Κατανοώντας το Πένθος: Η ψυχολογία της προσαρμογής στην απώλεια_Νάνσυ Ψημενάτου

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:20 Καλώς ήρθατε σε ένα ακόμη πίσω επεισόδιο του podcast ψυχολογία στο βλέμμα μέσα μας. Πέρα μιλάμε για ένα δύσκολο θέμα, το πένθος, ο θρήνος, η απώλεια είναι σήμερα στη ζωή μας πιο πολύ από ποτέ. Έχουμε συλλογικά τραύματα, έχουμε απώλειες και ατομικές και συλλογικές και έχω πολύ μεγάλη χαρά σήμερα που έχω δίπλα μου την Ψημενάτου, η οποία είναι πρόεδρος της ελληνικής εταιρείας συμβουλευτικής πένθους, πιστοποιημένη θανατολόγος και σύμβουλος πένθους.

01:02 Νάνσυ Καλησπέρα καλώς ήρθες σε ευχαριστώ πάρα πολύ που είσαι σήμερα μαζί μας. Καλησπέρα και από μένα σε ευχαριστώ πάρα πολύ για την πρόσκληση σου. Χαίρομαι πάρα πολύ που ξεκινάς με ένα δύσκολο θέμα γιατί είναι ένα δύσκολο θέμα και για αυτό χρειάζεται να μιλάμε για αυτό. Να πούμε ότι έτσι έχω το στο μυαλό μου ότι το πένθος εγώ το έχω ή έχει τόσα παρακλάδια πιστεύω που πραγματικά θα χρειαστεί να μιλήσουμε αρκετά για αυτό.

01:28 Ας ξεκινήσουμε όμως σήμερα κάπως λίγο να το προσεγγίσουμε λίγο να το δούμε με μία πιο γλυκιά ματιά θα θελα. Για τη ματιά του είναι δύσκολη, σκληρή. Πονετική ωραία το ξεκινάμε λοιπόν από αυτή τη γλυκιά ματιά, έτσι όπως την ορίζεις και για μένα γλυκιά ματιά στο πένθος σημαίνει να μην είμαι μόνιμο σε αυτό και να είναι δίπλα μου.

01:50 Όχι μόνο η οικογένεια και οι φίλοι μου, αλλά και η ευρύτερη κοινωνία. Γιατί το πένθος μεταξύ όλων των άλλων δεν είναι μόνο μια εσωτερική διαδικασία. Είναι μία κοινωνική εμπειρία και όταν τις αφαιρούμε αυτό το χαρακτήρα, τότε ξεκινάνε τα προβλήματα κοινωνική εμπειρία. Κοινωνική εμπειρία. Τι θα πει κοινωνική εμπειρία; Θα πει ότι όταν συμβαίνει μία σημαντική απώλεια στη ζωή ενός ανθρώπου, αν προσπαθήσει να τη διαχειριστεί μόνος του και να μην έχει βοήθεια από το κοινωνικό σύνολο, τότε όλο αυτό το κομμάτι μπορεί να επιφέρει πολλά προβλήματα στον ίδιο και στο περιβάλλον. Του το λες λίγο με την έννοια.

02:26 Προφανώς ότι πάντοτε έχουμε το πένθος λίγο ως μία απομονωμένη διαδικασία, δηλαδή ότι εγώ τώρα πενθό είμαι μόνος μου στο δικό μου κόσμο. Και σαν να μη θέλω και κανέναν άλλον και λίγο τοχουμε ταυτίσει και με τη μοναξιά. Ναι και παρόλο που πάρα πολλά κομμάτια των απωλειών και του πένθους και του Θρήνου, απαιτούνται να γίνουν μέσα στη μοναξιά, δεν μπορεί να γίνει εξ ολοκλήρου.

02:51 Άρα λοιπόν ταυτίζουμε την έννοια του πένθους με την απομόνωση, γιατί πολλές φορές ενώ δεν το έχουμε πραγματικά ανάγκη, μας απομονώνουν γύρω μας. Και ο λόγος που το κάνουν αυτό δεν είναι γιατί δεν μας αγαπούν ή δεν μας νοιάζονται, αλλά γιατί φοβούνται τα συναισθήματα που επιφέρει το πένθος. Μαρέσει όλο αυτό, έτσι όπως το ξεκινάμε να το τοποθετήσουμε έτσι στο τραπέζι θέλω λίγο να ξεκινήσουμε από την αρχή και να πούμε τι είναι το πένθος, τι σημαίνει δηλαδή να κατανοήσουμε τι χάνουμε, τι φέρνει το πένθος και πρώτα από όλα θαθελα να πω γιατί εξακολουθούμε να ψιθυρίζουμε όταν μιλάμε για το θάνατο και την απώλεια. Πίσω από κλειστές πόρτες μόνοι μας, όπως προείπαμε, γιατί ψιθυρίζουμε λοιπόν, θα πάμε ένα ταξίδι στο χρόνο. Αναγκαστικά και θα βάλω μέσα τη διάσταση των λέξεων για τη χρήση της γλώσσας που χρησιμοποιούμε στο πένθος. Είναι πάρα πολύ σημαντική πριν από περίπου 40 50 χρόνια, όταν οι άνθρωποι μιλάγανε για το θάνατο, χρησιμοποιούσαν τις λέξεις που αντιστοιχούσαν σε

03:56 αυτό το συμβάν. Άρα ακούγαμε τη λέξη θάνατος νεκρός. Μάλιστα, οι άνθρωποι οι οποίοι βοηθούσαν τελετουργικά του Θρήνου και των κηδειών ονομαζόν σαν νεκροθαύτες, καθώς διανύουμε τα χρόνια. Προχωράμε μπροστά ή πηγαίνοντας πίσω για να κάνω ένα μικρό λογοπαίγνιο. Αρχίζουμε και βλέπουμε ότι ο λόγος του πένθους αρχίζει και ωραιοποιείται.

04:18 Χρησιμοποιούμε λέξεις, κοιμήθηκε, έφυγε, ξεκουράστηκε και οι νεκροθάφτες γίνονται τελετάρχες με την ενδιάμεση παύση. Το ότι οι άνθρωποι αυτοί που προσφέρουν πάρα πολύ σημαντικές υπηρεσίες πηγαίνουν λίγο στο περιθώριο από το φόβο. Ότι αν πούμε τα πράγματα με το όνομά τους, πρόκειται να βλάψουμε. Όλη την κοινωνία και πολύ περισσότερο βέβαια τα παιδιά που είναι και ένα ευαίσθητο θέμα. Χρειάζεται να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους και επειδή έδειξες και τα παιδιά θασλα λίγο να μου πεις και σε αυτό την άποψή σου γιατί πολλές φορές λέμε και στα παιδιά που τα παιδιά γαλοχούνται με αυτές τις έννοιες, δηλαδή συνδιαμορφώνονται μαυτές τις έννοιες, τις ταπίνουνε και λέμε. Πήγε στον ουρανό.

05:05 Πήγε στον ουρανό. Κάποιος και τον ψάχνει το παιδί στον ουρανό. Τον ψάχνει στον ουρανό και δεν είναι μόνο. Παιδιά που χρειάζονται την αλήθεια και οι ενήλικες χρειάζονται την αλήθεια γιατί, όπως είπα και προηγουμένως, για να ξεκινήσει ο νους και ο εγκέφαλος τη διαδικασία του πένθους, χρειάζονται οι σωστές λέξεις. Όταν κάποιος έφυγε περιμένουμε να γυρίσει. Όταν κάποιος κοιμήθηκε περιμένουμε να ξυπνήσει. Όταν κάποιος πέθανε και εκεί όλη αυτή η ιστορία φαντάζει λίγο τρομακτική στα μάτια των ανθρώπων και πάλι θα το πάω στο κομμάτι που αφορούν τα παιδιά.

05:42 Υπάρχει μία τάση τα τελευταία χρόνια. Οι γονείς να αλλοιώνουν τα παραμύθια αφαιρώντας δύσκολες σκηνές, πιστεύοντας ότι με αυτό τον τρόπο βοηθούν τα παιδιά. Το πρόβλημα με αυτή την πρακτική είναι ότι απλά τα παιδιά γίνονται όλο και λιγότερο δυνατά και ανθεκτικά, γιατί δεν μπορούν να διαχειριστούν μέσα από την ασφάλεια που παρέχει ένα παραμύθι τα μεγάλα και τραυματικά γεγονότα της ζωής.

06:07 Αυτό το ακούμε όλο και πιο συχνά και το βλέπουμε νομίζω και στα. Περιστατικά και στα πάντα. Δεν μπορούνε να αντέξουν τη δυσκολία και καταρρέουν πολύ εύκολα. Αλήθεια είναι αυτό γιατί δυστυχώς τα παιδιά τους αφαιρούμε την ικανότητα διαχείρισης των δύσκολων γεγονότων και των απωλειών και ας μην πηγαίνουμε πάρα πολύ μακριά γιατί με ρώτησες τι είναι το πένθος; Να πούμε Λοιπόν ότι το πένθος είναι μία απάντηση απέναντι στις απώλειες της ζωής.

06:36 Το πένθος είναι μία εσωτερική διαδικασία. Για να μπορέσει να κοινοποιηθεί προς τα έξω προς τρίτους, χρειάζεται τη μετατροπή του σε θρήνο, άρα μπορεί να με βλέπετε. Αλλά δεν γνωρίζετε αν έχω απώλειες οι οποίες επιφέρουν πένθος παρά μόνο την ώρα και τη στιγμή που θα μου φτιάξετε έναν κατάλληλο χώρο να μοιραστώ το τι μου συμβαίνει; Πώς συμβαίνει αυτό; Δηλαδή εννοείς και στην διαδικασία της ταφής ή οτιδήποτε, αλλά και κάπου αλλού στο σπίτι; Βεβαίως, άρα χρειάζεται κάποιος να έχει το χώρο.

07:10 Ναι και ο χώρος είναι ποιο η άδεια που δίνουμε στους ανθρώπους για να πενθήσουν να μιλήσουμε παραδείγματα; Πεθαίνει ένας άνθρωπος μεγάλος σε ηλικία Εάν αυτός ο άνθρωπος είναι πάνω από 90. Αρχίζουμε και δηλώνουμε ότι αυτός ο άνθρωπος ήταν πλήρης ημερών, ακριβώς επειδή ήταν πλήρης ημερών, όμως το πιο πιθανό είναι ότι θα είχε μία γεμάτη ζωή από ανθρώπους και σχέσεις, οι οποίες θα κληθούν να τον πενθήσουν. Όταν όμως η κοινωνία βάζει μπροστά το πλήρη ημερών, αυτό που κάνει είναι σαν να λέει μην στεναχωριέσαι μη μιλάς για αυτό ξεκουρά.

07:48 Και ειδικά αν υπήρχε αρρώστια στη μέση και αν ο χώρος αυτός που χρειάζονται οι άνθρωποι για να θρηνήσουν τις απώλειες τους συρρικνώνεται, το ίδιο μπορεί να συμβεί και θεσμικά. Για παράδειγμα, η άδεια που δίνεται για το πένθος κυμαίνεται ανάμεσα σε 2 μέρες όταν αφορά το θάνατο συντρόφων ή 20 μέρες για το θάνατο ενός παιδιού. Τι συμβαίνει όμως στην περίπτωση που πεθαίνει; Ο καλύτερός μου φίλος; Δεν υπάρχει κάποια θεσμική αναγνώριση, ακόμα και αν εμείς είμαστε μαζί από τα 5 μας πρόνοια. Και όχι μόνο αυτό αν εγώ χρειάζομαι. Ένα μήνα ποιος μπορεί να το ορίσει ή και 2 δεν μπορώ να ανταπεξέλθω και να χειριστώ την ύπαρξή μου γιατί ήτανε τόσο τραυματική η απώλεια; Γιατί φαντάζομαι και ένα πράγμα που θέλω να θίξουμε είναι υπάρχει καταλληλότητα στο πόσος χρόνος απαιτείται για να πενθήσει ο κάθε άνθρωπος; Να πούμε ότι το πένθος πρώτα από όλα διαρκεί για πάντα να βγάλουμε τη διάσταση του χρόνου περισσότερο σαν εμένα σαν σύμβουλος πένθους. Το πιο σημαντικό κομμάτι δεν

08:52 είναι ο χρόνος που χρει. Ερχόμαστε εμείς οι άνθρωποι, αλλά εάν είμαστε λειτουργικοί ή όχι μέσα σε αυτό το χρόνο και ανέφερες πολύ σωστά και την έννοια των τραυματικών πενθών, γιατί υπάρχουν ξαφνικά γεγονότα τα οποία μπορεί να φέρουν τους ανθρώπους μπροστά σε πάρα πολύ δύσκολες και επιζήμιες καταστάσεις. Και τότε το πένθος αναβάλλεται.

09:14 Γιατί χρειάζεται η ανασυγκρότηση του Ψυχισμού; Άρα μιλάμε πρώτα για μία τραυματική εμπειρία, η οποία μετά από ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, εάν λάβει ο άνθρωπος στήριξη. Η αλήθεια από το περιβάλλον του, τότε θα μετατραπεί σε θρήνο. Πόσο χρόνο απαιτείται για αυτή τη διαδικασία για αυτήν την; Πορεία όταν μιλάμε για τραυματικά πένθη χωρίς να βάζουμε κουτάκια, έχουμε έναν ορίζοντα 2 ετών από κει.

09:40 Ξεκινάμε γιατί όταν η ζωή ενός ανθρώπων αποδογυρίζει για να μπορέσει ο ψυχισμός να επιστρέψει σε μία όχι πρωτύτερη κατάσταση, να αναδομηθεί και να μπορέσει να συμφιλιωθεί τρόπο την με τη νέα του πραγματικότητα, να ανακατασκευάσει μία νέα ταυτότητα, όλο αυτό θέλει χρόνο. Τα απένθητα οποία δεν είναι τραυματικά, είναι σαφώς λιγότερη διαδικασία προσαρμογής, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ο πόνος είναι λιγότερος. Άρα τα τραυματικά πένθη για να καταλάβω είναι ο θάνατος. Ο οποίος είναι ξαφνικός, είναι βίαιος. Για παράδειγμα ένα ατύχημα, ένα δυστύχημα, μία καρδιακή προσβολή που γίνεται.

10:23 Ξαφνικά δεν το περιμένεις, ενώ. Το διαφοροποιποιούμε σε σχέση με το ότι εγώ γνωρίζω ότι. Ο γονιός μου έχει μία ασθένεια και θα φύγει, είναι άλλος θρήνος. Ναι, είναι όχι άλλος θρήνος είναι ότι η διαδικασία ξεκινάει μέσα από την μεταβολή της πληροφορίας που έχω όχι ότι ξεκινάω να θρηνο εκ των προτέρων όπως πιστεύουν κάποιοι, σου λέει Ο γονιός μου ήταν άρρωστος και τον έχω πενθήσει.

10:51 Η πραγματικότητα είναι ότι πενθούμε κάποιον μόνο όταν πεθάνει. Μπορούμε να πενθούμε διαφορετικά τα κομμάτια μέσα στη διαδικασία της ασθένειας. Δεν είναι ο γονιός που γνώριζα. Έχει εκπτώσεις στις νοητικές του λειτουργίες και ούτω καθεξής. Αλλά σαφώς και έχω έναν βαθμό προετοιμασίας ως προς τη διαχείριση του Θρήνου όταν ο θάνατος δεν είναι ξαφνικός. Έχω λοιπόν το χρόνο να το καταλάβω. Λίγο να εξοικειωθώ με αυτή την έννοια ακόμη και με την ιδέα να το σκεφτώ το ότι πώς θα ήταν αν φύγει, οπότε λίγο αυτός ο χρόνος που λες που χρειάζεται μετά, αν κάποιος που όταν συμβαίνει ξαφνικά λίγο τον έχεις από πριν να το γνωρίζεις. Ναι, όχι ακριβώς να εξοικειωθώ με την ιδέα για το πώς θα ήταν, αλλά το πώς είναι τώρα και να μπορέσω να φτιάξω και εδώ μπαίνει το γιατί μιλάμε ακόμα ψιθυριστά για κάτι τόσο σπουδαίο να μπορέσω να φτιάξω τις συνθήκες. Να αποχαιρετήσω αυτόν τον άνθρωπο όσο τον έχω ακόμα εν ζωή κι όχι να κρύβω και να κρύβεται και εκείνος πίσω από ψεύτικα χαμόγελα και πίσω από

11:56 κατασκευασμένες αλήθειες. Βέβαια πίσω από όλο αυτό. Τι υπάρχει ο φόβος ότι αν ειπωθεί αλήθεια σε έναν άνθρωπο ο οποίος νοσεί ότι θα γίνει χειρότερα; Καμία μελέτη δεν έχει επιβεβαιώσει αυτό το εύρημα. Στην πραγματικότητα, όταν ειπωθεί η αλήθεια με έναν τρόπο σωστό και ορθό και αυτό ξεκινάει από τον τρόπο που για. Οι γιατροί επικοινωνούν κάποια πράγματα. Τότε όλη η οικογένεια μπορεί να αντέξει αυτό το δύσκολο συμβάν και να συσπειρωθούν και να είναι δίπλα ο ένας στον άλλον για να πουν αυτά που πρέπει να ειπωθούν. Άρα πολύ σημαντικό τα λόγια, οι λέξεις που είπες πολύ πολύ. Μου αρέσει αυτό που λες γιατί αυτό ισχύει σε όλη μας τη ζωή. Είναι το πώς θα πούμε κάτι.

12:39 Το ίδιο νόημα μπορεί να υπάρχει η ίδια κατάσταση, αλλά είναι. Πώς χρειάζεται να το ακούσουμε να το έτσι βάλουμε μέσα μας; Να πούμε λίγο και για τα άλλα 5 είναι το τραυματικό πένθος όπως αυτή η ξαφνική απώλεια που δεν έχω χρόνο να την επεξεργαστώ και τι άλλα Πένθη υπάρχουν είσαι; Έτοιμη Ναι ωραία λοιπόν έχουμε τα αναβαλλόμενα πένθη αναβαλλόμενα, αναβαλλόμενα, πάω πίσω, τα πάω πίσω Γιατί οι συνθήκες κάτω από τις οποίες ζώο, για παράδειγμα, να μιλήσουμε τώρα με όλα αυτά που συμβαίνουν με τον πόλεμο, Έτσι, ας πούμε, με ότι θα μιλήσουμε για τη χώρα μας σήμερα τώρα σήμερα.

13:15 Που γράφουμε έχουμε αυτή τη συνθήκη, υπάρχει μία. Πολύ. Ακριβώς αν λοιπόν αυτή την ώρα συμβεί μία σημαντική απώλεια στη ζωή μου και δεν θέλω να έχουμε στο μυαλό μας μόνο το θάνατο, γιατί εκεί πάει κυρίως στο μυαλό μας. Μπορεί να είναι ένας χωρισμός, μπορεί να είναι η αλλαγή μιας εργασίας ακριβώς επειδή οι κοινωνικές καταστάσεις μου παίρνουν αρκετή για να μπορέσω να διαχειριστώ το φόβο και το άγχος που μου προκαλεί η ιδέα ότι μπορεί να εμπλακούμε και εμείς στον πόλεμο, αλλά και το άγχος και ο φόβος για το τι συμβαίνει ευρύτερα μπορεί.

13:48 Έχουμε κάνει να βάλω αυτό το πένθος στην άκρη θα το αναβάλλω μέχρι να έρθει η ώρα να μπορώ να το επεξεργαστώ. Ένα άλλο παράδειγμα είναι μιας γυναίκας, η οποία για παράδειγμα είναι έγκυος και πεθαίνει ο σύντροφός της και όλοι της λένε, πρέπει να είσαι δυνατή για το παιδί. Αυτό είναι ένα άλλο παράδειγμα. Ναβαλλω μάλιστα.

14:08 Άρα δηλαδή οι συνθήκες δεν σε αφήνουν γιατί έχεις την πρακτική καθημερινή; Κατάσταση ακριβώς και βέβαια ορισμένες φορές το αναφαλλόμενο πένθος. Λόγω συνθηκών είναι και ένα πένθος που μπορεί να παγώσει μέσα στο χρόνο το παγωμένο πένθος. Γιατί οι συνθήκες πότε είναι κατάλληλες; Αυτό που είπαμε και στην αρχή μόνο όταν ένα σύνολο ανθρώπων μου κάνει χώρο και μου πει ότι τώρα είναι εντάξει να σε κρατήσουμε, γιατί το πένθος χρειάζεται κάποιος να μας κρατάει. Ποιος μπορεί να; Μας κρατήσει ιδανικά, ιδανικά, θα μας κράταγε η οικογένειά μας, η ευρύτερη μας οικογένεια και οι φίλοι μας. Ιδανικά θα πρέπει να μας κρατήσει, να μας κρατάνε οι θεσμοί.

14:54 Αυτό που είπαμε πριν ότι είναι πάρα πολύ σημαντικό να βάλουμε τη διάσταση των θεσμών, γιατί όταν δεν υπάρχει άδεια από τους θεσμούς, ότι το δικό μου πένθος είναι έγκυρο άρα και πως αυτό θα πραγματοποιηθεί όταν ο θεσμός μου πει δεν είναι μόνο οι 2 ή 5 ή 10 μέρες που σου δίνω άδεια λόγω του ρόλου που έχει κάποιος άνθρωπος στη ζωή σου, αλλά γιατί το πένθος σου είναι έγκυρο ανεξάρτητα πια ταμπέλα φέρει όλο αυτό λοιπόν.

15:21 Όταν γίνεται σε ένα μικροεπιπεδο επίπεδο μέσω επίπεδο και ο πενφών χρειάζεται ένα χωριό, όπως συνηθίζω πάντα να λέω για να πενθήσει. Το χωριό μπορεί να είναι ένας άνθρωπος, μία συνθήκη, μία ομάδα. Προτείνεται να είναι παραπάνω από ένας γιατί προτείνεται γιατί είναι πάρα πολύ μεγάλη δυναμική ή. Και ένα σύμβουλος δηλαδή, ή μπορεί να έχεις μία σειρά ανθρώπων που είναι ο καθένας, έχει το ρόλο του.

15:51 Προφανώς δε τι άλλη στήριξη παίρνεις από την οικογένεια ή ένα φίλο που πραγματικά σε καταλαβαίνει και δεν χρειάζεται να πεις πολλά και είναι αυτό που λέμε με νιώθει και διαφορετικά να στηρίζεις από έναν επαγγελματία που και εκεί θα. Όπως είναι κατάλληλο να τα ακούς, ειδικά όταν είναι εκπαιδευμένος. Ναι, εδώ λοιπόν πάλι έρχεται η διάσταση που με απασχολεί και για αυτό έφτιαξα και την ελληνική εταιρεία συμβουλευτικής πένθους.

16:16 Εδώ θα το χωρίσω σε 2 κομμάτια. Ο λόγος που υπάρχουν σήμερα οι σύμβουλοι; Πένθος σε όλο τον κόσμο είναι γιατί ακριβώς έχουμε αποτύχει ως κοινωνία να στηρίξουμε τους πενθούντες. Δεν θα χρειαζόμασταν εμείς παρά μόνο σε πολύ δύσκολα και βίαια πένθη. Μιλάμε και για το τραυματικό κομμάτι. Χρειάζεται σίγουρα παράλληλη στήριξη ένας άνθρωπος, αλλά για να μπω στη διαδικασία του πένθους και τη μετατροπή του σε θρήνο, στην πραγματικότητα ένας σύμβουλος πένθους δεν χρειάζεται όταν η κοινωνία κάνει τη βία τους και η κοινωνία κάνει τη δουλειά της.

16:53 Όταν μιλάει ανοιχτά για τις απώλειες, δημιουργεί τελετουργικά ώστε να μπορούν τα συναισθήματα αυτά να βρουν το χώρο τους και δεν ξεχνάει τους πενθούντες ή δεν τους βιάζει στο χρόνο. Αυτό που με ρώταγες πριν πόσους χρόνος, όσο. Όσους χρειάζεται χρειάζεται ο καθένας, αρκεί να είναι λειτουργικό το άτομο. Αυτή είναι η διαφορά. Όταν λέμε όμως η κοινωνία, η κοινωνία δεν είναι λίγο πολύ γενικό η κοινωνία είμαι εγώ.

17:18 Εσύ είναι οι άνθρωποι, δεν είναι. Αλήθεια είναι αυτό; Εμείς είμαστε μέρος του κοινωνικού συνόλου και το ζήτημα είναι ποιανού φωνή επικρατεί. Άρα λοιπόν, όταν υπάρχει το άγχος ότι όταν μιλάω για το πένθος και για το θάνατο ή για έναν χωρισμό βλάτο, άρα πρέπει να κρατάω τη σιωπή. Ή πρέπει να μιλάω χαμηλόφωνα; Όμως τι βλάπτω; Τι εννοείς λες όταν μιλάω για το θάνατο βλάπτω Αυτή; Αυτή η άποψη επικρατεί αυτή νομίζει το κοινωνικό σύνολο. Τι βλάφτεται, τι πειράζεται;

17:53 Αυτό λοιπόν που πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι είναι ότι όταν δούνε έναν άνθρωπο να είναι στεναχωρημένος ή σε δύσκολη κατάσταση, δεν μπορούν να αντέξουν το δικό τους συναίσθημα και απαιτούν από εκείνον να σταματήσεις το δικό τους συναίσθημα. Γιατί εκείνοι δεν αντέχουν. Δεν μπορούν να αντέξουν. Το δικό του συναίσθημα, δηλαδή ότι εγώ στεναχωριέμαι τώρα με αυτό που ακούς ζορίζομαι δεν τα αντέχω και αυτό που μου λες τώρα έτσι και δεν αντέχω να σε βλέπω και στεναχωρημένη είναι μία πράξη κατά την άποψη πολλών φροντίδας γιαυτό και υπάρχει βιασύνη του Έλα να τελειώνουμε τώρα σε περίπτωση που κάποιος όντως χρειάζεται την συνδρομή ενός επαγγελματία ψυχικής υγείας, είναι πάρα πολύ σημαντικό να αναζητήσει βοήθεια που εξειδικευμένους ανθρώπους στο πεδίο. Και αυτή για να μπορέσουν να βοηθήσουν, χρειάζονται να έχουνε κάποια επιμόρφωση στη συμβουλευτική πένθους ή και στο τραύμα.

18:46 Γι αυτό και πάντα ενθαρρύνω τους ανθρώπους όταν πάνε σε έναν επαγγελματία να τον ρωτάνε ποιες είναι οι σπουδές του, εάν ο ίδιος κάνει προσωπική θεραπεία, από πού εποπτεύεται, ποιο είναι το Σώμα το οποίο υπηρετεί τον κώδικα δεοντολογίας σημαντικά. Πράγματα σημαντικά τα λέμε γιατί τα ακούμε και πολλές φορές σε πολλές περιπτώσεις και δημόσια. Πριν είναι φροντίδα το να.

19:09 Ακούσω το μόνο σου, ακριβώς θέλεις λίγο να μας πεις. Είναι μια πράξη φροντίδας να αντέξω και να κάνω χώρο για τα δύσκολα και επώδυνα συναισθήματα των άλλων ανθρώπων που περνούν δυσκολίες και αλλαγές και να μη νομίζω ότι η φροντίδα σημαίνει να αλλάξω τον τρόπο που αισθάνεται κάποιος. Έχουμε ένα πολύ ωραίο ρητό στο χώρο μας που λέει ότι το να νιώθεις καλά δεν είναι το θέμα, το να γίνεσαι καλά είναι το θέμα και αυτό ορισμένες φορές περνάει από το να μη νιώθεις καλά.

19:41 Ναι, είναι αυτός ο χρόνος που απαιτείται να μείνω στο δύσκολο συναίσθημα, ακριβώς να μη φύγω γιατί τι γίνεται και πολλοί άνθρωποι δεν φεύγουν από αυτό. Αυτό που λες εσύ Έλα τώρα μην κάνεις έτσι έλα πένθη σε, αισθάνεσαι. Ακριβώς. Αυτό είναι και βίαιο, δεν είναι. Πολύ βίαιο και επιφέρει τραύμα ξανά ξανά γιατί οι άνθρωποι κατά κύριο λόγο παίρνουνε τηλέφωνο όταν θα μιλήσω για μένα τώρα με παίρνουν τηλέφωνο και μου λένε κάτι, δεν κάνω καλά.

20:10 Όλοι μου λένε ότι πρέπει να. Το έχω ξεπεράσει και όταν ρωτάω πόσος καιρός έχει περάσει από το πένθος, ακούω 2 μήνες, 3 μήνες, 6 μήνες. Δεν γίνεται να ξεπεράσω τίποτα ούτε σε 10 χρόνια. Αυτό που μπορώ να κάνω όμως είναι να συμφιλιωθώ με την ιδέα και εγώ και γύρω μου ότι απέναντι σε σημαντικές απώλειες χρειάζεται να ανοιχτό στην ιδέα του πενθό αλλαζώ ταυτόχρονα. Γιατί και το να βουτηχτώ μέσα στο θρήνο και να αποκοπό τελείως από τη ζωή και να απομονωθώ;

20:47 Είναι η άλλη πλευρά η οποία και αυτή επιφέρει πάρα πολλά προβλήματα στους ανθρώπους. Άρα από το φόβο μήπως εκθέσω; Τον αγαπημένο μου την αγαπημένη μου σε μια καταιγίδα συναισθημάτων που δεν μπορώ να διαχειριστώ. Αυτό που κάνω είναι να αποκόπτω την την οποία συζήτηση λέγοντας έχει περάσει ο καιρός προχώρα κανα άλλο παιδί αν έχει πεθάνει ένα παιδί μικρός σε ηλικία ή αυτό βλέπουμε πολύ συχνά γυναίκες οι οποίες έχουν διακοπεί η εγκυμοσύνη σε αποβολές που αυτά είναι στην κατηγορία τα απαγορευμένα πένθη που λέγαμε πριν. Δεν το είπαμε αυτό, ας το πούμε και βεβαίως είχαμε με. Στην κατηγορία των.

21:29 Είναι των αναβαλλόμενων. Ναι, είναι τα αναβαλλόμενα, είναι τα απαγορευμένα πένθη και γιατί λέγονται απαγορευμένα; Γιατί πάλι εδώ μπαίνει η κοινωνία που λέει για παράδειγμα μία γυναίκα αποφασίζει και τους δικούς της λόγους να κάνει διακοπή στην εγκυμοσύνη της. Πού να πάει να το μοιραστεί αυτό κατευθείαν θα γίνει το εσύ το Επέλεξες; Τι μιλάς; Από την άλλη πλευρά, ένα πένθος το οποίο συχνά βλέπουμε ως απαγορευμένο, είναι άτομα τα οποία διατηρούν σχέ.

21:59 Με άτομα του ίδιου φύλου, η ΛΟΑΤ και Κοινότητα για παράδειγμα, είναι γεμάτη από απαγορευμένα πένθι και στερείται των δικαιωμάτων της να πένσει τραυματιζόμαστε και τραυματίζονται κυρίως οι άνθρωποι όταν έχουμε απαγορευμένα πένθι μέσα από τη σιωπή που επιβάλλεται; Είναι σαν να μην επιτρέπεται να πενθήσω. Υπάρχει μια άλλη κατηγορία πενφών που θα φέρω είναι τα αόρατα πένθι τα, αόρατα, αόρατα και ας δούμε μία κατηγορία. Τα αδέρφια γιατί εμείς στην λέμε τα αδέλφια τους αόρατους πενθούντες.

22:35 Για ποιο λόγο όταν πεθαίνει ο αδελφός μου, όλοι θα μου πουν πρόσεχε τώρα τους γονείς σου, άρα το δικό μου πένθος πάλι πάει 10 βήματα πίσω Δεν υπάρχει γιατί εγώ πρέπει οφείλω να προσέξω τους γονείς μου. Υπάρχει το μεταμφιεσμένο πένθος, το απών πένθος θα έπρεπε να κάνουμε διαφορετικά podcast για κάθε ένα από αυτά τα πολύ μεγάλη χαρά.

22:59 Όποτε έχεις χρόνο πραγματικά έχουμε βρει εδώ και τον υπέροχο χώρο εδώ στα γραφεία της ελληνικής εταιρείας συμβουλευτικής πένθους. Πραγματικά είναι πολύ βοηθητικά όλα αυτά που μας λες και να τώρα τα βάζω στο μυαλό μου και εγώ και τα ακούω και λέω πόσο πραγματικά πως αυτό που μου είπε στην αρχή Κρατιέσαι πόσα είναι ΠΕΣ μου λίγο ξανά λοιπόν να πούμε για αυτό πώς το είπες το το; Συγκρουσιακό για παράδειγμα.

23:22 Πολύ ενδιαφέρουσα, έτσι κατάσταση, ας πούμε για παράδειγμα ότι έχω έναν γονέα ο οποίος νοσεί από μία διαταραχή. Θα μπορούσα να είναι ένας γονέας ο οποίος έχει ναρκισσιστική διαταραχή. Αδελφός ή αδελφή ο οποίος έχει θέματα που αφορούν τον εθισμό. Εάν λοιπόν συμβεί ο θάνατος σε αυτές και άλλες τέτοιες κατηγορίες, ενώ στο πένθος το συγχώρησέ μου, την έκφραση, το απλό υπάρχει κατά κύριο λόγο η θλίψη ως το συναίσθημα που περιμένουμε να δούμε στο συγκρουσιακό πένθος. Πρέπει να πατήσω μία παύση και να εξετάσω ολόκληρη τη σχέση που είχα με τον άνθρωπο που πέθανε, που μέσα εκεί υπάρχουνε προβλήματα.

24:03 Κακοποίησης πάρα πολλές φορές, άρα ένα πένθος για μία τέτοια κατηγορία ανθρώπων θα επιφέρει πάρα πολύ σκέψη και θα επιφέρει έναν επαναπροσδιορισμό της ταυτότητας μου που θα με κάνει το πένθος μου για την απώλεια μου να πάει δύο βήματα πίσω γιατί προηγείται η επεξεργασία της σχέσης και εκεί ναι, ένας ειδικός στην ψυχική υγεία είναι απόλυτα απαραίτητος για να συμβεί κάτι τέτοιο. Πετάξει τώρα; Αυτά είναι τόσο σύνθετες καταστάσεις και έχουνε παρακλάδια αυτό που λες το πώς πρέπει να φερθώ, πώς πρέπει να αισθανθώ τι πρέπει να κάνω στην καθημερινότητα; Αν πρέπει να σταθώ στα παιδιά μου; Ναι, τόσοι πολλοί παράγοντες να είναι πραγματικά ξέρεις και κρίνουμε αυτό που λες το εύκολο να πούμε κάτι πραγματικά δεν πρέπει να μιλήσουμε. Ακριβώς γιατί όταν κάποιος μου λέει Μωρέ πατέρας σου ήτανε μάνα σου ήταν και εκεί.

24:57 Εγώ βρίσκομαι πάλι μόνη μου πάλι εγώ θα φέρω τη δουλειά της κοινωνίας έτσι, η οποία πολλές φορές πρόχειρα κατασκευάζει συμπεράσματα. Άρα λοιπόν εγώ θα μπερδευτώ και θα πω ναι μάνα μου ήτανε μήπως δεν πρέπει να τα σκέφτομαι όλα αυτά; Μπορεί να έχω ενοχές. Όλα αυτά λοιπόν θα επιφέρουν αρκετά θέματα στο μέλλον μέσα σε όλη αυτή τη διαδικασία που περιγράφεις, το σώμα βάλλεται από ότι καταλαβαίνω, δηλαδή λες.

25:23 Σώμα πνεύμα διάφορα, οπότε υπάρχει λίγο και το Σώμα. Σε αυτή τη διαδικασία θα θελα λίγο να μου πεις πού αποθηκεύεται το πένθος στο Σώμα. Ωραία ερώτηση, αυτή και έχει πολλά επίπεδα απαντήσεων. Παραδοσιακά μπορούμε να πούμε ότι εάν μιλάμε για τη θλίψη ωραία, γιατί συνδέομαι πάρα πολύ εύκολα το πένθος με τη θλίψη, το πένθος αποθηκεύεται στο στήθος.

25:49 Όμως, δεν μπορούμε πάντα να πιστεύουμε ότι ένα πένθος αφορά τη θλίψη και μόνο. Γιατί όπως είπαμε, περιέχει όλα τα συναισθήματα, άρα μπορεί να έχω μεγάλο στρες και να με χτυπήσει το στομάχι. Μπορεί να έχω πάρα πολλές ευθύνες και να έχω πρόβλημα στους ώμους. Αποθηκεύεται όπου έχω ευαλωτότητα, αποθηκεύεται εκεί που το συναίσθημα έχει περισσότερη ευαλωτότητα.

26:12 Αυτή είναι η φράση που μπορώ να πω και βέβαια πολλές φορές το Σώμα είναι αυτό που θα με οδηγήσει σε έναν γιατρό. Και αν ένας γιατρός πάρει ένα ιστορικό και ερωτήσει για τις απώλειες και τι έχει συμβεί; Αυτός είναι που θα με στείλει και σε έναν άνθρωπο για να μπορέσω να το δουλέψω. Βέβαια, οι γιατροί ακριβώς επειδή το δικό τους εργαλείο είναι ιατρική, συνήθως θέλουνε απευθείας σε ψυχιάτρους, πράγμα το οποίο μπορεί να είναι, αλλά μπορεί και να μην είναι απαραίτητο. Άρα; Λοιπόν, υπάρχει αυτή η ένταση, η πίεση, το στρες, ΠΕΣ το όπως θέλεις.

26:44 Το άγχος, το οποίο αποθηκεύεται σε διάφορα κομμάτια του Σώματος και σωματοποιείται η διαδικασία αυτή. Το να. Καταλάβω τι συμβαίνει με το Σώμα μου να το ακούσω κιόλας και μετά να μπορέσω πάλι να διαχειριστώ όλη αυτή την κατάσταση από την εμπειρία σου πόσο εύκολη είναι και τι χρειάζεται. Πάλι θα πω το να νιώσω καλύτερα. Δεν είναι το θέμα. Με ποια έννοια το εννοώ αυτό;

27:10 Ούτε και το να είμαι μονίμως χειρότερα είναι το θέμα μας. Είναι του να μπορέσω να ζήσω τη ζωή μου ενσωματώνοντας την απώλεια, να συμφιλιωθώ με την καινούργια πραγματικότητα. Να φτιάξω μία καινούργια ταυτότητα χωρίς τον άνθρωπο. Την κατάσταση που υπήρχε πριν στη ζωή μου και αν όλα αυτά τα κάνω, εάν με έβλεπαν τώρα οι άνθρωποι που οι ακροατές σου θα έκανα εισαγωγικά με τα χέρια μου να μπορέσω να νιώσω καλά κάνοντας χώρο για τις πολλές στιγμές που δεν θα νιώθω.

27:44 Καλά πώς θα βρω τη δύναμη να αντέξω αυτό που συμβαίνει να το εντάξω στη ζωή μου ώστε να φύγουν αυτά τα συμπτώματα και όχι να γίνω καλά την άλλη μέρα, αλλά να καταλάβω τι χρειάζεται να κάνω; Που λες να μείνω; Η δύναμη για μένα χριστίνα είναι αποτέλεσμα, δεν είναι βρίσκω τη δύναμη και κάνω κάτι. Είναι κάνω κάτι και βρίσκω τη δύναμη.

28:06 Και εδώ λοιπόν τι χρειάζεται; Χρειάζεται να μάθω να με φροντίζω. Άρα βλέπω ότι πονάει το Σώμα μου, ας πάω κάπου, ας το ακούσω πάντα. Εδώ έχουμε στο μυαλό μας τουλάχιστον εγώ να μιλάω σε πρώτο πρόσωπο. Έχω στο μυαλό μου ότι όλα αυτά που λέμε δεν είναι εύκολα για όλους, ακριβώς μπορεί κάποιοι άνθρωποι να μην μπορούν να έχουν καν την οικονομική δυνατότητα.

28:28 Μόνο σε συμβούλους πένθους να πάνε και σε ένα γιατρό, γι αυτό και φέρνω πάλι το κομμάτι της οικογένειας της ευρύτερης οικογένειας και των φίλων. Γιατί όταν υπάρχουν αυτοί οι άνθρωποι και άρα με προστατεύουν και άρα με φροντίζουν, θυμήσου λίγο στα παλιότερα χρόνια πηγαίναμε φαγητό στους ανθρώπους που πενθούσαν τους φροντίζαμε ένα ολόκληρο χωριό, φρόντιζε έναν άνθρωπο που πενθούσε και την οικογένειά του.

28:51 Σήμερα όλη αυτή η διαδικασία γίνεται μοναχικά με το στίγμα ότι εξ ορισμού το κάνω λάθος. Υπάρχει τυραννία. Όπως πολύ αλυσνάτε αναφέρουν και ότι πρέπει να είμαστε χαρούμενοι να τα ξεπερνάμε όλα και πολύ κράτησε. Και πρέπει να πάμε κόντρα. Σε όλα αυτά και όχι μόνο αυτό υπάρχει και το ο χώρος που δεν υπάρχει σήμερα, γιατί είμαστε τόσο σε μία βιαστική κοινωνία που όλα γίνονται τόσο γρήγορα.

29:18 Όλη αυτή η βιασύνη. Δεν δίνει χώρο, δεν δίνει και όχι μόνο δεν δίνει χώρο, φέρνει επιπρόσθετα μπελάδες. Ναι, γιατί σε κάνει να νιώθεις ότι το κάνεις; Λάθος χρειάζεται να δώσουμε το χώρο στη φροντίδα και αυτό φαντάζομαι θα ξεκινήσει πρώτα από όλα από μας τους ίδιους, δηλαδή αυτό σε τον καλύτερο γιατρό να πας τον πιο ειδικό να πας αν εγώ θα καταλάβω ότι χρειάζομαι να με φροντίσω. Να.

29:46 Μου μιλήσω να μου δώσω την άδεια να. Μου δώσω την άδεια αυτό. Ξέρεις στην βιβλιογραφία μας έχουμε 2 κατηγορίες πενθούν είναι η οργανωτική πενθούντες και η διαισθητική πενθούντες. Την περιγράφουν λοιπόν με αυτό οι οργανωτικοί πενθούντες είναι οι άνθρωποι που έπειτα από μία σημαντική απώλεια θα αρχίσουν να σκέφτονται με πρακτικό τρόπο για το πώς να οργανώσουν αυτό που έχουν μπροστά τους, είτε είναι η διάγνωση μιας ασθένειας, είτε είναι μία κηδεία.

30:14 Είναι ένας χωρισμός. Οι άνθρωποι αυτοί εξ ορισμού κάποια στιγμή θα βρεθούνε στο γιατρό γιατί θα έχουνε το Σώμα. Θα κρασάρει αν μου επιτρέπεται η έκφραση και με αυτό τον τρόπο. Θα μπουν στη διαδικασία ή δεν θα μπουν και θα αγνοήσουν να φροντιστούν η φροντίδα σήμερα με έναν περίεργο τρόπο, ειδικά για τους ανθρώπους που έχουν έναν οργανωτικό τρόπο στο πένθος, πάρα πολλές φορές περνάει μέσα από τη χρήση αλκοόλ.

30:40 Μεγάλες ποσότητες φαγητού. Ωραία. Γιατί γιατί το άγχος είναι τόσο τεράστιο και το στρες τόσο μεγάλο που χρειάζονται αυτοί οι άνθρωποι να κατευνάσουν τα δύσκολα συναισθήματα; Από την άλλη πλευρά έχουμε τους διαισθητικούς πριντες που είναι οι άνθρωποι, οι άνθρωποι που όταν υπάρχουν. Και αλλαγές μπαίνουν κατευθείαν στο συναισθηματικό μέρος της διαδικασίας.

31:03 Έχουν την ανάγκη να μιλάνε πολύ συχνά και με πολλές λεπτομέρειες, σε αντίθεση με τους οργανωτικούς που είναι 1, 2, 3. Πάμε αυτοί οι άνθρωποι λοιπόν μιλάνε συχνά πυκνά για τα πράγματα τα οποία έχουν συμβεί με σκοπό να κατανοήσουν και να μεταβολήσουν την πραγματικότητα, αποσύρονται και έχει πάρα πολύ ενδιαφέρον ότι η οργανωτική και διαισθητική συνήθως είναι παντρεμένη μεταξύ τους.

31:27 Ή διατηρούν σχέσεις μεταξύ; Τι εννοείς ότι η μία πλευρά με κάποιον τρόπο θα βρεθεί δίπλα στην άλλη και αυτό μπορεί να φέρει μπελάδες μέσα σε ένα ζευγάρι ή μέσα σε ένα οικογενειακό; Σύστημα γιατί αν ο ένας είναι οργανωτικός και ο άλλος διαισθητικός, εκεί θα γίνει ακριβώς όχι κόντρα, αλλά μία και κόντε έλα Μωρέ, τι κάνεις έτσι ακριβώς ακριβώς, οπότε και εκεί πάλι δημιουργείται μεταξύ των ανθρώπων που είναι σε ένα κοινό πένθος ακριβώς.

31:57 Ζήτημα γιατί ο καθένας δίνει το χώρο και από τη φροντίδα; Τέλος πάντων, όπως την εννοεί αυτός με το δικό του τρόπο. Ακριβώς και οι 2 βέβαια να πούμε κάτι ευχάριστο. Το ευχάριστο είναι ότι κανένας άνθρωπος δεν είναι στη μία ή στην άλλη πλευρά και οργανωτικός κάποια στιγμή θα κάνει χώρο για το συναίσθημά του και ο διαισθητικός θα πρέπει να κάνει χώρο για το κομμάτι, το πρακτικό και αυτό είναι πάρα πολύ ωραίο.

32:20 Γιατί αν πηγαίναμε στα άκρα θα είχαμε σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα. Η κατανόηση είναι το θέμα να καταλάβουμε τελικά για να αρχίσουμε να περνάμε και λίγο στη λύση, γιατί τόση ώρα περιγράφουμε το πρόβλημα; Η λύση λοιπόν, ποια είναι αυτό; Το να κάνω χώρο για το δικό σου τρόπο; Να κάνεις χώρο για το δικό μου τρόπο και να έρθουμε κοντά απέναντι σε μία αδιανόητα δύσκολη στιγμή της ζωής, χωρίς το άγχος του χρόνου, κάτι να τελειώνει και πάλι αυτό που θέλω να κρατήσουν οι ακροατές είναι αντί να ρωτάνε πόσο θα κρατήσει, είναι να ρωτάνε ή με λειτουργική λειτουργικός απέναντι σε αυτό που μου συμβαίνει και αν η απάντηση είναι όχι, να μην φτωθούν με ενοχές κάτι τέτοιο, αλλά να ζητήσουν βοήθεια και στήριξη. Μου έρχεται στο μυαλό, είπες ενοχές. Και είπες πριν κάτι και για την ενοχή της χαράς, δηλαδή ότι κάποιος από το περιβάλλον, όπως είπες ή φίλος ή οτιδήποτε που θα σου πει έλα τώρα.

33:21 Είναι χαρούμενος αυτός έγινε κάτι και λες καλά χαίρεσαι εσύ τώρα πώς χαίρεσαι; Η ενοχή της χαράς Λοιπόν και θέλω λίγο να μας πεις γιατί νιώθουμε προδότες όταν γελάμε; Για πρώτη φορά μετά από μια απώλεια. Να λοιπόν τώρα πάλι το μπέρδεμα από τη μία οι περισσότεροι άνθρωποι λένε Έλα προχώρα. Η ζωή συνεχίζεται και από την άλλη την ώρα που εγώ συνδέομαι με τη ζωή που συνεχίζεται. Μπορεί να υπάρξει κριτική από το περιβάλλον μου και η αυτοκριτική μου μπορεί να είναι ακριβώς εστιασμένη πάνω στο ότι ο κ. Εγώ τώρα πραγματικά αγάπησα για να νιώθω αυτά τα οποία νιώθω και να συνδέομαι με τη ζωή.

34:02 Μήπως όντως προ. Η απάντηση είναι όχι, δεν προδδώ ωραία σε καμία περίπτωση και δεν προδίδω. Όμως να το. Πούμε γιατί το πένθος εμπεριέχει όλα τα συναισθήματα και δεν γίνεται σε κενό αέρος δεν σταματάει η ζωή επειδή εγώ πενθώ, παρόλο που θα το θελα και μπορεί να μοιάζει απέναντι σε σημαντικά πένθη της ζωής. Σταματάει, δεν σταματάει η ζωή συμβαίνει άρα πεθαίνει εμένα για παράδειγμα ο πατέρας μου, αλλά ταυτόχρονα ο γιος μου.

34:33 Πηγαίνει για ένα μεταπτυχιακό και είναι ένα χαρούμενο συμβάν. Μη δώσει ο χώρος σε αυτό δεν θα με κατακλύσει χαρά σαν να μην υπήρχε πριν ο θάνατος του πατέρα μου, αλλά θα συνδεθώ με τη χαρά. Και καθώς θα προχωράω και θα εξελίσσομαι και θα μεγαλώνω, θα συμφιλιώνω με την καινούργια μου πραγματικότητα. Η χαρά θα ξαναγίνει μέρος. Η ζωή είναι πολύ πιο μεγάλη από μας. Χριστίνα πρέπει να της αντισταθούμε πάρα πολύ για να μην γίνουμε πάλι μέρος της παρέα με το πένθος. Μας όμως το είπες με πολύ ωραίο παράδειγμα γιατί το έχουμε ακούσει και πολλές φορές ακόμη και πρόσφατα τώρα σε ανθρώπους, ας πούμε στα Τέμπη που έχουν χάσει τα παιδιά τους και κάποιοι χαμογελάνε λέει όλους κοίταξε τη, κοίταξε τον χαμογελάει έτσι κοίταξε τον βγαίνει μίλα.

35:17 Λες και δεν θαπρεπε να το κάνει αυτό ή δεν θαπρεπε να βρει το φως αυτό στη ζωής σαν να πρέπει αυτό που λες. Να είναι μόνιμα θρημένος. Μένει και αυτό τον κάνει τι; Καλύτερο Ναι το είναι υποτίθεται ότι το να υποφέρουμε συνέχεια για κάποιους σημαίνει απόδειξη αγάπης ή απόδειξη σχέσης ή σύνδεσης πραγματοποιού και δεν ισχύει.

35:40 Άρα έχουμε βάλει απότι καταλαβαίνω μία ταυτότητα στο φέθος. Έχουμε βάλει πολλές ταυτότητες στο πένθος. Στο Θεό ναι και βέβαια να προσθέσουμε ότι επειδή επαναλαμβάνω αρκετά συχνά ότι το πένθος και η διαδικασία αυτή εμπεριέχει όλα τα συναισθήματα, θα μπω σε κατάσταση θλίψης. Θα έχω ενοχή. Θα θυμώσω που είναι πολύ κοινό χαρακτηριστικό.

36:05 Υπάρχουν άνθρωποι που το πρώτο κυρίαρχο με το οποίο συνδέονται δεν είναι η θλίψη, είναι ο θυμός. Έχει παρατηρηθεί και από την εμπειρία και από τη βιβλιογραφία εάν υπάρχει μία. Όχι είναι όλα σχετικά, αλλά δεν. Είναι ότι πρώτα έρχεται, ξέρω γω η. Θλίψη μετά ο θυμός όχι, δεν υπάρχει κάποια διαδικασία και ήρθε η παλιότερα και εξακολουθεί.

36:27 Και υπάρχει με κάποιο τρόπο στη βιβλιογραφία σαν να περιγράφουμε λίγο τα λεγόμενα στάδια του πένθους που σου λέει πρώτα υπήρχε το σοκ μετά ο θυμός μετά ή κατάθλιψη, η διαπραγμάτευση και η αποδοχή και άρχισε να δομείται μία συνθήκη ότι πρέπει να τα περάσω με τη σειρά όλα αυτά. Δυστυχώς ή ευτυχώς το πένθος είναι μια άναρχη διαδικασία.

36:50 Όλα αυτά θα υπάρξουν, δεν θα υπάρξουν με καμία γραμμικότητα και δεν μπορούμε να τα απαιτούμε ούτε καν σαν επαγγελματίες της ψυχικής υγείας να βλέπουμε με έναν άνθρωπο με τον οποίο δουλεύουμε, ότι α τώρα είναι στο στάδιο του θυμού ή τώρα είναι στο στάδιο της θλίψης. Το πένθος δεν έχει στάδιο, είναι μία άναρχη διαδικασία είναι. Αυτό που είπες και καλό είναι να το πούμε να το ξανακούσουμε ακόμη και εγώ μου κάνει πολύ καλό τώρα αυτό που ακούγεται πραγματικά ο καθένας έχει το δικό του δρόμο και το δικό του τρόπο.

37:20 Στα συναισθήματα, στη συγχώρεση, στη συγγνώμη, στην απώλεια, στο θρήνο. Έχει το δικό του βηματισμό, όπως είναι ο καθένας με την προσωπικότητά του. Μου πάτησε κουμπάκι με την έννοια της. Συγχώρεσης θέλω να σου πω η έννοια της συγχώρεσης είναι βαθιά παρεξηγημένη. Κατά πρώτον δεν νοείται η συγχώρεση. Αν κάποιος δεν μας τη ζητήσει δεν μπορώ να συγχωρέσω κάποιον εάν πρώτα κάποιος δεν μου έχει πει με συγχωρείς. Αλλιώς πηγαίνουμε στον καθολικισμό και μοιράζουμε συγχωρώ χάρτια και σε καμία περίπτωση ειδικά τον τελευταίο καιρό.

37:53 Έχει γίνει μια έρευνα η οποία λέει ότι το να συγχωρέσεις γρήγορα και πρόχειρα μπορεί να επιφέρει βαθιά προβλήματα και μπελάδες σε βάθος δεκαπενταετίας. Το πρόβλημα λοιπόν με τη συγχώρεση είναι ότι αν πιάσουμε την ετυμολογία της είναι ότι κάνω χώρο μέσα μου και καλά θα κάνω να κάνω χώρο μέσα μου, αλλά κάνω χώρο για μέσα μου.

38:12 Για μένα, όχι για τον άλλον. Μεγαλώνω δηλαδή γύρω από αυτό. Άρα ναι. Η συγχώρεση για να πενθήσει κάποιος ακόμα και μία βαθιά κακοποιητική σχέση δεν είναι απαραίτητη. Και δεν πρέπει να μπαίνει σαν συνθήκη για να το θεωρούμε ως απόδειξη ότι κάποιος πάει καλύτερα. Όχι, αλλά εννοείς ότι θα μπορούσε. Να μην συγχωρήσει κάποιος που είχε μία κακοποιητική διαδικασία ακριβώς γιατί να συγχωρέσει; Τι του; Ζητήθηκε κάτι ή δεν έχει κάνει ακόμη χώρο; Ακριβώς μπορεί να κάνει κάποια στιγμή, αλλά τώρα δεν θέλει να πάει.

38:45 Ακόμη και αυτό είναι αποδεκτό. Υπάρχει χριστίνα η λέξη; Ασυγχώρητο και πρέπει να της δώσουμε τη θέση που της αξίζει γιατί κάποια πράγματα είναι ασυγχώρητα. Για μένα η λέξη που έχει αντικαταστήσει την δική μου επαγγελματική εμπειρία, γιατί ασχολούμαι πάρα πολλά χρόνια με το πένθος και αν με άκουγες σε άλλα podcast θα μίλαγα για τα στάδια του πένθους του. Εγώ ακριβώς λοιπόν, επειδή προχωράμε και εξελισσόμαστε στη συμβουλευτική και στη θεραπεία του πένθους, η λέξη που χρησιμοποιείται σήμερα και αντικαθιστά τη λέξη την παλιότερη, την αποδοχή είναι η λέξη συμφιλίωση. Συμφιλιώνουμε με την ιστορία ζωής μου και με το πένθος μου περιοχή συμφιλίωση πολύ.

39:25 Ωραία λέξη και αυτή ξέρεις. Τώρα σκέφτομαι είπες πριν; Για τους ανθρώπους λίγο και το κοινωνικό περίγυρο που θέλω λίγο να σταθούμε τι θα μπορούσαμε να κάνουμε με τους ανθρώπους που θέλουν το καλό μας κάνω και εγώ αυτό το. Μας ακούνε τα εισαγωγικά που έκανες πριν που θέλουν το καλό μας, αλλά μας πιέζουν να χαμογελάσουμε.

39:45 Τι μπορούμε να κάνουμε; Δεν μας πιέζουνε μόνο να. Χαμογελάσουμε μας πιέζουμε να βγάλουμε τα μαύρα, παρόλο που η ψυχή μας το έχει ανάγκη μας πιέζουνε να πετάξουν πράγματα τα οποία εμείς ακόμα τα χρειαζόμαστε. Μας πιέζουν για πάρα πολλά πράγματα. Τι μπορούμε λοιπόν να κάνουμε; Δεν αρέσει σε πολύ κόσμο Αυτή η έκφραση που χρησιμοποιώ. Τι χρησιμοποιώ πολύ όμως ανοιχτά χρειάζεται να εκπαιδεύσουμε τους ανθρώπους, να μας ακούν και αυτό θα γίνει βάζοντας όρια και η αλήθεια είναι ότι ακριβώς σε περιόδους μεγάλων απωλειών και άρα αλλαγών και άρα πένθους πέφτει η ανοχή μας και πάρα πολλές φορές πράγματα τα οποία άντέχαμε το σύστημά μας. Τα κλωτσάει είτε συμβεί αυθόρμητα, είτε πρέπει να πιεστούμε να τα κάνουμε αυτό που. Χρειάζεται να ζητήσουμε και να απαιτήσουμε από τους ανθρώπους που μας αγαπάνε είναι να μην έχουν άποψη για το πώς θα πενίσουμε το μόνο πράγμα που χρειάζεται να έχουμε στο μυαλό μας για το πένθος είναι ότι δεν πρέπει ο τρόπος με τον οποίο εγώ πενθό να βλάπτει εμένα ή κάποιον

40:46 άλλον άνθρωπο. Όλα τα υπόλοιπα είναι θεμιτά, χρειάζεται μας λες να μιλήσουμε. Σε αυτόν τον άνθρωπο, όποιος και να είναι αυτός και να του πούμε ότι θα ήθελα να μου δώσεις το χώρο και τον τρόπο να πενίσουμε το δικό μου τρόπο σαν να το διεκδικήσουμε ακριβώς ακριβώς. Δικό μας θέμα είναι, βεβαίως τοποθέτηση, ναι, αλλά πάλι αυτό το ότι είναι δικό μας το θέμα έρχεται πάλι σε συνάρτηση με το γεγονός ότι έχει φτάσει να έχει γίνει κάτι δικό μας. Γιατί το σύνολο των ανθρώπων έχει πάει από την άλλη πλευρά, θέλω να φέρω κάτι ως ελληνική εταιρεία συμβουλευτικής πένθος και παρέα με την άμ και μαθήματα ζωής, η οποία επίσης δραστηριοποιείται στο πένθος.

41:25 Κάνουμε πάρα πολύ συχνά επιμορφώσεις σε δασκάλους και εκπαιδευτικούς για το πώς να διαχειρίζονται το. Στην τάξη, τι μας λένε άλλο Podcast Αυτό άλλο τι μας λένε συχνά πυκνά. Εμείς υποστηρίζουμε όλα αυτά που λέμε και εδώ να μιλάμε ανοιχτά, να δημιουργούμε χώρο μέσα στις τάξεις για το πένθος, να διαβάζουμε κείμενα όταν υπάρχει ένας θάνατος μαθητή ή γονέα να ανακοινώνεται από το διευθυντή και τη Διευθύντρια να υπάρχουν κάποια τελετουργικά αποχαιρετισμό και τα λοιπά και τα λοιπά οι περισσότεροι λοιπόν λένε κυρία Ψηνάτο ωραία μας τα λέτε, αλλά ξέρετε τι θα γίνει και τι έχει γίνει θα έρθουν οι γονείς και θα.

42:02 Να απαιτήσουν να μη μιλάμε για το θέμα αυτό. Η απάντηση, εδώ πάλι κρίνεται θεσμικά. Δηλαδή ένας εκπαιδευτικός για παράδειγμα, από που παίρνει στήριξη για να έχει τον παιδαγωγικό ρόλο που του αξίζει από το διευθυντή και από τις υπόλοιπες υπηρεσίες; Αν λοιπόν ένας γονιός απαιτεί να μη μιλήσουμε για το θέμα του θανάτου μέσα στην τάξη, αυτό που πραγματικά συμβαίνει και τον ακούσουμε και κάνουμε χώρο για αυτό είναι ότι δεσμεύουμε και φτιάχνουμε ένα φυτό. Της επόμενης κοινωνίας που λέμε κοινωνία, είμαστε εμείς και λέμε ναι γωνέ, εσύ έχεις τον έλεγχο για ένα γεγονός το οποίο είναι κοινωνικό.

42:43 Ο θάνατος είναι κοινωνικό συμβάν. Είναι υπέροχο αυτό. Ο θάνατος είναι κοινωνικό συμβάν. Άρα λοιπόν οι θεσμοί οφείλουν να σταθούν δίπλα σε αυτό ώστε να εκπαιδευτεί και αυτό που λέμε κοινωνία, εσύ εγώ και όλοι μας. Εντάξει, είναι λίγο. Τώρα αυτό μεγάλο. Θα. Έλεγα, εντάξει, δεν μαρέσει η λέξη δύσκολο, αλλά εντάξει, είναι μεγάλο, μεγάλο μεγάλο, αλλά μπορούμε να πάρουμε κομμάτι και αυτό θέλουμε να δώσουμε σήμερα με αυτή την συζήτηση στο τέλος, τέλος, ότι ας ξεκινήσουμε από μας.

43:18 Γιατί αν; Ξεκινήσουμε από μας, δεν θα. Μπορέσουμε μετά να πάμε και να πούμε και στο δάσκαλο ή στο διευθυντή και κάποια στιγμή να μας ακούσει έστω και ατομικά να κάνει κάτι. Ο δάσκαλος και ο καθηγητής δεν είναι και αυτό όφελος. Έχουν παρατηρήσει λοιπόν ότι στα σχολεία και έχουμε πάει σε πάρα πολλά σχολεία σε όλη την Ελλάδα.

43:35 Όταν δώσουμε τις κατευθυντήριες γραμμές για το πώς πρέπει να διαχειρίζονται τα παιδιά και φύγει πάνω από τον εκπαιδευτικό και όλο το σχολείο, το άγχος ότι μπορεί να γίνει βλάβη στο μαθητή. Ακολουθούν τις κατευθυντήριες γραμμές που δίνουμε και για μένα σαν πρόεδρος ελληνικής εταιρείας συμβουλευτικής. Πένθος. Υπάρχει μεγάλη ανάγκη για πρωτόκολλα.

43:57 Πρωτόκολλα στην αστυνομία, πρωτόκολλα στα σχολεία στους γιατρούς το να μην επανατραυματίζουν. Τη θέση τους στους ανθρώπους και έρχονται διαφορές πιο τραυματισμένοι σε μας είναι ο. Επανατραυματισμός κι αυτό πολύ σκληρό. Θαθελα λίγο τώρα να μου πεις αυτός ο πόνος που είπαμε μετουσιώνεται, εργαζόμαστε τέλος πάντων, διαπραγματευόμαστε όλα αυτά τα ωραία που μας είπες στο τέλος. Τέλος, κατά την πορεία αυτά το δρόμο αυτό σε τι εξελίσσεται; Σε τι; Μετουσιώνεται εάν.

44:34 Θα πάρουμε λίγο λογοτεχνικά και πούμε ότι ο πόνος ενός ανθρώπου απέναντι σε μία πολύ σημαντική απώλεια της ζωής του που είχε χαρακτήρα για παράδειγμα μιας καλής λειτουργικής σχέσης; Γιατί είπαμε ότι δεν είναι όλες οι σχέσεις τέτοιες, φτάνει να κλείνει και να εμπεριέχει τη σχέση με τον άνθρωπο που έχει πεθάνει, διατηρώντας ακόμα το δεσμό μαζί του.

44:57 Η έννοια δηλαδή του συνεχιζόμενου δεσμού. Πως συνεχίζω το δεσμό μου με έναν άνθρωπο που έχει πεθάνει; Κατά πρώτον μπορώ να του μιλάω όποτε θέλω. Μπορώ να διατηρώ ζωντανές τις αξίες του και να τις πηγαίνω παρακάτω μέσα από τον τρόπο που διαλέγω να ζω. Μπορεί να κάνω μια δωρεά στο όνομά του. Μπορεί να μοιράζομαι πολλές ιστορίες γύρω από τη ζωή του στους ανθρώπους που τον ήξεραν ή δεν τον ήξεραν.

45:25 Σίγουρα όμως δεν είναι παθολογικό το να συνεχίσω το δεσμό με τον άνθρωπο που έχει πεθάνει, γιατί πάρα πολλοί μου λένε τι μακάβριο να συνεχίζω το δεσμό, αφού απουσιάζει πάρα πολλοί δεσμοί σε εισαγωγικά πάλι είναι μονόπλευρη. Ο συγκεκριμένος όμως δεν είναι γιατί αυτός ο άνθρωπος υπήρξε και εξακολουθεί και υπάρχει μέσα μου μέσω της μνήμης, γιαυτό και πολύ θρησκευτικές τελετουργίες, τελετουργίες, μπράβο.

45:52 Συσπειρώνονται γύρω από τις ημερομηνίες της μνήμης. Ακριβώς γιατί κρατάνε αυτή τη σύνδεση και μπορώ βέβαια και να διατηρώ τη μνήμη αυτού του ανθρώπου, αλλά και να συνεχίσω τη ζωή μου με έναν άλλον άνθρωπο. Μαλακώνει ο πόνος χριστίνα. Δεν ζούμε πάντα στα κόκκινα. Είναι ο πρώτος καιρός που πάλι όπως είπαμε, ανάλογα με τον τρόπο του θανάτου ή την βιαιότητα ή τη σχέση, μπορεί να μας αποσταθεροποιήσει για τα πρώτα 2 ή 3 χρόνια, χωρίς αυτό να σημαίνει. Σοβαρή έκπτωση στη λειτουργικότητα. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί και να σημαίνει έτσι, αλλά εγώ θα πάρω τώρα το μέσο όρο που λες και εσύ συνεχίζω τη λειτουργικότητά μου.

46:32 Πάω στη δουλειά μου. Εάν έχω παιδιά συνεχίζω και τα φροντίζω, βγαίνω με τους φίλους μου. Εξελίσσομαι, ο πόνος φτάνει και μαλακώνει μέσα μου και μπορώ και ζω με αυτή την γλυκό πικρη αίσθηση και μπορώ όμως και να συνεχίσω τη ζωή μου. Πολύ δεν έχουν και αυτή την ενοχή το ότι τώρα μην εγώ βρω άλλο σύντροφο άλλη σύντροφο. Σαν να πρέπει να μείνω πιστός σε αυτό και να ανα τιμήσω την αγάπη που είχα. Δεν το βλέπουμε και αυτό και το βλέπουμε κυρίως πάλι εδώ θα. Φέρω και το θέμα του ότι πάντα υπήρχε η απαίτηση κυρίως από τη γυναίκα να δεσμεύει τη ζωή της.

47:12 Όταν πέθανε ο άντρας της, υπήρχαν γυναίκες παλιότερα, οι οποίες δεν βγάλαν τα μαύρα ποτέ από πάνω τους, πάλι σαν απαίτηση. Έτσι οι άντρες, αντίθετα παραδοσιακά παντρεύονται πολύ πιο γρήγορα. Αν το κοιτάξουμε με μία ματιά κοινωνιολογική, θα λέγαμε ότι. Παλιότερη γενιά, οι άντρες χρειαζόντουσαν βοήθεια γιατί δεν ξέρανε για παράδειγμα πώς να μεγαλώσουν ένα παιδί παντρευόντουσαν σχετικά γρήγορα γιατί τους πίεζε η κοινωνία βρες μια γυναίκα να σου μεγαλώσει το παιδί να μην είναι μόνο του, να έχει μία μάνα. Αυτό δεν σήμαινε σε καμία περίπτωση ότι δεν αγαπούσαν τη γυναίκα τους και όλο αυτό απλά γινόταν περιπλεγμένο. Η έννοια δηλαδή της προδοσίας, το να συνεχίζω τη ζωή μου. Υπάρχει όταν ειδικά η κοινωνία με βάζει να κάνω κάτι σε λιγότερο χρόνο από αυτόν που εγώ είμαι πραγματικά έτοιμος. Η συμβουλευτική και θεραπεία πένθους όμως προτείνει το εξής όντως, για τον πρώτο, έναν χρόνο ή και 2 χρόνια, καλό είναι να μην πάρω σημαντικές αποφάσεις από τα 2 χρόνια και έπειτα μπορούμε να πούμε ότι έχω

48:14 φτιάξει μία καινούργια ταυτότητα, η οποία εμπεριέχει την απώλεια μου. Έχω απαντήσει σε σημαντικά ερωτήματα, ποια είμαι έπειτα από αυτή την απώλεια; Ποια θέλω να είμαι; Τι άφησε μέσα μου αυτή η διαδικασία και πώς θέλω να πάω τη ζωή μου παρακάτω; Χωρίς να μεταφέρω όνομα σε μία παρουσίαση που είχε γίνει Στο βιβλίο μου στο πένθος, το ταξίδι στη χώρα του παράδοξου στην πρώτη αρχική μιλάγαμε καλή ώρα για αυτά τα θέματα και είχε ανέβει στη σκηνή μία γυναίκα, η οποία είχε πεθάνει ο γιος της με έναν πάρα πολύ τραγικό τρόπο και μου είπε Νάνσυ μπορώ να πάρω για λίγο το μικρόφωνο και της λέω με χαρά και λέει, η ζωή είναι μεγαλύτερη από μας.

48:54 Σε πιάνει από τα πέτα σε τραβάει και σου λέει, σήκω να πάμε να ζήσουμε γιατί το φέρνω αυτό το παράδειγμα. Γιατί; Αυτή η γυναίκα και άλλοι πολλοί γονείς που έχουν πεθάνει τα παιδιά τους μπορούν να εξακολουθήσουν να ζουν και όχι απλά να επιβιώνουν, ειδικά εάν σταματήσει η κοινωνία να έχει απαιτήσεις από αυτούς για το πώς να ζουν τη ζωή τους.

49:16 Θα είναι η ζωή μας η ίδια έπειτα από μία τραγική απώλεια; Όχι, θα είμαστε εμείς οι ίδιοι μετά από μία τραγική απώλεια. Όχι, ποιοι θα είμαστε αυτοί που θα διαλέξουμε να είμαστε; Με βάση όμως το κοινωνικό πολιτικό οικονομικό σύστημα στο οποίο εξελίσσεται η διαδικασία και στο πώς οι θεσμοί προστατεύουν τα δικαιώματά μας ως πενθούντες; Είμαι αυτός που θέλω να διαλέξω να είμαι. Ναι, στο πλαίσιο.

49:45 Μου ναι, γιατί έχω την ελευθερία να το κάνω. Τελικά και γιατί θα απομονώσω ότι χρειαστεί για να μπορέσω να υπάρξω σε αυτή τη νέα Συνθήκη, όπως εγώ ορίζω μέσα στο πλαίσιο μου μέσα; Στο πλαίσιο αυτό είναι ναι, νομίζω ότι είναι το πιο σημαντικό. Μας είπες πολλά σημαντικά, αλλά πραγματικά αν το κατανοήσουμε αυτό, αυτό αλλάζει πολλά πράγματα στη ζωή μας γενικά. Αλήθεια, έτσι δεν είναι; Απόλες έχουμε συνεχόμενες. Δεν υπάρχει κάτι δηλαδή και το να χάσω κάτι απλό το οποίο σήμαινε για μένα κάτι αυτό.

50:19 Πλέον έλα Μωρέ πως κάνεις τώρα ένα ποτήρι; Ήτανε αυτό το ποτήρι. Εμένα μου θύμιζε κάτι. Δηλαδή πώς θα σου κρίνω και θα σου πω τώρα είτε όντως ήταν ένα ποτήρι, αλλά αν ήταν ένα σημαντικό ποτήρι για μένα που το χω Ταυτίσει με κάτι άσε με να το αφήσω κάποια στιγμή θα μου φύγει. Προφανώς ξέρεις ότι είμαστε κοντά στη 01:00 τώρα ουάου και δεν το καταλάβαμε και πώς πέρασε αλήθεια είναι αυτή πραγματικά θέλω να επανέλθουμε και ίσως σκέφτομαι να αφήσουμε και στο τέλος του podcast, αφού δώσω φυσικά και τις Για το πού μπορεί να σε βρει κάποιος και τις σελίδες σου έχουν και το βιβλίο σου, το υπέροχο και όλα αυτά τα στοιχεία που θα μπορούσαμε να ρωτήσουμε και το κοινό τι θα ήθελα να ακούσει ένα πιο εξειδικευμένο με πολύ κομμάτι θα έχει ενδιαφέρον και αυτό και θαθελα έτσι κάτι που το είχα σκεφτεί να σου το ρωτήσω πόσο κοντά είναι η έννοια του πένθους με την κατάθλιψη πλησιάζουν αυτές Τι γίνεται τώρα με αυτόν τον ορισμό; Όπως και η λέξη τραύμα, όπως και η λέξη κατάθλιψη, όπως και πολλές άλλες.

51:14 Έχουν χάσει λίγο το νόημά τους, έτσι; Υπάρχουνε μορφές κατάθλιψης, οι οποίες χρειάζονται οπωσδήποτε υποστήριξη από ψυχίατρο μου. Το ξεκαθαρίσουμε αυτό αυτό το οποίο έχει παρατηρηθεί στον τομέα του πένθος είναι ότι ως κατάθλιψη ορίζουμε ότι ο άνθρωπος κάτω από αυτές τις συνθήκες του πένθους ζει με την κατώτερη δυνατή άρα δεν μπορεί να φάει ή τρώει πολύ λίγο δεν μπορεί να κοιμηθεί, κοιμάται πάρα πολύ, δεν έχει κουράγιο να σηκωθεί, δεν έχει κουράγιο να παράγει έργο. Από την άλλη, έχουμε και κάποιες μορφές κατάθλιψης που οι άνθρωποι είναι υψηλά λειτουργικοί. Άρα λοιπόν, για να μπορέσουμε να διαπιστώσουμε την έννοια της κατάθλιψης, αν είναι όντως κάτι το οποίο είναι μέρος της διαδικασίας του πένθους ή χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση, αυτό είναι ένα σύνθετο ζήτημα το οποίο μπορεί να εξεταστεί μόνο ατομικά και όχι εύκολα και γρήγορα μέσα από αυτά που συζητάμε και φαντάζομαι ότι το.

52:17 Καμπανάκι ας το πούμε η κόκκινη σημαία που το καταλαβαίνουμε αυτό είναι. Κάτι είναι δυσλειτουργικό ακριβώς και είναι φυσιολογικό όμως. Μία περίοδος ας μην πούμε τη λέξη μια μεγάλη περίοδο είναι. Φυσιολογικό να το πούμε και. Αυτό βέβαια μα δεν. Γίνεται οτιδήποτε μας ανησυχήσει ή αν κάποιος από το περιβάλλον μας ανησυχήσει. Ακόμα και αν εγώ περνάω μία δύσκολη περίοδο πένθους και λέω βρε παιδί μου είναι φυσιολογικό να έχω κατάθλιψη. Βεβαίως είναι, αλλά εάν βλέπω τη λειτουργικότητά μου φέρνει πρόβλημα σε μένα ή σε άλλος πένθος, ξεπένθος πρέπει να πάω σε έναν ψυχίατρο, τον φωνάζουμε και το λέμε αυτό πάντα. Η σωστή διάγνωση και η σωστή αναζήτηση βοήθειας είναι το άλφα και το μάζευδα σε αυτές τις διαδικασίες. Γιατί δεν είναι απλές διαδικασίες; Αλήθεια είναι αυτό να το πούμε είναι δύσκολες.

53:07 Έτσι διαδικασίες είναι επώδυνες. Σε ευχαριστώ πάρα πολύ. Πραγματικά νιώθω μεγάλη χαρά και τιμή που σε είχα δίπλα μου και κάνω αυτή την υπέροχη συζήτηση. Θα κλείσω με το ότι η ζωή είναι πάντα υπέρ της ζωής, από τα πέτασα πιάνει και σε σέρνει και θα αφήσουμε αυτό το αισιόδοξο μήνυμα. Αυτό το γλυκό μήνυμα και θα πούμε στο επανιδείν στο Επανιδείν Ευχαριστώ. Πάρα πολύ και εύχομαι καλή.

53:35 Επιτυχία σε όλες τις δράσεις θα τις αφήσουμε κάτω στο Link για να ενημερώσουμε όσοι μας ακούνε σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την πρόσκληση και καλή συνέχεια. Ιδιαίτερα.