Αλλάζουν χρώμα τα δάκτυλα σας στο κρύο? Αθώο ή όχι?
The Rheummates Podcast: Αυτοάνοσα απλά και κατανοητάΣχετικά με αυτό το επεισόδιο
Αν έχετε παρατηρήσει αλλαγές στο χρώμα των δαχτύλων σας στο κρύο ή στο στρες, αυτό το επεισόδιο θα σας βοηθήσει να καταλάβετε τι συμβαίνει.
Στο 9ο επεισόδιο του The Rheummates Podcast, αναλύουμε τι είναι το φαινόμενο Raynaud (Ρεϊνό), ποια συμπτώματα μας ανησυχούν και τι μπορεί να το προκαλέσει.
Μιλάμε για το πότε εμφανίζεται το φαινόμενο, αν είναι συμμετρικό, αν υπάρχουν πληγές ή αλλοιώσεις στα δάχτυλα και ποια συνοδά συμπτώματα μπορεί να συνυπάρχουν, όπως πόνος στις αρθρώσεις ή δερματικά εξανθήματα.
Εξηγούμε πώς γίνεται η κλινική εκτίμηση του ασθενούς και ποια στοιχεία μας βοηθούν να διακρίνουμε το πρωτοπαθές από το δευτεροπαθές Raynaud. Συζητάμε τον ρόλο της τριχοειδοσκόπησης, μιας ειδικής εξέτασης που αξιολογεί τα μικρά αγγεία γύρω από τα νύχια, καθώς και τη σημασία του εργαστηριακού ελέγχου με αντισώματα.
Αναφερόμαστε επίσης στον έλεγχο θυρεοειδούς, σακχάρου και λιπιδίων και εξηγούμε γιατί στους άνδρες μετά τα 40 απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή.
Τέλος, μιλάμε για τη θεραπευτική προσέγγιση του Raynaud: από τα μη φαρμακευτικά μέτρα στο πρωτοπαθές, όπως η αποφυγή του κρύου και η σωστή προστασία των άκρων, μέχρι τις φαρμακευτικές επιλογές στο δευτεροπαθές Raynaud και τον ρόλο των συμπληρωμάτων, με βάση τα επιστημονικά δεδομένα.
Αν αναρωτιέστε αν το Raynaud χρειάζεται απλώς παρακολούθηση ή πιο εκτενή έλεγχο, αυτό το επεισόδιο θα σας βοηθήσει να κατανοήσετε πότε πρέπει να ανησυχήσετε και πότε όχι.
Γιατί η ενημέρωση είναι το πρώτο βήμα για καλύτερη υγεία.
Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.
Καλώς ήρθατε στο podcast The Roommates. Είμαι η Αλήκη Βενιτσανοπούλου και εγώ είμαι η Ελυζαβέλη. Είμαστε και οι δύο ρευματολόγοι και μαζί συζητάμε απλά για τα ρευματικά αυτοάνοση νοσήματα με σαφήνεια, τεκμηρίωση και ουσία γιατί η ενημέρωση είναι το πρώτο βήμα για καλύτερη υγεία. Στο σημερινό μας επεισόδιο θα μιλήσουμε για ένα φαινόμενο που περισσότεροι έχουν ακούσει αρκετοί μπορεί να έχετε εμφανίσει κάποια στιγμή στη ζωή σας αλλά τελικά λίγοι είναι εκείνοι που κατανοούν το φαινόμενο ρεϊνό ή αλλιώς εκείνα τα παγωμένα χέρια που αλλάζουν χρώμα και μπορεί να κρύβουν περισσότερα από όσα νομίζουμε.
Θα μιλήσουμε για το τι είναι, πότε είναι αθώο και πότε όχι, τι σημαίνει όταν εμφανίζεται σε παιδιά και νέους και φυσικά πώς αντιμετωπίζεται. Πολλοί άνθρωποι έχουν φαινόμενο ρεϊνό χωρίς να ξέρουν τι ακριβώς είναι ή ποτέ να ανησυχήσουν. Πάμε λίγο να ξεδιαλύνουμε μαζί τι ακριβώς συμβαίνει. Το φαινόμενο ρεϊνό είναι ένα φαινόμενο που προκαλείται λόγω παροδικής αγκιοσύσπασης.
Δηλαδή, τα μικρά αιμοφόρα αγκία των άκρων κλείνουν προσωρινά λόγω σπασμού. Αυτό κυρίως αφορά τα δάκτυλα των χεριών, αλλά μπορεί να συμβεί και στα δάκτυλα των ποδιών, Τη μύτη, τα αυτιά και τα χείλη, δηλαδή σε όλα τα μέρη του σώματος που είναι εκτεθειμένα στο κρύο. Και πώς το καταλαβαίνει κανείς? Βλέπει αλλαγή χρώματος στο δέρμα που εξελίσσεται τυπικά σε τρεις φάσεις.
Πρώτα το δέρμα γίνεται λευκό λόγω περιορισμένης εμάτωσης αφού κλείνει το αγκείο. Μετά ένα μοβ μπλε χρώμα λόγω μειωμένου οξυγόνου, γιατί αφού δεν πάει η αίμα η οξυγόνωση μειώνεται. και τέλος όταν το αίμα επιστρέφει το άκρο γίνεται κόκκινο. Αυτή η εναλλαγή λοιπόν λέγεται τριφασικό φαινόμενο ρεϊνό. Ακριβώς, Εύη, και πέρα από τη χαρακτηριστική εικόνα οι ασθενείς με φαινόμενο ρεϊνό συχνά αναφέρουν μουδιασμα, τσιμπήματα ή ακόμα και πόνο.
Και μιλάμε για κάτι το οποίο είναι αρκετά συχνό τελικά, συνήθως το 3 με 5% του πληθυσμού παγκοσμίως μπορεί να παρουσιάσει φαινόμενο ρεϊνό. Το ενδιαφέρον είναι ότι το βλέπουμε τρεις φορές πιο συχνά στις γυναίκες, ειδικά στις ηλικίες 15 με 30 ετών. Κάποιες φορές, μάλιστα, Λίκη, ξέρεις, μπορεί να γίνει πολύ τρομακτικό για όποιον το παθαίνει πρώτη φορά ειδικά, γιατί τα δάχτυλα, ένα ή και περισσότερα δάχτυλα, μπορεί να γίνουν ολόλευκα σαν του νεκρού.
Αλλά τις περισσότερες φορές ευτυχώς δεν είναι επικίνδυνο και είναι παροδικό. Ακριβώς τις περισσότερες φορές είναι αθώο και παροδικό, αλλά εδώ χρειάζεται προσοχή, γιατί δεν είναι πάντα το ίδιο. Υπάρχει το πρωτοπαθές και το δευτεροπαθές φαινόμενο ρεϊνό. Ωραία, περίμενε λίγο να ξεκαθαρίσουμε τι σημαίνει αυτό. Να τα βάλουμε σε μία σειρά σιγά σιγά.
Στο πρωτοπαθές φαινόμενο ρεϊνό δεν υπάρχει κάποιο υποκείμενο νόσημα. Συμβαίνει συνήθως σε νεαρές γυναίκες, έχει ήπια πορεία και κλείεται από το κρύο ή από το στρες Τα αγκία αντιδρούν υπερβολικά σε αυτά τα ερεθίσματα αλλά παραμένουν υγιεί Ναι και επειδή μπορεί να συμβαίνει και στα μικρά παιδιά για να μην πανικοβληθούν όσοι έχουν παιδιά Να τονίσουμε ότι στις περισσότερες περιπτώσεις τις μικρές ηλικίες είναι πρωτοπαθές δηλαδή μια διαταραχή στη σύσπαση των αγκίων που δεν συνοδεύεται από κάποιο άλλο υποκείμενο νόσημα.
Όμως υπάρχουν μερικά καμπανάκια. Αν τα επεισόδια είναι πολύ συχνά, αν συνοδεύονται από έντονο πόνο ή αν συνεπάρχουν άλλα σημάδια, όπως πρίξιμος στις αρθρώσεις ή δερματικά εξανθήματα, τότε πρέπει να το διερευνήσει κανείς περαιτέρω και να απευθυνθεί σε γιατρό. Οπότε, οι γονείς καλό είναι να το παρατηρούν. Και αν βγουν κάτι παράξενο, να μιλήσουν με τον παιδιατρό τους, ώστε εκείνος να κρίνει εάν χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση, για να γίνει η διάκριση αν αυτό είναι ένα πρωτοπαθές φαινόμενο ερεινό ή δευτεροπαθές.
Όπως είπαμε, το πρωτοπαθές είναι το αθώο, δηλαδή δεν έχει κάποια άλλη υποκείμενη αιτία και τα αγκία παραμένουν υγιή. Το δευτεροπαθές όμως μπορεί να έχει πολλές διαφορετικές αιτίες και χρειάζεται διερεύνηση. Επομένως να ξεκινήσουμε από τα πιο κοινά καθημερινά. Το κάπνισμα είναι μία από τις πιο βασικές αιτίες για το φαινόμενο ρεϊνό γιατί προκαλεί αγκιοσύσπαση και βλάβη στο ενδοθύλο των αγκίων και σκλήρινση τελικά αυτών. Έτσι τα δάχτυλα τυδρούν υπερβολικά στο κρύο και προκαλούνται επεισόδια φαινομένου ρεϊνό.
Το κάπνισμα, όπως όλοι ξέρουμε, είναι μια κακή και καθόλου αθώα συνήθεια και σε άτομα τα οποία παρουσιάζουν φαινόμενο ρεϊνό αυξάνει τον κίνδυνο μόνιμων βλαμβών στα χέρια. Μια ακόμη σχετικά συνηθισμένη αιτία για το φαινόμενο ρεϊνό είναι κάποια φάρμακα. Υπάρχουν κάποια φάρμακα τα οποία προκαλούν αγκοιοσύσπαση και κάποια από αυτά χρησιμοποιούνται και ευρέως.
Για παράδειγμα, η β' αναστολής, όπως ή με το προλόλι που χρησιμοποιείται ως αντιυπερτασικό φάρμακο και ακόμη και κάποια άλλα απλά αντισυμφορητικά για το συνάχι που περιέχουν ψευδοεφεδρίνη. Αυτά τα φάρμακα και ορισμένα επίσης αντισυλληπτικά χάπια μπορούν να επιδεινώσουν ή να προκαλέσουν φαινόμενο ρεϊνό. Άρα, πάντα σε κάποιο άτομο που εμφανίζει φαινόμενο ρεϊνό, κοιτάμε και τα φάρμακα που παίρνει.
Πράγματι, από τα βασικά ερωτήματα που κάνουμε όταν κάποιος έρχεται και αναφέρει ότι μπορεί να έχει φαινόμενο ρεϊνό και συχνά βλέπουμε το ρεϊνό και σε άτομα τα οποία εκτίθενται σε επαγγελματικούς παράγοντες και δεν πρέπει να το ξεχνάμε, όπως μηχανήματα που δονούνται, ιδιαίτερα στις οικοδομές. Αυτό οδηγεί σε μικροτραυματισμού στα αγγεία και χρόνιο ρεϊνό, γνωστό και ως σύνδρομο vibration white finger.
Και άλλη και κάτι που συχνά ξεχνάμε είναι οι παθήσεις του θηροειδούς και κυρίως ο υποθηροειδισμός. Ξέρεις πως οι άνθρωποι που έχουν υποθηροειδισμό γενικά δεν έχουν καλή ανοχή στο κρύο. Υπάρχει μια διαταραχή στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος και αυτό κάποιες φορές ευνοεί τα επεισόδια ρεϊνό. Ακόμα υπάρχουν και κάποιες νευρολογικές αιτίες πιο σπάνια όπως το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα.
Εκεί η πίεση στα νεύρα μπορεί να επηρεάσει την κυκλοφορία και να εμφανιστούν και σε αυτές τις περιπτώσεις επεισόδια ρινό. Και ακόμη πιο σπάνια αλλά επίσης σημαντικά είναι κάποια αιματολογικά νοσήματα όπως η κρυόσφαιρη νεμία ή η υπόλοιπη ταρεμία που μπορεί να συμβάλλουν στην εμφάνιση του φαινομένου. Όλα τα παραπάνω είναι πάντα στη διαφορική μας διάγνωση και τη διερεύνηση του δευτεροπαθούς φαινομένου ρινό.
Και βέβαια μην ξεχνάμε τα ρευματικά αυτοάνωστα νοσήματα που παρακολουθούμε εμείς οι ρευματολόγοι και είναι η πιο κλασική ιατρική αιτία για μας δευτεροπαθούς φαινομένου ρεϊνό. Το φαινόμενο ρεϊνό μπορεί να είναι μία ένδειξη συστηματικούς κληροδέρματος, λύκου, δερματομοιοσύτηδας, μεικτής νόσου του συνδετικού ιστού ή ακόμα και ρευματοειδούς αρθρίτιδας.
όταν κάποιος έχει φαινόμενο ρινό, δηλαδή που είναι συχνό, έντονο, μονόπλευρο, με πληγές στα δάχτυλα ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, όπως πρίξιμο στις αρθρώσεις, δυσκαμψία ή δερματικές αλλοιώσεις, πρέπει πάντα να ελέγχεται από ρευματολόγο. Και τότε δεν μιλάμε πια για ένα αθωορεινό, αλλά για μια συστηματική νόσο που εκδηλώνεται μέσα από τα αγκία.
Ωραία όλα αυτά λοιπόν, αλλά ας πούμε ότι έρχεται ένας ασθενής και λέει, γιατρέ έχω συνέχεια κρύα χέρια που νομίζω ότι ασπρίζουν όταν αγχώνομαι. Πώς ξεχωρίζουμε αν μιλάμε για ρεϊνό ή απλώς για κάποιον που είναι λίγο πιο κρυουλιάρης ας πούμε. Καλή ερώτηση Εύη. Η διάγνωση του φαινομένου ρεϊνό βασίζεται σε τρεις άξονες. Πρώτον, στο ιστορικό.
Ο ασθενής περιγράφει τυπικά επεισόδια αλλαγής χρώματος στα δάκτυλα από λευκό σε μπλε και μετά κόκκινο. Αλική, κάποιες φορές οι ασθενείς δεν περιγράφουν τα δάκτυλα να αλλάζουν χρώμα πάντα με τον ίδιο τρόπο. Μερικές φορές λένε ασπρίζουν, άλλες απλώς μελανιάζουν. Τι σημαίνει αυτό? Πολύ ωραία ερώτηση. Το φαινόμενο ρεϊνό δεν εκδηλώνεται το ίδιο σε όλους, Γι' αυτό μιλάμε για μονοφασικό, διφασικό και τριφασικό ρεϊνό, ανάλογα με τις αλλαγές χρώματος στο δέρμα.
Ωραία. Για πες μας λίγο πώς το ξεχωρίζουμε, γιατί πιο πολύ για ρεύμα μου ακούγονται αυτά. Στο μονοφασικό ρεϊνό βλέπουμε μόνο μία αλλαγή χρώματος. Συνήθως το δάχτυλο ασπρίζει και μετά επανέρχεται στο φυσιολογικό όταν ζεσταθεί. Είναι πολύ ήπιο και μιλάμε για κάτι το οποίο είναι πρωτοπαθές. Συνήθως, έτσι, με αυτές τις φάσεις, ναι.
Στο διφασικό ρεϊνό έχουμε δύο φάσεις. Πρώτα ασπρίζει το άκρο και μετά έχουμε ρηθρότητα με αίσθημα καψίματος ή μυρμυγιάσματος. Αντίθετα, το τριφασικό ρεϊνό που είναι το πιο κλασικό ασπρίζουν τα δάκτυλα γιατί έχουμε ισχυμία, μετά μελανιάζουν γιατί έχουμε αποξηγόνωση και τέλος κοκκινίζουν όταν επιστρέφει η κυκλοφορία του αίματος.
Οπότε όσο πιο πολύχρωμο είναι το φαινόμενο τόσο πιο έντονη είναι και η αγκαιοσύσπαση ουσιαστικά. Ακριβώς και στις πιο προχωρημένες ή δευτεροπαθείς μορφές συνήθως βλέπουμε τριφασική εικόνα, μεγαλύτερη διάρκεια και κάποιες φορές πόνο ή μικρές πληγές στα άκρα. Ωραία. Άρα πριν ξεκινήσουμε με αυτά έλεγες ότι ο τρόπος που περιγράφει ο ασθενής την αλλαγή χρώματος μας βοηθάει στη διερεύνηση του φαινομένου ρεϊνό.
Είναι σημαντικό, αν υπάρχουν πληγές στα δάκτυλα ή άλλα συμπτώματα, όπως πόνος στις αρθρώσεις, εξανθήματα, αν αναφέρει δυσφαγία. Αυτά μπορεί να μας κατευθύνουν πιθανά σε κάποιο άλλο αυτοάνωσο υπόβαθρο. Και υπάρχει κάποια βασική εξέταση που κάνουμε ειδικά για το φαινόμενο ρεϊνό. Η πιο χαρακτηριστική εξέταση για το ρεϊνό είναι η τριχοειδοσκόπηση.
Με ένα ειδικό μικροσκόπιο εξετάζουμε τα μικρά αγκία γύρω από τα νύχια στα δάκτυλα των χεριών. Στο πρωτοπαθές ρεϊνό τα τριχοειδή είναι φυσιολογικά, ενώ στο δευτεροπαθές, ειδικά σε περιστατικά με συστηματική σκλήνηση, βλέπουμε διευρύνσεις, εμοραγίες ή απώλεια τριχοειδών. Μιλάμε για ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο για τη διάκριση πρωτοπαθούς και δευτεροπαθούς φαινομένου ρεϊνό.
Πολύ ωραία, Λίκη. Και να πω λίγο εδώ ότι εκτός από την τριχοειδοσκόπηση κάνουμε και εργαστηριακό έλεγχο. Ζητούμε κάποια συγκεκριμένα αντισώματα, τα αντιπυρηνικά αντισώματα. Αν αυτά είναι θετικά, ελέγχουμε περαιτέρω για πιο ειδικά αντισώματα, τα οποία μας βοηθούν να εντοπίσουμε πρώιμες μορφές αυτοάνωσων νοσημάτων. Επίσης, ελέγχουμε τη θεροειδική λειτουργία, το ζάχαρο, τα λιπίδια και κάποιες φορές αιματολογικές παραμέτρους για να αποκλείσουμε άλλες δευτεροπαθείς αιτίες όπως αυτές που αναφέραμε νωρίτερα.
Άρα δεν είναι τόσο απλό εύη όσο βλέπω τα δάχτυλα κάποιου και αποφασίζω. Θέλει μια πιο ληστική ματιά, ειδικά αν υπάρχει υποψία ότι από κάτω υπάρχει δευτεροπαθές φαινόμενο ρεϊνό. Μάλιστα υπάρχουν και κριτήρια διάγνωσης για το πρωτοπαθές Για παράδειγμα η συμμετρία των συμπτωμάτων, η απουσία νεκρώσεων ή ουλών Μια φυσιολογική τριχοειδοσκόπηση και η απουσία παθολογικών αντισωμάτων Βέβαια δεν χρειάζονται πάντα δεκάδες εξετάσεις και να το τονίσουμε Αν έχεις απέναντί σου μια 20χρονη κοπέλα η οποία παθαίνει επεισόδια φαινομένου ρεϊνό μόνο το χειμώνα χωρίς άλλα σημάδια, συνήθως είναι πρωτοπαθές και απλώς αυτή μπαίνει σε μία παρακολούθηση.
Έτσι ακριβώς. Αν όμως ο ασθενής είναι άντρας με επεισόδιο φαινομένου ρεϊνό που είναι πολύ επώδυνα ή τα συμπτώματα ξεκινούν απότομα μετά τα 40 ή αν υπάρχουν έλκυς στα δάχτυλα τότε αυτά όλα είναι καμπανάκι και πρέπει να γίνει πιο αναλυτικός έλεγχος. Επειδή αναφέραμε την εξέταση τριχοειδοσκόπησης, να πούμε λιγάκι για το κοινό τι ακριβώς είναι και πώς βοηθάει στη διάγνωση του δευτεροπαθούς φαινομένου ρεϊνό.
Η τριχοειδοσκόπηση είναι μία απλή και ανώδυνη εξέταση που γίνεται με ένα ειδικό μικροσκόπιο, το τριχοειδοσκόπιο, και παρατηρούμε τα μικροσκοπικά αγγεία τα τριχοειδή, τα οποία βρίσκονται κυρίως στην περιοχή γύρω από τα νύχια των χεριών. Ωραία. Και εξετάζουμε λοιπόν και αξιολογούμε τα τριχοειδή επειδή εκεί φαίνεται καλύτερα η κατάσταση των μικρών αγκείων, σωστά?
Ναι. Που είναι συχνά προσβεβλημένα σε ασθενείς με δευτεροπαϊθές ρεϊνό, δηλαδή όταν το σύνδρομο αυτό συνοδεύει άλλα νοσήματα όπως συστηματικές αυτοάνωσες νόσους. Για παράδειγμα το συστηματικό σκληρόδερμα ή το λίκο. Θέλεις να μας πεις Αλήκη τι βλέπουμε μέσα από την τριχοειδοσκόπηση? Μπορούμε να δούμε αν τα αγκία έχουν φλεγμονή, αν είναι παραμορφωμένα, αν υπάρχουν περιοχές με απώλεια τριχοειδών ή αν είναι διαυρισμένα ή ακόμα και αν υπάρχουν μικροαιμοραγίες.
Αυτές οι αλλαγές δείχνουν ευλάβη και υποστηρίζουν τη διάγνωση δευτεροπαθούς φαινομένου ρεϊνό. Άρα ουσιαστικά αυτό που λέμε είναι ότι η τριχοειδοσκόπηση είναι η εξέταση που μας βοηθά να ξεχωρίσουμε αν το ρεϊνό είναι πρωτοπαθές ή δευτεροπαθές. Ακριβώς. Στο πρωτοπαθές φαινόμενο ρεϊνό η εικόνα των τριχοειδών είναι συνήθως φυσιολογική, ενώ στο δευτεροπαθές υπάρχουν χαρακτηριστικές αλλοιώσεις.
Αυτό έχει ιδιαίτερα μεγάλη σημασία για την πρόγνωση αλλά και τη διαχείριση του ασθενού. Μπορείς να μας πεις αν υπάρχει κάτι που πρέπει να ξέρουν οι ασθενείς για τη διαδικασία της τριχοειδοσκόπησης. Υπάρχει κάτι που πρέπει να γνωρίζουν οι ασθενείς και είναι σημαντικό να το πούμε. Μιλάμε για μία γρήγορη ανώδυνη μέθοδο, δεν απαιτεί βελώνα ή τοπική αναισθησία.
Χρειάζεται όμως να γίνεται κάθε φορά μία μικρή προετοιμασία. Ο ασθενής είναι καλό να αποφεύγει το κάπνισμα, τον καφέ και οποιαδήποτε εγκυσοσπαστικό φάρμακο λίγες ώρες πριν, να μην έχει εκτεθεί σε έντονο κρύο την ίδια μέρα γιατί τα αγκία συσπώνται και αλλοιώνεται η εικόνα και καλό είναι για τις γυναίκες να μην έχουν κάνει μανικιούρ για δύο εβδομάδες και να μην έχουν μικροτραυματισμού στα δάχτυλα γιατί επηρεάζεται η παρατήρηση των τριχοειδών.
Ωραία. Οπότε με λίγη προσοχή πριν η εξέταση γίνεται πολύ αξιόπιστη. Και από τη στιγμή που είναι τόσο απλή και ανώδυνη αξίζει να την κάνει κάποιος όταν υπάρχει υποψία δευτεροπαθούς φαινομένου ρέινο έτσι δεν είναι. Ακριβώς και μάλιστα είναι πολύ χρήσιμη για την παρακολούθηση της εξέλιξης της νόσου με το χρόνο. Αλλά να ξεκαθαρίσουμε κάτι πάρα πολύ σημαντικό.
Η τριχοειδοσκόπηση δεν είναι μία εξέταση που την αποφασίζει ο ίδιος ασθενής για δοκιμή. Συνήθως τη ζητάει ο γιατρός που παρακολουθεί τον ασθενή. Μπορεί να είναι παιδίατρος, παθολόγος, ρευματολόγος, αγκυολόγος, ανάλογα με την ηλικία και τα συμπτώματα. Και επειδή υπάρχει μεγάλη εμπειρία και προσωπικά πραγματοποιώ τριχοειδοσκοπήσεις, τόσο στα Ιωάννινα που είναι η έδρα μου, όσο και στην Αθήνα, η τριχοειδοσκόπηση πρέπει να γίνεται όταν χρειάζεται.
Αν ο γιατρός σας έχει ζητήσει να υποβληθείτε στην εξέταση τριχοειδοσκόπησης, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας και να σας καθοδηγήσουμε. Ωραία, μπράβο. Είναι πολύ ενδιαφέρον και χρήσιμο, Αλίκη, να το ξέρουν αυτοί όσοι ενδιαφέρονται, γιατί έχω ακούσει αρκετούς ασθενείς που παραπέμπονται από τους γιατρούς τους. Να σε ρωτήσω, τι γίνεται με κάποιον που έχει παθολογική τριχοειδοσκόπηση αλλά δεν έχει ακόμη άλλα συμπτώματα ή δεν έχει θετικά αυτοαντισώματα στις εξετάσεις αίματος. Τι κάνουμε σε αυτές τις περιπτώσεις?
Αναφέρεσαι σε μια ιδιαίτερη και γκρίζα ζώνη όταν δούμε αλλοιώσεις στην τριχοειδοσκόπηση σε κάποιον που παρουσιάζει φαινόμενο ρεϊνό, οι οποίες θυμίζουν συστηματική νόσο όπως ελάττωση τριχοειδών εμοραγίες, αλλά δεν υπάρχουν άλλα ευρήματα, το άτομο αυτό παραμένει υποστηνή παρακολούθηση. Ωραία. Και κάθε πότε πρέπει να επαναλαμβάνεται η εξέταση της τριχοειδοσκόπησης?
Αναλόγως με τα υπόλοιπα ευρήματα που έχουμε, συνήθως κάθε 8 με 12 μήνες, εφόσον ο ασθενής δεν έχει παρουσιάσει άλλα συμπτώματα. Παράλληλα, μπορεί να χρειαστεί να επαναλάβουμε τον ανοσολογικό έλεγχο για ειδικά αυτοαντισώματα και το νόημα σε όλο αυτό είναι να πιάσουμε νωρίς την πιθανή μετάβαση σε συστηματικό αυτοάνωσο νόσημα αν αυτή συμβεί.
Άρα αυτό που ανέφερες νωρίτερα ότι είναι μια γκρίζα ζώνη είναι μια περίοδος ουσιαστικά αυξημένης επαγρύπνησης όχι για να τρομάξουμε τον ασθενή αλλά για να προστατεύσουμε την υγεία του. Ακριβώς και εδώ παίζει ρόλο η καλή σχέση γιατρού-ασθενούς. να μπορεί να αναφέρει έγκαιρα νέα συμπτώματα, ακόμα και αν είναι περίεργα ή φαινομενικά άσχετα.
Ωραία. Λοιπόν, για να δούμε λίγο πιο αναλυτικά τι γίνεται όταν το φαινόμενο ρεϊνό συνοδεύει αυτόν ως ανοσήματα. Ας ξεκινήσουμε με το πιο συγνώ που είναι το συστηματικό σκληρόδερμα. Εκεί τα μικρά αγκία των δαχτύλων είναι συχνά ήδη τραυματισμένα λόγω της νόσου. Τα επεισόδια ρινός στα άτομα που έχουν συστηματικό σκληρόδερμα είναι έντονα, μπορεί να προκαλέσουν έλκη, ουλές ή μόνιμη βλάβη στα δάχτυλα και η παρακολούθηση σε αυτή την περίπτωση είναι τακτική.
Να πούμε κιόλας εδώ, να κάνουμε μια παρενθέσεις και να πούμε ότι το φαινόμενο ρινό μπορεί να ξεκινήσει σε κάποιον πολλά χρόνια πριν τεθεί η διάγνωση του συστηματικού σκληροδέρματος, έτσι δεν είναι? Ακριβώς. Είναι από τα πρώτα συμπτώματα και είναι χαρακτηριστικό και γι' αυτό, όπως είπαμε και νωρίτερα, πρέπει να αποκλείουμε με την τριχοειδοσκόπηση ότι υπάρχει κάποιο τέτοιο αυτοάνοσο υπόβαθρο, ακόμη και αν δεν έχουν ξεκινήσει άλλα συμπτώματα.
Να σε ρωτήσω, τι γίνεται στο συστηματικό αριθματοδηλίκο? Στους ασθενείς με λίκο το ρεϊνό μπορεί να είναι πιο ήπιο, αλλά μπορεί να επιδεινωθεί αν εμφανιστούν άλλες αγκιακές ή φλεγμονώδεις επιπλοκές. Υπάρχει και εκεί τακτική παρακολούθηση και αξιολόγηση των δακτύλων. Ωραία. Στη ρευματοειδή αρθρίτιδα το ρεϊνό συνήθως εμφανίζεται πιο ήπιο, αλλά μπορεί να συνδυάζεται με φλεγμονή στις αρθρώσεις και πολύ σπάνια προκαλεί έλκυ ή δερματικές βλάβες.
Και φυσικά υπάρχουν και άλλα πιο σπάνια αυτοάνωσαν σήματα, όπως οι μειοσύτηδες, η μεικτή νόσος του συνδετικού ιστού, το αντιφωσφολιπηδικό σύνδρομο ή οι αγκύτηδες. Εκεί τα επεισόδια φαινομένου ρεϊνό μπορεί να είναι σοβαρά με αυξημένο κίνδυνο η σχημία στα δάχτυλα. Αν το ρεϊνό εμφανιστεί ξαφνικά σε ενήλικα ή συνοδεύεται από άλλα καμπανάκια είναι σημαντικό να διερευνηθεί αμέσως.
Και να μην ξεχνάμε, Εύη, το σύνδρομο σιόγκρεν. Σωστά, δεν το είπαμε και αυτό. Στο σγιόγκριντο ρεϊνό μπορεί να εμφανιστεί σε αρκετούς ασθενείς. Συνήθως και αυτό είναι ήπιο προς μέτριο, αλλά χρειάζεται παρακολούθηση γιατί μπορεί να συνδυαστεί με φλεχμονή των μικρών αγκίων ή άλλες αυτοάνωσες επιπλοκές. Τα επεισόδια είναι σπανίως τόσο σοβαρά όσο στο σκληρόδερμα, αλλά αν εμφανίσει κάποιος ασθενής πληγή ή έλκος πρέπει να δούμε αν υπάρχουν και άλλα αγκιακά προβλήματα.
Άρα κάθε αυτό άνοσο έχει μια διαφορετική βαρύτητα στο φαινόμενο ρεϊνό και η παρακολούθηση εξατομικεύεται ανάλογα με το νόσημα και τα συμπτώματα. Και αυτό είναι που κάνει τελικά τη διάγνωση και τη διαχείριση του δευτεροπαθούς φαινομένου ρεϊνό τόσο σημαντική. Δεν είναι μόνο η αλλαγή του χρώματος στα δάκτυλα, αλλά η ολοκληρωμένη εκτίμηση της αγκιακής και συστηματικής υγείας του ασθενούς.
Ωραία Λίκη, μιλήσαμε για το τι είναι το ρεϊνό και πώς διαφοροποιείται σε πρωτοπαθές και δευτεροπαθές, αλλά και πώς γίνεται η διάγνωση. Τι γίνεται όμως με την αντιμετώπιση? Ξεκινάμε από το πρωτοπαθές φαινόμενο ρεϊνό που είναι συνήθως ήπιο και αθώο. Η βασική τρόπη αντιμετώπισης για το πρωτοπαθές φαινόμενο ρεϊνό είναι μη φαρμακευτική.
Το πιο βασικό είναι η προστασία των άκρων. Γάντια, ζεστά παπούτσια, καλσόν και αποφυγή απευθείας έκθεσης στο κρύο. Και επίσης, όταν το άτομο έχει εκτεθεί στο κρύο, να γίνεται μια σταδιακή επαναφορά στη θερμοκρασία. Δηλαδή, αν έχουν παγώσει τα άκρα του έντονα και κάνει και επεισόδιο εκείνη τη στιγμή, δεν τα βάζουμε κατευθείαν κάτω από πολύ ζεστό νερό, γιατί μπορεί να προκαλέσει απότομη αγκυοσύσπαση και πόνο.
Σωστά. Επιπλέον, επειδή είπαμε νωρίτερα ότι το φαινόμενο αιωραϊνό προκαλείται και από το έντονο στρες, η αποφυγή του στρες και της έντασης, η ενικότερα, έχει και αυτή το ρόλο της, έτσι. Πρέπει να διακόψουμε ουσίες που επιδεινώνουν τα συμπτώματα, όπως το κάπνισμα και η υπερβολική καφέινη, γιατί αυτές είναι ουσίες που κάνουν αγκαιοσύσπαση.
αν αυτά δεν αρκούν και τα επεισόδια είναι έντονα ή επώδυνα, υπάρχουν και φαρμακευτικές επιλογές. Κυρίως αναστολής διάβλων ασβεστίου που χαλαρώνουν τα αγκία και μειώνουν τη συχνότητα των κρίσεων. Αλληλική, πέρα από τα ζεστά μέτρα και γάντια υπάρχουν και τοπικές λύσεις. Ακούω μερικούς ασθενείς να ρωτάνε για αλυφές ή κρέμες.
Πράγματι το ζητάνε πάρα πολλοί ασθενείς. Το πρώτο που ζητάνε δεν θέλουν κάποιο χάπι ή κάποια αντιμετώπιση, ρωτάνε αν υπάρχει κάποια αλυφή στο εμπόριο που μπορούν να χρησιμοποιήσουν. Υπάρχουν κάποιες επιλογές, υπάρχουν μερικές φόρμουλες που περιέχουν φυσικά συστατικά, όπως είναι η ελαργινίνη που βοηθάει στη διάταση των αγκίων αυξάνοντας την κυκλοφορία και ζεσταίνοντας τα άκρα.
Σημαντικό όμως είναι ότι αυτές δεν αντικαθιστούν τα βασικά μέτρα Δηλαδή τα ζεστά γάτια, τις κάλτσες και την αποφυγή έκθεσης στο κρύο Υπάρχουν και δεδομένα από μελέτες για τοπικές αλυφές που βελτιώνουν την κυκλοφορία Όπως είναι αυτές με νητρικά άλατα ή άλλες ήπιες αγκιοδιασταλτικές ουσίες Μπορούν να βοηθούν σε ήπια συμπτώματα ωστόσο ουσίες όπως η τοπική νιτρογλυκερίνη μπορεί να προκαλέσουν πονοκέφαλο, ζάλη ως βασικές παρενέργειες και δεν κυκλοφορεί ως έτοιμο σκεύασμα στην Ελλάδα, ειδικά για το ρεϊνό.
Ναι, δεν έχουμε κάτι τέτοιο εδώ. Και να σε ρωτήσω κάτι, τα συμπληρώματα επειδή κάποιοι προτιμούν να λαμβάνουν βιταμίνες ή φυτικά σκευάσματα. Να αναφέρουμε ότι στην επιστημονική βιβλιογραφία που υπάρχει μερικά συμπληρώματα όπως τα ωμέγα, τρία λιπαρά οξέα φαίνεται ότι μπορεί να βελτιώσει την κυκλοφορία σε μικρό βαθμό. Επίσης έχουν συζητηθεί διάφορα μινοξέα όπως η ελαργινίνη ή η ελκυτρολίνη τα οποία αυξάνουν το μονοξίδιο του αζότου και βοηθούν στην αγκιοδιαστολή καθώς και κάποια φυτικά προϊόντα χωρίς να αναφέρω ξεχωριστά ποια είναι.
Τα αποτελέσματα είναι περιορισμένα και όχι πάντα σταθερά αλλά υπάρχουν διαθέσιμα τέτοια συμπληρώματα στα ελληνικά φαρμακεία και μπορεί να τα βρει και κάποιος online. Ωραία. Άρα ναι μεν μπορούν να δοκιμαστούν, αλλά δεν είναι θεραπεία από μόνα τους έτσι και δεν έχουμε και κάποιες μελέτες που να δείχνουν ότι ουσιαστικά έχουν κάποιο σημαντικό αποτέλεσμα στην θεραπεία ή και στην πρόληψη του φαινομένου ρεϊνό.
Ακριβώς. Πρώτο μέλημα είναι πάντα η προστασία των άκρων και η σωστή παρακολούθηση. Τα συμπληρώματα και αλοιφές είναι βοηθητικά εργαλεία, όχι κύρια στρατηγική μας. Μπορεί κάποιος ασθενής να αναφέρει ότι τον βοήθησαν, αλλά αυτό μπορεί να είναι εξατομικευμένο. Τώρα για το δευτεροπαθές ρεϊνό η προσέγγιση είναι πιο σύνθετη γιατί σχετίζεται με άλλα νοσήματα, συνήθως αυτοάνωσα όπως είπαμε.
Και άρα εννοείς ότι το φαινόμενο ρεϊνό αντιμετωπίζεται μαζί με τη θεραπεία της αντίστοιχης υποκείμενης νόσης, σωστά? Σωστά. Επιπλέον σημαντική είναι και η προστασία από το κρύο και η αποφυγή τραυματισμών σε ασθενείς με υποκείμενα νοσήματα, διότι υπάρχει υψηλότερος κίνδυνος για την εμφάνιση ελκόλ και μόνιμων βλαβών. Από την άποψη της φαρμακευτικής αγωγής, πέρα από τους αναστολείς διάβλων ασβεστίων, χρησιμοποιούνται και αγκιοδιασταλτικά ή σε σοβαρές περιπτώσεις φάρμακα που αυξάνουν την κυκλοφορία.
Χρειάζεται τακτική παρακολούθηση με τριχοειδοσκόπηση και εργαστηριακούς ελέγχους για να βλέπουμε αν υπάρχουν επιπλοκές ή εξέλιξη του αυτοάνωσου. Άρα στις περιπτώσεις με υποκείμενο αυτοάνωσο νόσημα η αντιμετώπιση δεν είναι μόνο να ζεστάνουν τα χέρια τους οι ασθενείς, αλλά χρειάζεται πιο ενεργός ιατρικός έλεγχος και συχνά φαρμακευτική υποστήριξη.
Και γι' αυτό είναι σημαντικό να υπάρχει καλή σχέση γιατρού-ασθενούς, να αναφέρονται έγκαιρα νέα συμπτώματα και να γίνεται συστηματική παρακολούθηση. Να πούμε και δύο-τρία πράγματα που μας ρωτάνε συχνά οι ασθενείς. Για παράδειγμα, το κάπνισμα. Πρέπει ένας ασθενής που εμφανίζει φαινόμενο ρεϊνό να σταματήσει να καπνίζει ή μπορεί να συνεχίσει να καπνίζει.
Καλά, για πολλούς λόγους πρέπει να σταματήσει κανείς να καπνίζει, αλλά ας πούμε για το φαινόμενο ρεϊνό. Για το φαινόμενο ρεϊνό το κάπνισμα είναι ένας από τους πιο σημαντικούς επιβαρυντικούς παράγοντες. Άρα χθες θα έπρεπε να σταματήσει κανείς να καπνίζει. Τις τυχώς χθες η νοικοτήνη προκαλεί αγκιοσύσπαση και τα συμπτώματα χειροτερεύουν.
Το κόψιμο του καπνίσματος είναι ένα από τα πιο βασικά βήματα. Και ξέρεις κάποιοι ασθενείς τους απασχολεί αν αυτό που εμφανίζουν, αυτή η αλλαγή στο χρώμα και τα έλκη που μπορεί να εμφανίζουν από το φαινόμενο ρεϊνό, αν μπορεί να οδηγήσουν σε μόνιμη βλάβη στα δάχτυλά τους. Στο πρωτοπαθές φαινόμενο ρεϊνό δεν έχουμε σχεδόν ποτέ την εμφάνιση μόνιμης βλάβης.
Στο δευτεροπαθές φαινόμενο ρεϊνό, αν μείνει χωρίς αντιμετώπιση, μπορεί δυστυχώς να διηγηθούμε σε έλκη ή ακόμα και γάγκρινα, ειδικά όταν υπάρχουν άλλα αυτοάνωσα νοσήματα από κάτω. Ωραία, αυτό είναι πολύ σημαντικό. Πολλοί ασθενείς επίσης παραπονιούνται ότι δυσκολεύονται στην καθημερινότητά τους. Δυσκολεύονται στο γράψιμο ή στο να ανοίξουν μια πόρτα και το άγχος χειροτερεύει τα πάντα.
Ακριβώς, το στρες στα άτομα τα οποία έχουν φαινόμενο ρεϊνό, ενεργοποιεί το συμπαθητικό νευρικό σύστημα και κλείνει τα αγγεία. Μπορεί να μας βοηθήσουν σε αυτές τις περιπτώσεις η χαλάρωση, αλλά και οι ειδικές τεχνικές διαχείρισης του άγχους. Και κάτι ακόμη που δεν αναφέραμε. Το χαμηλό σωματικό βάρος, δηλαδή το να είναι κάποιος ελληποβαρής, Λιποβαρής φαίνεται και αυτό να παίζει σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση του φαινουμένου ρεϊνού.
Όχι ότι πρέπει κανείς να παχύνει για να μην εκδηλώσει φαινόμενο ρεϊνό, αλλά κάποιος που είναι πολύ αδύνατος. Και μιλάμε πράγματι για λιποβαρία άτομα, γιατί όταν έχουμε χαμηλό λιπόδιστο δεν μονώνεται καλά το σώμα από το κρύο. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αυτό το άτομο θα εμφανίσει φαινόμενο ρεϊνό. Μπορεί να μοιάζει.
Εκεί χρειάζεται απλά μια περισσότερη προσοχή στον τίσιμο και αν τα συμπτώματα επιμένουν αξιολόγηση από γιατρό. Ωραία. Κλείνοντας, να αναφέρουμε ότι μελετώνται αυτή τη στιγμή και νεότερες θεραπείες, κάποια νέα αγκαιοδιασταλτικά φάρμακα και κάποια μέτωδες με λέιζερ, αλλά το βασικό παραμένει η προστασία από το κρύο, η αποφυγή δηλαδή του κρύου και η έγκαιρη διάγνωση.
Άρα μιλάμε, Εύη, για πρόληψη και κλείνοντας αυτή την συζήτηση, ελπίζω να βοηθήσαμε όσους μας ακούνε να καταλάβουν πότε και πώς να ζητήσουν βοήθεια και να νιώσουν πιο άρνετοι και να νιώσουν πιο έτοιμοι να διαχειριστούν το φαινόμενο ρεϊνό στην καθημερινότητά τους. Ωραία. Αλήκη και πριν κλείσουμε, να θυμίσουμε κάτι σημαντικό.
Αν σας άρεσε αυτό το επεισόδιο, κάντε εγγραφή στο podcast μας των roommates για να μην χάσετε κανένα καινούριο επεισόδιο. Και αυτό γιατί το podcast είναι για σας. Θέλουμε να ακούμε τις δικές σας απορίες. Έχετε κάποιο θέμα που θα θέλατε να συζητήσουμε? Στέλνετε μας τις ερωτήσεις σας μέσω email ή στα social media του podcast.
Έτσι, τα επόμενα επεισόδια θα απαντούν στις πραγματικές σας ανάγκες, γιατί η γνώση, ειδικά στην υγεία, μοιράζεται καλύτερα όταν τη ζητάς. Σας ευχαριστούμε πολύ που ήσασταν μαζί μας και σήμερα. Μέχρι το επόμενο επεισόδιο, να φροντίζετε τον εαυτό σας, να κρατάτε ζεστά τα χέρια σας και να θυμάστε. Η ενημέρωση είναι το πρώτο βήμα για καλύτερη υγεία. Καλή συνέχεια σε όλους!
Σχόλια
Χωρίς σχόλιαΣυνδεθείτε για να συμμετάσχετε στη συζήτηση
Σύνδεση για ΣχολιασμόΔεν υπάρχουν σχόλια ακόμα
