πώς οι διαμεσολαβητές μπορούμε να προσεγγίσουμε τις ελληνικές επιχειρήσεις για την ενσωμάτωση του θεσμού στην εργασιακή και εργοδοτική πραγματικότητα; Εν τέλει, ποια στιγμή στη σταδιοδρομία τους «έπεισε» τις φιλοξενούμενες διαμεσολαβήτριες ότι η εργασιακή κι η εργατική διαμεσολάβηση έχουν δύναμη μετασχηματισμού του περιβάλλοντος στο οποίο εφαρμόζονται και λειτουργούν;
Είναι το podcast “The Mediation Table” με την Αρετή Περδικομάτη, τη Φιλιώ Κωνσταντινίδη, τον Φοίβο Ξενάκη.
Email: [email protected]
Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.
Γεια σας! Γεια σας, γεια σας! Γεια σας! Σήμερα συνεχίζουμε με την ενότητα φιλοξενία των ανθρώπων της διαμεσολάβησης στο τραπέζι μας και θα μιλήσουμε για ένα ειδικό αντικείμενο, μια ειδική μορφή διαμεσολάβησης, την εργατική και την εργασιακή διαμεσολάβηση. Γι' αυτό λοιπόν φιλοξενούμε σήμερα κοντά μας την Ελένη Πλέσσα και τη Ρένα Ματσούκα να μας πούν από την πολιετή παρουσία τους στο χώρο, γενικά της διαμεσολάβησης αλλά και ειδικά της εργασιακής και εργατικής όλα όσα μπορούν να μοιραστούν και να μας διαφωτίσουν γι' αυτό.
Πριν ξεκινήσουμε πείτε μας λίγα λόγια για εσάς. Ελένη. Καλησπέρα, καλημέρα, γεια σας. Λοιπόν είμαι η Ελένη Πλέσσα, είμαι διαμεσολαβήτρια, δικηγόρος και εκπαιδεύτρια στη διαμεσολάβηση. ευχαριστούμε θερμά για αυτή την πρόσκληση και για αυτό το βήμα κάθε βήμα που μας κάνει να μιλάμε για αυτό το οποίο πιστεύουμε και υποστηρίζουμε τα τελευταία 16 χρόνια, 17 σχεδόν μας γεμίζει χαρά και συγχαρητήρια για όλο αυτό που έχετε προωθήσει και καταφέρει, αυτό είναι το μήνυμα, να περάσει προς τα έξω να περνάει προς τα έξω με απλά λόγια.
Γνώρισα τη διαμεσολάβηση πολύ νωρίς, το 2009 πριν την ψήφιση του πρώτου ελληνικού νόμου και την ακολούθησα από τότε πιστά όχι μόνο επειδή την αγάπησα αλλά και επειδή την είδα να φέρνει αποτελέσματα σε διαμεσολαβείς που σημαντήχα στο ΕΒ Τώρα από εκεί και πέρα εκπαιδεύτηκα κάποια στιγμή ως εκπαιδεύτρια και παράλληλα και με τη δικηγορική μου πορεία εντόπισα περισσότερο στο κομμάτι της εμπορικής διαμεσολάβησης Διαμεσολάβησης. Στη συνέχεια, το 2016 γνωρίσαμε με τη Ρένα και εκπαιδευτήκαμε στο κομμάτι του workplace mediation, της εργασιακής διαμεσολάβησης.
Και από εκεί και πέρα τρέχουμε όλα αυτά σε καθημερινό αγώνα και σε καθημερινή απολαύση, γιατί είναι και τα δύο η διαμεσολάβηση. Και την εμπορική και την οικογενειακή και την εργατική-εργασιακή, αλλά και τη δικηγορία μας. Τι ωραία. Φορτωμένο. Ερένα Καλησπέρα, καλημέρα, γεια σας και από μένα Είμαι η Ρένα Ματσούκα Τις ευχαριστίες νομίζω τις είπε η Ελένη και με το παραπάνω Αισθανόμαστε πολύ μεγάλη χαρά και τιμή που είμαστε σήμερα εδώ μαζί σας Εγώ επίσης είμαι δικηγόρος διαμεσολαβήτρια και εκπαιδεύτρια στη διαμεσολάβηση Γνώρισα το εργατικό παύλο εργασιακό δίκαιο στη δικηγορική μου πρακτική εκεί περισσότερο εξειδικεύομαι ως δικηγόρος το αγάπησα και όταν ήρθε και η διαμεσολάβηση στη ζωή μου πάλι εκεί γύρω στην ψήφιση του ελληνικού νόμου είδα ότι πολλές πτυχές του εργατικού μπορούν να μπουν μέσα στη διαμεσολάβηση και οι συγκρούσεις που γεννιόνται από τις εργασιακές διαφόρες να επιληθούν οπότε κάπως έτσι το δουλέψαμε είχαμε την πολύ μεγάλη χαρά και ευκαιρία
να εκπαιδευτούμε με την Ελένη και στην εργασιακή αλλά και ως εκπαιδεύτρες στην εργασιακή το 2016. Οπότε όλο αυτό από τότε το βάζουμε στην πρακτική μας, το επικοινωνούμε στις επιχειρήσεις και στους εργαζομένους, προσπαθούμε μέσα από την αγάπη μας για τη διαμεσολάφηση να το κάνουμε να δουλέψει γενικότερα στα εργασιακά περιβάλλοντα.
Τι είναι αυτό που σας κρατάει ενέργεια στο χώρο τόσα χρόνια? Θα σας πω τι με κέρδισε στη διαμεσολάφηση. με κέρδισε πολύ το ότι βάζει τον άνθρωπο και όταν λέω τον άνθρωπο εννοώ το μέρος της διαφοράς, ας το πω έτσι, πάλι στο επίκεντρο. Το κομμάτι του ότι βγαίνουν διαμάντια μέσα από το αν κάνεις μια πραγματικά ανοιχτή ερώτηση και αν δημιουργήσεις ένα κλίμα λειτουργικό μπορεί να προκύψουν θησαυροί που δεν τους περίμεναν πριν, ούτε οι δικηγόροι συναδελφοί μας και αυτό είναι κάτι επίσης πολύ εντυπωσιακό, ότι και οι ίδιοι εντυπωσιάζονται κατά τη διάρκεια της διαμεσολάβησης.
Οπότε νομίζω ότι έννοιες όπως η ενσυναίσθηση, η ενεργειακή ακρόση και όλα αυτά τα οποία χρησιμοποιούμε έρχονται και σε πολύ δύσκολα εργασιακά ή επιχειρηματικά περιβάλλοντα, corporate environments, και εφαρμόζονται γιατί έτσι τελικά φτάνουμε και στη συμφωνία. Για να συμπληρώσω αυτό που είπε η Ελένη, γιατί όλο αυτό πράγματι ισχύει σε πολύ μεγάλο βαθμό, αφορά όμως πώς βλέπουμε εμείς τη διαμεσολάβηση ως προς την άλλη πλευρά.
Το πώς βλέπουμε εμείς τη διαμεσολάβηση, αυτό που κάνεις εμάς όμως, είναι η φοβερή ικανοποίηση του να βλέπεις τα μέρη της διαφοράς να έχουν κάτσει και να έχουν συζητήσει, ενώ πριν είναι τσακωμένοι, να έχουν βρει μια λύση μόνοι τους. Από εκεί που δεν το πίστευαν, αυτό σε μένα τουλάχιστον θεωρώ και στην Ελένη, βάζει πολύ μεγάλη ικανοποίηση και προσωπική και επαγγελματική στο τραπέζι και αυτό μας κρατάει πολύ ενεργές.
Και τους δικηγόρους να βλέπουμε νομίζω σε ρόλο διαφορετικό από την αντιδικαίαινε. Πολύ εντυπωσιακό. Συντασσόμαστε και συντασσόμεθα. Ωραία. Πάμε να θέσουμε και λίγο το πλαίσιο. Τι είναι η εργασιακή και τι είναι η εργατική διαμεσολάβηση. Προχωρήσαμε σε αυτό το διαχωρισμό προκειμένου να διαχωρίσουμε έτσι λίγο και το τι εφαρμόζεται στην καθεμία.
Στην εργατική διαμεσολάβηση είναι η διαμεσολάβηση το Employment Mediation. Θα εφαρμοστεί και εδώ ο νόμος 4640 του 2019. Παρίσταται οι δικηγόροι και αφορά τις εργατικές διαφορές. Όταν δηλαδή μία διαμάχη έχει εξελιχθεί σε νομική διαφορά, σε ιδιωτική διαφορά. Η εργασιακή διαμεσολάβηση είναι ένα πιο άτυπο πλαίσιο, στο οποίο βέβαια υπάρχουν κανόνες και δεν είναι κάτι πάνω από το νόμο ή οτιδήποτε, όμως σε αυτό δεν εφαρμόζεται ο 4640 με την έννοια ότι σε ένα εργασιακό περιβάλλον μπορεί ένας ουδέτερος τρίτος να βοηθήσει τα μέρη της διαφοράς χωρίς την παρουσία δικηγόρων να επιλύσουν τη διαφορά που έχει μόλις ξεκινήσει ή μια σύγκρουση η οποία δεν έχει εξελιχθεί στο να είναι ιδιωτική διαφορά.
Άρα, ας πούμε, με μία πρόταση σε έναν επιχειρηματή ή σε έναν εργαζόμενο, πώς θα το δίνετε για να γίνει αντιληπτό. Στην εργασιακή διαμεσολάβηση, στο workplace mediation λοιπόν, για να χρησιμοποιήσουμε και τον όρο που ευρέως χρησιμοποιείται και στο εξωτερικό, εκεί αυτή αφορά συγκρούσεις, διαμάχες, κακή επικοινωνία, μη λειτουργική επικοινωνία μέσα στο χώρο εργασίας, το κοινωνικό κομμάτι δηλαδή της σύγκρουσης επιλύεται από ένα ουδέτερο τρίτο σε μια εχέμηθη διαδικασία και με την εκούσια δική τους συμβολή.
Το άλλο κομμάτι αφορά όταν έχει ξεφύγει όλο αυτό και έχει γίνει νομική διαφορά, ιδιωτική διαφορά. Πάμε στην εφαρμογή του νόμου, πάμε στους 46-40, έχουμε δικηγόρους, έχουμε συμφωνή υπαγωγής, έχουμε πρακτικό διαμεσολάβησης. Μάλιστα. Ποια θέματα, διαφορές, συγκρούσεις, ποιο γευδός όλων αυτών υπάγονται στην εργασιακή και στην εργατική διαμεσολάβηση, για να καταλάβουμε λίγο πιο σχηματικά.
Να το πούμε λοιπόν σχηματικά. Στην εργατική διαμεσολάβηση, στο employment mediation, οι διαφορές που γεννώνται αφορούν περισσότερο εργοδότη, εργαζόμενο άτομο και έχουν να κάνουν με τα μισθολογικά, με τα ωράρια εργασίας, με την απόλυση, την καταγγελία της σύμβασης ή την αποχώρηση. Ουσιαστικά μιλάμε για τα θέματα, για να το πω τελείως απλά, για τα θέματα που βλέπουμε στις αίθουσες των δικαστηρίων.
Τώρα, στην εργασιακή διαμεσολάβηση, το workplace mediation, μιλάμε περισσότερο για συμπεριφορές, για διαφορές που γεννώνται από φιλοδοξίες, από τον τρόπο που ο άλλος σου λέει καλημέρα, από παρενόχληση, έτσι, και επίσης για να συμπληρώσω αυτό, στην εργασιακή διαμεσολάβηση δεν είναι απαραίτητο να έχουμε εργοδότη εργαζόμενο άτομο.
Έτσι, μπορεί να έχουμε συναδέλφους, μπορεί να έχουμε προϊστάμενο-εφιστάμενο, μπορεί να έχουμε ομάδες. Είναι πιο άτυπο, δεν είναι το άμεσα δικαστικά επιδιώξιμο. Το ανθρώπινη συναναστροφή είναι καλή ομπρέλα. Μια χαρά ομπρέλα. Κάπως έτσι. Ότι πιάνει αυτό δηλαδή. Και μια σύμπληροματική ομπρέλα σε αυτό είναι οι διαφορές από την ανθρώπινη συναναστροφή και για επιχειρησιακούς λόγους που γεννιούνται.
Μπορεί να μην είναι ξεκάθαρο το όραμα, μπορεί να μην είναι ξεκάθαρο το οργανόγραμμα μιας επιχείρησης. Αλλά ήταν πολύ σωστή η παρέμβαση. Ωραία. Ποια πρόσωπα ορίζονται ως διαμεσολαβητές στις εργασιακές και στις εργατικές διαφορές. από το διαχωρισμό που κάναμε και πριν στις εργατικές διαφορές επειδή είναι το κομμάτι της νομικής διαμεσολάβησης ας το πούμε έτσι χωρίς να είναι όρος τελείως έτσι ακριβής εκεί αναλαμβάνουν οι διαπιστευμένοι διαμεσολαυτές που βρίσκονται μέσα στον κατάλογο του Υπουργείου Δικαιοσύνης όσοι δηλαδή από εμάς έχουμε διαπιστευτεί και βρισκόμαστε σε αυτόν τον κατάλογο.
Επομένως, γιατί εκεί εφαρμόζεται και ο νόμος 4640 Στις εργασιακές, στο workplace mediation, εκεί μπορεί να αναλάβει φυσικά ένας διαπιστευμένος διαμεσολαβητής που θα κληθεί από την εταιρεία για να δώσει μια λύση στην επικοινωνία και όχι τη λύση, να δώσει έτσι λίγο την δυναμική του δέτερου τρίτου για να επικοινωνήσουν τα μέρη και να βρουν μεταξύ τους τη λύση.
μπορεί λοιπόν να κληθεί όντως ένας διαπιστευμένος διαμεσολαβητής μπορεί να το αναλάβει μέσα από την εταιρεία κάποιος που είναι διαπιστευμένος διαμεσολαβητής μπορεί όμως να έχει εκπαιδευτεί και ένα πρόσωπο ως διαμεσολαβητής στο κομμάτι του conflict management να δράω όμως αν ουδέτερος τρίτος να έχουμε εμείς εκπαιδεύσει κάποιον μέσα στην εταιρεία για να μπορείς να αναλάβει αυτή την εταιρεία Συνήθως μπορεί να είναι στελέχη από το HR Ναι, πολύ σωστά Νομίζω πολλές εταιρείες επενδύουν κιόλας, δηλαδή τους πληρώνουν και την ίδια την εκπαίδευση.
Σωστά. Από σε έτσι. Είναι πολύ ακριβές αυτό και αυτό συμβαίνει και γιατί γενικότερα όλη αυτή η εκπαίδευση φέρνει και την καλή άβρα της ενεργητικής ακρόασης, της ενσυναίσθησης, όλων των δεξιότητων που αφορούν τη διαμεσολάβηση σε μια εταιρεία. Ωραία, για να γίνει επομένως σαφές λίγο με τα τυπικά γραφειοκρατικά των διαδικασιών σε ποια έχουμε και συμφωνητικοϊπαγωγής και δικηγόρους και σε ποια όχι να ακουστεί λίγο για να το έχουμε καθαρό στο νου μας Στην εργατική διαμεσολάβηση που αφορά τις εργατικές διαφορές για τις οποίες τα μέρη έχουν εξουσία διάθεση στο αντικειμένο της διαφοράς να το ξεκαθαρίσουμε και αυτό γιατί στο εργατικό δίκαιο υπάρχουν και κομμάτια για τα οποία τα μέρη δεν έχουν εξουσία διάθεση στο αντικειμένο της διαφοράς γιατί υπάρχει διάταξη αναγκαστικού δικαίου που υποχρεώνει τα μέρη να τορήσουν στο δικαστήριο ένα ζήτημα.
Όπου λοιπόν υπάρχει εξουσία διάθεση στο αντικειμένο της διαφοράς μπορεί να υπογραφεί συμφωνία υπαγωγής την οποία συνυπογράφουν βέβαια οι δικηγόροι. Τα μέρη της διαφοράς γίνεται η διαμεσολάβηση σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου 46-40 του 19 και υπογράφεται στο τέλος πρακτικό διαμεσολάβηση. Στο Workplace Mitiation, στην εργασιακή διαμεσολάβηση, υπάρχει όλο αυτό σε ένα άτυπο πλαίσιο.
Επομένως, εκεί ούτε συμφωνία υπαγωγής. Μπορούν τα μέρη όντως να γράψουν κάποια bullet points στην αρχή. Υπάρχει η διαδικασία σίγουρα που μοιάζει πολύ με τη διαδικασία της καθ' αυτό διαμεσολάβησης, της νομικής διαμεσολάβησης. Και τελικά να συμφωνήσουν στο τέλος να φτιάξουν μεταξύ τους μια συμφωνία για το που κατέληξαν. Μπορείς αυτή ακριβώς να έχει τη μορφή, να μπορεί να πάρει τη μορφή ενός εκτελεστούτης, θα ήταν το πρακτικό διαμεσολάβησης.
Πολύ ωραία. Αν κάνουμε μια πιο φιλοσοφική ερώτηση όπως το τι σκοπό έχει η εργασιακή και τι η εργατική, είναι διαφορετικός, είναι όμοιος, πώς θα το απαντούσαμε αυτό. Νομίζω ότι ο σκοπός της διαμεσολάβησης γενικά σαν σκοπός και σαν όραμα είναι ο ίδιος να αποκαταστήσει την επικοινωνία και αν επιτευχθεί και η συμφωνία μετά την αποκατάσταση της επικοινωνίας αυτό είναι θα ήταν το τέλειο σενάριο τώρα ως προς την μεταξύ τους διαφοροποίηση θα έλεγα ότι της εργατικής διαμεσολάβησης είναι να επιλύσει μια διαφορά που θα αποτρέψει την περαιτέρω δικαστική εξέλιξη και λέω την περαιτέρω γιατί μπορεί να γίνει μετά το πρώτο βαθμό έτσι μέχρι δεν μπαίνει κανένα όριο στο 4640 για την κρεμοδικία.
Σε οποιοδήποτε στέδιο της αντιδικίας τα μέρη μπορούν να προσφύγουν. Στην εργασιακή διαμεσολάβηση θα έλεγα ότι είναι για να επαναφέρει την αποτελεσματική επικοινωνία, να επαναφέρει το πώς λειτουργούν καλύτερα τα τμήματα και οι ομάδες για να επιτευχθούν οι επιχειρησιακοί στόχοι πιο εύκολα. Και για να μην εξελιχθεί μια σύγκρουση σε νομική διαφορά.
Σαφές Πάμε να δούμε λίγο τώρα έχουμε έλεγχο καταλληλότητας των υποψηφίων στην υπαγωγή των διαφορών και αν ναι ποιο σκοπό εξυπηρετεί αυτός ο έλεγχος θεσμικά μιλώντας γιατί είναι ή δεν είναι ωφέλιμος ή απαραίτητος και πότε Λοιπόν όπως πάντα ένας τέτοιος έλεγχος γίνεται και εδώ όπως γίνεται για τις διαφορές της διαμεσολάβησης να για μένα θα πω την προσωπική μου άποψη σε αυτό, νομίζω ότι δεν υπάρχει ακατάλληλη διαφορά για τη διαμεσολάβηση.
Υπάρχουν, πολύ συχνά έρχονται στην νομική διαμεσολάβηση, στην εμπορική, στην εργατική, στην οικογενειακή μας. Λένε, εδώ είναι σφαγμένοι, δεν θέλουν να μιλήσουν ένα στο άλλο, δεν θέλουν να κάτσουν στο ίδιο τραπέζι. Πώς θα το κάνουμε, τι θα γίνει. Και τελικά, πολύ συχνά μια τέτοια ένταση, μια διαφορά με τέτοια ένταση, μπορεί να ξεκινήσει από κοινή συνάντηση, από εκεί που κανένας δεν το περίμενε γιατί αυτοί θέλουν να κάτσουν στο ίδιο τραπέζι.
Νομίζω ότι θέλει κάθε φορά καλή διερεύνηση στο τι θέλουν τα μέρη. Εκείνοι ορίζουν το τι θέλουν. Αν τα μέρη πουν δυσκολεύομαι αλλά προχωράω νομίζω ότι είναι ένας έλεγχος καταλληλότας. Το να πιεστεί είτε από το δικηγόρο του είτε από το διαμεσολαβητή κάποιο μέρος να κάτσει στο τραπέζι της διαμεσολάβησης νομίζω αυτό είναι κάτι που δεν θα βοηθήσει στη συνέχεια.
Επενδύει στην ευελιξία της διαδικασίας από ό,τι καταλαβαίνω εγώ. Ακριβώς. Πιστεύω πολύ στη διαδικασία. Και νομίζω ότι οι συνάδελφοι διαμεσολαβητές και διαμεσολαβήτρες πρέπει να μην φοβόμαστε τη σύγκρουση στο τραπέζι. Θα έρθει η σύγκρουση και γι' αυτό είμαστε εκπαιδευμένοι και εκπαιδευμένες για να μπορέσουμε να τη διαχειριστούμε.
Συγκριστώ. Ως προς το οικονομικό κόστος τώρα, τι ισχύει για την εργασιακή και τι για την εργατική διαμεσολάβηση. Η βασική διαφορά σε αυτά τα δύο είναι η εξής. Ως προς την εργατική διαμεσολάβηση, τα μέρη συνήθως μοιράζονται το κόστος της διαφοράς. Γιατί είναι ένα κομμάτι που έχουν καταστεί ήδη αντίδικοι, βέβαια τα λέμε μέρη εμείς στη διαμεσολάβηση.
Τα διάδικα μέρη λοιπόν θα μοιραστούν το κόστος και του διαμεσολαβητή και φυσικά το καθένα θα πληρώσει και το δικηγόρο του. Άρα είναι κάτι τελείως διαφορετικό. Τώρα εμείς εκεί και νομίζω ότι είναι και η τάση στην αγορά αυτό ανάλογα με την περίπτωση είτε χρεώνει κάποιος με την ώρα είτε με το project και μετά με την ώρα. Δηλαδή έχει να κάνει λίγο κατά περίπτωση τη διαφορά και φυσικά βλέποντας πάντα τουλάχιστον εμείς όπως λειτουργούμε και το ποιους ανθρώπους έχουμε απέναντί μας.
να έχεις ένα εργαζόμενο που ενδεχομένως μόλις απολύθηκε. Πάντα όμως αυτό θα είναι ισότιμο στην όλη κατάσταση. Ανάμεσα στον εργοδότη και στον εργαζόμενο. Τα μέρη των εργαζόμενων. Τώρα, στην εργασιακή το κόστος το καλύπτει η εταιρεία. Γιατί υπό το πλαίσιο της εταιρείας, παρότι θα κρατηθεί, έχει έμειθο όλο αυτό που θα γίνει και θα υποθεί εκεί, ακόμα και η συμφωνία των μερών, εκτός και τα μέρη τα δύο θέλουν να επικοινωνήσουμε κάτι στη διοίκηση για να αλλάξει κάτι σύμφωνα με αυτό που συμφώνησαν.
Το όλο αυτό γίνεται κάτω από την ομπρέλα της επιχείρησης και κατά τη μεγάλη πλειοψηφία το καλύπτει η εταιρεία. Και εκεί όμως πάλι μπορεί να είναι με την ώρα, είναι ανάλογα το πώς δεν ενδιαφέρει σε κάτι από το πώς χρεώνουμε γενικά τη διαμεσολάβηση. Στη δεύτερη περίπτωση, αν κατάλαβα καλά, είναι η επένδυση της επιχείρησης Τώρα με ΟΜΕΔ και ΣΕΠΕ στην Ελλάδα, σήμερα που μιλάμε, τι δυνατότητες παρέχουνε.
Καταρχήν να πούμε τι είναι ο ΟΜΕΔ και τι είναι το ΣΕΠΕ. Ο ΟΜΕΔ είναι ο Οργανισμός Μεσολάβησης και Διατησίας και το ΣΕΠΕ είναι το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας. Ο ΟΜΕΔ επιλαμβάνεται συλλογικών διαφορών. Έρχεται μια επιχείρηση ή ένας κλάδος επιχειρήσεων με τους αντίστοιχους εργαζόμενους και συζητούν, διαπραγματεύονται για να υπογράψουν μια συλλογική σύμβαση εργασίας.
Άρα δικαιώματα, υποχρεώσεις, κυρίως σε ό,τι έχει να κάνει με τα μισθολογικά τους και με τα επιδόματά τους και ό,τι έχει να κάνει με αυτό. Η διαδικασία είναι καταρχήν συμφιλιωτική, έτσι, στη συμφιλίωση και στη μεσολάβηση είναι δύο από τις τρεις διαδικασίες και έχει στοιχεία διαμεσολάβησης αλλά ακολουθεί έναν άλλο δρόμο.
Στην διαιτησία πλέον βγαίνει η απόφαση του διαιτητή που ορίζει έχοντας λάβει υπόψη του τα οικονομικά στοιχεία της επιχείρησης και όσα επιπλέον στοιχεία προσφέρουν οι εργαζόμενοι, έτσι ορίζει τα μισθολογικά με δική του απόφαση. Αυτά για τον ΟΜΕΔ. Τώρα στο ΣΕΠΕ, στο Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας, αυτό που γίνεται είναι ότι όταν υπάρχει κάποιο παράπονο από εργαζόμενο άτομο, προσφεύγει κατά του εργοδότη στην επιθεώρηση εργασίας αναζητώντας λύση.
Αυτό το παράπονο μπορεί να είναι μισθολογικό, μπορεί να είναι συνθηκών εργασίας, μπορεί να έχει να κάνει με βία και παρενόχληση, μπορεί να έχει να κάνει με τις διαδικασίες απόλυσης, με τα ωράρια, οτιδήποτε τυπικό. τώρα τι κάνει το ΣΕΠΕ το ΣΕΠΕ ζητάει στοιχεία και από τις δύο πλευρές και προσπαθεί να συμφιλειώσει τη διαφορά σε μια μεγάλη πλειοψηφία περιπτώσεων επειδή είναι ο λόγος σου εναντίον του λόγου μου δεν παίρνει θέση και λέει αρμόδια είναι τα πολιτικά δικαστήρια να αποφασίσουν μόνο αν διαπιστώσει πράγματι τυπική παράβαση εκεί πρώτον καλή συμμόρφωση δεύτερον επιβάλλει πρόστιμο το οποίο όμως είναι διοικητικό ο εργαζόμενος δεν έχει να υποφεληθεί κάτι από αυτό και πάλι όμως δεν μπορεί να υποχρεώσει τον εργοδότη να αποκαταστήσει τη βλάβη.
Έτσι. Πολλοί εργοδότες έρχονται και το κάνουν. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Αλλά αν ο εργοδότης δεν θέλει πρέπει μετά ο εργαζόμενος με το πρακτικό της επιθεώρησης εργασίας να πάει στο δικαστήριο και να διεκδικήσει. Ακριβώς και να διεκδικήσει. Η διαμεσολάβηση όπως καταλαβαίνετε είναι κάτι διαφορετικό. Κάθονται στο τραπέζι και διαπραγματεύονται μόνοι τους με τη βοήθεια του διαμεσολαβητή.
Οπότε είναι τρεις διαδικασίες που έχουν το διάλογο. Αλλά στη διαμεσολάβηση το ζητούμενο είναι και η πίτευξη της συμφωνίας. Στα άλλα δύο όχι απαραίτητα. Γιατί κάποιος εμπλικόμενος στις εν λόγω συγκρούσεις να επιλέξει την εργασιακή ή εργατική διαμεσολάβηση ποια είναι τα ωφέλη που αποκομίζει που μπορεί να καρποθεί συγκριτικά με τους παραδοσιακούς τρόπους επίλυσης Η συζήτηση και ο διάλογος καταρχήν δηλαδή η παραδοσιακή τρόπη επίλυσης είναι η σύγκρουση και τι θα βγει από αυτό ή θα λυθεί με άσχημο τρόπο μια σχέση και αν δεν έχει αποκατασταθεί και η οικονομική ισορροπία η οποία πηγάζει από αυτή τη σύγκρουση, πιθανότητα να ακολουθήσει και ένα δικαστήριο.
Το όφελος και για τις δύο πλευρές είναι ότι αν κάτσουμε στο τραπέζι και συζητήσουμε, αυτό δεν θα γιγαντωθεί. Θα παραμείνει σε ένα επίπεδο πολιτισμένου διαλόγου, ακόμα και αν δεν βρεθεί λύση. Η συνθήκη είναι διαφορετική. ο τρόπος με τον οποίο γίνεται η συζήτηση είναι διαφορετική ο τρόπος με τον οποίο βλέπουμε την άλλη πλευρά είναι διαφορετικός άρα η σχέση ακόμα και αν δεν συνεχιστεί θα έχει με κάποιο τρόπο επουλωθεί η πληγή που μας έχει οδηγήσει στη σύγκρουση και φυσικά να προσθέσω και αυτό αν τα μέρη καταλήξουν στη συμφωνία μέσω της διαδικασίας της διαμεσολάβησης ολάβησης, η πιθανότητα να τηρηθεί αυτή η συμφωνία είναι πάρα πολύ αυξημένας. Έτσι γιατί είναι η δική τους συμφωνία.
Είναι πιο πιθανό να συμμορφωθούν εκουσίες δηλαδή. Αυτό λέμε. Σωστά γιατί είναι αυτό που έχουν συμφωνήσει, έχουν δώσει τα χέρια. Δεν τους το επέβαλε κανείς αυτό. Ειδικά σε οικονομικά ζητήματα, το να φτάσει το σημείο ο εργαζόμενος να πάρει αυτό που θέλει δικαστικά και να εκτελέσει μετά κάπως είναι αρκετά δύσκολο. Από την κρίση και μετά είναι εξαιρετικά δύσκολο.
Είναι αρκετά δύσκολο. Χρονοβόρο κλπ. Ποιο ή τι μήνυμα εκπέμπει μια επιχείρηση στους εργαζομένους της όταν έχει ενσωματώσει τη λειτουργία της στη διαμεσολάβηση είτε ως μια μεμονωμένη μέθοδο επίλυσης των διαφορών είτε ως μέρος μιας ευρείας πολιτικής επίλυσης συγκρούσεων στον χώρο εργασίας. Νομίζω ότι χρησιμοποιήσαμε λίγο νωρίτερα μια λέξη Και είναι πολύ κομβική Τη λέξη επενδύω Επενδύω στην επιχείρησή μου Σημαίνει ότι νοιάζομαι για τους ανθρώπους μου Και νοιάζομαι και για την επιχείρηση Άρα αυτό νομίζω ότι εκπέμπεται σαν μήνυμα Έρχεται η επιχείρηση και λέει Εγώ επειδή με νοιάζει θα έρθω και θα δώσω χρήματα για να επιληθεί η διαφορά η συστημική, να επιληθεί η διαφορά μεταξύ των εργαζομένων, γιατί με νοιάζει.
Οπότε ναι, νομίζω ότι αυτό το μήνυμα περνάει και όταν το λάβει αυτό το μήνυμα ο εργαζόμενος, θα ανταποκριθεί και αντίστοιχα. Γιατί θα έχει απέναντί του έναν αργοδότη, μια επιχείρηση που καταλαβαίνει ότι κάτι κάνει, εμπάνω στους αυτούς, για μένα. Και ότι δεν είμαστε απέναντι στην πραγματικότητα. Ακριβώς, ναι. Σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες η Ελλάδα, πού βρίσκεται ως προς τη χρήση της εργασιακής και εργατικής διαμεσολάβησης Λοιπόν, δεν υπάρχουν συγκεκριμένοι δεν υπάρχει συγκεκριμένη έρευνα ειδικά για την Ελλάδα υπάρχουν κάποιες έρευνες που γίνονται πανευρωπαϊκά υπάρχει ένας οργανισμός στην Ιρλανδία και λέω την Ιρλανδία γιατί η Ιρλανδία είναι πάρα πολύ μπροστά στην εργασιακή διαμεσολάβηση στο Workplace Mediation.
Εκεί λοιπόν έχει εμφανιστεί στα δεδομένα αυτά ότι η Ιρλανδία, η Ολλανδία, Βέλγιο, Σουηδία, Δανία, Φιλανδία αυτές οι χώρες εφαρμόζουν κατά κόρον, μιλάμε για Ευρώπη τώρα, την εργασιακή διαμεσολάβηση. Και το ΕΒ είναι πολύ ψηλά και έχει στοιχεία γιατί όσο περισσότερο το εφαρμόζεις τόσο περισσότερα στοιχεία έχεις. Η Ελλάδα θα έλεγα ότι είναι προς το τέλος της κατάταξης, όχι τόσο για τη διαμεσολάβηση γενικά, στη διαμεσολάβηση με στοιχεία της Κομισιόν είναι πιο ψηλά, είναι προς τη μέση, αλλά ειδικά για την εργασιακή ακόμα νομίζω είναι στα σπάργανα.
είναι πολύ μακρύς ο δρόμος και γι' αυτό πρέπει όλοι να βάλουμε ένα λιθαράκι λιθαράκι δεν μας τρομάζει αυτό γιατί και το 2009-2010 όταν ξεκινήσαμε όταν εκπαιδευτήκαμε εμείς δεν ξέραμε καν τη λέξη διαμεσολάβηση και από εκεί και πέρα δείτε που έχουν φτάσει σήμερα τα πράγματα χρειάζεται πολύ κόπος και πολύ επένδυση αλλά νομίζω ότι θα φτάσουμε τα στοιχεία που σας ανέφερα πριν είναι των ετών 23-24 για αυτές τις χώρες Δηλαδή σκεφτείτε ότι πάει πολύ καιρό σε αυτό.
Έτσι όπως τα ακούω θα μου φαινόταν ενδιαφέρον να δούμε λίγο σαν έρευνα και το επίπεδο των ευχαριστημένων πολιτών σε αυτές τις χώρες. Το επίπεδο ζωής, εργασίας κλπ. Δηλαδή όλες αυτές οι χώρες πλην του Ηνωμένου Βασιλείου που μου φαίνεται λίγο έτσι πιο. Μου ακούγονται σαν χώρες που έχουν υψηλό επίπεδο ζωής. Πολύ ωραία παρατήρηση.
Και εγώ όπως το μελετούσα εκεί κατέληξα. Ότι νομίζω ότι είναι το αίτιο και το ατιατό ταυτόχρονα. Επειδή τους ενδιαφέρει να ζουν καλά έχουν το workplace mediation. Και επειδή έχουν το workplace mediation συμβάλλει στο να ζουν καλά. Ήταν πολύ ωραία η παρατηρήση. Συμφωνώ και εγώ. Τώρα ως προς τον εργαζόμενο. Όταν κάποιος εργαζόμενος βρίσκεται απέναντι σε έναν ισχυρότερο εργοδότη.
Πώς προστατεύεται μέσω της διαμεσολάβησης? Αυτό είναι το συνηθισμένο φαινόμενο. Δηλαδή υπάρχει πάντοτε, σχεδόν πάντοτε για να μην αποκλείσω όλες τις περιπτώσεις, υπάρχει πάντοτε ανισορροπία δυνάμεων μεταξύ εργαζόμενου ατόμου και εργοδοσίας και εκεί είναι ένα πάρα πολύ μεγάλο στίχημα. Κυρίως στις εργατικές και δευτερευόντως στις εργασιακές όπου και εκεί υπάρχει όμως αυτό το ζήτημα.
Πώς προστατεύεται. Καταρχήν υπάρχει ο διαμεσολαβητής Όποιος είναι ειδικά εκπαιδευμένος για να διαχειρίζεται τα ζητήματα ανισορροπίας Άρα έχεις ένα πρώτο τείχος προστασίας εκεί Ο διαμεσολαβητής ξέρει πώς θα διαχειριστεί την ανισορροπία των δυνάμεων Επίσης τα μέρη της διαφοράς συνοδεύονται από τον δικηγόρο τους Και αυτό συμβάλλει στο να μην είναι το εργαζόμενο άτομο, να μην αισθάνεται μειονεκτικά απέναντι στην οικονομική δύναμη του εργοδότη, απέναντι στη δυνατότητα του εργοδότη να κάνει ό,τι θέλει με τη σύμβαση εργασίας του.
Οπότε και αυτό είναι ένας παράγοντας, δηλαδή ο διαμεσολαβητής και δικηγόρος μπορούν να συμβάλλουν στη διαχείριση της ανισορροπίας των δυνάμεων. Άρα η ίδια η δομή της διαμεσολάβησης Σωστά Υπάρχει πάντα ο φόβος Καταλαβαίνουμε και από αυτά που συζητάμε Ο εργαζόμενος να πιεστεί να συμβιβαστεί Πώς τον εξασφαλίζεις προς αυτό η διαμεσολάβηση Πέραν του δικηγόρου Και του διαμεσολαβητή Το τρίτο τείχος προστασίας Ας πούμε είναι το γεγονός ότι Το εργαζόμενο άτομο Κάθε μέρος της διαμεσολάβησης Πολύ περισσότερο το εργαζόμενο άτομο Δεν είμαστε υποχρεωμένοι όταν συμμετέχουμε σε μια διαμεσολάβηση να κάτσουμε και να καταλήξουμε σε μια συμφωνία.
Όταν βλέπουμε ότι κάτι δεν μας ακούγεται καλά, όταν δεν αισθανόμαστε οι ίδιοι καλά, όταν βλέπουμε ότι η συμφωνία, η ίδια πραγμάτευση έχει αρχίσει να πηγαίνει σε έναν δρόμο που μάλλον δεν είναι προς το συμφέρον μας, δεν έχουμε κανένα λόγο και δεν θα κρυθούμε και γι' αυτό. Άρα μπορούμε να αποχωρήσουμε Χωρίς αυτό να έχει καμία απολύτως επίπτωση Σε μια μελλοντική δικαστική διένεξη Να συμπληρώσω σε αυτά που πολύ σωστά ανέφερε η Ρένα Ότι ακόμα και στο κομμάτι του workplace mediation Της εργασιακής διαμεσολάβησης που δεν υπάρχει ο δικηγόρος Αυτός είναι η ασφάλεια δικαίου Και η ασφάλεια του πελάτη του Και σε εκείνα τα περιβάλλοντα Είναι αυτός ο διαμεσολαβητής η διαμεσολαβήτρια και η ίδια η διαδικασία που δημιουργεί την ισοτιμία στο τραπέζι.
Όταν ανοίγει η πόρτα και μπαίνουν στο χώρο τα μέρη είναι ισότιμα στο τραπέζι διαμεσολάβησης. Προφανώς εκεί δεν παίζει κανένα ρόλο η δύναμη, τα μηδενικά, στους λογαριασμούς ή η θέση εργασίας. Εκείνη την ώρα σε αυτό το τραπέζι και για την ώρα που βρίσκονται στο τραπέζι είναι ισότιμοι. Από εκεί και πέρα μετά όταν βγαίνουν από την αίθουσα συνεχίζονται οι ρόλοι τους. Αυτό ήθελα έτσι να διευκρίνησω και για την περίπτωση της εργασιακής διαμεσολάβησης.
Έχετε δει περιπτώσεις στις οποίες με τη διαμεσολάβηση όχι μόνο επελήθη η διαφορά αλλά και αποκαταστάθηκε η σχέση εργαζομένου και εργοδότη όπως είπατε πριν. Ναι βέβαια, αυτό είναι και κάτι που μας δίνει εμάς πολύ μεγάλη χαρά όταν το βλέπουμε να συμβαίνει. Υπάρχουν περιπτώσεις, κυρίως στην εργασιακή διαμεσολάβηση, όπου η επιχείρηση μας έχει καλέσει να επιλύσουμε μία σύγκρουση μεταξύ εργαζομένων ή μεταξύ τμήματων και βλέπουμε μετά από τη δουλειά που κάνουμε με τους ανθρώπους αυτούς ότι η σχέση αποκαθίσταται.
Και όταν αποκαθίσταται η σχέση, η λειτουργία της επιχείρησης, η λειτουργία του τμήματος, η σχέση μεταξύ των δύο, πορεύεται με έναν τρόπο πολύ διαφορετικό προς όφελος όλων, και των ανθρώπων και της επιχείρησης. Ωραία. Εγώ σκέφτομαι το εξής. Οι ελληνικές επιχειρήσεις που συναντάτε και συνεργάζεστε, βλέπετε να αντιλαμβάνονται το πραγματικό κόστος που έχουν οι συγκρούσεις συνδοεταιρικές.
και εδώ δεν εννοώ μόνο το αμυγός οικονομικό ας πούμε που είναι ένα τυπικό κόστος, εννοώ για τα υπόλοιπα κόστη. Πώς το βλέπετε αυτό, πώς το συναντάτε στην πράξη. Είμαι σίγουρη ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις το αντιλαμβάνονται αυτό το κόστος. Δεν ξέρω αν όλες το έχουν μετρήσει. Γιατί αυτό ίσως θέλει και στοιχεία για να μπορούν να δουν σε τι τους κοστίζει η σύγκρουση η σύγκρουση μεταξύ των εργαζομένων τους, μεταξύ των δημιμάτων, μεταξύ προϊσταμένου και εφισταμένου κτλ.
Το αντιλαμβάνονται, μπορεί να μην γνωρίζουν ότι υπάρχουν αυτές οι διαδικασίες και επειδή το αντιλαμβάνονται να μην θέλουν να το αυξήσουν πηγαίνοντας στο δικαστήριο. Οπότε έχουν αφήσει δηλαδή ή χάνοντας πολύτιμο ταλέντο και πολύτιμους εργαζόμενους και εργαζόμενες. Υπάρχουν στοιχεία σε χώρες που εφαρμόζουν εργασιακή διαμεσολάβηση όπως είναι η Μεγάλη Βρετανία που έχουν μετρήσει ότι το κόστος των εργασιακών σχέσεων αναέτος μπορεί να φτάνει μέχρι τα 28,5 δισεκατομμύρια λίρες.
Δηλαδή πάνω από χίλιες λίρες αναεργαζόμενο. είναι πολύ εντυπωσιακό το νούμερο γιατί εκεί έχουν μετρήσει τη μείωση της παραγωγικότητας έχουν μετρήσει το να χάνεις ένα καλό εργαζόμενο επειδή δεν μπορούσες να τον βοηθήσεις να λύσεις τη σύγκρουση του που μπορεί να προηγούνται από μία απλή παρενόχληση με κάποιον άλλον συνάδελφό του ή προϊσταμένο του ή τέλος πάντων από μία παρεξήγηση γιατί πολύ συχνά λέμε εμείς κάτι ο άλλος το παίρνει αλλιώς, έχουμε διαφορετικές ερμηνείες για τα πράγματα και μπορεί αυτό να λινόταν.
Αφήνεται άλυτο, γιγαντώνεται, φεύγει ο ένας, πρέπει να ψάξουν να βρουν άλλον, δεν ξέρουμε αν θα είναι τόσο καλός όσο ο προηγούμενος. Όλα αυτά λοιπόν εκεί τα έχουν μετρήσει. Και σε αυτό το σημείο, επειδή μίλησα για την παρενόχληση, να πω για την καταλληλότητα θέλω να συμπληρώσω κάτι που είπαμε πριν, ότι πολύ σοβαρά περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης ας πούμε δεν είναι σίγουρο ότι μπορούν να αντιμετωπιστούν στο ΕΒ το τολμούν γιατί πάλι είναι το εκούσιο θέλει, πάλι στο εκούσιο λοιπόν απαντάμε για την καταλληλότητα απλά τώρα επειδή ανέφερα την παρενόχληση πηγαίνω και εκεί στο ΕΒ που έχουμε αυτά τα ευρήματα έχουν αντιληφθεί και αυτά είναι ευρήματα από το 2021 στο 2025 εκεί έχουν αντιληφθεί το κόστος και προσπαθούν ώστε να δουν περισσότερο να προωθήσουν τη διαδικασία.
Πολύ ενδιαφέροντα στοιχεία, ναι. Είπες Ελένη για την παραγωγικότητα των εργαζομένων. Βλέπετε ας πούμε ελληνικές επιχειρήσεις να αντιλαμβάνονται το κόστος των ορατών και ορατών συγκρούσεων στην παραγωγικότητα των εργαζομένων. Τι φαίνεται στην αγορά? Σίγουρα το αντιλαμβάνονται, το βλέπουν. το βιώνουν όχι μόνο οι επιχειρηματίες, το βιώνουν οι ίδιοι εργαζόμενοι και εργαζόμενες.
Γιατί όταν είναι τόσο έντονο μπορεί την επόμενη μέρα να μην θέλεις να πας στην εργασία σου. Στην Ελλάδα δεν υπάρχει και τόσο ευρέως διαδεδομένο αυτό το κομμάτι με την αντιμετώπιση του στρες που επίσης μετράνε στο Ηνωμένο Βασίλειο και γι' αυτό προωθούν την εργασία και τη διαμεσολάβηση. εδώ λοιπόν επιβαρύνονται και κάποια στιγμή δεν αποδίδουν στη δουλειά τους και τελικά μπορεί να έρθει η απόληξη ή η παρέτηση από όλο αυτό.
Είμαι σίγουρη ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις το αντιλαμβάνονται όλα τα αντιλαμβάνονται οι ελληνικές επιχειρήσεις θεωρώ ότι στην Ελλάδα έχουμε και από τις πιο οξυδερκείς επιχειρηματίες γιατί έχουν περάσει από πάρα πολλά κύματα και έχουν καταφέρει να επιβιώσουν και να προχωρήσουν είναι σίγουρα κάτι που το πιάνουν οι κεραίες τους και είναι πολύ ενδιαφέρον τώρα να μάθουν όλο και περισσότερο ότι μπορούν να το αντιμετωπίσουν και με τρόπους που δεν είναι συγκρουσιακοί και δεν είναι δικαστικοί.
Που και αυτό συμβάλλει στην ανάπτυξη. Πολύ σωστά, στην ανάπτυξή τους και αυτό μεταφράζεται σε νούμερα. Και όχι μόνο του τι θα γλιτώσουν, αλλά και του τι θα κερδίσουν. Πολύ ωραία. παραδείγματα επιχειρήσεων που κράτησαν ένα πολύτιμο μέλος της ομάδας από το εργατικό δυναμικό χάρη στη διαμεσολάβηση. Έχετε βιώσει κάτι τέτοιο.
Ναι, το έχω βιώσει. Προφανώς δεν θα δώσουμε στοιχεία γιατί υπάρχει η εμπιστευτικότητα σε όλο αυτό. Έχω βιώσει όμως το εξής. Να ολοκληρώνεται η σύμβαση εργασίας του προϊσταμένου ενός τμήματος γιατί βγήκε στη σύνταξη. και να προετοιμάζεται ο δεύτερος στη σειρά, αυτός μάλιστα που όλοι πίστευαν και ενέκριναν και περίμεναν ότι θα είναι ο επόμενος προϊστάμενος αυτού του τμήματος.
Δεν θα πω θηλυκό αρσενικό για να μην χρωματίσουμε. Εκεί λοιπόν υπήρχε μια επιμονή του να μην είναι πολύ ξεκάθαρο πότε τελειώνει το πρώτο κομμάτι, πότε αρχίζει το δεύτερο και ποιος θα είναι ο επόμενος. Και όλο αυτό έπαιζε πάρα πολύ σημαντικό ρόλο σε αυτόν που έδειχνε να είναι η επιλογή όλων. νομίζω ότι μέσα από τη διαδικασία του ότι ανοίχθηκε σε εμάς και μας είπε τι ακριβώς γιατί υπήρχε ένα θολό το οποίο τι φταίει γιατί αυτό το τμήμα δεν αποδίδει γιατί δεν φέρνει τα αποτελέσματα που περιμένουμε γνώριζαν αλλά δεν πίστευαν ότι αυτός ήταν γιατί έλεγαν θα το λύσουμε αυτό όμως διονυζόταν οπότε κάπου δεν ξέραμε ποιος είναι ο ορχηγός και τελικά μέσα από όλο αυτό φάνηκε ότι αυτό είναι το βασικό ζήτημα και η εταιρεία το επέλυσε δηλαδή το έδωσε την απάντηση και έμεινε αυτό το τόσο καλό στέλιχο ζωμάν μαζί τους.
Τι καλό. Το τελευταίο διάστημα, όχι πολύ τελευταίο έχουν μπει στο προσκυνείο νέες μορφές εργασίας, τηλεεργασία, ευρυδική εργασία, ψηφιακές πλατφόρμες πώς επηρεάζουν αυτές οι νέες μορφές εργασίας, τις εργασιακές συγκρούσεις και τι ρόλο μπορεί να έχει η διαμεσολάβηση σε διαφορές που προκύπτουν από αυτά τα μοντέλα. Οι νέες μορφές εργασίας και εγώ θα προσθέσω και τη τεχνητή νοημοσύνη που έχει αρχίσει και μπαίνει παντού στα εργασιακά περιβάλλοντα με πάρα πολλούς τρόπους.
Οι νέες μορφές εργασίας δημιουργούν και νέες μορφές συγκρούσεων. Οπότε μοιραία νομοτελειακά επηρεάζονται οι σχέσεις εργασίας των εργαζομένων ατόμων, οι επιχειρήσεις Όλο το σύμπαν το εργασιακό αποκτά και νέες μορφές συγκρούσεων, νέες μορφές προβλημάτων Η διαμεσολάβηση στηρίζεται πάνω σε θεμελιακές αρχές και αξίες που μπορούν να διατρέξουν όλες τις μορφές συγκρούσεων και προσαρμόζεται σε αυτές κάθε φορά δηλαδή, προσαρμόζει ο διαμεσολαβητής τις δεξιότητες του ανάλογα με το πρόβλημα που έχει μπροστά του, γιατί αυτό που τον ενδιαφέρει, αυτό που τον νοιάζει είναι να λύσει τη διαφορά.
Οι δεξιότητες δεν αλλάζουν, η μορφή της σύγκρουσης μπορεί να αλλάξει, η ουσία όμως παραμένει η ίδια. Να ακούσουμε τη δίκτυο και να επιλύσουμε τη σύγκρουση. Ως προς τα περιστατικά τώρα βίας και παρενόχληση στην εργασία εντοπίζεται από τη βιωτική πραγματικότητα ή από έρευνες γενικά αύξηση στα περιστατικά Το ΣΕΠΕ δημοσιεύει κάθε χρόνο τις έρευνες αναφορικά με τα νούμερα των αναφορών που γίνονται στο τμήμα βίας και παρενόχλησης και εκεί ναι υπάρχει αύξηση αλλά δεν μπορώ, δεν είμαι σε θέση να γνωρίζω αν αυτά, η αύξηση αφορά πραγματικούς αριθμούς ή μόνο την αναφορά. Προφανώς υπάρχουν θέματα προφανώς υπάρχουν σοβαρά περιστατικά βίας και παρενόχλησης ένα ερώτημα είναι ο αριθμός αυξάνεται ή αυξάνεται ο αριθμός των ανθρώπων που φτάνουν αποκτούν το θάρρος και φτάνουν να υποβάλουν το έτοιμα σίγουρα όμως είναι μια πραγματικότητα η οποία πρέπει να αντιμετωπιστεί για πάρα πολλούς λόγους που όλοι γνωρίζουμε.
Μπορεί η εργασιακή και η εργατική διαμεσολάβηση να έχει ρόλο στην πρόληψη ή στην αντιμετώπιση τέτοιων περιστατικών. Φυσικά και μπορεί. Και η εργασιακή και η εργατική διαμεσολάβηση μπορούν να έχουν ρόλο και στην πρόληψη με τη μορφή της εκπαίδευσης των στελεχών, με τη μορφή του να μπούμε μέσα σε μία εταιρεία και να δώσουμε τη γνώση του πώς εκπαιδεύονται τα στελέχη του HR, οι managers, το εργατικό προσωπικό, το πώς συμπεριφερόμαστε και ακόμα και με τις πολιτικές των εταιριών και στην αντιμετώπιση μετά, στην επίλυση.
Δηλαδή όταν έχουμε έρθει στο σημείο της σύγκρουσης, στο πώς επιλύουμε μέσω της διαμεσολάβησης μια τέτοια διαφορά. Να τονίσω εδώ αυτό που είπε και η Ελένη νωρίτερα, ότι υπάρχουν περιστατικά βίας, κυρίως, στα οποία η διαμεσολάβηση ίσως να μην είναι ενδεδειμένη. Εκεί μπορεί να μην είναι το κατάλληλο εργαλείο, το κρατάμε αυτό, γιατί όταν υπάρχει βία στο τραπέζι, η επίληψη με το διάλογο μάλλον δεν είναι κάτι το οποίο ενδεικνύεται.
Ναι, μεγάλη ενισορροπία δυνάμεων. Σωστά. Λοιπόν, εμένα με βασανίζει πάρα πολύ καιρό αυτό το πράγμα και το σκέφτομαι για το τι μπορούμε εμείς ως διαμεσολαβητές να κάνουμε ώστε να προσεγγίσουμε τις ελληνικές επιχειρήσεις και να τις πείσουμε ορίστε, δείτε ένα ωραίο όργανο, ένα ωραίο εργαλείο που έχουμε βάλτε το στο περιβάλλον σας για ό,τι χρειάζεται να το αξιοποιήσετε.
Αλλά μετά να ρωτιέμαι, όντως πρέπει να πείσουμε χρειάζεται να κάνουμε τέτοιο πράγμα διαμεσολαβητές, πρέπει να μπούμε στη διαδικασία να πείσουμε, λες και είναι ένα προϊόν λες και είναι κάτι τέτοιο διαμεσολάβηση, πως το σκέφτεστε Φίβο και εμάς μας απασχολούν αυτά τα ερωτήματα νομίζω ότι η μόνη προσέγγιση προκειμένου να γνωρίσει κάποιος την πατάτα του Καποδίστρια είναι η διαμεσολαβητική προσέγγιση γιατί εδώ αυτό κάνουμε από τότε που ήρθε η διαμεσολάβηση στην Ελλάδα, προσπαθούμε να πείσουμε διαμεσολαβητικά, τους συναδέλφους μας, τους δικηγόρους στην αρχή, ότι είναι κάτι που θα τους βοηθήσει, ότι είναι κάτι που δεν θα τους πάρει τη δουλειά, ότι είναι κάτι...
Και όλα αυτά είναι τελείως ανθρώπινες αντιδράσεις στο καινούριο και στην αλλαγή. Έπρεπε να πείσουμε λοιπόν σε εκείνη τη φάση για την διαμεσολάβηση, τη νομική διαμεσολάβηση, ότι είναι κάτι που θα προσφέρει σε όλους μας. Αυτό προσπαθούσαμε να το κάνουμε με ενημερώσεις, με εκπαιδεύσεις. Δεχόμασταν την αγωνία, δεχόμασταν παράπονα, δεχόμασταν ερωτήματα, στερεότυπα έπεφταν πάνω μας και πάντα έπρεπε να τα απαντάμε με διαμεσολαβητικό τρόπο.
Γιατί αντιλαμβάνεσαι από εκεί πάντα ότι κάτι υπάρχει κάτω από αυτό. Γιατί ο άλλος αντιστέκεται τόσο πολύ. Η αντίσταση στην αλλαγή είναι ανθρώπινη. Τώρα, στο επιχειρηματικό κομμάτι είναι κάπως διαφορετικό. Νομίζω ότι πάλι με αυτό που κάνετε εσείς σήμερα εδώ, που μας δίνετε αυτή την ευκαιρία να κουβεντιάσουμε γι' αυτό και που είστε και εσείς τόσο ενημεροί και εκπαιδευμένοι μάλιστα, ο Φίβος σε αυτό το κομμάτι.
να μπορέσουμε να μιλήσουμε, να έχουμε το βήμα, να δημιουργείται βήμα όχι μόνο για να λέμε τις δικονομικές συνέπειες της διαμεσολάβησης και το πότε οι αγωγοί μας, δηλαδή το νομικό κομμάτι, να μιλήσουμε για την ουσία. Όσο περισσότερο βήμα βρίσκουμε στις επιχειρήσεις, τόσο περισσότερο μιλάμε. Με ένα διαφορετικό τρόπο. Πάντα όμως διαμεσολαβητικό.
Κατανοώντας τη δική τους αντίσταση, ποιοι είναι οι λόγοι που αντιστέκονται. είναι επειδή είναι υπερφορτωμένη και σου λέει τι είναι τώρα και αυτό εδώ άρα όλες οι ρωτήσεις αυτές που μας κάνετε σήμερα εσείς και ήταν πολύ στοχευμένες δείχνουν ότι ίσως εμείς ερχόμαστε να πάρουμε λίγο από το φορτίο τους αυτό πάντα υπάρχει ένας λόγος που κάποιος αντιστέκεται και εμείς οι διαμεσολαυτές πρέπει να τον βρίσκουμε και έτσι να τον απαντάμε το πως έτσι πολύ ωραία το έθεσες ανάμεσα στο αν πρέπει να πάμε να πείσουμε και να επιβάλλουμε και να πούμε όχι αυτό θα... εκεί θα υπάρχει σίγουρα αντίδραση. Με τον άλλο τρόπο.
Ήρθαμε να σας πούμε αυτό. Μπορεί και να σας βοηθήσει. Αφήνουμε και εδώ αυτό. Το βλέπετε. Την πληροφορία. Την πληροφορία και το σποράκι. Το σποράκι παίρνει κάποιο καιρό να φυτρώσει. Αν το προωθήσει όλο αυτό και το περιβάλλον γενικότερα... Θα το θερήσουμε κιόλας. Θα το θερήσουμε κιόλας. Γιατί τη διαμεσολάβηση δεν την πρόωθησε το περιβάλλον το 2010 που συμφίστηκε ο πρώτος νόμος λόγω της οικονομικής κρίσης.
Οπότε έπρεπε, ήταν λίγο στο πλαίσιο των κέντρων εκπαίδευσης, στο δικό μας, στο πρόσωπο του καθενός από εμάς, να το κάνουμε αυτό διαρκώς. Στο μεράκι του καθενού. Μας έχει μείνει λίγο αυτό. Όπου πάμε μιλάμε και τη διαμεσολάβηση από τότε. Είναι λίγο σαγκουσούρι. Αν μπορούσατε τώρα να δώσετε μία παρότρινση, γιατί μια συμβουλή σε έναν εργοδότη και μια σε έναν εργαζόμενο που βρίσκονται σήμερα σε σύγκρουση, ποια θα ήταν αυτή.
Λοιπόν, θα τους έλεγα να δώσουν μια ευκαιρία και σε αυτό. Να δουν, θα τους ενημέρωνα ακριβώς για το τι πρόκειται να τους συμβεί. Νομίζω το πρώτο κομμάτι για να φύγει η αγωνία, η ένταση και ο φόβος για το καινούριο είναι να ξέρεις τι είναι αυτό που θα σου συμβεί. Γι' αυτό το πρώτο πράγμα που μαθαίνουμε στη διαμεσολάβηση είναι στην περίοδο της προετοιμασίας ή ενημέρωση των μερών και τα λοιπά.
Είναι πολύ σημαντικό. Και θα δημιουργούσα έτσι το πλαίσιο που πάντα προσπαθώ να δημιουργώ και όλοι το κάνουμε, οι διαμεσολαβητές και οι διαμεσολαβήτρες, ένα τραπέζι στο οποίο θα πάει άνετα, θα πάει ευχάριστα. Ευχάριστα δεν θα είναι γιατί η σύγκρουση του προσωπική είναι μια δύσκολη μαραγιά αυτών, αλλά τέλος πάντων χωρίς φόβο αυτό έψαχνα ή ξέρω εγώ όχι να περάσει 100 ώρες στο ακροατήριο ενός δεκτευτείριου περιμένοντας που δεν ξέρει τι θα του συμβεί και που θα αποφασίσει ένας άλλος οπότε κρατάει την απόφαση στα χέρια του την απόφαση της συμφωνίας στα χέρια του και νομίζω ότι χρειάζεται θάρρος από την πλευρά όλων για να γίνει το πρώτο βήμα αυτό μετά είναι βιωματικό αν πάει κάτι καλά και εδώ είναι στο χέρι των διαμεσολαβητριών και των διαμεσολαβητών να πηγαίνουν αυτά καλά να έχουμε έτσι τη διοντολογία και την ψυχή και το ήθος να είμαστε εισάστες και να είμαστε τα πρόσωπα αναφοράς να μην κάνουμε την δουλειά μας τα πάνω πάνω να μπαίνουμε βαθιά, να είμαστε παρόντες
και παρούσες και νομίζω ότι από εκεί και πέρα το έχουμε κερδίσει το στίχημα και θα ξανάρθει και την επόμενη φορά. Τι ωραία είναι η ίξη στην παράδοση με το σάσμο. Ποιες νέες προκλήσεις πιστεύετε ότι θα απασχολήσουν την εργασιακή και την εργατική διαμεσολάβηση τα επόμενα χρόνια. Νομίζω ότι το βλέπουμε ήδη, το συζητήσαμε και λίγο νωρίτερα, το εργασιακό περιβάλλον αλλάζει και αλλάζει πάρα πολύ γρήγορα.
Δηλαδή οι εξαλήξεις πλέον δεν τις προλαβαίνουμε, έρχονται και μας χτυπάνε κατά κούτελα και δεν ξέρουμε ακριβώς που βαδίζουμε. Όλο αυτό μοιραία δημιουργεί, δεν θα πω απαραίτητα ένταση ή σύγκρουση, θα πω όμως αυτό που είπε πριν και η Ελένη, ένα ερωτηματικό στους ανθρώπους. Έτσι η ανασφάλεια, πολύ ωραία. Αυτή η ανασφάλεια μπορεί μέσω της διαμεσολάβησης να έρθει και να γίνει ασφάλεια.
Γιατί σου δημιουργεί ένα ασφαλές περιβάλλον μέσα στο οποίο συζητάς, διαπραγματεύεσαι και ξέρεις που βαδίζεις στο μέλλον. Όπως ο αναδροσμός της διαμεσολάβησης είναι να βλέπουμε το μέλλον. Οπότε, ναι, η πρόκληση υπάρχει, είναι εδώ, είναι ζωντανή και είναι πολύ προκλητική η πρόκληση. αλλά η διαμεσολάβηση είναι ένα περιβάλλον που μπορεί να έρθει να βοηθήσει και τις δύο πλευρές γιατί και οι επιχειρήσεις αντίστοιχα αντιμετωπίζουν αυτή την πρόκληση μπορεί να βοηθήσει λοιπόν και τις δύο πλευρές να δουν μπροστά με σχεδιασμό, με ασφάλεια και με αντικειμενικότητα.
Γιατί ένας διαμεσολαβητής ή μια διαμεσολαβήτρια στην Ελλάδα να εκπαιδευτεί στο αντικείμενο αυτό. γιατί έχει όλο αυτό το χώρο μπροστά του να αναπτύξει τις δεξιότητες του α και β γιατί τον νοιάζει εμάς τους διαμεσολαβητές μας νοιάζει η ανθρώπινη σχέση θέλουμε να βοηθήσουμε αυτούς τους ανθρώπους που έχουμε στο τραπέζι μας να επιλύσουν το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν άρα πεδίο δόξη λαμπρό και για τους δύο λόγους ωραία σιγά σιγά πηγαίνοντας προς το κλείσιμο δώστε μας μια εικόνα, μια χαρακτηριστική στιγμή από τις μέχρι τώρα σταδιοδρομίες που έχετε και οι δύο ή μία από τις δύο που ήταν η δική σας προσωπική πυθό απέναντι στον εαυτό σας για το τι δύναμη και τι ισχύς υπάρχει στην εργασία και για την εργατική διαμεσολάβηση λοιπόν θα μοιραστώ μαζί σας μια ελπιδία ελπίζω να μιλούμε το ίδιο γιατί ήμασταν μαζί σε αυτό που έχω στο μυαλό α όχι μοιραστείτε την αφήγηση εγώ έχω συγκεκριμένη στιγμή που με έπεισε, στην οποία όμως ο ρόλος μου δεν ήταν αυτός της διαμεσολαβήτριας
αλλά αυτός της δικηγόρου. Ένας εντολέας μου απολύθηκε βράδυ φεύγοντας από την επιχείρηση στο διάδρομο από τον προϊστάμενό του. Αυτό είναι ένα πραγματικό γεγονός. Ο άνθρωπος αυτός αν είχε απολυθεί με ένα τρόπο διαφορετικό, δεν θα είχε καμία απέτηση από την επιχείρηση. Ο τρόπος όμως με τον οποίο έγινε η καταγγελία της συμβασής του, αντιλαμβάνεστε το θυμικό που δημιούργησε και είπε ότι, ξέρεις κάτι, αφού το έκανες αυτό, εγώ θα διεκδικήσω όλα αυτά που εσύ μου χρωστάς από τις υπηρερίες μου, τις υπερεργασίες μου και όλα αυτά που έχω παράσει εγώ στην εταιρεία όλα αυτά τα χρόνια.
εκεί λοιπόν αναπτύχθηκε ένας διάλογος μεταξύ μόντων δικηγόρων πριν φτάσουμε στο δικαστήριο του κοίταξε να δεις εδώ ο άνθρωπος αυτός φεύγει και του δίνεται την νόμιμη αποζημίωση αλλά έχει απαιτήσεις από δηρορίες έχει απαιτήσεις από ρεπό έχει απαιτήσεις και μιλάμε για υψηλό βαθμό στελέχος και όλας έτσι όταν εν πάση περιπτώσει με τη βοήθεια της καλής συναδέλφου καταλήξαμε σε μια συμφωνία για να αποζημιωθεί γύρισα και μου είπε ο εντολαιάς μου ξέρεις κάτι μου λέει, αν δεν είχε γίνει η απόλυση μου με αυτόν τον τρόπο ή αν μου είχε ζητήσει ένα συγνώμη δεν θα ζήταγα τίποτα έτσι, εκεί λοιπόν αυτό είναι ένας χώρος στον οποίο η διαμεσολάβηση μπορεί να βοηθήσει όχι για να μην διεκδικήσει τα δικαιώματά του, αλλά πώς μπορούν να έρθουν διαφορές στο τραπέζι μας και πώς μπορούν αυτές να επιληθούν με ένα τρόπο πολύ διαφορετικό από τη σύγκρουση που θα ραγίσει και θα σπάσει το γυαλί.
Πολύ διτακτικό αυτό. Εσύ τι ήθελες να πεις. Όχι, δεν είπαμε το ίδιο. Εγώ θα έλεγα, μας κάλεσαν με τη Ρένα σε μια εταιρεία για να αναλάβουμε ένα project workplace mediation. είχαμε ραντεβού με την HR manager για να εξηγήσουμε να ακούσουμε πρώτα τι είναι αυτό ακριβώς που ήθελε για να ενημερώσουμε και εμείς τι μπορούμε ακριβώς να παρέχουμε γιατί πάντα ακούμε και προσαρμοζόμαστε αυτό το ραντεβού πήγε τόσο καλά που εκείνη άρχισε να φωνάζει τους διευθυντές των τμήματων να έρθουν εκείνη την ώρα να μας γνωρίσουν αυτό πήγε επίσης πάρα πολύ καλά και οι διευθυντές των τμήματων άρχισαν να φωνάζουν τους εργαζόμενους και τις εργαζόμενες για να ξεκινήσει εκείνη την ώρα η διαμεσολάβηση.
Γιατί καίγονταν. Ήταν άθλη η επικοινωνία μεταξύ των δύο τμήματων. Γινόταν διάφορα που θα μπορούσε να είναι και λίγο νομικά ζητήματα. Όπως το βλέπαμε εμείς με το lawyers' mind. Το βάλαμε στην άκρη. Και πραγματικά ξεκινήσαμε εκείνη την ώρα. Ήταν τόσοι ανάγκη τους που πίστηκαν από αυτό. συνεχίζω και την απάντηση στην ερώτηση αυτή Φίβο ότι μας κάλεσε κάποιος πήγαμε και έγινε εκείνη την ώρα εμείς είχαμε μάλιστα κανονίσει την υπόλοιπη μέρα μας και αρχίζαμε να κυρώνουμε τα ραντεβού μας γιατί έμπαιναν από παντού, γυρνούσαν τις εξωτερικές εργασίες τους και έλεγαν μπορώ να έρθω κι εγώ να μιλήσω σε αυτές τις κυρίες που έμαθα ότι είναι στη Μεγάλη Αίθουσα και πραγματικά ήρθαμε και την επομένη και μπορέσαμε έτσι και τους βοηθήσαμε να κάνουν ένα map λύσεων το οποίο θα παρουσιαζόταν μετά στη διοίκηση από τους ίδιους για να έβλεπαν πόσα μπορούν από όλα αυτά να εφαρμόσουν.
Αυτό για μένα ήταν το πιο εντυπωσιακό γιατί το είδα να συμβαίνει μπροστά στα μάτια μου χωρίς να το περιμένω. Γιατί για άλλο λόγο είχαμε πάει εκεί. Και θυγκινητικό πολύ. Ήταν πολύ. Πάρα πολύ. Το ήθελαν, τώρα δεν ξέρω τι ακουγόταν στους διαδρόμους, ρωτούσαν μπορώ να πω και εγώ μπορώ να έρθω και εγώ και να το βλέπεις να συμβαίνει εκείνη τη στιγμή είναι τόσο δυνατό και εμείς έπρεπε εκείνη την ώρα να στήσουμε τη διαδικασία να μην είναι ταυτόχρονα δεν ξέραμε λίγο τι σε είχε μύθει αλλά όλα αυτά τα τροσαρμόσαμε γιατί αυτή την ευκαιρία δεν μπορούσαμε να τη χάσουμε όντως, τι ωραία πολύ ωραίες λοιπόν και οι δύο εμπειρίες που ακούσαμε κορίτσια φτάσαμε στο κλείσιμο κάτι έχετε να πείτε εδώ πέρα νομίζω Πέρασπέρα γρήγορα Άλλα εννοώ ότι έχετε να πείτε Α, και εγώ αυτό θα έλεγα που είσαι φίλε Αν σας άρεσε το επεισόδιο, αν κάτι σας γίνει σε νέες απορίες ή τη διάθεση να μοιραστείτε κάτι μαζί μας αν συμφωνείτε ή διαφωνείτε ή αν κάτι σας προβλημάτισε μπορείτε να μας το γράψετε στα σχόλια
και φυσικά μπορείτε και θα θέλαμε να στείλετε το επεισόδιο και σε άλλους Και όπως σε κάθε επεισόδιο, πέρα από τα σχόλια και τις ερωτήσεις σας, αν θέλετε κάντε εγγραφή στο κανάλι μας στο YouTube και ακολουθήστε μας σε Spotify και Apple Podcasts, τη Mediation Table και πατήστε και το πολυπόθητο κουδουνάκι για να σας έρχονται ειδοποιήσεις κάθε φορά που ανεβαίνει καινούργιο επεισόδιο.
Στην περιγραφή είναι το email για να μοιραστείτε ό,τι θέλετε με αυτόν τον τρόπο. Ναι, υπάρχει και κάτι άλλο πολυπόθητο για αξιολογήσεις που λέω, έχω ρόλο πλέον σε αυτό, τα αστέρια αγαπητοί φίλοι και φίλες των αξιολογήσεων στις εφαρμογές Αυτά, λοιπόν πάμε να κλείσουμε Ευχαριστούμε πάρα πολύ που ήσασταν εδώ Πάρα πολύ διαφωτιστικά όλα όσα ακούστηκαν Ένα πάρα πολύ ωραίο χτενισμά Τελείωσε κιόλας Ούτε εμείς καταλάβαμε νομίζω πως πέρασε η ώρα σήμερα και νομίζω ότι έχει ευρύτερο ενδιαφέρον κάθε τοποθέτηση που είχατε όχι μόνο για την εργασιακή και ενεργατική και για την διαμεσολάβηση αλλά και κοινωνικό ενδιαφέρον σε αυτά που είπατε.
Πολύ σας ευχαριστούμε. Μεγάλη μας χαρά και τιμή και ευχαριστούμε για αυτό το βήμα γιατί είπαμε ψάχνουμε το βήμα για να το διαδώσουμε περισσότερο. Σωστά. Θα ανταμώσουμε ξανά γιατί έρχονται αλλαγές στο νόμο μας, στο νόμο της διαμεσολάβησης, πολύ σύντομα κιόλας οπότε δεν ξέρουμε τι μας ξημερώνει από τη νέα σεζόν με μεγάλη χαρά θα τα πούμε λοιπόν ξανά σύντομα βεβαίως πάντα στη διάθεσή σας ευχαριστούμε πολύ χαιρετάμε γεια σας podcast out
Σχόλια
Χωρίς σχόλιαΣυνδεθείτε για να συμμετάσχετε στη συζήτηση
Σύνδεση για ΣχολιασμόΔεν υπάρχουν σχόλια ακόμα