Γιατί πενθούμε τους διάσημους σαν να ήταν δικοί μας άνθρωποι;

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 πολύ αυτό το podcast. Το ακούσατε, το μοιραστήκατε, μου γράψατε, μου στείλατε σκέψεις, διαφωνίες και προσωπικές ιστορίες. Και μέσα από όλα αυτά κατάλαβα ότι υπάρχει κάτι, κάτι ακόμα, που αξίζει να το συνεχίσουμε. Αλλά αυτή τη φορά θέλω να το πάμε λίγο πιο βαθιά. Φέτος, οι αλήθειες θα κοιτάζουν περισσότερο προς την κοινωνία.

01:00 Κάθε εβδομάδα σκέφτηκα πως θα βοηθούσε να πάρουμε μια είδηση, ένα πρόσωπο, ένα κοινωνικό γεγονός ή ένα φαινόμενο που μας αναστάτωσε και να προσπαθήσουμε να δούμε όχι μόνο τι συνέβη εκεί έξω, αλλά τι συνέβη και μέσα μας όταν το ακούσαμε. Δεν θα ψάχνουμε κάθε φορά να αποφασίσουμε ποιος είναι ο καλός και ποιος ο κακός της ιστορίας Οι ευθύνες όταν υπάρχουν χρειάζεται να διερευνώνται εκεί όπου πρέπει Εδώ δεν είναι αυτός ο τόπος Εδώ θα μας απασχολεί περισσότερο ο άνθρωπος που ακούει την είδηση Τι φοβάται, με τι ταυτίζεται, τι θυμάται, γιατί θυμώνει, γιατί πονά και αυτή την εβδομάδα ξεκινάμε με μια απώλεια που συγκλώνει σε πολλοί κόσμο και δίχασε αρκετούς, δεν έχω καταλάβει ακόμα γιατί, πάμε να το δούμε πρόκειται για το θάνατο του Γιώργου Μαζονάκη όχι όμως δεν θα μιλήσουμε εδώ μόνο για τον Μαζονάκη φυσικά με αφορμή όμως εκείνων θα ήθελα να μιλήσουμε για όλους εκείνους που έφυγαν και προς έκπληξή μας τους πενθύσαμε ακόμα και αν δεν τους γνωρίζαμε προσωπικά.

02:22 Ανθρώπους που δεν μας γνώρισαν ποτέ, αλλά εμείς αισθανθήκαμε ότι χάσαμε κάτι όταν πέθαναν, κάποιον πολύ σημαντικό. Γιατί πονάμε για έναν άνθρωπο που δεν γνωρίσαμε. Έχω ακούσει πολλές φορές τη φράση, δεν καταλαβαίνω γιατί με έχει πειράξει τόσο, δεν τον ήξερα, δεν μπορώ να σηκωθώ από το κρεβάτι, κλαίω όλη μέρα. Σαν να χρειάζεται να δικαιολογήσουμε το συνέστημά μας.

02:48 Μόνο που ο ψυχισμός δεν ζητά πιστοποιητικό γνωριμίας για να δεθεί με κάποιον. Υπάρχουν άνθρωποι που δεν μπήκαν ποτέ στο σπίτι μας και παρόλα αυτά ήταν με κάποιον τρόπο εκεί. Ήταν στο τραγούδι που ακούγαμε στα 18 μας. Στο αυτοκίνητο ενός ανθρώπου που αγαπήσαμε. Σε έναν χωρισμό, σε ένα καλοκαίρι, σε μια Κυριακή με τους γονείς μας Σε μια εποχή που όταν τη ζούσαμε δεν ξέραμε ακόμη ότι μια μέρα θα μας λείψει Οι καλλιτέχνες έχουν έναν παράξενο τρόπο να μπαίνουν στη βιογραφία μας χωρίς να μας γνωρίζουν Δεν γνωρίζαμε τον άνθρωπο, γνωρίζαμε όμως τη φωνή του, το έργο του, την παρουσία του και κυρίως γνωρίζαμε ποιοι ήμασταν εμείς όταν εκείνος βρισκόταν στο φόντο της ζωής μας.

03:45 Γι' αυτό όταν ένας τέτοιος άνθρωπος πεθαίνει, ανοίγει ξαφνικά ένα σιρτάρι μνήμης και μέσα μπορεί να βρούμε εμάς. Ένας δημόσιος άνθρωπος που βρίσκεται για δεκαετίες μπροστά μας γίνεται αθελά του ένα σημάδι συνέχειας. Τον βλέπουμε να μεγαλώνει ενώ μεγαλώνουμε κι εμείς Επειδή όμως παραμένει εκεί Στα τραγούδια, στις ταινίες, στα βιβλία Έχουμε την αίσθηση ότι κάτι από εκείνη την παλιά εποχή Εξακολουθεί να υπάρχει Και ξαφνικά πεθαίνει Και κάπου μέσα μας ακούγεται Πότε πέρασαν τόσα χρόνια Μαζί του συναντάμε το κορίτσι που ήμασταν τότε Το νεότερο εαυτό μας τους γονείς μας, όπως ήταν πριν γεράσουν.

04:39 Έναν άνθρωπο που τότε ήταν δίπλα μας και σήμερα δεν είναι. Έτσι, ένας ξένος θάνατος γίνεται προσωπικός καθρέφτης του χρόνου. Μερικές φορές δεν κλαίμε μόνο λοιπόν για τον άνθρωπο που πέθανε, αλλά για την εποχή στην οποία μας επιστρέφει. Η ψυχολογία μιλά για παρακοινωνικούς θεσμούς, για την οικειότητα που μπορεί να δημιουργηθεί με ένα δημόσιο πρόσωπο παρά ότι εκείνο δεν μας γνωρίζει και εμείς δεν το έχουμε γνωρίσει στα αλήθεια παρά μόνο το κομμάτι του έχουμε γνωρίσει εκείνο το κομμάτι που μας επιτρέπει να γνωρίσουμε.

05:20 Η σχέση είναι μονοπλευρή ως προς τη γνωριμία. Το συνέστημα όμως δεν είναι ψεύτικο. Με τους καλλιτέχνες συμβαίνει κάτι ιδιαίτερο. τους δανειζόμαστε, δανειζόμαστε τη ζωή τους, τη φωνή τους, το τραγούδι τους, τη ταινία που έχουν παίξει. Είναι μια ταινία, για παράδειγμα, που μας επιτρέπει να κλάψουμε για κάτι που προβάλλουμε σε αυτήν.

05:46 Ένα βιβλίο που δίνει λέξεις σε κάτι που υπήρχε μέσα μας χωρίς όνομα. Ένα τραγούδι που εκφράζει αυτό που αισθανόμαστε εκείνη τη στιγμή. Κάπως έτσι ο δημιουργός γίνεται φορέας των δικών μας κομματιών Υπάρχουν δημόσια πρόσωπα που γίνονται σύμβολα Δεν χρειάζεται να ξέρουμε ποιοι ήταν ιδιωτικά Δεν είναι σωστό να κατασκευάζουμε ψυχολογικούς φακέλους ανθρώπων που δεν γνωρίσαμε Μπορούμε όμως να δούμε τι αντιπροσώπευαν για εμάς Ένας καλλιτέχνης μπορεί να εκπροσωπεί την ελευθερία, την υπερβολή την ιδιαιτερότητα, την άρνηση να χωρέσει, τη μελαγχολία, την αντοχή, την άδεια να είναι κανείς διαφορετικός χωρίς να απολογείται.

06:37 Όταν χάνεται, δεν χάνουμε λοιπόν απλώς το πρόσωπο. Κάθε θάνατος είναι και μία υπενθύμηση. Οι άνθρωποι πεθαίνουν, το ξέρουμε, αλλά δεν μπορούμε να ζούμε κάθε λεπτό με αυτή τη γνώση στο προσκήνιο. Χρειαζόμαστε μια αίσθηση συνέχειας για να κάνουμε σχέδια, να κλείσουμε ένα εισιτήριο για τον επόμενο χρόνο, να φανταστούμε τι θα κάνουμε όταν μεγαλώσουν τα παιδιά μας Και ξαφνικά ένας θάνατος φέρνει την θνητότητα μπροστά μας, ιδίως όταν είναι ξαφνικός ή όταν ο άνθρωπος δεν ήταν σε μια ηλικία που είχαμε συνδέσει με το τέλος τότε μπορεί να εμφανιστεί η σκέψη αν μπορεί να φύγει εκείνος μπορεί να φύγει και ο ανθρωπός μου ή ακόμα ακόμα και εγώ δεν είναι πάντα συνειδητή αυτή η σκέψη αλλά μπορεί να γίνει κόμπος, ανησυχία ανάγκη να τηλεφωνήσουμε σε κάποιον και να ακούσουμε τη φωνή του πίσω από το πένθος για τον άλλον συναντάμε και τη δική μας αγωνία θανάτου τώρα στην περίπτωση ενός θανάτου γύρω από τον οποίο υπάρχουν ερωτήματα και έρευνα σε εξέλιξη, προστίθεται και μία ανασφάλεια πολύ μεγάλη.

07:57 Δεν χρειάζεται και δεν πρέπει να αποφασίσουμε εμείς τι συνέβη, έτσι, ούτε να αποδώσουμε ευθύνες πριν ολοκληρωθεί η διερεύνηση, κάτι που γίνεται πολύ έντονα αυτές τις μέρες που λάνε αυτές οι ειδήσεις. Μπορούμε όμως να παρατηρήσουμε τι κάνει στον κόσμο η αίσθηση ότι κάτι ίσως πήγε πολύ στραβά. Έχουμε ανάγκη να πιστεύουμε ότι υπάρχει ένα δίχτυ Αν προσέξω, αν ενημερωθώ, αν απευθυνθώ στους σωστούς ανθρώπους Αν έχω πρόσβαση και ανθρώπους γύρω μου θα προστατευτώ Όταν μια ιστορία κλονίζει αυτή την πεποίθηση Ο φόβος γίνεται κοινωνικός Αν δεν ήταν προστατευμένος εκείνος τότε ποιος είναι Μπορώ να τους εμπιστευτώ τους γιατρούς γύρω μου για παράδειγμα, πολύ συχνά το ακούμε τώρα τελευταία αυτές τις μέρες θα καταλάβω εγκαίρος αν κάτι δεν πάει καλά Αυτά είναι μεγαλύτερα ερωτήματα από την επικαιρότητα μιας ημέρας Αγγίζουν τη βασική μας εμπιστοσύνη στον κόσμο Ψάχνουμε έναν ένοχο Όταν φοβόμαστε θέλουμε γρήγορα μια εξήγηση Όπου υπάρχουν ευθύνες πρέπει να αποδοθούν Ψυχικά όμως ένας ένοχος κάνει και κάτι άλλο

09:12 Βάζει τάξη στο χάος μέσα μας. Αν ξέρω ακριβώς τι έφτεξε, μπορώ να φανταστώ ότι εγώ θα αποφύγω εκείνον τον άνθρωπο, εκείνο το μέρος, εκείνη την επιλογή και άρα θα είμαι ασφαλής. Η άλλη εκδοχή είναι δυσκολότερη. Ότι η ζωή έχει ένα κομμάτι απρόβλεπτο και ότι μπορούμε να είμαστε προσεκτικοί χωρίς να ελέγχουμε τα πάντα. Αυτό μερικές φορές είναι δυσβάσταχτο, είναι δύσκολο.

09:42 Γι' αυτό ακούμε συχνά γιατί πήγε εκεί, γιατί εμπιστεύτηκε αυτόν, εγώ δεν θα το έκανα. Μερικές φορές αυτή η βεβαιότητα δεν είναι σκληρότητα, είναι άμυνα απέναντι στον φόβο. Αν πείσω τον εαυτό μου ότι εκείνος έκανε κάτι που εγώ δεν θα έκανα, κρατώ για λίγο εμένα πιο μακριά από την ιδέα ότι μπορώ να είμαι κι εγώ ευάλωτος, ευάλωτη.

10:07 Και υπάρχει κάτι ακόμα που αφορά την κοινωνία μας, πολύ περισσότερο από ένα συγκεκριμένο πρόσωπο. Δεν αντέχουμε εύκολα την αβεβαιότητα. Όταν φοβόμαστε, πονάμε ή αρρωσταίνουμε, θέλουμε κάποιον να πει «Ξέρω, έχω τη λύση, θα το διορθώσω». Όσο μεγαλύτερη αγωνία έχω, τόσο πιο ελκυστική είναι η βεβαιότητα. Και οι σωτήρες δεν εμφανίζονται μόνο στην υγεία. Υπάρχουν στις σχέσεις, στην ψυχολογία, στην αυτοβελτίωση, στη διατροφή, στα social, στην πολιτική.

10:40 Οπουδήποτε υπάρχει φόβος μπορεί να εμφανιστεί κάποιος που υπόσχεται ότι θα τον εξαφανίσει Η όρημη ευιστοσύνη όμως είναι διαφορετική από την παράδοση της κρίσης μας Μπορούμε να εμπιστευτούμε και να ρωτάμε Δεν χρειάζεται να παραδώσουμε τη σκητάλη του εαυτού μας σε έναν παντοδύναμο σωτήρα Δεν υπάρχει άλλωστε, λυπάμαι αν σας το χαλάω Να ζητάμε βοήθεια και εξηγήσεις Ναι, οκ. Να έχουμε ανάγκη έναν ειδικό χωρίς να το μετατρέπουμε σε παντοδύναμο σωτήρα. Οκ.

11:20 Επιστρέφω εκεί από που ξεκινήσαμε. Γιατί πονάμε για έναν άνθρωπο που δεν γνωρίσαμε. Δεν υπάρχει μία απάντηση. Μπορεί να κλαίμε εκείνον, αυτό που αντιπροσώπευε, μία εποχή, έναν δικό μας άνθρωπο που είχε συνδεθεί μαζί του, τον εαυτό μας όπως ήταν κάποτε μπορεί να φοβόμαστε για όσους αγαπάμε μπορεί για λίγα λεπτά να κοιτάζουμε κατάματα τη δική μας θνητότητα και όλα αυτά μπορούν να συμβαίνουν ταυτόχρονα γι' αυτό αν κάποτε σας συγκλώνησε ο θάνατος ενός ανθρώπου που δεν γνωρίσατε μην ακυρώσετε τόσο γρήγορα αυτό που αισθανθήκατε λέγοντας μα δεν τον ήξερα κάντε μια διαφορετική ερώτηση στον εαυτό σας που τον ήξερα που τον συνάντησα μέσα μου σε ποια ηλικία μου σε ποιο σπίτι δίπλα σε ποιον άνθρωπο σε ποιον έρωτα σε ποια απώλεια σε ποια εκδοχή του εαυτού μου γιατί μπορεί εκείνος να μην γνώρισε ποτέ εσάς αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπήρξε όμως μέσα στη ζωή σας και μερικές φορές όταν πενθούμε έναν άνθρωπο που δεν γνωρίσαμε αποχαιρετούμε μαζί του πολύ περισσότερα από έναν άνθρωπο

12:36 αποχαιρετούμε έναν χρόνο της ζωής μας μια εποχή μια βεβαιότητα και για λίγο αποχαιρετούμε εκείνον που ήμασταν εμείς κάποτε αυτό θέλω να κάνουμε φέτος της αλήθειας να παίρνουμε λοιπόν μια ιστορία που συμβαίνει εκεί έξω και να κοιτάζουμε που συναντά την ιστορία που κουβαλάμε μέσα μας Γιατί πολλές φορές η είδηση είναι μόνο το σπίρτο.

13:06 Το υλικό που παίρνει φωτιά προϋπήρχε μέσα μας.