E60: Ψυχική ανθεκτικότητα στα παιδιά 6–12: παράγοντες & πρακτικές παρεμβάσεις | Δρ. Βασιλική Μπερτσιά

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 στην περιφορά και τις σχέσεις των παιδιών, στο σπίτι, στο σχολείο και σε κάθε πλαίσιο όπου ένα παιδί μεγαλώνει και μαθαίνει. Στο σημερινό επεισόδιο εστιάζουμε στην ψυχική ανθεκτικότητα των παιδιών, στις δεξιότητες που βοηθούν τα παιδιά να διαχειρίζονται το στρες και τις δυσκολίες, τι τα κάνει να ανακάμπτουν μετά από μία αποτυχία και πώς να λειτουργούν με μεγαλύτερη αυτορύθμιση και προσαρμοστικότητα.

00:57 Μαζί μας θα είναι η κυρία Βασιλική Μπερτσιά Είναι εκπαιδευτικός και διδάκτορ εκπαιδευτικής ψυχολογίας Και είναι συγγραφέας του βιβλίου Δημιουργώντας Ανθεκτικά Παιδιά Ένας πρακτικός οδηγός ψυχικής ενδυνάμωσης παιδιών Μαζί της θα συζητήσουμε τι σημαίνει ανθεκτικότητα στην πράξη Ποιοι παραγόντες την ενισχύουν και πώς μπορούμε να την καλλιεργήσουμε στα παιδιά Να σημειώσουμε εδώ ότι αυτό το συγκεκριμένο βιβλίο έχει μεταφραστεί και σε άλλες τέσσερις γλώσσες, τα αγγλικά, τα ιταλικά, τα γαλλικά και τα ισπανικά και κυκλοφορούν πλέον διεθνώς.

01:37 Καλησπέρα Βασιλική! Καλησπέρα Φωτεινή! Ευχαριστώ για την φιλοξενία και την πρόσκληση. Εμείς ευχαριστούμε και σε ευχαριστούμε πάρα πολύ που μας εμπιστεύτηκες το βιβλίο σου και έτσι μπορέσαμε να ξεκινήσουμε αυτή την όμορφη συνεργασία που βλέπω ότι έχει και πάρα πολύ καλή ανταπόκριση από το κοινό διεθνώς. Χαίρομαι πολύ που το ακούω.

02:03 Η αλήθεια είναι ότι και η ανατροφοδότηση που έχω λάβει μέχρι στιγμής από συναδέλφους και γονείς είναι πολύ θετική και αυτό δείχνει την ανάγκη που υπάρχει στην κοινωνία και στα παιδιά για ενδυνάμωση. ότι δυσκολεύεται. Πολύ ωραία. Η ανθεκτικότητα, ψυχική ανθεκτικότητα ή σκέτη ανθεκτικότητα είναι θα έλεγα η νοηματική προσαρμογή και όχι τόσο η μετάφραση του όρου resilience.

03:06 Σκεφτείτε ότι το resilience προκύπτει από το λατινογενές resiliere το οποίο σημαίνει ανακάμπτω επανέρχομαι, γυρνάω με απλά λόγια στην αρχική μου θέση. Έτσι ο όρος αυτός χρησιμοποιήθηκε αρχικά στις θετικές επιστήμες, το ελαττήριος που με επανέρχεται. Όμως οι ερευνητές κατάλαβαν ότι υπάρχουν και άνθρωποι οι οποίοι μπορούν να επανέρχονται, δηλαδή να ανακάμπτουν από τις διάφορες δυσκολίες, δυσχέρειες, προβλήματα, όλα εδώ αντικατοπτρίζουν την ίδια σημασία.

03:40 Είναι με απλά λόγια η ικανότητά μου να πέφτω αλλά να ξανασηκώνουμε. Να περάσουμε τώρα να δούμε ποια είναι τα πιο συχνά λάθη που κάνουμε εμείς οι γονείς, οι ενήλικες όταν προσπαθούμε να προστατέψουμε τα παιδιά μας Πολύ σημαντικό αυτό το θέμα που θέτετε Κατά κάποιο τρόπο οι ενήλικες, οι γονείς, οι φροντιστές και οι εκπαιδευτικοί φυσικά τίνουμε να υπερπροστατεύουμε τα παιδιά Τι σημαίνει αυτό? Προλαμβάνω τα προβλήματα για εκείνα πριν από εκείνα ή για να το θέσω αλλιώς βρίσκω άμεσα τη λύση στο πρόβλημα που αντιμετωπίζει το παιδί μου ή ο μαθητής μου.

04:30 Αυτό τώρα αν και γίνεται με καλή πρόθεση φυσικά και εκπορεύεται από αγάπη, στην πραγματικότητα τι κάνει? υπερπροστατεύει το παιδί, δεν το αφήνει να βρει μόνο του τις λύσεις και να αντιμετωπίσει το πρόβλημα. Το πρόβλημα όμως σήμερα θα του δώσει την δεξιότητα να αντιμετωπίσει και άλλα προβλήματα και πιο δύσκολες καταστάσεις αργότερα και μελλοντικά.

04:54 Γιατί ο γονέας και ο εκπαιδευτικός δεν θα είναι δυστυχώς ή ευτυχώς πάντα εκεί. Ξέρετε τα ερευνητικά δεδομένα μας λένε ότι όλοι οι άνθρωποι θα αντιμετωπίσουμε 7 σύμπλην 2. μεγάλες δυσκολίες στη ζωή μας οικονομικά προβλήματα διαπροσωπικά υγείας ενδεχομένως οπότε εκεί πρέπει να έχουμε μηχανισμούς διαχείρισης όταν λοιπόν είμαστε πριν από το παιδί ακριβώς πίσω από το παιδί αυτό δεν συμβαίνει θέλουμε να είμαστε δίπλα στο παιδί να το βοηθούμε αλλά να μην του υποδεικνύουμε τη λύση πολύ ωραίο και μου άρεσε πάρα πολύ αυτό που είπες για το 7 simply 2 μεγάλα ζητήματα που θα αντιμετωπίσουμε στη ζωή μας.

05:39 Έτσι είναι. Και γι' αυτό, ξέρετε, η ανθεκτικότητα είναι μία καθολική έννοια. Τι σημαίνει αυτό? Ότι τη συναντούμε σε όλους τους πολιτισμούς, ανατολικούς και δυτικούς. Γιατί πραγματικά, σε κάθε πλαίσιο πολιτισμικό, οι άνθρωποι βιώνουν δυσκολίες. Μπορεί να θεωρούμε εμείς, σε σχέση με μία χώρα στην Ασία, κάτι άλλο ως δυσκολία.

06:01 να είναι άλλα τα αναπτυξιακά καθήκοντα που θα πρέπει να κάνει ένα παιδί ή ένας ενήλικας μεγαλώνοντας, όμως όλοι θα αντιμετωπίσουμε κάποια δύσκολη συνθήκη. Πολύ σωστά, πολύ σωστά, πολύ σωστά, ναι. Πάμε να περάσουμε λίγο και στο θεωρητικό πλαίσιο του βιβλίου, που αναφέρουμε για τους βασικούς προστατευτικούς παράγοντες που χτίζουν την ανθεκτικότητα.

06:28 Γίνεται να μιλήσουμε λίγο περισσότερο και για αυτό? Βεβαίως. Αν άκουσα καλά την ερώτηση γιατί χάθηκε λίγο το σήμα, μου είπατε βασική. Για τους βασικούς προστατευτικούς παράγοντες, που δείχνουν την ανθεκτικότητα στα παιδιά. Πολύ ωραίο και πολύ σημαντικό ζήτημα. Οι προστατευτικοί παράγοντες είναι αυτοί οι οποίοι δρούν επικουρικά, δηλαδή βοηθούν το παιδί να αναπτύξει τη δεξιότητα της ανθεκτικότητας.

06:55 Το πολύ ενδιαφέρον είναι ότι οι ίδιοι παράγοντες δρούν διτά, Δηλαδή αυτό που μπορεί να προστατεύει ένα παιδί μπορεί παράλληλα σε μια άλλη συνθήκη να είναι παράγοντας κινδύνου. Ας πούμε η οικογένεια. Μπορούμε να φανταστούμε μια οικογένεια που εξοπλίζει το παιδί, του δίνει απλόχερα αγάπη και αυτοεκτήμηση, έτσι το ενδυναμώνει.

07:16 Ή μια οικογένεια που έχει ένα έντονο συγκρουσιακό περιβάλλον το οποίο δημιουργεί πρόσθετο άγχος στο παιδί. Η οικογένεια λοιπόν, το σχολείο, οι σχέσεις με τους συνομιλίκους, ο ίδιος μας ο εαυτός, η διοσυγκρασία μας, έχουμε δυσκολίες, δεν έχουμε, είμαστε οξύθιμοι και αυτό είτε δρά προστατευτικά είτε είναι παράγοντας κινδύνου, δηλαδή μας δημιουργεί ένα πρόσθετο βάρος και φυσικά και το ευρύτερο πλαίσιο.

07:43 Η γειτονιά αλλά και όλη η κοινότητα και η κοινωνία, το πώς αγκαλιάζει, τι συνθήκες δημιουργεί, αν διοχετεύει στρες στους πολίτες, όλα αυτά επηρεάζουν είτε προστατευτικά είτε προς την αντίθετη κατεύθυνση ενήλικες και παιδιά. Ναι αυτό είναι αλήθεια ότι ακόμα και τα παιδιά βάλλονται από παντού και χρειάζονται πραγματικά. Τα παιδιά βάλλονται από παντού ακριβώς και να ξέρετε ότι φιλτράρουν και ουσιαστικά σαν να μεταβολίζουν για να το πω απλά όλα αυτά που βιώνει η οικογένειά τους.

08:19 Είτε είναι οικονομικά θέματα είτε είναι προβλήματα. Ναι. Τώρα τι μπορούν να κάνουν οι γονείς για να ενδυνεμώσουν τα παιδιά τους. Βλέπουμε το πλαίσιο, γνωρίζουμε το πλαίσιο που μεγαλώνουν. με ποιους τρόπους έτσι στην καθημερινότητα θα μπορέσουν να χτίσουν την ψυχική ανθεκτικότητα. Οι γονείς. Οι γονείς, ναι. Πάρα πολλοί τρόποι.

08:48 Ουσιαστικά, τε χτίζουν καθημερινά, έμεσα και άμεσα, συνειδητά και ασυνείδητα. Είναι η βασική φορής κοινωνικοποίησης των παιδιών. Επίσης, σκεφτείτε ότι οι πρώτοι δεσμοί που φτιάχνει το παιδί με τους φροντιστές τους, με τους γονείς δηλαδή, με τους φροντιστές του, είναι και οι βασικοί που ρυθμίζουν τις σχέσεις του, το πώς εκλαμβάνει τον άλλον, τον κόσμο.

09:11 Παράλληλα, πώς διαχειρίζονται αυτοί οι καταστάσεις. Είναι ψύχρεμοι, βρίσκουν εναλλακτικές λύσεις, δυσκολεύονται σε καθημερινό επίπεδο, έχουν χτίσει την αυτοεκτήμηση των παιδιών τους. Όλα αυτά, όλες οι σχέσεις που αναπτύζονται μέσα στην οικογένεια, γιατί οι σχέσεις δεν είναι γραμμικές ακριβώς, είναι κύκλοι, δηλαδή επαναλαμβάνονται.

09:31 Όλα αυτά διαμορφώνουν σε μεγάλο ποσοστό την ψυχική ανθεκτικότητα των παιδιών. Και το πολύ ενδιαφέρον είναι ότι τα ερευνητικά στοιχεία τι μας δείχνουν. Ότι κάθε παιδί το οποίο έχει ψυχική ανθεκτικότητα, δηλαδή είναι ενδυναμωμένο, είχε μία καλή σχέση με έναν ενήλικα, ο οποίος ήταν εκεί συναισθηματικά σταθερός και φερέγγιος.

09:57 Ένας ενήλικας ο οποίος πιστεύει στο παιδί και αγαπάει το παιδί ανεφόρων και ανευπροϋποθέσεων. Πολύ σημαντικό αυτό. Δηλαδή, απλά λέει για έναν ενήλικα, έναν φροντιστή δηλαδή. Έναν φροντιστή και μάλιστα ο φροντιστής αυτός, ως επιτοπλής τον είναι γονέας, ωστόσο αυτό δεν είναι απαραίτητο. Οπότε εκεί έρχεται και ο ρόλος του εκπαιδευτικού, ενός σημαντικού άλλου που καθορίζει το παιδί και την ψυχοκοινωνική του πορεία.

10:26 Ναι, ναι. Να περάσουμε τώρα, να πάμε και στην επόμενη μεγάλη ενότητα του βιβλίου, την αυτορύθμιση. Στην αυτορύθμιση στο βιβλίο ξεκινάτε με την επίγνωση των συναισθημάτων. Και γιατί αναφέρετε ότι αυτό είναι το πρώτο βήμα στην ανθεκτικότητα. Ναι, θεωρώ ότι είναι ένα πρώτο και σημαντικό βήμα γιατί ουσιαστικά τι σημαίνει αυτορύθμιση ρυθμίζω το συνέστημα, τη σκέψη και εν τέλει τη συμπεριφορά μου οπότε είναι βασική δεξιότητα γιατί μας βοηθάει να αποδεχτούμε το συνέστημα φυσικά μπορούμε να μετριάσουμε την αντίδρασή μας δεν μπορούμε να κρίνουμε το συνέστημα του άλλου πρέπει όμως να το αναγνωρίσουμε και να το αποδεχτούμε Έτσι ξεκινάμε λοιπόν με την επίγνωση της συναισθηματικής μας κατάστασης. Τι νιώθω τώρα, να καταλάβουμε ότι όλα τα συναισθήματα είναι αποδεκτά, δεν μπορούμε να βάλουμε ένα τείχος και ένα φρένο στο συναισθήμά μας, γιατί το βιώνουμε, δεν μπορούμε να το παραγκονίσουμε.

11:28 Ξεκινάμε από την επίγνωση, ωστόσο να πω ότι δεν μένουμε σε αυτήν. Ένα λάθος που κάνουμε πολλές φορές οι εκπαιδευτικοί σε τέτοια προγράμματα και το οποίο ευελπιστώ έτσι να βοηθήσουμε το βιβλίο αυτό να μην γίνεται, είναι ότι στεκόμαστε στην επίγνωση και μένουμε εκεί. Όχι, είναι το πρώτο βήμα και μετά πηγαίνουμε στη διαχείριση των συναισθημάτων μας.

11:51 Δηλαδή, αν κατάλαβα καλά, λέμε στο παιδί να αναγνωρίζουμε ότι έχει θυμό. Σωστά. Οπότε πρέπει να κάνουμε ένα βήμα παραπέρα, να μην μείνουμε εκεί πέρα. Καταλαβαίνω σωστά. Ναι, πολύ καλά καταλαβαίνετε. Αναγνωρίζουμε ότι έχει θυμό, αυτό το αισθάνεται το παιδί. Δεν πάμε να του βάλουμε ένα εμπόδιο επικοινωνίας όπως λέμε, μη θυμώνεις.

12:15 Πάμε να αγκαλιάσουμε το συνέστημα και μετά να το διαχειριστούμε. Ωραία, ωραία. Στην επόμενη δραστηριότητα μετά του βιβλίου, στην δραστηριότητα παγόβουνο των συναισθημάτων. Γνωρίζουμε το παγόβουνο και την έννοιά του, αλλά πώς εσείς τη χρησιμοποιείτε για να καταλάβει το παιδί τι κρύβεται κάτω από την επιφάνεια και πώς του το δίνετε να το καταλάβει. Θα μας δώσετε και ένα παράδειγμα.

12:47 Ναι, βεβαίως με πολύ χαρά. Να πω ότι το θεωρητικό πλαίσιο που κρύβεται πίσω από τη συγκεκριμένη αιραστηριότητα είναι το εξής. Υπάρχουν πρωτογενείς συναισθήματα, ας πούμε η αγάπη εκπορεύεται από μέσα μας, είναι ένα πρωτογενές συνέστημα. Υπάρχουν όμως και δευτερογενείς αυτά που προκύπτουν γιατί υπάρχει μια άλλη συνθήκη ή ένα άλλο συνέστημα πιο πριν.

13:09 Ένα λοιπόν δευτερογενέ συνέστημα είναι ο θυμός. Πίσω από τον θυμό υπάρχει κάτι άλλο. Θυμώνω γιατί αισθάνομαι ζηλιά, αδικία, ματέωση. Αυτό εκφράζει ο θυμός. Έτσι προκύπτει λοιπόν. Μιλάμε με τα παιδιά, συνήθως τους κάνω έτσι ένα κύκλο και φτιάχνω ένα μεγάλο παγόβουλο εγώ που χαρτώνει και συζητάμε τι βλέπουμε εμείς, ποια είναι η κορυφή, δηλαδή ο θυμός, κάποιον θυμωμένο, τις αντιδράσεις του, συνοφριωμένος, ανεβάζει τους παλμούς του, υδρώνει, φωνάζει, χρησιμοποιεί άσχημες λέξεις.

13:44 Αυτά είναι οι εκφράσεις του θυμού, είναι οι κορυφοί του παγόβουνου. Ποια είναι όμως η ρίζα, τι γίνεται κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Και έτσι συζητάμε το τι μπορεί να προκαλέσει τον θυμό μας. Και τα παιδιά στη συνέχεια φτιάχνουν τα δικά τους παγόβουνα και σκέφτονται όταν εκεί να θυμώνουν, τι στην πραγματικότητα νιώθουν.

14:04 Είναι ένα πολύ σημαντικό βήμα να καταλάβουμε τι μας οδηγεί να θυμώσουμε. Πολύ ωραίο. Να ρωτήσω, τι γράφουν τα παιδιά από κάτω? Πολλές φορές θα γράψουν είτε συναισθήματα, ας πούμε αδικία και ζήλια είναι τα κυριότερα, και κάποιες φορές θα γράψουν και καταστάσεις που έχουν βιώσει. Θύμωσα όταν κάποιος πήρε ας πούμε τη θέση μου στη σειρά και ένιωσα ότι είναι αδικία.

14:29 είναι ένα πολύ μεγάλο βήμα τα παιδιά να αρχίσουν να κατανοούν τις καταστάσεις και τι προκαλούν σε εκείνα όλα αυτά που βιώνουν ωραία, πολύ ωραία να περάσουμε και στις δραστηριότητες του βιβλίου το σκέψου πριν κάνεις και το πώς αντέδρασες την κατάσταση που ουσιαστικά μαθαίνει το παιδί για τον παρορμητισμό και τις επιλογές του, θα μας μιλήσεις λίγο και γι' αυτό Βέβαια, πολύ σημαντικές δραστηριότητες.

15:00 Γιατί προάγουν την αυτορύθμιση. Και προάγουν ενδεχομένως και τη μεταγνώση. Ξέρω τι ξέρω. Σκέφτομαι πριν κάνω. Εγνωρίζω τι νιώθω. Άρα τι κάνω. Σταδιακά εφαρμόζω συνειδητές επιλογές. Και αυτό είναι πάρα πολύ δύσκολο. Ξεκινάμε και είμαστε άπειροι. Και γινόμαστε όλο και πιο έμπειροι. Και κάνουμε ενσυνείδητες κινήσεις και επιλογές.

15:23 Αυτό απαιτεί βέβαια πολύ χρόνο και είναι έτσι σημαντικό να μάθουν τα παιδιά ότι λύνουμε τις δυσκολίες και τις φουρτούνες ας πούμε, πως στην ηνεμία, εκεί που είμαστε ήρεμοι, παίρνουμε απόσταση λοιπόν, αποδεχόμαστε το συνέστημα, σκεφτόμαστε, αλλά κρίνουμε πριν πράξουμε. Έτσι τι κάνουμε, αναπτύσσουμε κριτική σκέψη και μαθαίνουμε να αξιολογούμε.

15:49 Είναι πολύ δύσκολο να το κατακτήσουν αυτό και τα παιδιά, αλλά φυσικά και ενήλικες. Θέλει να γίνεται ακριβώς επαναλαμβανόμενα, να είναι ρουτίνα. Και γι' αυτό το εγχειρίδιο έχει αρκετές δραστηριότητες και θα πρέπει είτε ο γονέας το χρησιμοποιήσει, είτε κάποιος ειδικός ψυχικής υγείας, είτε ένας εκπαιδευτικός να επιμείνει και να τα εφαρμόζει αυτά σε ένα διαρκές πρόγραμμα με συνέπεια.

16:14 Εάν τα παιδιά εκπαιδεύονται από την ηλικία των 6-8 ετών σε αυτές με τέτοιες δραστηριότητες θα τους είναι πολύ εύκολο στην εφηβεία να κοντρολάρουν το φημό τους και δεν θα βλέπουμε αυτό που βλέπουμε τον τελευταίο καιρό με την έντονη κρίση της βίας στους εφήβους πλέον Ακριβώς, θα μάθουν να επικοινωνούν κάτι το οποίο δεν μαθαίνουμε να κάνουμε στην διασύνη των ημερών, στον προσανατολισμό μας στους γνωστικούς στόχους στο σχολείο στη διασύνη στις οικογένειες και στα σπίτια μέσα που φυσικά είναι συνθήκες δύσκολες για όλους μας όμως πρέπει να εστιάσουμε στην επικοινωνία και στην ενδυνάμωσή μας όταν μάθουμε να επικοινωνούμε σωστά και να εκφράζουμε αυτά που νιώθουμε αλλά και να αποδεχόμαστε αυτό που νιώθει ο άλλος, τότε πραγματικά θα μάθουμε να συζητάμε, να συνδιαλεγόμαστε, το σχετίζεστε, πώς συνάπτουμε σχέσεις υγιείς.

17:20 Ναι, ναι, ναι. Πολύ σωστά. Να περάσουμε τώρα στην επόμενη ενότητα, που αναφέρει «Άρπαξε την ευκαιρία, τώρα είναι η στιγμή». Και είναι η πρωτοβουλία, μαθαίνεται η πρωτοβουλία στα παιδιά. Αυτό πώς συνδέεται με την ανθεκτικότητα στα παιδιά? Συνδέεται λοιπόν γιατί φαίνεται ότι τα ψυχικώς ανθεκτικά άτομα έχουν μια φοβερή ικανότητα.

17:46 Ποια είναι αυτή? Να αρπάζουν ευκαιρίες. Να αναγνωρίζω ποια είναι η ευκαιρία γιατί ξέρετε οι ευκαιρίες στη ζωή μας, καλός ή κακός, δεν είναι αναρρύθμιτες. Και είναι μια πολύ σημαντική δεξιότητα όταν μου παρουσιαστεί να την αναγνωρίσω και να την αρπάξω από τα μαλλιά που λένε. οπότε αξίζει να εφιστήσουμε την προσοχή των παιδιών και να επιμείνουμε σε αυτό και να τη συνδέσουμε πως και με το να βρίσκουν τα σωστά πρότυπα, τα σωστά πρότυπα στην εποχή που έχουμε ένα καταιγισμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από πολύ αμφιλεγόμενα πρότυπα αυτά λοιπόν να συνδεθούν μαζί το ένα με το άλλο η ικανότητα να αναγνωρίζω τη σωστή στιγμή και το να θαυμάζω τα κατάλληλα πρόσωπα σε αυτό στοχεύει αυτή η ενότητα Να βάζουν ουσιαστικά συγκεκριμένους στόχους, να θέλουν να αναπτύξουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και να έχουν το νου τους όταν υπάρξει ευκαιρία, οπ, εδώ είμαστε να την αναγνωρίσω.

18:45 Μιας και μίλησες για τους στόχους, η δύναμη των στόχων. Πώς είναι ρεαλιστικό το να βάζουμε στόχους σε παιδιά 6 με 12 ετών? Είναι πολύ σημαντική δεξιότητα και μπορεί πραγματικά να γίνει και στα σπίτια και στο σχολείο. Όμως ακριβώς αυτό που είπατε, θέλουμε ρεαλιστικούς στόχους. Δηλαδή ο στόχος και αυτός που θέτουμε εμείς και στα παιδιά μας, είτε είναι τα παιδιά μας στο σπίτι, είτε τα παιδιά μας στην τάξη, πρέπει να έχει κάποια συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

19:17 Να μην είναι ούτε πολύ εύκολος, άρα δεν με ενδιαφέρει καθόλου ας πούμε αν είμαι μαθητής και μου βάλει ο δάσκαλος ένα πολύ εύκολο διαγώνισμα ή μια πολύ εύκολη άσκηση, αλλά όχι και δυσεπίτευκτος, ο οποίος τι μου κάνει, μου προσφέρει μόνο το αίσθημα της ματέωσης, γιατί δεν θα τον επιτύχουμε τίποτα. Θέλουμε στόχους ρεαλιστικούς, που θέλουν που ουσιαστικά αναπτύσσουν μάλλον το κίνητρο.

19:40 Και ποιο είναι το κόλπο σε αυτό, να τους σπάμε σε κομμάτια. Έτσι ο στόχος ο δύσκολος φαίνεται ότι τον πλησιάζουμε σταδιακά, βήμα-βήμα, μέρα με τη μέρα. Μπορείς να μου δώσεις ένα μικρό παράδειγμα σε αυτό. Εννοείται, μπορώ να δώσω πάρα πολλά παραδείγματα. Θα πω το εξής. Πολλές φορές βάζουμε γενικούς στόχους. Όπως λέμε στα παιδιά, θέλω να γίνεις καλύτερος στη γλώσσα.

20:09 Όπου αυτό είναι πάρα πολύ γενικό. Ακόμα και για τον γονέα που το ακούει από τον εκπαιδευτικό, αλλά και για το ίδιο το παιδί. Μπορούμε να του πούμε συγκεκριμένα. Ο στόχος σου αυτόν τον μήνα θα είναι να μάθεις τις καταλήξεις των ρημάτων. Τον επόμενο μήνα τα ουσιαστικά. και πάει λέγοντας. Ας πάμε σε ποιους γενικούς στόχους.

20:29 Ένα παράδειγμα, το οποίο αναφέρω και στο βιβλίο. Γιατί το χρησιμοποιώ και στην τάξη. Εκεί όταν λέμε στην ιστορία της 5ης Δημοτικούς, για τους διπλωμάτες και το διπλωματικό σώμα, το οποίο είναι ένα επάγγελμα που δεν το ξέρουν συχνά τα παιδιά. Πραγματικά, για να γίνει κάποιος διπλωμάτης, απαιτεί πτυχία, απαιτεί εξετάσεις, Εξετάσεις, δύσκολες ξένες γλώσσες και τα σχετικά.

20:53 Και τι κάνουμε κάθε φορά. Τους εξηγώ το πώς μπορούμε να σπάσουμε αυτόν τον στόχο σε κομμάτια. Ένα ένα βήμα κάθε φορά. Και τότε αυτό που φαντάζει θεόρατο, μοιάζει πιο απλό. Και πραγματικά ισχύει αυτό με ένα κατάλληλο οργανόγραμμα. Βγαίνουν οι στόχοι και από δύσκολοι γίνονται πολύ πιο ρεαλιστικοί. Κατάλαβα, κατάλαβα. Τέλειο.

21:16 Ναι, πολύ σημαντικό. Ωραία. Η επόμενη ενότητα στο βιβλίο αναφέρει για την επιμονή και την υπομονή και χρησιμοποιείται κάποια κείμενα, κάποιες ιστορίες, ο ξεραμένος βασιλικός ή η μέρα που άργησε να φανεί. Γιατί δουλεύουν τόσο καλά αυτές οι ιστορίες τελικά? Πολύ ωραία ρώτηση κι αυτή Θα σας απαντήσω με αυτό που έλεγε ο Σεφέρης ότι κι αν σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές είναι γιατί τα ακούς γλυκότερα Ξέρετε οι ιστορίες ενδιαφέρουν τα παιδιά τα παιδιά εμπλέκονται μέσα από τις ιστορίες αναπτύσσεται η δημιουργική του σκέψη η αφηγηματική σκέψη γραπτός προφορικός λόγος φυσικά μπορούμε να το συμβέσουμε πολύ εύκολα και με γνωστικά αντικείμενα Όμως η ιστορία δραμαγικά, τα παιδιά γίνονται ομάδα όταν την ακούν, εμπλέκονται, ταυτίζονται με τους ήρωες, σκέφτονται και μην ξεχνάμε ότι η γραφή, γιατί αυτές οι ιστορίες μετά συνδυάζονται με ερωτήσεις γραπτές από κάτω, είναι θεραπευτική.

22:22 Γιατί πολύ απλά παίρνω απόσταση, κρίνω, σκέφτομαι και όλα αυτά δρούν πολύ ενδυναμωτικά για τα παιδιά μας. Πολύ ωραία. Πολύ ωραία. Τώρα στην επίλυση των προβλημάτων στην επόμενη ενότητα του βιβλίου αναφέρεται ότι η ζωή ως ένας κύβος του Ρούμπικ και οι καλές διαπροσωπικές σχέσεις και αν έπρεπε να κρατήσουμε ένα πρακτικό μοντέλο δύο-τριών βημάτων από το βιβλίο ποιο θα ήταν τελικά?

22:59 Λοιπόν, θα ήταν να αναλύω μία κατάσταση Πώς να ακούω, να ακούω ενεργητικά Τι σημαίνει αυτό, μαθαίνω να ακούω τον άλλον Τον ακούω και τον κοιτάζω στα μάτια Στέκομαι στο ύψος του Δίνω την προσοχή μου εκείνη τη στιγμή σε αυτό που μου λέει Δεν είναι ανάγκη να απαντήσω όσο το πραγματικά να ακούσω Και έπειτα όταν θέλω να πω κάτι Το λέω χωρίς να βάζω ένα εμπόδιο στην επικοινωνία μας Ξέρετε βάζουμε πολλά εμπόδια στην επικοινωνία μας και αυτό δυσκολεύει το να λύσουμε προβλήματα.

23:33 Επικοινωνούμε με το λάθος τρόπο. Σπέβδουμε να κάνουμε διάγνωση, να ασκήσουμε κριτική, να βρούμε λύσεις. Όχι. Θέλουμε στην πραγματικότητα το πρώτο βήμα θα ήταν να ακούσουμε και το δεύτερο να επικοινωνήσουμε σωστά. Να πούμε τι νιώθουμε, γιατί το νιώθουμε, ποια συμπεριφορά μας δημιουργεί ποιο συνέστημα, τι αντίκτυπο έχει αυτό σε εμάς.

23:55 Και τότε θα δείτε ότι και τα προβλήματα θα φαίνονται πιο απλά και η επικοινωνία μας θα είναι πολύ πολύ πιο εύκολη. Τότε δομόφιλίες και σχέσεις ζωής. Αρκεί βέβαια όλα αυτά να τα εφαρμόζω, όχι επωσπασματικά σαν πολύ ωραία πυροτεχνήματα, αλλά να τα κάνω ρουτίνα, καθημερινότητά μου. Ναι, θα είναι πραγματικά πολύ ωραίο για τα παιδιά αυτό, βέβαια. Τώρα, να μιλήσουμε για το ρόλο του σχολείου. Ενός του ελληνικού σχολείου με όλα του τα προβλήματα και όλα του τα στραβά. Πώς βοηθάει και αυτό στην ψυχική ανθεκτικότητα των παιδιών.

25:04 Όπως προείπαμε, ο εκπαιδευτικός είναι ένας σημαντικός άλλος, μία σταθερή φιγούρα για το παιδί που μπορεί να δράσει πολύ αποτελεσματικά. Και φυσικά το σχολείο είναι ένας χώρος που ανακύπτω συνέχεια προβλήματα για τα παιδιά και όχι μόνο φυσικά. Άρα είναι το τέλειο πλαίσιο για να ενδυναμωθούν και να μάθουν να διαχειρίζονται αυτά τα προβλήματα, να έχουν αμυντικούς μηχανισμούς.

25:28 Εκεί λοιπόν ο εκπαιδευτικός είναι ένα πρότυπο. λέω εγώ στους μαθητές μου να διαχειρίζονται καταστάσεις και όταν ας πούμε έρθει σε μένα η δυσκολία και είναι μπροστά τα παιδιά και δουν την αντίδρασή μου πώς θα αντιδράσω λοιπόν εγώ θα αντιδράσω με νεύρα και οργή ή θα το διαχειριστώ ορθά το θέμα παράλληλα ας αφιερώσουμε χρόνο για αυτές τις δραστηριότητες για πολλούς λόγους αρχικά μπορούμε να τις συνδέσουμε με τα γνωστικά μας αντικείμενα γιατί πολλές φορές παραπονιούνται οι εκπαιδευτικοί ότι δεν βγαίνει αυτή η ύλη.

25:58 Ναι, αλλά όταν συνδέσουμε, ας πούμε, το μάθημα της γλώσσας με αυτές τις ιστορίες που είπαμε νωρίτερα, θα βγει και το μάθημα, θα ενδυναμωθούν και τα παιδιά. Και παράλληλα, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τα παιδιά μόνο όταν είναι καλά συναισθηματικά, όταν νιώθουν ασφάλεια και ηρεμία μέσα τους, θα μάθουν και γνωστικά, θα επιτύχουν στόχους.

26:18 Οπότε αξίζει να τα εφαρμόσουμε όλα αυτά, δραστηριότητες τέτοιες, αλλά πώς, όχι αποσπασματικά, με συνέπεια και συνέχεια και στο τέλος μία μικρή αξιολόγηση. Και τι είναι αξιολόγηση, να δούμε, τελικά βοηθήθηκαν οι νομοθετές μας ή είχαμε αποτέλεσμα να αλλάξω κάτι. Βέβαια, βέβαια. Στο τέλος πρέπει πάντα να έχουμε μία αξιολόγηση στο τι κάναμε ως γονείς, ως εκπαιδευτικοί, βέβαια.

26:46 Τώρα, μιας και έχουμε φτάσει προς το τέλος του επεισοδίου αν θα ήθελε αύριο ένας γονιός ή ένας εκπαιδευτικός να κρατήσει μόνο ένα βήμα από όλα αυτά που είπαμε και να ξεκινήσει από αύριο για να ενισχύσει την ανθεκτικότητα στα παιδιά και στους μαθητές τι θα του προτείνατε? Τι θα του πρότεινα ή θα του πρότεινα την ορθή επικοινωνία Θα του πρότεινα δηλαδή τη δραστηριότητα που σχετίζει το συνέστημα με τη συμπεριφορά και την αντίδραση Πολύ σημαντικό βήμα να επικοινωνούμε σωστά να στέλνουμε τα μηνύματα εγώ, το πώς αισθανόμαστε να είναι συγκεκριμένα, ώστε ο άλλος να καταλαβαίνει να αναπτύσσεται η ενσυναίσθησή του και να μπορεί και ο ίδιος να μάθει να επικοινωνεί κατά αυτόν τον τρόπο Είναι πολύ διαφορετικό, ας πούμε, ένα παιδί το οποίο χτυπάει το στυλό την ώρα που κάνω μάθημα και αυτό φυσικά με ενοχλεί. Αν του πω σταμάτα ή κάνεις φασαρία, δεν καταλαβαίνει ακριβώς εγώ πώς αισθάνομαι εκείνη τη στιγμή που φυσικά παραβαίνει ένα κανόνα της τάξης.

27:55 τάξεις. Αν όμως γυρίσω πίσω και του πω, όταν εσύ χτυπάς έτσι το στυλό, εγώ αποσυγκεντρώνομαι και αυτό με ενοχλεί ή με αγχώνει. Δηλαδή του δείξω τη συμπεριφορά χωρίς μια ταμπέλα, χωρίς να το κατηγορήσω και έπειτα εστιάσω στη συνέπεια που έχει αυτό σε μένα και στο τι συνέστημα μου δημιουργεί. Υπάρχει μια τέτοια δραστηριότητα ίδια στο εγχειρίδιο. Αυτό είναι πολύ σημαντικό πρώτο βήμα για την ορθή επικοινωνία.

28:24 Πολύ καλό και αυτό βέβαια. Βασιλική, σε ευχαριστώ πάρα πολύ για τη σημερινή μας συνομιλία και συζήτηση. Θα μπορούσαμε να έχουμε άλλες τόσες ερωτήσεις για το βιβλίο και είμαι σίγουρη ότι θα το ξαναεπαναλάβουμε. Μακάρι. Με μεγάλη χαρά. Θα έχουμε με μεγάλη μας χαρά να δεχτούμε και ερωτήσεις και από το κοινό μας και τι άλλο θα θέλανε να σε ερωτήσουν.

28:56 Και έτσι να κανονίσουμε ακόμα άλλη μια φορά να συζητήσουμε για την ανθεκτικότητα των παιδιών μας. Φυσικά, φυσικά. Και των παιδιών αλλά και των ενηλίκων ίσως. Γιατί ξέρετε και οι γονείς θα πρέπει να είναι ανθεκτικοί και εκπαιδευτικοί για να ενδυναμώσουν τα παιδιά τους. Ο πεινασμένος δυσκολεύεται να ταΐσει, να πούμε απλά, με απλά λόγια.

29:15 πολύ ωραίο κλείσιμο σε ευχαριστώ πάρα πολύ να είστε καλά, ευχαριστώ κι εγώ Ήταν το podcast της Ability παιδί σε ισορροπία ακολουθήστε μας για να αναμβάνετε τα νέα επεισόδια και μην ξεχνάτε, μπορείτε να μας στέλνετε τις ερωτήσεις σας με φωνητικό μήνυμα μέσα από την πλατφόρμα Acroasis