37. Ήπια Ευγονική: Από τη διάγνωση στη συμμόρφωση

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Γεια σας, ξεκινάω με μία παρατήρηση. Έχω παρατηρήσει ότι ασχολούμαστε πάρα πολύ με το λεγόμενο μαθησιακό προφίλ ενός ατόμου. Όχι τόσο πολύ με τον χαρακτήρα του ή με την ψυχή του, αλλά με το πώς μαθαίνει τελικά ένα άτομο. Ακούμε συνεχώς για διαγνώσεις, ειδικά στην παιδική ηλικία, δέπη, δυσλεξία, αυτισμός υψηλής και χαμηλής λειτουργικότητας.

00:26 βέβαια εδώ να αναφέρουμε ότι πλέον στον αυτισμό δεν μιλάμε για επίπεδα λειτουργικότητας είναι κάτι που θεωρείται ανακριβές και προσβλητικό αλλά πλέον μιλάμε για επίπεδα υποστήριξης επίπεδο 1, επίπεδο 2, 3 ανάλογα με τις ανάγκες της υποστήριξης που χρειάζεται το άτομο τι άλλο ακούμε, ακούμε για δυσκολίες στην επεξεργασία του λόγου και άλλες διαγνώσεις τα ποσοστά των διαγνωσμένων διαταραχών φαίνεται να αυξάνονται συνεχώς και βάζω τα links στην περιγραφή.

00:57 Να το ξεκαθαρίσω εδώ, μεγάλο μέρος αυτής της αύξησης είναι πραγματικό αποτέλεσμα καλύτερης αναγνώρισης και πρόσβασης σε υπηρεσίες. Δεν αμφισβητώ την ευρωβιολογική βάση πολλών δυσκολιών. Αυτό που με απασχολεί δεν είναι αν υπάρχουν οι διαταραχές, αλλά πώς τις ερμηνεύουμε κοινωνικά και τι απαιτούμε από τα παιδιά αφού τις εντοπίσουμε πάνω τους.

01:24 Άρα ακούγοντας ότι τα ποσοστά των διαγνωσμένων διαταραχών φαίνεται να αυξάνονται Μια πρώτη αντίδραση που μπορεί να έχουμε είναι ευτυχώς Ευτυχώς που η επιστήμη προχώρησε και εντοπίζουμε πράγματα που παλιά τα αγνοούσαμε Και τα παιδιά και οι οικογένειες πλέον δεν βασανίζονται τόσο πολύ όσο παλιότερα Νομίζω συμφωνούμε στο ότι η διάγνωση μπορεί να είναι μια λύτρωση για ένα άτομο Και την οικογένειά του ειδικότερα όταν πρόκειται για παιδί και η διάγνωση μπορεί να είναι μια καλή αρχή ώστε να ξετυλιχτεί ένα κουβάρι βοήθειας, υποστήριξης, παρέμβασης σε ένα άτομο.

02:01 Αυτές οι ολοένα και αυξανόμενες διαγνώσεις ίσως έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό ή εγώ τουλάχιστον εντοπίζω ένα κοινό χαρακτηριστικό. Αφορούν κατά κύριο λόγο τον μηχανισμό με τον οποίο το ανθρώπινο μυαλό επεξεργάζεται πληροφορίες. Αφορούν το input και το output του εγκεφάλου μας. πόσο γρήγορα συγκεντρώνεσαι, πόσο γρήγορα διαβάζεις, πώς ταξινομείς τα δεδομένα, πώς διαχειρίζεσαι το χρόνο σου.

02:27 Και αναρωτιέμαι, μήπως αυτή η αύξηση δεν είναι μόνο θέμα καλύτερης επιστήμης, μήπως είναι θέμα εστίασης. Βάζω δηλαδή έναν προβληματισμό που δεν ξέρω απαραίτητα αν είναι σωστός και ούτε και το στηρίζω 100%. Απλά τον βάζω στο τραπέζι για να τον ερευνήσουμε. Που είναι ότι μήπως στην εκπαίδευση κυρίως και στην ψυχολογία σήμερα έχουμε ανάψει ένα τεράστιο προβολέα αποκλειστικά να φωτίζει μόνο τον τρόπο μάθησης.

02:54 Μήπως όταν κοιτάμε τον άνθρωπο παραψάχνουμε, παραασχολούμαστε με το πώς λειτουργεί το μυαλό του, πώς λειτουργεί το λογισμικό του. Μήπως ένας από τους λόγους που βρίσκουμε τόσες πολλές διαταραχές είναι επειδή ακριβώς κοιτάμε μόνο προς τα εκεί. Μήπως έχουμε χαμηλώσει αρκετά το κατόφλι του τι θεωρούμε φυσιολογική εγκεφαλική επεξεργασία που πλέον η φυσική ανθρώπινη πικυλομορφία, η διαφορετική σκέψη να το πω αλλιώς, βαφτίζεται σύμπτωμα μιας διαταραχής.

03:26 Μήπως λέω. Και φυσικά δεν πάω να το παίξω ψεκασμένος επίτηδες για να πάρω views. Δεν λέω ότι οι δυσκολίες δεν είναι αληθινές, ότι τις βγάζουμε από το κεφάλι μας οι ειδικοί έτσι για να υπάρχουν διαγνώσεις. Αυτό που λέω μόνο είναι ότι μήπως έχουμε εγκλωβιστεί σε μια πολύ στενή, πολύ μηχανιστική οπτική για το τι σημαίνει τελικά άνθρωπος.

03:48 Μήπως αυτό που βιώνουμε αυτή τη στιγμή και στην Ελλάδα εννοώ, όλα αυτά αφορούν και την Ελλάδα, μήπως αυτό που βιώνουμε δεν είναι μια επιδημία διαταραχών αλλά μια επιδημία εντοπισμού των διαταραχών. Και μήπως ένα από τα κίνητρα πίσω από αυτόν τον εντοπισμό των διαταραχών δεν είναι πάντα η αγάπη για το παιδί και το ενδιαφέρον για μια πρώιμη παρέμβαση και ουσιαστική βοήθεια, αλλά μήπως είναι κάτι πιο κρύο, κάτι πιο υπολογιστικό.

04:15 Εδώ είμαστε για να το σκεφτούμε, να το αναλύσουμε, να το αναιρέσουμε αν χρειαστεί Είναι δηλαδή από αυτά τα επεισόδια που βαδίζουμε πολύ προσεκτικά σε ένα συλλογιστικό μονοπάτι Χωρίς να είμαστε καθόλου σίγουροι, καθόλου αφοριστικοί ή απόλυτοι Απλά πρέπει να εκφράσουμε κάποιες σκέψεις για να δούμε πού θα καταλήξουν Αυτό κάνουμε σε αυτό το podcast άλλωστε, προσπαθούμε να αφήσουμε τη σκέψη μας ελεύθερη Προσπαθώντας να μην πέφτουμε πάνω σε λογικές πλάνες Πέφτουμε, εδώ είμαστε να τη συζητάμε.

04:48 Και για να καταλάβουμε τι εννοώ όταν λέω ότι το κίνητρο πίσω από αυτόν, τον εντοπισμό των διαταραχών, είναι ίσως ένα πιο υπολογιστικό κίνητρο, προτείνω να κοιτάξουμε λίγο πίσω στο όχι και τόσο μακρινό παρελθόν μας. Υπάρχει μια λέξη που σήμερα την έχουμε θάψει. Μια λέξη ταμπού που είναι η λέξη ευγονική. Όταν την ακούμε το μυαλό μας πάει αυτόματα στο κακό.

05:10 Και δίκαια δηλαδή στους ναζί, στα στρατόπεδα, στη φρίκη. Αλλά αν σκαλίσουμε λίγο την ιστορία θα δούμε ότι η Ευγονική δεν ξεκίνησε από κάποια τέρατα που ήθελαν να καταστρέψουν τον κόσμο. Ξεκίνησε το 1883 στο Λονδίνο από τον Σερ Φράνσις Γκάλτον. Ήταν ένας καλός επιστήμονας που ήταν και εξάδερφος του Δαρβίνου. Ο Γκάλτον δεν ήθελε το κακό της ανθρωπότητας.

05:37 Υπότιτας, ίσα ίσα κοίταξε γύρω του, είδε τον πόνο, τις κληρονομικές αρρώστιες, την πνευματική δυσκολία κάποιων ατόμων και έκανε μια σκέψη. Εκείνη την εποχή φάνηκε απόλυτα λογική η σκέψη αυτή, σχεδόν αυτονόητη. Σκέφτηκε, αφού μπορούμε να ζευγαρώνουμε τα άλογα ώστε να τα κάνουμε να τρέχουν πιο γρήγορα ή ελέγχουμε την αναπαραγωγή των σκυλιών ώστε να φτιάχνουμε ό,τι ράτσα μας κατέβει στο μυαλό, γιατί αφήνουμε την ανθρώπινη αναπαραγωγή στην τύχη της.

06:06 Ο στόχος του ήταν τότε καθαρά ανθρωπιστικός, να εξαλείψουμε τον πόνο, να φτιάξουμε ανθρώπους πιο υγιείς, πιο έξυπνους, πιο ηθικούς. Δεν υπήρχε μίσος σε αυτό το στάδιο. Υπήρχε μόνο η αλαζονία της βικτοριανής εποχής, ότι η επιστήμη μπορεί να λύσει τα πάντα. Και η ιστορία έδειξε ότι ο κόσμος του τότε αυτή την ιδέα τη στήριξε πάρα πολύ.

06:31 Στις αρχές του 20ου αιώνα η ευγονική ήταν η επιτομή της προόδου. Την υποστήριζαν από το Ρούσβελτ, το Τζόρτσιλ, μέχρι και τον εφευρέτη τον Γκράχαν Μπέλ και την Έλεν Κέλλερ. Αρχικά η ιδέα ήταν η θετική ευγονική, δηλαδή ας ενθαρρύνουμε τους έξυπνους να κάνουν πιο πολλά παιδιά. Γρήγορα όμως οι πολιτικοί και οι πιο πρακτικοί επιστήμονες κατάλαβαν ότι αυτό είναι μια πολύ αργή διαδικασία και ακριβή διαδικασία.

06:59 Πέρασαν λοιπόν κατευθείαν στην αρνητική ευγονική, δηλαδή ας εμποδίσουμε τους ακατάλληλους να αναπαραχθούν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και όχι η Γερμανία αρχικά έτσι όπως νομίζουμε, πρωτοστάτησαν σε αυτόν τον τομέα. Ψηφίστηκαν νόμοι υποχρεωτικής στήρωσης σε πολιτείες όπως η Ινδιάννα και η Καλιφόρνια. Στηρώθηκαν χιλιάδες άνθρωποι που χαρακτηρίστηκαν imbeciles, ολιγοφρενείς, επιληπτικοί ή απλώς φτωχοί.

07:28 Η πιο σκοτεινή στιγμή της αμερικανικής δικαιοσύνης ήρθε το 1927 στην υπόθεση Buck and D. Bell, στην οποία το ανώτατο δικαστήριο των ΙΠΑ αποφάσισε ότι η πολιτεία είχε δικαίωμα να στηρώσει την Κάρι Μπακ, μια φτωχή κοπέλα, παρά τη θέλησή της. Και τότε ακούστηκε και η ιστορική φράση από το δικαστή, τρεις γενιές ηλιθίων είναι αρκετές.

07:52 Στην Αμερική δηλαδή είχε γίνει ήδη το μοιραίο λάθος της αλαζονίας. Κάποιοι έπρεπε να αποφασίσουν ποιος είναι ο κατάλληλος και ποιος είναι ο ακατάλληλος. Και ποιος το αποφάσισε, οι επιστήμονες, οι ειδικοί. Και ξαφνικά η φτώχεια, η χαμηλή νοημοσύνη, ακόμα και η τεμπελιά ή η έλλειψη ηθικής βαφτίστηκαν βιολογικά ελαττώματα που έπρεπε να εξαλειφθούν.

08:17 Η επιστήμη δηλαδή σταμάτησε να επηρετεί τον άνθρωπο και άρχισε να τον κρίνει. Και έρχεται και η Γερμανία που τα αποτελείωσε όλα. Η Γερμανία παρακολουθούσε με θαυμασμό την Αμερικανική νομοθεσία. Όταν οι ναζί ήρθαν στην εξουσία λοιπόν πήραν την επιστήμη της ευγονικής και την ξεφτύλησαν τελείως. Σκέφτηκαν και είπαν με το ναζιστικό τους μυαλό αν ο στόχος είναι η καθαρότητα της φυλής γιατί να σταματήσουμε στη στήρωση.

08:43 Ξεκίνησαν με το πρόγραμμα Action TAF 4, τη δολοφονία παιδιών και ενηλίκων με αναπηρίες σε ιατρικά κέντρα. Οι γιατροί και οι επιστήμονες ήταν αυτοί που επέλεγαν ποιος ζει και ποιος πεθαίνει. Η επιστήμη είχε γίνει πλέον μια ωραιότατη βιομηχανία θανάτου. Όταν με το καλό αποκαλύφθηκε η φρίκη του ολοκαυτώματος, ο όρος ευγονική πέθανε.

09:06 Κανείς επιστήμονας δεν ήθελε να σχετίζεται με τη λέξη ευγονική. Τα τμήματα της Ευγωνικής στα πανεπιστήμια μετονομάστηκαν σε ιατρική, γενετική ή ανθρώπινη βιολογία ή κάτι τέτοιο. Η Ευγωνική μπήκε στο ψυγείο και για δεκαετίες κάθε συζήτηση για τη βιολογική βάση της συμπεριφοράς ή της νοημοσύνης θεωρούταν ύποπτη, φασιστική και επικίνδυνη.

09:30 Και μάλιστα για κάποια χρόνια το εκρεμές έγερνε εντελώς προς την άλλη άκρη. Ότι δηλαδή τίποτα δεν είναι κληρονομικό. Όλα εξαρτιόνται από το περιβάλλον. Αυτή η σύντομη ιστορία της ευγονικής μας θυμίζει ότι η επιστήμη δεν είναι ηθικά ουδέτερη. Όταν οι επιστήμονες πίστεψαν ότι μπορούν να διορθώσουν την ανθρωπότητα, κατέληξαν να την ακροτηριάσουν ας πούμε.

09:55 Και έρχομαι τώρα εγώ και ρωτάω. Τότε οι ευγονικοί επιστήμονες προσπαθούσαν να φτιάξουν το τέλειο ανθρώπινο είδος μέσω της αναπαραγωγής. Σήμερα μήπως προσπαθούμε να φτιάξουμε το τέλειο γνωσιακό αθλητή μέσω της διάγνωσης, της παρέμβασης και της χημίας πολλές φορές. Μήπως βιώνουμε όντως μια νέα ευγονική, αυτή τη φορά όμως μια ευγονική πιο ευγενική και ήπια σε σχέση με την πρώτη ευγενική που ως ανθρωπότητα μας έδωσε και πολλές ενοχές.

10:25 Η μέθοδος σίγουρα άλλαξε, πλέον δεν αποφασίζουμε ποιος ζει και ποιος θα πεθάνει, δεν αποφασίζουμε ποιος θα κάνει παιδιά και ποιος όχι. Και θα αφήσω εδώ μια παρενθεσούλα, έτσι να ακουστεί μια φωνούλα πολύ σιγανή να μην μας πολύ ενοχλήσει, αλλά πρέπει να ακουστεί και αυτή η φωνούλα ή τουλάχιστον έτσι νομίζουμε. Και κλείνω την παρένθεση. Η αλαζονία της βελτιστοποίησης όμως του ανθρώπινου είδους έχει φύγει, είναι εδώ, παραμένει ίδια, γιατί νιώθω ότι η επιθυμία να εξαλείψουμε το ελαττωματικό, το αργό, το μη λειτουργικό, το διαφορετικό δεν έφυγε ποτέ από μέσα μας.

11:03 Απλά φόρεσε άλλο ρούχο και ίσως αυτό που ζούμε σήμερα να είναι η επιστροφή εκείνης της παλιάς ιδέας αλλά με έναν τρόπο τόσο διαφορετικό που δεν το καταλαβαίνουμε καν. Και να τονίσω εδώ, άλλο πράγμα η διάγνωση ως εργαλείο κατανόησης και υποστήριξης και άλλο η διάγνωση ως μηχανισμός προσαρμογής του ατόμου σε κάποιο άκαμπτο σύστημα.

11:30 Το ξαναλέω, άλλο πράγμα η διάγνωση ώστε να καταλάβεις και να μπορείς να υποστηρίξεις ένα άτομο καλύτερα και άλλο πράγμα να κάνεις μια διάγνωση ώστε να προσαρμόσεις το άτομο σε ένα ήδη άκαμπτο σύστημα που πρέπει να προσαρμοστεί το άτομο αυτό. Σήμερα λοιπόν η λέξη ευγονική έχει πεθάνει, κανείς δεν τολμά να την πει, κανείς δεν μιλάει για ράτσες ή για καθαρότητα του αίματος, κανείς έτσι.

11:56 Ε, κανείς τώρα, τέλος πάντων, που λέει ο λόγος, εκτός από κάποιους πολιτικούς και μάλιστα σε ανώτατα αξιώματα που την αναφέρουν εμέσως πλην σαφώς. Anyway, οι κοινωνιολόγοι και οι βιοειθικοί έχουν αρχίσει να ψιθυρίζουν έναν όρο που τον λένε ήπια ευγονική, soft ευγονική ή αλλιώς λειτουργική ευγονική. Συνήθως υπάρχει και με τον όρο liberal, φιλελεύθερη ευγονική ή consumer ευγονική.

12:24 Το ξέρω ότι ακούγονται όλα αυτά υπροβολικά Αλλά να στα σκεφτούμε λίγο έτσι Ποια είναι η διαφορά Η παλιά, η σκληρή ευγονική Είχε στόχο το σώμα και την αναπαραγωγή σου Έλεγε εσύ είσαι ελαττωματικός Άρα δεν πρέπει να γεννηθείς ή δεν πρέπει να γεννήσεις Ήταν μια διαδικασία εξόντωσης ή αποκλεισμού Η νέα, η ήπια ευγονική Είναι πολύ πιο ευγενική Δεν σου λέει μην υπάρχεις Σου λέει να υπάρχεις αλλά κάτσε να σε διορθώσουμε λίγο, κάτσε λίγο να σε ρυθμίσουμε καλύτερα.

12:54 Δεν στοχεύει πια στα γονίδια σου, τουλάχιστον όχι ακόμα λέει αυτή η φωνούλα, αλλά στοχεύει στη συμπεριφορά σου, στο πώς λειτουργείς. Βλέπουμε ένα παιδί που είναι υπερβολικά ζωηρό ή υπερβολικά ονειροπόλο ή που αρνείται να μπει σε καλούπια. Εκεί που παλιά ίσως λέγαμε, γιατί δεν είχαμε και τα κατάλληλα μεθοδολογικά εργαλεία για να πούμε κάτι άλλο, ότι είναι ο χαρακτήρας του έτσι τώρα λέμε ότι είναι αρρύθμιστο ή ότι έχει μια δυσκολία στην επεξεργασία ότι δεν είναι δουλεμένο αρκετά και θα δώσουμε και μια διάγνωση για ΔΕΠΗ ίσως και εδώ έρχεται η μεγάλη αλλαγή το εργαλείο συμμόρφωσης δεν είναι πια η βία είναι η θεραπεία, η παρέμβαση, η υποστήριξη είναι η ειδική αγωγή όχι πάντα αλλά συχνά προσέξτε, δεν λέω ότι αυτές οι νέες ανθρωπιστικές επιστήμες είναι κακές, βοηθάνε εκατομμύρια ανθρώπους ουσιαστικά και αποτελεσματικά.

13:47 Αλλά μήπως, λέω, βάζω απλά ένα μήπως, σε πολλές περιπτώσεις λειτουργούν ως ένας μηχανισμός ομαλοποίησης. Μήπως χρησιμοποιούμε τη διάγνωση για να κόψουμε τις γωνίες που εξέχουν από ένα παιδί, από ένα άτομο, ώστε να χωρέσει πιο εύκολα στο κουτί ενός πολύ συγκεκριμένου σχολείου και μιας πολύ συγκεκριμένης σχολικής τάξης και τελικά μιας πολύ συγκεκριμένης κοινωνίας.

14:11 Μήπως, λέω, αντί να πούμε το σύστημα είναι στενό για αυτό το παιδί, λέμε το παιδί είναι ελαττωματικό για αυτό το σύστημα. Και το διορθώνουμε το παιδί. Ή μάλλον, συγγνώμη, δεν το διορθώνουμε, το υποστηρίζουμε, το βοηθάμε και μπορώ να πω κι άλλες παρόμοιες λέξεις για να μην πω τη λέξη. Το διορθώνουμε. Το κάνουμε πιο ήσυχο, πιο συγκεντρωμένο, πιο παραγωγικό.

14:33 γιατί μας έχει πιάσει τέτοια μανία να είναι όλοι ρυθμισμένοι, συγκεντρωμένοι και γρήγοροι. Γίναμε τόσο πολύ πιο ανθρωπιστές, προχωρήσαμε τόσα βήματα πιο μπροστά. Ποιον εξυπηρετεί αυτός ο νέος τύπος ανθρώπου που προσπαθούμε να κατασκευάσουμε. Και προσέξτε, σε αυτή τη νέα μορφή ευγονικής δεν υπάρχει κάποιος κακός δικτάτορας που την επιβάλλει από πάνω.

14:58 Συχνά είμαστε εμείς οι ίδιοι, εμείς οι ίδιοι οι γονείς τη ζητάμε Εμείς πιέζουμε για διάγνωση Γιατί για να πάρει το παιδί περισσότερο χρόνο στις Πανελλήνες Για να πάρει βοήθεια, για να μπορέσει να ανταγωνιστεί Να επιτύχει, να γίνει λειτουργικό Γι' αυτό οι βιοειθικοί το ονομάζουν ευγονικοί του καταναλωτή Δεν μας το επιβάλλουν με το ζόρι Το αγοράζουμε εμείς από αγωνία για το μέλλον των παιδιών μας και αναρωτηθήκαμε τι τον θέλουμε αυτόν τον νέο τύπο ανθρώπου που προσπαθούμε να κατασκευάσουμε.

15:29 Η απάντηση νομίζω είναι αρκετά πεζή, είναι καθαρά οικονομικό το κίνητρο και ο λόγος. Δεν χρειαζόμαστε πια τόσο τα χέρια όπως παλιότερα. Χρειαζόμαστε όμως εγκεφάλους. Η οικονομία μας είναι μια οικονομία της γνώσης και σε αυτή την οικονομία η παραγωγικότητα ενός ανθρώπου εξαρτάται από ένα και μόνο πράγμα. την ικανότητά του να επεξεργάζεται πληροφορίες γρήγορα.

15:55 Δεν ψάχνουμε πια τόσο πολύ για εργάτες όπως παλιότερα. Ψάχνουμε για γνωσιακούς αθλητές. Και τι χαρακτηριστικά πρέπει να έχει ένας τέτοιος αθλητής. Οι νευροψυχολόγοι το λένε εκτελεστική λειτουργία. Είναι ικανότητα να οργανώνεσαι, να διαχειρίζεσαι το χρόνο σου, να εστιάζεις την προσοχή σου σε βαρετά tasks για ώρες, να καταστέλεις τα συναισθήματά σου για να βγει η δουλειά.

16:21 Αυτό είναι το πρότυπο του ίγιους εγκεφάλου σήμερα. Ένας εγκέφαλος επεξεργαστής. Γρήγορος, αθόρυβος, χωρίς κολλήματα. Και τι γίνεται με το παιδί που δεν ταιριάζει σε αυτό το πρότυπο, το παιδί που είναι ονειροπόλο, που βαριέται εύκολα, που έχει μια σκέψη χαοτική αλλά δημιουργική, που δεν μπορεί να κάτσει φρόνιμο. το σύγχρονο σχολείο και η σύγχρονη αγορά εργασίας είναι ακόμα αρκετά άκαμπτα και η διάγνωση πολλές φορές είναι η τέλεια δικαιολογία ώστε να χρησιμοποιήσουμε την επιστήμη για να κόψουμε αυτό που είπα πριν τις γωνίες του παιδιού ώστε να χωρέσει σε ένα σύστημα.

16:57 Και άλλη μια παραδείγματισμούλα εδώ, η εκτελεστική λειτουργία είναι υπαρκτή νευρογνωστική ικανότητα και για πολλά παιδιά η ενίσχυση της εκτελεστικής λειτουργίας είναι σωτηρία. Το ερώτημα όμως είναι τη χρησιμοποιούμε για να απελευθερώσουμε το παιδί ή για να το κάνουμε πιο ανεκτό στο σύστημα. και γι' αυτό ίσως πείτε μα κακό είναι δεν θέλουμε τα παιδιά μας να είναι πιο λειτουργικά ναι θέλουμε αλλά ποιο είναι το κόστος εδώ θα πω ένα κλασικό παράδειγμα αν είχες ένα μεγάλο ζωγράφο στο σχολείο σου σήμερα μες στην τάξη φανταστείτε τον Βαν Κόγκ να γεννιέται σήμερα και να πηγαίνει σε ένα σύγχρονο σχολείο ένα παιδί με έντονα ξεσπάσματα με αιμονές, με δυσκολία κοινωνικοποίησης με μια σκέψη που τρέχει σαν τρελή τι θα γινόταν άμα τον είχαμε σήμερα τον Βαν Κόγκ μας στην τάξη.

17:46 Ίσως θα έπαιρνε μια διάγνωση από τις πρώτες τάξεις του δημοτικού, ίσως να του δίναμε και καμιά φαρμακευτική αγωγή για τη διπολική διαταραχή του ή για την έντονη ιδέπη του, θα του μαθαίναμε στρατηγικές οργάνωσης και διαχείρισης θυμού, το αποτέλεσμα ποιο θα ήταν, εμάλλον δεν θα έκοβε το αυτή του, θα ήταν πιο ήρεμος, πιο ευτυχισμένος ίσως, θα γινόταν πιθανότατα ένας εξαιρετικός συνεπής λειτουργικός γραφίστας, ξέρω εγώ, ένας graphic designer σε μια διαφημιστική.

18:16 Είναι κακό να έχουμε τον Βαν Κόγκ σαν γραφίστα. Μειώνω το επάγγελμα του γραφίστα όταν το λέω αυτό. Όχι βέβαια. Ίσως να γινόταν ένας απόλυτα λειτουργικός επαγγελματίας. Αλλά το ερώτημα είναι τι θυσιάζεται στον δρόμο προς αυτή τη λειτουργικότητα. Θα ζωγράφιζε ποτέ ο Βαν Κόγκ τα ηλιοτρόπια ή την έναστρη νύχτα. Το ερώτημα δεν είναι αν τα φάρμακα και οι παρεμβάσεις θα σκότωναν το ταλέντο του.

18:42 Το ερώτημα είναι αν η λειτουργικότητα και η προσαρμογή θα του άφηναν χώρο και χρόνο να το εκφράσει. Πόσες ιδιοφυίες έχουμε μετατρέψει σε απλώς καλούς υπαλλήλους επειδή το σύστημα δεν άντεχε ή δεν είχε χρόνο για αυτό που το σύστημα ονομάζει παρέκκληση. Και το χειρότερο, το χειρότερο δεν είναι ότι χάνουμε τους Van Gogh, το χειρότερο είναι τι κάνουμε στην ψυχή των παιδιών που ζουν με αυτές τις ταμπέλες της διάγνωσης των διαταραχών.

19:13 Κάποιες φορές έχω παρατηρήσει άτομα πιο νέα, πιο τζενζή, να λένε απευθείας έχω δέπει, είμαι δέπει, είμαι αυτιστικός, είμαι δυσλεκτικός. Η διάγνωση πάβει να είναι ένα χαρακτηριστικό και γίνεται ταυτότητα. Αν εγώ ξέρω για σένα μόνο ότι είσαι δέπη, ξέρω απλώς πόσο γρήγορα ή αργά τρέχει ο επεξεργαστής σου σε συγκεκριμένες συνθήκες.

19:37 Δεν ξέρω ποιος είσαι. Κι όμως ρισκάρουμε να εκπαιδεύσουμε μια γενιά που μαθαίνει πρώτα τις ετικέτες της και μετά τις δυνατότητές της. να χρησιμοποιεί τη διάγνωση όχι ως εργαλείο για να βρει λύσεις αλλά ως κλουβί για να κρυφτεί ή ακόμα χειρότερα ως άλοθη το έχουμε ακούσει και αυτό ότι δεν μπορώ να το κάνω αυτό γιατί έχω δέπει δεν ξέρω μου θυμίζει λίγο τα ζώδια ρε παιδιά είμαι λεωνάρα είμαι ψοροπερήφανος είναι σαν να βλέπεις άτομα που το σύστημα τα έπεισε ότι η ετικέτα τους είναι πιο δυνατή από τη θέλησή τους Το σύστημα στην προσπάθειά του να φανεί συμπεριληπτικό και προστατευτικό, δεν αντιλέγω, τελικά γίνεται τυραννικό κάποιες φορές. Σου δίνει μια ταυτότητα ασθενούς ή δυσλουτουργικού από τα 7 σου χρόνια και σου λέει μην ανησυχείς, δεν φταίεις εσύ, φταίει η χημεία σου, φταίει η καλωδίωσή σου.

20:29 Ακούγεται ανακουφιστικό ναι αλλά μήπως τελικά είναι και λίγο ευνοχιστικό μήπως αντί να μαθαίνουμε στα παιδιά πώς να επιβιώνουν παρά τις δυσκολίες τους ή χάρη στις δυσκολίες τους τους μαθαίνουμε να παραδίδονται σε αυτές τις δυσκολίες. Μήπως δημιουργούμε ένα πολιτισμικό περιβάλλον όπου οι διαγνώσεις κινδυνεύουν να γίνουν ταυτότητα αντί για εργαλεία κατανόησης.

20:54 Και αυτό φοβάμαι ίσως, αν ισχύει αυτό που αναρωτιέμαι, να είναι και η μεγαλύτερη ήττα της παιδαγωγικής επιστήμης. Και εδώ φτάνουμε στην απόλυτη ηρωνία. Αυτό που είχαμε πει και στο επεισόδιο 27 για την τεχνητή νοημοσύνη. Στο σημείο που είμαστε τώρα η ιστορία είναι σαν να μας ηρωνεύεται. Τι προσπαθούμε να κάνουμε με όλη αυτή την ήπια ευγονική, με τις διαγνώσεις, με τα φάραμακα, με την εκπαίδευση, με την παρέμβαση, με την εκπαίδευση της εκτελεστικής λειτουργίας.

21:23 Προσπαθούμε να φτιάξουμε ανθρώπους που δεν κάνουν λάθη, που δεν είναι παρορμητικοί, που δεν ονειροπολούν όταν πρέπει να δουλέψουν, που επεξεργάζονται δεδομένα γρήγορα και με ακρίβεια. Προσπαθούμε με λίγα λόγια να φτιάξουμε βιολογικά AI. Πιέζουμε την ανθρώπινη φύση να λειτουργήσει με την προβλεψιμότητα και την αποδοτικότητα μίας μηχανής. Να γίνουμε ρομπότ με σάρκα και οστά.

21:47 Και πιο ενταστείο ότι ακριβώς τη στιγμή που κοντεύουμε να το πετύχουμε αυτό, αναπτύξαμε πάρα πολύ την πραγματική τεχνητή νοημοσύνη. Φτιάξαμε μηχανές που μπορούν να κάνουν την οργάνωση, την ταξινόμηση, την επεξεργασία δεδομένων και τη διαχείριση χρόνου. Με ένα εκατομμύριο φορές καλύτερα από τον πιο ρυθμισμένο άνθρωπο. Οι αλγόριθμοι και τα μοντέλα AI είναι οι τέλειοι γνωσιακοί αθλητές.

22:14 δεν κουράζονται, δεν βαριούνται, δεν έχουν δέπη, δεν έχουν συναισθήματα. Είχαμε πει ότι ο άνθρωπος έφτιαξε την τεχνητή νοημοσύνη για να αποεργαλειοποιηθεί, για να σταματήσει δηλαδή ο ίδιος να είναι ένα εργαλείο. Και τώρα φοβόμαστε, φοβόμαστε ότι το AI θα μας πάρει τις δουλειές. Αλλά ποιες δουλειές, τις δουλειές που απαιτούν να είμαστε ρομπότ, απαιτούν να είμαστε εργαλεία.

22:36 Τις δουλειές της οργάνωσης, της γραφειοκρατίας, της στήρας επεξεργασίας. Τις δουλειές δηλαδή για τις οποίες πιέζουμε κάποια παιδιά να γίνουν καλά σε αυτές τις δουλειές. Εκπαιδεύουμε τα παιδιά μας να ανταγωνιστούν τις μηχανές, στο γήπεδο των μηχανών. Και εκεί θα χάσουν, πάντα θα χάνουν. Καμία στρατηγική οργάνωση, καμία αγωγή, καμία ειδική αγωγή, καμία γενική αγωγή δεν θα κάνει τον εγκέφαλό σου πιο γρήγορο από έναν επεξεργαστή πυρητίου.

23:06 Αλλά ίσως αυτό να είναι και η σωτηρία μας. Είχα κάνει μια απλή αναφορά στην αρχή στο επεισόδιο 35. Ίσως η άνοδος του AI να είναι ο λόγος που θα σταματήσουμε αυτή την τρέλα, αυτή την αιμονή με τη βελτίωση της υπολογιστικής μας ικανότητας. Αν η μηχανή αναλάβει την τάξη, την οργάνωση και την αποδοτικότητα, τότε τι μένει τελικά για τον άνθρωπο.

23:27 Ίσως μένει το χάος, η φαντασία, το συνέστημα, η παρορμητικότητα. Μένει δηλαδή ένας Βαν Κόγκ ίσως. Ίσως το AI μας αναγκάσει να ξαναγίνουμε αρρύθμιστοι. Γιατί μόνο ως αρρύθμιστοι θα έχουμε αξία σε ένα κόσμο γεμάτο τέλειους μηχανές. Αλλά αυτό που είχα πει και στο 35 επεισόδιο το κρατάω και αυτό. Στεκόμαστε λοιπόν μπροστά σε ένα σταυροδρόμι.

23:53 Ίσως. Από τη μία μεριά έχουμε την ακατανίκητη επιθυμία να διορθώσουμε τον άνθρωπο, να χρησιμοποιήσουμε την επιστήμη, τη διάγνωση και τη χημεία για να φτιάξουμε ένα όσο γίνεται πιο τέλειο αψεγάδια στο παραγωγικό πολίτη. Από την άλλη έχουμε την τεχνολογία που έρχεται να μας πάρει αυτό το βάρος αλλά και να μας απειλήσει. Αν νικήσει η ήπια ευγονική τότε ο άνθρωπος συγχωνεύεται πλήρως με τη μηχανική λογική.

24:21 Δεν υπάρχουν πια αριθμιστοί, δεν υπάρχουν πια δυσλειτουργικοί. Κάθε παιδί που γεννιέται περνάει από σκανάρισμα. Κάθε απόκληση στη συμπεριφορά διορθώνεται αμέσως με το κατάλληλο χάπι ή με την κατάλληλη πρόημη παρέμβαση. Θα είναι ένας ήσυχος κόσμος, λειτουργικός, χωρίς πόνο, χωρίς αγωνία. Οι άνθρωποι θα δουλεύουν σαν καλοκουρδισμένα ρολόγια.

24:44 Αλλά θα είναι και ένας κόσμος νεκρός ίσως. Ένας κόσμος χωρίς τέχνη, χωρίς ποίηση, χωρίς την τρέλα που γεννάει το καινούριο θα έχουμε θεραπεύσει τη θλίψη αλλά θα έχουμε ίσως ομαλοποιήσει ή σκοτώσει και τη χαρά. Αλλά αν αφήσουμε την τεχνητή νοημοσύνη να κάνει τη βρώμικη δουλειά, αφήνουμε τα ρομπότ να είναι οργανωμένα, γρήγορα και σχολαστικά και εμείς επιστρέφουμε στον άνθρωπο.

25:09 Η ειδική αγωγή και η ψυχολογία σταματούν να είναι εργαλεία ρύθμισης και γίνονται όντως εργαλεία υποστήριξης στην πράξη, όχι μόνο στη θεωρία όπως κατά κύριο λόγο είναι τώρα και ειδικά στην Ελλάδα η ειδική αγωγή. Σταματάμε να βαθμολογούμε τα παιδιά με το χρονόμετρο, σταματάμε να κοιτάμε το πόσο γρήγορα σκέφτεσαι και αρχίζουμε να κοιτάμε το τι σκέφτεσαι.

25:32 Σε αυτό το μέλλον ο αφηρημένος δεν θα είναι ασθενής, θα είναι ίσως φιλόσοφος ή καλλιτέχνης. Ο υπερκινητικός δεν θα είναι διαταραγμένος, θα είναι εξερευνητής. Η απόκληση δεν θα είναι νόσος, θα είναι μια πηγή της δημιουργίας. αλλά οφείλουμε να μην κλείσουμε και τόσο αισιόδοξα άλλωστε αυτά που λέμε το σύνορα μπορεί κάποιος να βρει πάρα πολλά αντεπιχειρήματα για να τα αντικρούσει και θα τα δεχτώ αλλά υπάρχει ένα αλλά εδώ πέρα όταν φύγουμε ίσως από αυτό το μοντέλο που έχουμε τώρα το οποίο ψάχνει απεγνωσμένα να βρει το πώς σκέφτεται ο άνθρωπος το πώς μαθαίνει ο άνθρωπος όταν δεν μας νοιάζει και τόσο πολύ το πώς μαθαίνει ο άνθρωπος γιατί η τεχνητή νοημοσύνη θα κάνει όλα τα βαρετά που εμείς δεν χρειάζεται πλέον να κάνουμε, τότε μάλλον η επιστήμη, όπως είπα, θα σταματήσει να κοιτάει το πώς μαθαίνουμε και πώς σκεφτόμαστε, εφόσον δεν θα τη νοιάζει να παράγει πλέον καλοκουρδισμένες μηχανές, θα τις έχει ήδη, τότε ίσως αρχίσει να κοιτάει η επιστήμη τι σκεφτόμαστε, θα αρχίσει να μετράει τι σκεφτόμαστε.

26:38 Θα πρέπει δηλαδή να βρει εργαλεία για να αρχίσει να μετράει όχι πόσο γρήγορα κάνουμε σκέψεις, αλλά τι μορφή έχουν οι σκέψεις μας. Τότε μια έτσι πρόβλεψη για να παίξουμε λίγο με το μυαλό μας. Ή θα πάμε σε μια νέα εποχή που τότε ίσως η επιστήμη κατευθυνθεί προς μια νέα ευγονική της σκέψης ή οι ανθρωπιστικές επιστήμες τότε όντως θα υπηρετούν τον άνθρωπο.

27:02 Γεια σας.