38. Αυτο-εξημέρωση: Η βιολογία της αυτο-υποταγής

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Γεια σας. Σε αυτό το επεισόδιο δεν υπάρχει κάποια απόλυτη βεβαιότητα, όπως πάντα άλλωστε, αλλά υπάρχει μία παρουσίαση των επικρατέστερων θεωριών, των επικρατέστερων εξελικτικών μοντέλων και μία φιλοσοφική ερμηνεία δικιά μου στο τέλος. Αν θέλετε καθαρή βιολογία, καθαρή επιστήμη, μπορείτε να διαβάσετε τη βιβλιογραφία που βάζω στην περιγραφή.

00:22 Αν θέλετε να δούμε μαζί αν όλα αυτά τα επιστημονικά δεδομένα και οι θεωρίες μπορούν να συνδυαστούν για να δώσουν κάτι στη σκέψη μας, τότε είστε στο κατάλληλο podcast, το παρανοϊκά επιστημονικό και ξεκινάμε. Πάμε στη Σιβηρία, όχι πολύ πίσω το 1959 Εκεί λοιπόν σε ένα απομονωμένο εκτροφείο ένας σοβιετικός γενετιστής ο Δμήτρη Μπελιάεφ ξεκινάει ένα πείραμα που αποδείχθηκε ένα από τα πιο σημαντικά στην ιστορία της εξελικτικής βιολογίας Ο Μπελιάεφ είχε μια απλή αλλά μεγαλοφυή απορία Πώς ο Λύκος έγινε σκύλος Πώς ένα άγριο ζώο μετατράπηκε σε ένα πιστό σύντροφο Που μας κοιτάει στα μάτια μας, αφήνει να το χαϊδεύουμε, που μας κουνάει την ουρά του Η φύση ήξερε ότι θέλει χιλιάδες χρόνια για να το πετύχει αυτό Ο Μπελιάευ δεν είχε τόσο χρόνο μπροστά του, ήθελε να το κάνει γρήγορα Πήρε λοιπόν κάποιες άγριες ασημένες αλεπούδες Ζώα πανέμορφα αλλά επιθετικά επιλέγονταν για να γίνουν γονείς.

02:00 Κράτησε δηλαδή μόνο το 10% περίπου. Τις πιο ήρεμες αλεπούδες από αυτές τις άγριες που είχε στα χέρια του. Το κριτήριο ήταν η πραότητα, τίποτε άλλο. Και εκεί συνέβη κάτι αξιοθαύμαστο αλλά και αναμενόμενο. Μέσα σε ελάχιστες γενιές, μιλάμε για λιγότερο από 10 χρόνια, μια ανάσα δηλαδή, ένα τίποτα στον εξελικτικό χρόνο, οι αλεπούδες άρχισαν να αλλάζουν.

02:25 αλλά δεν άλλαξαν μόνο συμπεριφορά, δεν έγιναν απλώς φιλικές, άρχισαν να αλλάζουν και εμφανισιακά και αυτό είναι το σημαντικότερο πόρισμα αυτής της έρευνας, αυτού του πειράματος. Χωρίς ο Μπελιάεφ να το έχει επιδιώξει, οι αλεπούδες άρχισαν να μοιάζουν πιο πολύ με κουτάβια, έγιναν πιο όμορφες. Τα αυτιά τους που ήταν όρθια και μητερά για να πιάνουν τον παραμικρό ήχο στο δάσος έπεσαν.

02:51 Είχαν πιο πεσμένα αυτιά, εμφανισιακά έγιναν πιο χαριτωμένες, στον κρυζοπό τους τρίχωμα εμφανίστηκαν άσπρες κοιλίδες, τα δόντια τους μίκριναν, τα σαγόνια τους έγιναν πιο κοντά, άρχισαν να κουνάνε την ουρά τους όταν έβλεπαν άνθρωπο και να βγάζουν έναν ήχο σαν το γάβισμα του σκύλου. Και προσέξτε το μόνο που έκανε ο ερευνητής ήταν απλά να παίρνει τις πιο ήρεμες αλεπούδες, αυτές που τυχαία ήταν πιο ήρεμες και σε αυτές μόνο να επιτρέπει να κάνουν παιδιά. Αυτό το έκανε σε κάθε γενιά εκ νέου.

03:23 και να τονίσουμε ότι οι αλεπούδες αυτές ήταν φυλακισμένες, ζούσαν σε εκτροφείο, δηλαδή θα γίνονταν ούτως ή άλλως γούνες και είχαν τον απόλυτο επιλογέα που ήταν ο Μπελιάευ. Ήταν δηλαδή ένα πείραμα απόλυτα κατευθυνόμενο και ελεγχόμενο από έναν εξελικτικό επιταχυντή που ήταν ο ίδιος ο ερευνητής, ο άνθρωπος. Το παράδοξο της ιστορίας, και βάζω μια παρένθεση εδώ, είναι ότι φυσικά και δεν δέχθηκε κάποια κριτική ούτε εκδιώχθηκε ο Μπελιάεφ για το βάναυσο πείραμά του εφόσον το έκανε σε αλεπούδες άγριες που όμως ήταν φυλακισμένες, ήταν αντικείμενα ενός εργοστασίου γούνας.

04:03 Και τότε στη Σοβιετική Ένωση του 1959 η ευζοία των αλεπούδων που θα γίνουν γούνες δεν ενδιέφερε και κανέναν. Αυτό που είναι όμως παράδοξο είναι ότι ο Μπελιάεφ έκανε κρυφά αυτό το πείραμα, όχι για να μην του πουν πώς συμπεριφέρεσαι έτσι στα καημένα τα ζώα, αλλά για να μην αποδειχθεί ότι κάνει ένα πείραμα γενετικής, γιατί οι γενετικοί, ο Δαρβίνος, ο Μέντελ, όλα αυτά ήταν απαγορευμένα τότε.

04:29 Άρα για να μην τον καταλάβουν οι Σοβιετικοί δικαιολόγησε το πείραμα ως πρόγραμμα βελτίωσης γούνας για να μην τον στείλουν στα γκούλαγκ. Κλείνει η παρένθεση, πάμε πίσω πάλι στα αποτελέσματα αυτού του πειράματος. Τι είχε συμβεί λοιπόν, ο Μπελιάεφ ανακάλυψε αυτό που σήμερα ονομάζουμε σύνδρομο εξημέρωσης, το Mestication Syndrome.

04:51 Απέδειξε ότι αν επιλέξεις ένα ζώο με βάση την έλλειψη επιθετικότητας, παίρνεις πακέτο μια σειρά από παρενέργειες. Η χημία σου αλλάζει, η αδρεναλίνη σου πέφτει δραματικά. υπάρχει κι άλλο ένα χαρακτηριστικό που αλλάζει είναι ότι ο εγκεφαλός σου μικραίνει έχασαν εγκεφαλική μάζα οι πιο πράες αλεπούδες και εδώ να το ξεκαθαρίσουμε λίγο το πείραμα δεν δείχνει ότι η καλοσύνη κάνει τα ζώα πιο χαζά επειδή μικραίνει ο εγκεφαλός τους δείχνει κυρίως ότι όταν διαλέγεις ξανά και ξανά τα πιο ήρεμα άτομα μαζί με την πραότητα αλλάζουν και άλλα πράγματα στο σώμα σου κάποιες αλλαγές που πάνε πακέτο με την εξημέρωση του είδους Το κρατάμε και φεύγουμε από τη Σιβηρία, εκεί υπήρχε ο Μπελιάεφ, υπήρχε ένας επιστήμονας, ένας επιλογέας τεχνητός που επέλεγε ποιος θα ζευγαρώσει. Ήταν τεχνητή επιλογή. Στη φύση πώς γίνεται αυτό, γίνεται. Για να το απαντήσουμε αυτό μπορούμε να πάμε στην Αφρική, στο Κονγκό.

05:53 Εκεί υπάρχει ένα φυσικό σύνορο, ο τεράστιος ποταμός Κονγκό. Αυτός ο ποταμός χωρίζει δύο κόσμους και χωρίζει δύο ξαδέρφια μας που ζουν σε δύο εντελώς διαφορετικές πραγματικότητες. Στη βόρεια όχθη ζει ο χιμπατζής. Ο χιμπατζής είναι ένα άγριο ζώο, ζει σε μια κοινωνία αυστηρά πατριαρχική, κυριαρχεί ο πιο δυνατός, ο πιο βίαιος, ο πιο αλφα-μέιλ. Οι χιμπατζίδες λύνουν τις διαφορές τους με βία και αίμα, κάνουν περιπολίες στα σύνορα της περιοχής τους και αν βρουν μοναχικό χιμπατζί από άλλη ομάδα τον σκοτώνουν και μάλιστα με φρικτό τρόπο.

06:26 Ο χιμπατζής έχει τεράστια επίπεδα τεστοστερώνης και υψηλή αντιδραστική επιθετικότητα. Αν τον κοιτάξεις λίγο στραβά θα σου επιτεθεί. Και πάμε και στη νότια όχθη του παταμού Κονγκό, εκεί ζει ο Μπονόμπο. Οι Μπονόμπο ζουν σε μητριαρχικές κοινωνίες, δεν υπάρχει αλφα-μέιλ, υπάρχουν συμμαχίες θηλυκών. Όταν υπάρχει ένταση, όταν υπάρχει καυγάς για το φαγητό, οι Μπονόμπο δεν δαγκώνονται, κάνουν σεξ ή παίζουν.

06:53 Έχουν λύσει το πρόβλημα της βίας, αντικαθιστώντας το με την επαφή, το παιχνίδι. Φυσικά και γίνονται βίαιοι και οι Μπονόμπο, ακόμα και κανείβαλοι γίνονται, αλλά όχι σε τόσο μεγάλα επίπεδα όσο έχει μπατζίδες όσον αφορά τη βία. Και πως έγινε αυτό τώρα, πως σε ένα τόσο μικρό κομμάτι γης Με ένα φυσικό σύνορο ανάμεσα βλέπουμε από τη μία έναν πολύ άγριο χιμπατζή Και από την άλλη ας πούμε έναν αυτοεξημερωμένο χιμπατζή Ποιος έπαιξε το ρόλο του Μπελιάεφ στη ζούγκλα Η απάντηση είναι το ίδιο το φυσικό σύνορο ίσως Ο ποταμός και κυρίως τα θηλυκά αλλά και άλλοι παράγοντες με απόλυτη βεβαιότητα δεν ξέρουμε ότι τα θηλυκά εξημέρωσαν το είδος αυτό είναι το επικρατέστερο εξελικτικό σενάριο όχι αποδεδειγμένο γεγονός πιθανότατα έπαιξαν ρόλο πολλοί παράγοντες μαζί οικολογία, τροφή, περιβάλλον, κοινωνική δομή είτε όμως ήταν τα θηλυκά είτε ήταν κάτι άλλο η αυθονία τροφής ξέρω εγώ που μείωσε τον ανταγωνισμό το αποτέλεσμα ήταν το ίδιο η πραότητα επιβραβεύτηκε Αλλά ας δούμε πώς εξηγείται ότι μπορεί να έπαιξαν ένα κύριο ρόλο τα θηλυκά

08:04 Επειδή στην νότια όχθη του ποταμού δεν υπήρχαν γορίλες για να τρώνε φαγητό Τα θηλυκά μπόρεσαν να φάνε καλά, να δυναμώσουν και να φτιάξουν παρέες, συμμαχίες Αν ένα αρσενικό φερόταν βίαια ή προσπαθούσε να επιβληθεί με το ζόρι Τα θηλυκά ενώνονταν και το έδιωχναν, δεν το άφηναν να ζευγαρώσει Η ίδια η φύση μέσω των θηλυκών επέλεξε την πραότητα. Ο Νταΐς πέθαινε μόνος του χωρίς απογόνους. Ο συνεργάσιμος, ο παιχνιδιάρης, ο πιο σοφτ χαρακτήρας άφηνε τα γονίδια του στην επόμενη γενιά. Έτσι εξηγείται από τα πιο επικρατέστερα επιστημονικά σενάρια ότι ο Μπονόμπο εξημέρωσε τον εαυτό του.

08:44 Και τώρα ήρθε η ώρα να αφήσουμε τη ζούγκλα και να κοιτάξουμε τα μούτρα μας. Κάποιες φορές ο άνθρωπος κοιτάζει τον εαυτό του στον καθρέφτη και νομίζει ότι βλέπει το απόλυτο αρπαχτικό. Βλέπει έναν φωνικό πίθηκο που κατέκτησε τον πλανήτη, τον αλφα του ζωικού βασιλείου. Η βιολογία έχει μια άλλη άποψη. Αν βάλεις το κρανίο ενός σύγχρονου ανθρώπου δίπλα στο κρανίο ενός προγόνου μας, ενός Homo erectus ή ακόμα και ενός Neaterdal, η διαφορά είναι εμφανής.

09:13 Οι προγονείς μας είχαν βαριά σαγόνια, τεράστια δόντια, προεξέχοντα φρύδια που σκέπαζαν τα μάτια τους σαν ασπίδες, ήταν φτιαγμένοι για σύγκρουση. Εμείς τα πρόσωπά μας είναι πιο επίπεδα, τα σαγόνια μας έχουν μαζέψει, οι κοινόδοντές μας, τα όπλα που έχουν όλα τα πρωτεύοντα για να σκίζουν σάρκα έχουν γίνει απλά δόντια Δεν μπορούμε πια να σκοτώσουμε με το στόμα μας και κάτι ακόμα πιο περίεργο, οι άντρες και οι γυναίκες μοιάζουν πλέον πολύ μεταξύ τους Ο φυλετικός δημορφισμός έχει μειωθεί δραματικά Στην πραγματικότητα, αν μας έβλεπε ένας εξωγήινος βιολόγος, θα έλεγε το εξής Αυτοί εδώ μοιάζουν με μωρά που μεγάλωσαν απότομα. Στη βιολογία αυτό λέγεται νεοτενία. Διατηρούμε τα παιδικά μας χαρακτηριστικά μέχρι τα βαθιά γεράματα.

10:01 Και εδώ έρχεται και ένα άλλο ωραίο στοιχείο ενδιαφέρον να το δούμε ότι τα τελευταία 30.000 χρόνια ακριβώς την περίοδο που φτιάξαμε πολιτισμούς, τέχνη και κοινωνίες συνέβη το αντίθετο από αυτό που θα νομίζαμε. Ο εγκέφαλός μας μικρυνέ. Ο μέσος ανθρώπινος εγκέφαλος σήμερα είναι 10 με 15% μικρότερος από τον εγκέφαλο των προγόνων μας στην εποχή των παγετώνων. Χάσαμε εγκεφαλική μάζα ίση με το μέγεθος ενός μπαλακιού του τέννης.

10:31 Γιατί? Πώς γίνεται να κυριαρχήσαμε στον πλανήτη χάνοντας μυαλό? Η απάντηση βρίσκεται πίσω στο πείραμα με τις αλεπούδες. Θυμάστε, όταν επιλέγεις λιγότερη επιθετικότητα, παίρνεις πακέτο μαζί και κάποια χαρακτηριστικά και όπως είπαμε και μικρότερο εγκέφαλο. Ο ένοχος, ας πούμε, είναι μια ομάδα κυτάρων που λέγεται νευρική ακρολοφία, neural crest.

10:53 Αυτά τα κύτταρα είναι υπεύθυνα για δύο πράγματα ταυτόχρονα. Πρώτον φτιάχνουν τα επινεφρύδια, το κέντρο του φόβου, της αδρεναλίνης και της επιθετικότητας και δεύτερον φτιάχνουν το κρανίο, τα δόντια και τους χόνδρους του προσώπου. Για να μπορέσουμε να ζήσουμε μαζί σε μεγάλες ομάδες χωρίς να αλληλοσκοτωθούμε η φύση έπρεπε να χαμηλώσει την ένταση της επιθετικότητάς μας.

11:18 Μείωσε τη δραστηριότητα της νευρικής ακρολοφίας, μείωσε την αδρεναλίνη, μείωσε το φόβο Αλλά μαζί με το φόβο μίκρινε και το κρανίο, μίκρινε και ο εγκέφαλος Και εδώ πάλι να ξεκαθαρίσουμε ότι η νευρική ακρολοφία δεν είναι κάποιο μαγικό κουμπί που τα εξηγεί όλα βέβαια Είναι ένα θεωρητικό μοντέλο που προσπαθεί να δείξει πώς μπορεί να συνδέονται αναπτυξιακά η συμπεριφορά με τη μορφολογία Δεν έχουμε έναν μοναδικό ένοχο δηλαδή, έχουμε ένα πολύπλοκο βιολογικό δίκτυο.

11:48 Και προσέξτε, δεν γίναμε πιο χαζοί επειδή μικρινό εγκέφαλος. Απλώς δεν χρειαζόμασταν πια εκείνα τα κομμάτια του εγκεφάλου που ήταν υπεύθυνα για να μυρίζουμε το κίνδυνο στα 100 μέτρα ή να χαρτογραφούμε το δάσος μόνοι μας. Μικρότερος εγκέφαλος δεν σημαίνει απαραίτητα χαμηλότερη νοημοσύνη. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος φαίνεται να έγινε πιο αποδοτικός και πιο δικτυωμένος κοινωνικά. Δεν πετάξαμε κομμάτια μυαλού, απλώς μεταφέραμε μεγάλο μέρος της σκέψης μας έξω από το κεφάλι μας, στην ομάδα και στον πολιτισμό.

12:20 Βιολογικά λοιπόν είμαστε πλέον σαν κατοικίδια σε σχέση με τους προγόνους μας. Φαίνεται κάποιος να μας εξημέρωσε όπως ο Μπελιάεφ τις αλεπούδες του και όπως τα θηλυκά Μπονόμπο έπαιξαν το ρόλο τους στη μία άκρη του ποταμού. Ποιος μας εξημέρωσε εμάς, πάμε να το ανακαλύψουμε. Θα ξεκινήσουμε να το απαντάμε αυτό βάζοντας μια άλλη ερώτηση.

12:44 Αν είμαστε κατοικίδια, αν είμαστε τόσο soft και ειρηνικοί και βιολογικά νεοτενικοί, τότε γιατί η ιστορία μας είναι βαμμένη με τόσο αίμα, γιατί έχουμε παγκόσμιους πολέμους, γενοκτονίες, ολοκαυτώματα και πυρηνικά όπλα. Πώς γίνεται να είμαστε ταυτόχρονα το πιο συνεργάσιμο είδος και το πιο καταστροφικό. και εδώ κατά τύχη τελείως και είμαι πολύ τυχερός έπεσε στα χέρια μου ένα πολύ ωραίο βιβλίο ο Ρίτσαρτ Ράνγκαμ το ονομάζει το παράδοξο της καλοσύνης στο βιβλίο του με τίτλο The Goodness Paradox και για να λύσει αυτό το παράδοξο που είπαμε ότι πως γίνεται να είμαστε το πιο συνεργάσιμο είδος και ταυτόχρονα το πιο βίαιο μας ζητάει να φανταστούμε το εξής σενάριο φανταστείτε ότι μπαίνετε σε ένα αεροπλάνο μέσα στην καμπίνα υπάρχουν 300 άγνωστοι μεταξύ τους άνθρωποι.

13:31 Στριμωγμένοι, κουρασμένοι, αγχωμένοι. Τι θα συμβεί σε μια πτήση 8 ωρών? Πιθανότατα τίποτα. Θα διαβάσουν, θα κοιμηθούν. Άντε να υπάρξει και κάνας μικρό καυγάς που θα ανέβει στο TikTok, αλλά μέχρι εκεί. Γενικά είμαστε πολύ ανεκτικοί. Τώρα φανταστείτε το ίδιο αεροπλάνο, αλλά στη θέση των ανθρώπων βάλτε 300 άγνωστους χιμπατζίδες.

13:51 Ξέρετε τι θα βρούμε όταν προσγειωθεί αυτό το αεροπλάνο. Ένα σφαγείο, ακροτηριασμένα μέλη, αίμα παντού και πολλούς νεκρούς χιμπατζίδες. Άρα ναι, είμαστε ειρηνικοί, αλλά μόνο σε ένα είδος βίας. Ο Ράγκαμ διαχωρίζει τη βία σε δύο κατηγορίες. Η πρώτη είναι η αντιδραστική επιθετικότητα, reactive aggression, είναι η βία της στιγμής.

14:13 μου πήρες την μπανάνα, θυμώνω σε δαγκώνω τώρα και μπορεί και να σε σκοτώσω. Σε αυτό είμαστε άγγελοι, μοιάζουμε με τους Μπονόμπο, έχουμε πολύ υψηλό κατόφλι ανοχής, έχουμε πολύ χαμηλή αντιδραστική επιθετικότητα. Το δεύτερο είδος βίας κατά τον Ράγκαμ είναι η προληπτική επιθετικότητα, proactive aggression. Είναι η ψυχρή υπολογισμένη βία, η βία που δεν έχει θυμό αλλά έχει σχέδιο.

14:38 Ο Γιώργος είναι εχθρός μου, δεν θα του επιτεθώ τώρα που με κοιτάει, θα περιμένω να κοιμηθεί, θα φωνάξω τρεις φίλους μου και θα τον σκοτώσουμε ήσυχα ήσυχα. Σε αυτό το είδος βίας ο άνθρωπος δεν έχει αντίπαλος σε όλο το ζωικό βασιλείο. Είμαστε κορυφαίοι στην προληπτική επιθετικότητα. Εξημερώσαμε λοιπόν τον εαυτό μας να μην δαγκώνει εν θερμό για να μπορούμε να συνεργαζόμαστε και να σκοτώνουμε εν ψυχρό.

15:03 Και εδώ έρχεται το πιο ενδιαφέρον κομμάτι αυτής της θεωρίας Πώς μειώσαμε την αντιδραστική βία, τη βία της στιγμής Πώς γίναμε τόσο πράιοι στην καθημερινότητά μας Η απάντηση είναι απλή και μοιάζει με αυτό που έκαναν τα θηλυκά Μπονόμπο Σκοτώνοντας τους τα αραξίες Οι πρόγονοι μας, οι κυνηγήτροφοι συλλέκτες δεν είχαν φυλακές, δεν είχαν αστυνομία Όταν κάποιος στην ομάδα ήταν πολύ επιθετικός ένας αλφαμέλ παλαιάς κοπής που έκλεβε γυναίκες και έτρωγε το φαγητό των άλλων και έδερνε, η ομάδα δεν τον ανεχόταν για πολύ.

15:36 Οι υπόλοιποι άντρες, οι πιο αδύναμοι, συνομωτούσαν και τον εκτελούσαν λιθοβολισμός ή οτιδήποτε, ένα χτύπημα στο κεφάλι ενώ κοιμόταν. Σύμφωνα με το μοντέλο αυτό, αυτό θα μπορούσε να γίνεται για χιλιάδες χρόνια, γενιά με τη γενιά. κάθε φορά που εμφανιζόταν ένας βίαιος αντιδραστικός τύπος, τα γονίδια του αφαιρούνταν από τη δεξαμενή.

15:56 Εξαλήφαμε δηλαδή συστηματικά την ίδια την αγριάδα. Είμαστε ίσως οι απόγονοι των υπάκουων. Είμαστε τα παιδιά αυτών που έμαθαν να ακολουθούν τους κανόνες, να χαμηλώνουν το βλέμμα και να συνεργάζονται γιατί ήξεραν ότι αν ξεχωρίσουν πολύ, αν γίνουν πολύ αγροί, τους περιμένει μια πέτρα στο δόξα πατρί. Η ηθική μας, η δημοκρατία μας, η συνεργασία μας χτίστηκαν πάνω σε ένα πτώμα του αλφα-μέιλ.

16:24 Και εδώ μιλάμε περισσότερο για εξελικτική υπόθεση βασισμένη σε σύγχρονες φυλές και μοντέλα, όχι για άμεση αρχαιολογική απόδειξη. Δεν έχουμε απολυθώματα που να γράφουν «εκτελέστηκε επειδή ήταν αλφα-μέιλ», έχουμε όμως ισχυρές ενδείξεις ότι οι υπερβολικά επιθετικοί άνθρωποι δύσκολα άφηναν απογόνους. Ωραία, είναι εύκολο να λες οι αδύναμοι σκότωσαν το δυνατό Στην πράξη όμως πως το κάνεις Ένας αλφα-μέιλ είναι μειώδης, γρήγορος, τρομακτικός Αν του επιτεθείς μόνος σου είσαι νεκρός Αν του επιτεθεί τετρίς πάλι ίσως σκοτώσει τον έναν πριν πεθάνει κι αυτός Κανείς δεν θέλει να είναι αυτός ο ένας που θα πεθάνει Για να πετύχει το πραξικόπημα χρειάζεται κάτι που τα ζώα δεν πολύ έχουν Χρειάζεται συντονισμός και συνωμοσία και για να υπάρξει συνωμοσία χρειάζεται ένα όπλο πιο κοφτερό από οποιοδήποτε πέτρα.

17:16 Χρειάζεται η γλώσσα. Εδώ έρχεται ο γλωσσολόγος Daniel Doer με το βιβλίο του The Instruction of Imagination. Ο Doer μας λέει κάτι που ανατρέπει πολλά από όσα νομίζουμε ότι ξέρουμε. Η γλώσσα λέει δεν εξελίχθηκε για να λέμε πιάσε μου το νερό ή κοίτα ένα λιοντάρι. Αυτά τα κάνουν και οι χιμπατζίδες με κραυγές και νοήματα χωρίς γλώσσα.

17:36 Τόσα εξελίχθηκε για να μπορούμε να μιλάμε για πράγματα που δεν είναι εδώ, για πράγματα που δεν βλέπουμε. Είναι η μόνη τεχνολογία επικοινωνίας που επιτρέπει το ψέμα και το σχέδιο. Φανταστείτε τη σκηνή. Είναι βράδυ στη σπηλιά, ο τύραννος, ο α μέλ, κοιμάται στη γωνία, οι υπόλοιποι είναι ξύπνοι γύρω από τη φωτιά. Δεν χρειάζεται να ουρλιάξουν, δεν χρειάζεται να δείξουν τα δόντια τους, μπορούν απλά να ψιθυρίσουν.

18:00 «Αύριο όταν θα σκύψει να πιει νερό στο ποτάμι, εσύ θα του ρίξεις την πέτρα και εμείς θα πέσουμε πάνω του». Η γλώσσα δηλαδή έδωσε τη δύναμη στους άλλους να γράψουν το σενάριο του θανάτου του ενός. Αλλά η γλώσσα έκανε και κάτι άλλο, ακόμα πιο βαρύ. Ο Ντόρ την ονομάζει «εκπαίδευση της φαντασίας». Μέσω της γλώσσας η ομάδα άρχισε να φτιάχνει κανόνες.

18:22 Δεν κλέβουμε, δεν χτυπάμε, μοιραζόμαστε. Αυτοί οι κανόνες δεν υπήρχαν στη φύση, ήταν φανταστικοί Αλλά η γλώσσα τους έκανε πραγματικούς, τους φύτεψε μέσα στο κεφάλι κάθε παιδιού που γεννιόταν Πριν κάνει το παιδί σκεφτεί να γίνει άγριο ή εγωιστικό Η γλώσσα της φυλής του είχε ήδη χτίσει τον φράχτη μέσα στο μυαλό του Του είχε μάθει τι είναι καλό και τι είναι κακό Η γλώσσα ήταν το πρώτο όπλο μαζικής εξημέρωσης Ήταν το αόρατο λουρί που φόρεσε η κοινωνία που λέμε, κουβαλάει μέσα της χιλιάδες χρόνια κανόνων απαγορεύσεων και φόβου για το τι θα πει ο κόσμος, για το τι θα πει ο άλλος.

19:03 Γιατί στο βάθος του μυαλού μας ξέρουμε αν ο κόσμος μιλήσει εναντίον μας αν η γλώσσα στραφεί εναντίον μας τότε ακολουθεί η πέτρα στο δόξα πατρί. Και αυτό που είπα για τη γλώσσα είναι περισσότερο μια πιο φιλοσοφική ερμηνεία. Η γλώσσα σίγουρα επέτρεψε τον συντονισμό και τον σχεδιασμό αλλά δεν εξελίχθηκε αποκλειστικά για δολοφονίες αρχηγών.

19:23 Εξελίχθηκε για κοινή φαντασία, κανόνες και συλλογική πραγματικότητα. Αυτή η ερμηνεία της γλώσσας ως όπλο συνομοσίας είναι η σκοτεινή ανάγνωση της θεωρίας του Ντόρ. Προφανώς η γλώσσα φτιάχτηκε για να λέμε και σε αγαπώ. Απλά εδώ εστιάζουμε σε κάτι άλλο. και τώρα φεύγουμε λίγο από την επιστήμη και πάμε σε μια πιο φιλοσοφική σκοπιά υπάρχει ένας άνθρωπος του οποίου δεν είμαι και πολύ φαν, το παραδέχομαι, αλλά οφείλω να παραδεχτώ ότι όλα αυτά που είπαμε μέχρι τώρα τα οποία είναι σχετικά σύγχρονα επιστημονικά γεγονότα τα είχε δει όλα με έναν τρόπο έναν αιώνα πριν τον Ράγκαμ πριν τον Μπελιάεφ ένας άνθρωπος που δεν ήταν απαραίτητα επιστήμονας, δεν κοίταξε δηλαδή με ένα μικροσκόπιο αλλά κοίταξε μέσα στην ψυχή του σύγχρονου Ευρωπαίου και αυτό που είδε τον έκανε να συμπεράνει πάνω κάτω αυτά που είπαμε. Να το πω όσο πιο σωστά μπορώ ο κύριος αυτός περιέγραψε με φιλοσοφικούς όρους κάτι που σήμερα βλέπουμε και βιολογικά. Ποιος είναι αυτός ο κύριος?

20:25 Ο Νίτσε, ο οποίος στο βιβλίο του Γενεαλογία της ηθικής περιγράφει ακριβώς αυτό που μόλις αναλύσαμε. Τη διαδικασία της αυτοεξημέρωσης. Μόνο που αυτός δεν το ονόμασε εξέλιξη το ονόμασε η εξέγερση των δούλων. Τι είπε ο Νίτσε είπε ότι στην αρχή οι άνθρωποι ήταν χωρισμένοι σε δύο κάστες. Υπήρχαν οι δυνατοί τα ξανθά κτίνη όπως τους έλεγε προκλητικά. Οι αντιδραστικοί οι βίαιοι αυτοί που άρπαζαν τη ζωή από το λαιμό. Και υπήρχαν και οι θα έχαναν. Οπότε έκαναν αυτό που είπε ο Ντόρ. Χρησιμοποίησαν τη γλώσσα.

21:03 Χρησιμοποίησαν το ψέμα. Εφήβραν την ηθική. Άλλαξαν τις λέξεις. Βάφτισαν την αδυναμία τους καλοσύνη. Βάφτισαν την υποταγή τους υπακοή και βάφτισαν τη δύναμη του άλλου κακό. Μέσα από αιώνες ηθικής εκπαίδευσης ή αλλιώς εξημέρωσης κατάφεραν να κάνουν το κτήνος να ντρέπεται για τη δύναμή του. Το έκαναν να νιώθει ενοχή. Και εδώ ο Νίτσε κάνει και τη διαγνωσούλα του και ονομάζει τον άνθρωπο το άρρωστο ζώο. Γιατί άρρωστο? Γιατί είναι το μοναδικό ζώο στη φύση που στράφηκε ενάντια στα ένστικτά του.

21:37 Όλη αυτή η επιθετικότητα, όλη αυτή η άγρια ενέργεια που είχαμε και δεν μπορούσαμε πια να τη βγάλουμε προς τα έξω γιατί θα μας σκότωνε η ομάδα, που πήγε δεν εξαφανίστηκε, γύρισε προς τα μέσα. Έγινε εσωτερικότητα, έγινε συνείδηση, έγινε ψυχή Σκάψαμε φωλιές μέσα μας, στο ίδιο μας το μυαλό Για να κρύψουμε τον λύκο Και έτσι αρρωστήσαμε, γίναμε νευρωτικοί και γεμάτοι άγχος Και ποιο είναι το τέλος αυτής της διαδρομής Ποιο είναι το τελικό προϊόν της αυτοεξημέρωσης Ο Νίτσε μας το είπε στον Ζαρατούστρα Τον ονόμασε ο τελευταίος άνθρωπος Είναι εύκολο να φανταστείτε τον τελευταίο άνθρωπο με βάση όσα είπαμε μέχρι τώρα. Ο τελευταίος άνθρωπος είναι το απόλυτο κατοικίδιο. Δεν έχει μεγάλα όνειρα, δεν έχει μεγάλα πάθη, δεν θέλει να κατακτήσει ούτε θέλει να ρισκάρει και τίποτα. Το μόνο που θέλει είναι ασφάλεια, ζεστασιά, ένα πιάτο φαΐ και λίγη ειδονή.

22:29 Αυτός ο άνθρωπος δεν είναι πια ικανός για ελευθερία γιατί η ελευθερία απαιτεί χάος, απαιτεί κίνδυνο και μαχητικότητα. Ο Νίτσε μας προειδοποίησε το 1883. Η βιολογία το επιβεβαίωσε το 2020. Ο εγκέφαλός μας μικραίνει χωρίς να γινόμαστε πιο χαζοί αλλά ίσως γινόμαστε πιο άτολμοι. Οπότε αν ήταν εδώ ο Νίτσε ίσως να έλεγε ότι ήδη έχουμε γίνει οι τελευταίοι άνθρωποι Εμείς θα απαντούσαμε πολύ ευγενικά στον Νίτσε ότι η αυτοεξημέρωσή μας δεν ήταν απαραίτητα κατάρα Ήταν το εισιτήριό μας για τον πολιτισμό Χωρίς αυτήν δεν θα υπήρχε ο Παρθενώνας, δεν θα υπήρχε η Μοναλίζα, δεν θα υπήρχε η Ιατρική, ούτε το ίντερνετ Για να χτίσουμε όλα αυτά έπρεπε να σταματήσουμε να δαγκώνουμε ο ένας τον άλλον Έπρεπε να συνεργαστούμε, έπρεπε να θυσιάσουμε την άγρια ατομική μας ελευθερία στο βωμό της συλλογικής ασφάλειας.

23:21 Και το κάναμε. Αυτοεξημερωθήκαμε. Αλλά κάθε συμβόλαιο έχει κάποια ψηλά γράμματα και το τίμημα της αυτοεξημέρωσης που πληρώσαμε είναι βιολογικό. Γίναμε πιο εξαρτημένοι. Ένας λύκος στο δάσος είναι αυτόνομος. Μπορεί να επιβιώσει. Ένα σκυλί όμως αν το αφήσεις στο δάσος θα πεθάνει. Χρειάζεται τον άνθρωπο, χρειάζεται τον τροφό του. Εμείς έχουμε γίνει απόλυτα εξαρτημένοι από το τεράστιο περίπλοκο κλουβί που χτίσαμε, την κοινωνία, το κράτος, την τεχνολογία.

23:52 αν αύριο δεν έχουμε ρεύμα, αν σταματήσει το νερό, αν καταρρεύσει ο τροφός, πόσοι από μας μπορούμε να επιβιώσουμε. Ο εγκέφαλός μας έχει ξεχάσει πώς να το κάνει, το σώμα μας δεν έχει τα εργαλεία για να το κάνει. Και η διαδικασία της αυτοεξημέρωσης δεν έχει σταματήσει, συνεχίζεται και σήμερα. Σήμερα περισσότερο από ποτέ ζητάμε ασφάλεια, ζητάμε safe spaces, ζητάμε να μην προσβαλόμαστε, Ζητάμε από το κράτος να λύσει κάθε μας πρόβλημα Και από την τεχνητή νοημοσύνη να σκεφτεί για εμάς Όπως λένε και δύο συγγραφείς Ο Λουκιάνοφ, αν το λέω σωστά, και ο Χάιντ Σε ένα βιβλίο με τίτλο Codeling of the American Mind Μεγαλώνουμε μια γενιά που δεν αντέχει την παραμικρή δυσκολία Μια γενιά υπερεξημερωμένη Η βιολογία μας μας πρόχνει προς την ασφάλεια, προς τον τελευταίο άνθρωπο αλλά μέσα μας κάπου βαθιά κάτω από το μικρότερο κρανίο μας και τα λιγότερα μας νευρικά κύτταρα υπάρχει ακόμα μια σπίθα από εκείνη την παλιά πρώτη φωτιά.

24:56 Και κάτι τελευταίο για να κλείσουμε που είναι μια ερμηνεία δικιά μου δεν είναι εργαστηριακό αποτέλεσμα. Βλέπουμε μια τρομακτική άνοδο του αυταρχισμού, της ακροδεξιάς, των σωτήρων και αναρωτιόμαστε μα γιατί πως καταντήσαμε έτσι, γιατί γίναμε ξαφνικά τόσο βίαιοι. Μάλλον, υπό αυτά τα δεδομένα που συζητήσαμε σήμερα κάνουμε λάθος στην ανάγνωση.

25:21 Δεν υπερτερεί σχεδόν παντού πλέον η ακροδεξιά επειδή ξαφνικά ξαναγίναμε λύκοι, γίναμε λίγο πιο ακροδεξιοί επειδή γίναμε το τέλειο κοπάδι. Ο τελευταίος άνθρωπος τρέμει την πολυπλοκότητα, τρέμει την ευθύνη, τρέμει την αφησιμία, τρέμει το να πρέπει να σκεφτεί μόνος του Και έτσι τι κάνει, ψάχνει απεγνωσμένα για έναν τσοπάνι, ψάχνει για έναν αλφαμέιλ, όχι για να τον λιθοβολήσει όπως έκαναν οι προγονείς μας, αλλά για να του αναθέσει τη φύλαξή του.

25:52 Η ανοχή μας απέναντι σε αυταρχικές κυρβερνήσεις, η ανοχή μας στη βία του κράτους δεν είναι δύναμη, είναι βιολογική παρέτηση. παρέτηση. Είναι η φωνή του εξημερωμένου ζώου που λέει πάρε την ελευθερία μου και δώσε μου πίσω την ησυχία μου φτιάξε μου έναν πολύ ψηλό φράχτη αυτός είναι ο πραγματικός κίνδυνος της αυτοεξημέρωσης ότι αγαπάμε το λουρί μας, αγαπάμε το κλουβί μας. Αργεί αυτός που θα κρατάει το λουρί ή αυτός που θα έχει τα κλειδιά από το κλουβί μας να μας υπόσχεται ότι θα μας προστατεύσει από τα τέρατα και τους εχθρούς που ο ίδιος μας λέει ότι υπάρχουν εκεί έξω.

26:29 Και μην παρεξηγηθούμε, δεν ψηφίζουμε ακροδεξιά επειδή αλλάξανε τα γονιδιά μας. Θα ήταν πολύ βολικό να εξηγήσουμε με έναν απλό βιολογικό δετερμινισμό αυτό το φαινόμενο που μας αφαιρεί και την πολιτική ευθύνη μάλιστα. Η μόνη υπόθεση που κάνω πάνω σε αυτό το κομμάτι είναι ότι ίσως το ένστικτο του κοπαδιού, το οποίο είναι καλά διαμορφωμένο μέσα μας λόγω της αυτοεξημέρωσης να ξυπνάει πιο εύκολα σε καιρούς φόβου και άγνοιας.

26:58 Γεια σας!