38. Μπαμπά, γιατί υπάρχω;

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Υπάρχει μια ερώτηση που κυριολεκτικά σε παγώνει. Όχι γιατί δεν ξέρεις την απάντηση, αλλά γιατί ξέρεις ότι η απάντηση πρέπει να είναι απόλυτα αληθινή; Ναι, είναι από αυτές τις στιγμές που νιώθεις όλο το βάρος της ευθύνης. Και κάποιο βράδυ λοιπόν, ο γιος μου με ρώτησε ακριβώς αυτό και δεν ήταν απλά μία χαλαρή φιλοσοφική συζήτηση ήταν κραυγή.

00:27 Σαν να ψάχνει απεγνωσμένα ένα αποκούμπι. Όντως ήταν η στιγμή που ένας έφηβος ζητάει να πατήσει κάπου σταθερά. Τι απαντάμε εμείς σε αυτό και στη σημερινή μας εξερεύνηση; Μιλάω καθαρά ως μητέρα, όχι ως ειδικός. Μοιράζομαι βασικά, μοιράζομαι τι έμαθα από τα δικά μου λάθη από τη σιωπή του Αγίου Όρους και από ένα παιδί που με έκανε καλύτερο άνθρωπο μόνο και μόνο επειδή τόλμησε να ρωτήσει. Είναι μια πολύ δυνατή αφετηρία αυτή. Γιατί αν κάποιος που μας ακούει είναι γονιός εφήβου. Η σημερινή μας ανάλυση δεν πρόκειται να δώσει μαγικές συνταγές.

01:01 Όχι καμία συνταγή. Ελπίζω όμως ότι θα δώσει κουράγιο, γιατί σήμερα βουτάμε σε ένα εξαιρετικό βιβλίο. Το ένας έφηβος στο Άγιο Όρος του τένις Σπηλιώτη. Και νομίζω η ιστορία του δεκαεξάχρονου ιωαννίκιου που είναι ο πρωταγωνιστής, είναι ίσως το καλύτερο ψυχολογικό εργαστήριο για τη γενιά μας. 100% μιλάμε για ένα τυπικό παιδί της εποχής κινητό playstation. Διαρκής θόρυβος και ξαφνικά βρίσκεται κάπου χωρίς wifi. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Πώς βρέθηκε; Εκεί λοιπόν δεν πήγε από μόνος του. Προφανώς ο νονός του ο Στρατής τον πήρε μαζί του και ο στρατής είναι ενδιαφέρουσα περίπτωση πρώην πετυχημένος επιχειρηματίας που κάποτε κυνηγούσε την επιτυχία μέχρι που ένιωσε το απόλυτο κενό.

01:51 Ναι, το έχει ζήσει όλο αυτό το άγχος της απόδοσης. Και βλέπεις τον ιωαννίκ αυτή ακριβώς την αγωνία που ανέφερες. Βλέπει ένα παιδί γεμάτο ερωτήματα που δεν ξέρει πώς να τα εκφράσει. Και η πρώτη απάντηση που παίρνει ο ιωαννίκ είναι ένα τεράστιο σοκ. Φανταστείτε απλά να σας ξυπνάνε βία στις 3 τα ξημερώματα. Η απόλυτη φρίκη για έναν έφηβο. Μα το δωμάτιο είναι έχει εκείνο το πυκνό σκοτάδι που δεν βλέπουμε ποτέ στην πόλη καθόλου σήμα και τον πετάει από το κρεβάτι.

02:27 Ένας εκκωφαντικός ήχος από ένα ξύλο που χτυπάνε ρυθμικά το τάλαντο ο. Ήχος που καλεί τους μοναχούς στην ακολουθία. Και το παιδί σκέφτεται το προφανές, δηλαδή ούτε για σχολείο δεν ξυπνάω τέτοια ώρα. Αλλά εδώ θέλω να σε ρωτήσω κάτι γιατί; Διαβάζοντας την πηγή. Σκάλωσα λιγάκι για μήπως όλο αυτό είναι λίγο ακραίο, δηλαδή το να ρίξεις ένα παιδί σε ένα παγωμένο σκοτεινό μοναστήρι;

02:55 Στις 3 το πρωί, στερώντας του τον ύπνο; Δε μοιάζει κάπως με στρατιωτικό καψόνι, πιο πολύ με κακοποίηση μου κάνει παρά με πνευματική φώτιση. Κοίτα καταλαβαίνω απόλυτα πως ακούγεται, μοιάζει με θεραπεία σοκ, αλλά η διαφορά κρύβεται στην προώθηση και και βασικά στον τρόπο που λειτουργεί το νευρικό μας σύστημα. Τι εννοείς; Πριν πάει στο βουνό ο οργανισμός του εφήβου, όπως και α όλων μας, σχεδόν βρίσκεται σε μία διαρκή υπερδιέγερση. Είμαστε εθισμένοι στην ψευδαίσθηση του ελέγχου. Πατάμε μία οθόνη, έχουμε φαγητό, πατάμε ένα κουμπί, έχουμε διασκέδαση.

03:31 Ναι, όλα γίνονται αυτόματα. Ακριβώς, οπότε όταν ο Νονός του λέει ότι η μέρα κερδίζεται πριν πήγε ο ήλιος μιλάει για μία διαδικασία αποδόμησης. Το να σε ξυπνήσουν μέσα στο κρύο για κάτι που δεν καταλαβαίνεις και δεν ελέγχεις, σπάει τον αυτόματο πιλότο. Είναι μία βία ή επανεκκίνηση; Μάλιστα είναι σαν να λέμε ότι τραβάς την πρίζα από έναν υπολογιστή. Πολύ καλή παρομοίωση δηλαδή.

03:56 Ο υπολογιστής έχει υπερ. Ανθεί γιατί τράχη 100 εφαρμογές ταυτόχρονα δεν τον σπας, απλά τον αναγκάζεις να αδειάσει τη μνήμη του. Έτσι ακριβώς και αρχίζει να λειτουργεί γιατί λίγο αργότερα, μέσα στο ναό, ο ιωαννίκιος παρατηρεί ότι ο χρόνος ο χρόνος σταματάει. Κάπως η ψηφιακή ταχύτητα χάνεται. Είναι εντυπωσιακό αυτό και μάλιστα αυτή η αλλαγή ταχύτητας.

04:21 Αυτή η επιβράδυνση φαίνεται μετά και στα πιο απλά πράγματα στο φαγητό. Ας. Πούμε; Εκεί που νομίζω πάθαμε όλοι ένα μικρό πολιτισμικό σοκ διαβάζοντας. Περιγράφει το γεύμα, τρώνε σε απόλυτη σιωπή και ακούγεται μόνο ένας μοναχός που διαβάζει ένα κείμενο και τι τρώνε ψωμί ελιές και ένα βραστό αυγό. Και το παιδί. Αυτό που στην Αθήνα ξέρεις ζούσε με και γρήγορο φαγητό, λέει ότι ήταν πεντανόστιμο.

04:50 Γιατί ξαφνικά εστιάζει γεύεται πραγματικά. Αλλά το μεγάλο μάθημα, η μεγάλη δοκιμασία. Δεν είναι το φαγητό, είναι το περίφημο διακόνημα. Του δίνουν ένα μαχαράκι και τον βάζουν μπροστά σε ένα τεράστιο τσουβάλι με πατάτες να τις καθαρίσει. Η επιτομή της σύγχρονης ανίας. Ε Ναι το λέει και ο ίδιος λέει στην Αθήνα αυτό το λέμε εκμετάλλευση, αλλά εδώ πως μια τόσο βαρετή τετριμμένη δουλειά μπορεί να γίνει άσκηση ενσυνειδητότητας. Δηλαδή γιατί πρέπει να φτάσουμε σε τέτοια στέρηση για να βρούμε νόημα σε μία πατάτα; Είναι θέμα νευροβιολογίας, βασικά. Έχουμε μάθει να συνδέουμε την αξία μιας πράξης με το πόση πόση ντοπα μήν μας δίνει πόσο μας διεγείρει; Σωστά θέλουμε συνεχώς νέα αλθίσματα.

05:40 Ναι, το scrolling, τα παιχνίδια κρατάνε τον εγκέφαλο σε υπερένταση, παράγουν κορτιζόλη. Όταν λοιπόν σε βάλουν να καθαρίσεις πατάτες μια δουλειά εντελώς επαναλαμβανόμενη, χωρίς μουσική, χωρίς οθόνη, ο εγκέφαλος στην αρχή επαναστατεί. Για αυτό νιώθει ότι χάνει το χρόνο του. 100% όμως όσο επιμένει. Ο ρυθμός των κινήσεων αρχίζει να ρίχνει τα εγκεφαλικά κύματα, περνάει σε μια κατάσταση χαλαρής, εγρήγορσης και εκεί γεννιέται.

06:10 Αυτό που λέμε εστιασμένη παρουσία. Αυτό φαίνεται πάρα πολύ ωραία και σε μια άλλη σκηνή νομίζω όταν ο ιωαννίκιος παρατηρεί έναν ηλικιωμένο μοναχό που σκουπίζει τα σκαλιά. Αν εξαιρετικό σημείο. Είναι είναι σχεδόν ιερή η κίνηση, δηλαδή ο άνθρωπος δεν βιάζεται να τελειώσει για να πάει να κάνει κάτι πιο σημαντικό. Το ίδιο το Σκούπισμα είναι το σημαντικό. Γιατί εμείς ο δυτικός τρόπος ζωής δηλαδή βασίζεται στην ανικανοποίητη επιθυμία.

06:38 Πάντα κοιτάμε το επόμενο βήμα, την επόμενη αναβάθμιση, εκεί όμως βρίσκει τη δύναμη του αρκετού. Η παρούσα στιγμή είναι. Αρκετή δεν χρειάζεται να τη γεμίσει με κάτι άλλο. Όμως, όσο βαρετό κι αν είναι το καθάρισμα, έχεις κάτι να κάνεις; Τα χέρια σου δουλεύουν, βλέπεις τις καθαρισμένες πατάτες. Έχεις έναν στόχο; Ναι, υπάρχει μία χειροπιαστή απόδειξη ότι κάτι έκανες.

07:03 Το πραγματικό σοκ λοιπόν έχετε όταν το αφαιρούν κι αυτοί την τελευταία άμυνα και αναφέρομαι στη δοκιμασία του βράχου. Εκεί που καταρρέουν τα. Πάτα ναι, ο νονός του τον προκαλεί, του λέει, Πήγαινε κάτσε σε εκείνον τον βράχο που βλέπει στη θάλασσα για μισή ώρα και μην κάνεις απολύτως τίποτα. Χωρίς κινητό, χωρίς βιβλίο, τίποτα.

07:23 Είναι ίσως η πιο έντονη σκηνή του βιβλίου ψυχολογικά. Είναι τρομακτική, το παιδί παθαίνει κρίση, το μυαλό του τρέχει, σκέφτεται τι κάνει ο φίλος του ο Γιάννης Online νιώθει το στομάχι του να σφίγγεται η αναπνοή του βαραίνει, βιώνει κανονικό πανικό. Κανονικότατο. Και συνειδητοποιεί κάτι που νομίζω ισχύει για όλους μας. Δε θυμάται πότε ήταν η τελευταία φορά που έμεινε μόνος με τον εαυτό του χωρίς αντιπερισπασμό;

07:49 Μου θυμίζει, ξέρεις σαν ένα παλιό ραδιόφωνο που γυρνάς μανωδώς στη Ροδέλα, αλλά έχει μόνο παράσιτα. Πολύ σωστό. Αλλά γιατί πονάει τόσο πολύ αυτή η ησυχία; Γιατί δεν αντέχουμε ούτε μισή ώρα; Γιατί αυτό που περιέγραψες με το ραδιόφωνο είναι ένα καθαρό στερητικό σύνδρομο. Ο εγκέφαλος περιμένει τις μικρές δόσεις ντοπαμίνης που έχει συνηθίσει ένα notification, ένα like όταν αυτό κοπεί το σώμα αντιδρά δηλαδή αντιδρά κυριολεκτικά, όπως την απουσία μιας ουσίας.

08:19 Κατανοητό αυτό από βιολογική σκοπιά, αλλά ψυχολογικά, δηλαδή το να ακούς τις σκέψεις σου δεν θα έπρεπε να είναι το πιο φυσιολογικό πράγμα στον κόσμο. Θα έπρεπε όμως ο εξωτερικός θόρυβος, το Ίντερνετ. Η μουσική δουλεύουν σαν μία ηχομονωτική κουβέρτα, κρύβουν από κάτω τους φόβους μας, τις ανασφάλειές μας. Η σιωπή λοιπόν δεν είναι απλά ένα κενό, είναι καθρέφτης. Σε αναγκάζει να δεις τι υπάρχει μέσα. Και χωρίς τον θόρυβο τα παράσιτα που έλεγες γίνονται οικοφαν. Τα σύγχρονα παιδιά δε σπάνε εύκολα επειδή είναι αδύναμα, όπως συχνά λέγεται.

08:55 Αυτό είναι πολύ σημαντικό. Σπάνε επειδή απλά κανείς δεν τους έμαθε. Πώς να αντέχουν αυτόν τον καθρέφτη; Όμως και εδώ είναι το συγκλονιστικό αντέξεις αυτήν την κορύφωση του στερητικού, κάτι μαγικό συμβαίνει. Ο ιωαννίκιος φτάνει στο όριο, είναι έτοιμος να φύγει τρέχοντας από το Βράχο, αλλά κάποια στιγμή παραδίδεται. Σταματάει να παλεύει. Αφήνω τα παράσιτα να παίζουν.

09:21 Και ξαφνικά, έστω και για 30 δευτερόλεπτα, μόνο νιώθει μια απόλυτη ελαφριά. Ησυχία το λέει και ο νονός του. Η σιωπή είναι σαν μυς, πρέπει να γυμναστεί. Και αυτά τα 30 δευτερόλεπτα είναι η απόδειξη του δείχνουν βιωματικά ότι ο πανικός δεν διαρκεί για πάντα. Ότι η γαλήνη είναι ακριβώς στην άλλη πλευρά της δυσφορίας. Και με αυτή τη νέα αντοχή είναι πλέον έτοιμος να ακούσει.

09:49 Να συναντήσει ανθρώπους εκεί και να. Να γκρεμίσει τα στερεότυπα που είχε στο μυαλό του, όπως η συνάντηση του με τον Γέροντα Παϊσιο. Άλλοι τεράστια ανατροπή. Εκεί ναι, γιατί ο έφηβος; Τι περιμένει ένα βαρύγδουπο κήρυγμα περιμένει συμβουλές τύπου. Ξέρεις σαν αυτά τα βιντεάκια των Life Coaches, το tik tok βάλε στόχους, αύξηση την παραγωγικότητα σου.

10:16 Γίνε η καλύτερη εκδοχή του εαυτού σου. Ακριβώς, αλλά ο γέροντας τον αφοπλίζει. Του λέει Η αξία σου δεν εξαρτάται από το τι πετυχαίνεις. Εξαρτάται από το τι είσαι και του δείχνει ένα δέντρο έξω που απλά υπάρχει, μεγαλώνει χωρίς να παραπονιέται χωρίς να νιώθει την ανάγκη να αποδείξει κάτι. Είναι ένα τεράστιο χτύπημα στην κουλτούρα της παραγωγικότητας αυτό.

10:40 Είναι εδώ, όμως πρέπει να κάνω λίγο τον δικηγόρο του διαβόλου ως μητέρα. Ας πούμε, όλο αυτό ακούγεται υπέροχο και πολύ ποιητικό. Μέσα στην ασφάλεια ενός μοναστηριού, αλλά το παιδί αυτό θα γυρίσει στην Αθήνα. Θα δώσει πανελλήνιες θα κριθεί από τον βαθμό του. Θα ψάξει για δουλειά σε μια άγρια αγορά εργασίας. Πώς μπορούμε να του πούμε ότι αρκεί αυτό που είσαι; Σωστά είναι το πρώτο πράγμα που σκέφτεται κανείς.

11:10 Δηλαδή δεν είναι κάπως δεν ακούγεται σαν δικαιολογία για παραίτηση. Μήπως αντί για εσωτερική γαλήνη απλά εκτρέφουμε τη μετριότητα; Καταλαβαίνω απόλυτα γιατί το ρωτάς αυτό είναι ο φόβος κάθε γονιού, όμως νομίζω κάνουμε μια τεράστια παρανόηση ο γέ. Δεν λέει μην προσπαθείς ή μην εξελίσσεσαι αυτό που κάνει είναι να διαχωρίζει την ταυτότητα από την επίδοση. Για εξηγείστε το λίγο αυτό; Όταν ένα παιδί νιώθει ότι η αξία του εξαρτάται αποκλειστικά από το αν θα γράψει 20 στα μαθηματικά ή από το πόσα likes θα πάρει η προσπάθειά του πηγάζει από καθαρό τρόμο από τον φόβο της απόρριψης. Ναι και το άγχος τελικά σε παραλύει. Ακριβώς.

11:53 Όταν όμως αποσυνδέσεις την αξία σου από τα εξωτερικά επιτεύγματα, φτιάχνεις έναν συναισθηματικό πυθμένα. Αν το παιδί ξέρει ότι είναι αρκετό στη βάση του, τότε η προσπάθεια για αριστεία δεν γίνεται από απελπισία γίνεται από ελευθερία. Καταπληκτικό και νομίζω αυτή η έννοια της ελευθερίας φαίνεται με τον πιο με τον πιο σοκαριστικό τρόπο. Στη δεύτερη συνάντησή του με ένα νεαρό μοναχό το νεκτάριο. Ανέπων, εικοσιεξάχρονο.

12:21 Που τον βλέπει να δουλεύει στις λάσπες, στον κήπο και μαθαίνει ότι αυτό το παιδί άφησε πίσω του μια λαμπρή καριέρα. Στην πληροφορική είχε προτάσεις είχε. Και τα άφησε για τη Χιοπιά του Βουνού. Είναι η απόλυτη αντισυστημική πράξη για έναν έφηβο. Όντως. Για τις Σκέψου στο μυαλό ενός νέου. Η κοινωνία έχει γράψει ένα πολύ αυστηρό σενάριο, καλοί βαθμοί, φροντιστήρια, καλό πανεπιστήμιο, λεφτά, καταξίωση, αν παρεκκλίνεις απέτυχε.

12:50 Είμαστε εγκλωβισμένοι σε αυτή τη γραμμή. Ναι, οπότε το να βλέπει έναν άνθρωπο μόλις 10 χρόνια μεγαλύτερό του να παίρνει αυτό το σενάριο και να το πετάει στα σκουπίδια. Είναι απελευθερωτικό, αποδεικνύει ότι δεν υπάρχει μόνο ένας τρόπος να ζήσεις. Τον απελευθερώνει από τον φόβο. Προφανώς δεν σημαίνει ότι πρέπει να γίνουν όλοι μοναχοί, αλλά ότι έχεις επιλογή και σε συνδυασμό με αυτό που έμαθε για τη συγχώρεση του εαυτού, δηλαδή να μην κουβαλάς τα λάθη σου σαν ταμπέλες, βλέπεις ότι το παιδί ελαφραίνει. Ελαφρύνει πολύ, αλλά και εδώ είναι το μεγάλο, αλλά η γαλήνη στο βουνό είναι σχετικά εύκολη.

13:27 Ο ελέφαντας στο βιομάτιο, η επιστροφή, το. Απόλυτο crash test. Και φαίνεται αυτό την προτελευταία νύχτα. Ο ιωαννίκιος πιάνει πάλι το άγχος του. Φοβάται αυτό που φοβόμαστε όλοι όταν γυρνάμε από διακοπές ότι η καθημερινότητα θα μας ρουφήξει ξανά. Φοβάται μήπως τον κοροϊδέψουν Οι φίλοι του; Μήπως ξεχάσει αυτά που ένιωσε; Και παίρνει την απόφαση να ανοίξει το κινητό. Ανοίγει την οθόνη 47 εδώ και λέει ότι για ένα δευτερόλεπτο. Όλος αυτός ο ψηφιακός κόσμος του φάνηκε πάλι σαν ο μόνος αληθινός.

14:04 Η βαρύτητα της συνήθειας είναι τεράστια, σε τραβάει πίσω. Μέχρι που και είναι πολύ δυνατή η εικόνα αυτή βγαίνει έξω και κοιτάζει τα αστέρια και ξαφνικά η οθόνη μικραίνει, χάνει τη δύναμή της. Εκεί ο νονός του του δίνει την πιο πρακτική συμβουλή του, λέει, δεν χρειάζεται να γίνεις ιεροκήρυκας όταν γυρίσεις. Ούτε να κουνάει το δάχτυλο στους φίλους του. Ακριβώς το θέμα είναι η εσωτερική αλλαγή. Όταν έχεις κάτσει στον Βράχο, όταν ξέρεις ότι η αξία σου δεν κρίνεται από τα λάικ.

14:37 Απλά δεν σε νοιάζει και δεν είναι υπεροψία. Αυτό είναι μια βαθιά εσωτερική ασφάλεια. Που φαίνεται αμέσως στην πράξη στο πλοίο της επιστροφής κρατάει το κινητό στα χέρια του, αλλά επιλέγει να μην το ανοίξει. Έχει αυτός τον έλεγχο τώρα η μπατηρία του έχει φορτίσει. Και η καλύτερη απόδειξη είναι η σκηνή στο γήπεδο μπάσκετ.

14:58 Υπέροχη σκηνή. Που γυρνάει στην Αθήνα παίζει μπάσκετ, κάνει ένα λάθος στο παιχνίδι και ένας φίλος του τον ειρωνεύεται σκληρά. Που κανονικά θα γινόταν. Ναι, παλιά θα τσακωνόταν θα θύμωνε θα αμυνόταν αλλά τώρα τι κάνει; Απλά χαμογελάει, αποδέχεται το λάθος του και συνεχίζει, δεν τον αγγίζει τοξικότητα. Έχει φτιάξει ασπίδα το Άγιο Όρος τελικά δεν ήταν, δεν ήταν μια απόδραση. Ήταν αφετηρία ένα μέρος που τον εκπαίδευσε. Μια εσωτερική άγκυρα.

15:32 Αυτό ακριβώς. Όταν καταλάβεις βαθιά μέσα σου ότι η ψηφιακή επιβεβαίωση. Δεν είναι αγάπη, γίνεσαι άτρωτος, μαθαίνεις, μαθαίνεις να κουβαλάς τη δική σου σιωπή ακόμα και μέσα στην πιο θορυβώδη πόλη. Και φτάνοντας στο τέλος αυτής της νομίζω υπέροχης διαδρομής. Η κεντρική ιδέα είναι ξεκάθαρη. Οι νέοι σήμερα και ίσως και εμείς οι ίδιοι δεν πάσχουμε από έλλειψη πληροφορίας μας πνίγει η πληροφορία.

16:05 Από έλλειψη νοήματος πάσχουμε. Συμφωνώ απόλυτα. Και η δουλειά όσων είναι δίπλα στα παιδιά δεν είναι να δίνουν έτοιμες απαντήσεις. Όχι είναι να τους δώσουν χώρο, να τους επιτρέψουν να βαρεθούν, να αποσυνδεθούν, να βρουν τον δικό τους βράχο για να ακούσουν επιτέλους τη δική τους φωνή. Ναι, η σιωπή δεν είναι τιμωρία, είναι δώρο.

16:30 Και με αυτή τη σκέψη θα κλείσουμε σήμερα. Ξέρετε, όλοι μας παρακολουθούμε μονικά το εικονίδιο της Μπαταρίας στο κινητό μας. Πέφτει κάτω από 20 τα 100 και μας πιάνει πανικός. Ψάχνουμε απεγνωσμένα φορτιστή, όμως την επόμενη φορά που θα νιώσετε τα δικά σας εσωτερικά αποθέματα να αδειάζουν επικίνδυνα. Αναρωτηθείτε μήπως ήρθε η ώρα να αφήσετε το σύστημά σας να σβήσει εντελώς μόνο έτσι ίσως καταφέρει επιτέλους να κάνει μία πραγματική, ουσιαστική επανεκκίνηση.