Η ιστορία του φασισμού - Μέρος Δ'

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Βελανιδιώτες και βελανιδιώτησες, είμαι ο Λευτέρης, καλώς ήρθατε σε ένα ακόμη επεισόδιο του podcast «Βελανίδια Κανείς», όπου στο σημερινό, στο τελευταίο επεισόδιο για το αφιερωμά μας για την άνοδο του φασισμού, θα μιλήσουμε για την τελική νίκη του Μουσολίνη. Υπάρχει ένα βασικό ερώτημα σε όλη αυτή την ιστορία. Γιατί κατάφερε να κυριαρχήσει ο φασισμός?

00:29 Εάν δούμε ιστορικά παραδείγματα άλλων χωρών, η παρουσία του φασισμού στην Ιταλία δεν ήταν κάτι το μοναδικό. Υπήρξαν ανάλογες περιπτώσεις στη Γαλλία, στη Γερμανία προφανώς που εξελίχθηκε στη ναζιστική δικτατορία, στην Ισπανία και αλλού. Υπάρχει κάποια συγκεκριμένη εξήγηση για αυτό. Μέχρι και την στιγμή που ξεσπάει ο πρώτος παγκόσμιος πόλεμος, η πολιτική ήταν για λίγους.

00:54 Το δικαίωμα ψήφου ήταν περιορισμένο και αφορούσε λίγους. Μέσα από διάφορες δικλείδες ασφαλείας, συντηρητικοί και φιλελεύθεροι προσπαθούσαν να διατηρήσουν την ισορροπία, για το δικό τους όφελος φυσικά. Από το τέλος του πολέμου και μετά όμως, και ίσως και λίγο πριν, η πολιτική στην Ευρώπη αλλάζει και οι μάζες μπαίνουν δυναμικά στο παιχνίδι.

01:17 Εκείνοι που για δεκαετίες ασκούσαν την εξουσία κάπως λίγο χάθηκαν, μπερδεύτηκαν. Δεν μπορούσαν να καταλάβουν πώς παίζεται πλέον το παιχνίδι με αυτούς τους νέους όρους και με τους νέους παίκτες. Οι πολιτικές ελίτ που ασκούσαν την εξουσία για δεκαετίες είχαν μια απόλυτη αδυναμία να προσεγγίσουν τις μάζες, να μιλήσουν στον λαό δηλαδή, να ικνοποιήσουν τα αιτήματά του και να διαχειριστούν τις αγωνίες του.

01:47 Στο σύστημα άρχισαν να εμφανίζονται ρήγματα και σαν σφίνα μπαίνει ο φασισμός. Προσπαθεί να τρυπώσει και να δώσει τις δικές του απαντήσεις στα αιτήματα των μαζών. Και τελικά, μέσα από το σύστημα, προσπαθεί να γίνει ο ίδιος το σύστημα. Ο Μουσολίνη έχοντας πλέον μπει στη Βουλή, έχοντας πετύχει την αναγνώριση από το σύστημα, που βυσικά δεν τον αντιμετωπίζει ως ισότιμο εταίρο, αλλά για την ώρα ως ένα χρήσιμο εργαλείο, ετοιμάζεται για το επόμενο βήμα, την κατάκτηση της εξουσίας.

02:33 Και αυτό εννοείται θα γίνει με τρόπο θεαματικό. Φυσικά οι φασίστες στην συνέχεια, στην δική τους ιστοριογραφία, θα το παρουσιάσουν με τα δικά τους χρώματα και με τον δικό τους πομπόδι τρόπο, όπου ο Μουσολίνης, αν άλλος Κέσσαρας, θα πάει να κατακτήσει τη Ρώμη. Σε ένα μικρό δωμάτιο στο Μιλάνο, ο Μουσολίνη έχει καλέσει ορισμένους επιτελείς του.

02:59 Η πρόσκληση δεν είχε περιθώρια άρνησης. Η παρουσία τους ήταν υποχρεωτική. Έχει έρθει η ώρα της δράσης. Η Ιταλία είναι ένα έθνος, αλλά ένα έθνος που δεν έχει κράτος. Ο φασισμός θα της δώσει αυτό το κράτος, περιγράφει ο Μουσολίνη. Έχει φτάσει η στιγμή για την κατάληψη της εξουσίας. Η πορεία προς την Ρώμη, όπου χιλιάδες μελανοχύτωνες θα ξεκινήσουν για να εισβάλλουν στην αιώνια πόλη, να εκβιάσουν τις εξελίξεις και να κάνουν δικοί τους την εξουσία στο τέλος της μέρας.

03:34 Αυτός άλλωστε ήταν πάντοτε και ο στόχος, η εξουσία. Στις αρχές του Οκτωβρίου ο Ντούτσε έχει πει στους άνδρες του «Η φευγαλία στιγμή που οι σοσιαλιστές δεν κατάφεραν να αρπάξουν είναι τώρα στα χέρια του φασισμού. Εμείς, ως άνδρες της δράσης, δεν θα την αφήσουμε να φύγει και θα παρελάσουμε, ενώντας θα παρελάσουμε προς την Ρώμη.

04:02 24 Οκτωβρίου. Νάπολη. Στο θέατρο di San Carlo, την παλαιότερη ενενεργία όπερας των κόσμω, ο Μουσολίνη ετοιμάζεται να δώσει άλλη μία παράσταση. Μαζεμένοι μέσα στον χώρο του θέατρου είναι όλοι οι αστεί και οι διανοούμενοι της πόλης, γερουσιαστές, ο δήμαρχος, η ελίτ του Ιταλικού Νότου. Εκλογικά μιλώντας και πολιτικά, ο Ιταλικός Νότος που είναι παραδοσιακά το αγροτικό κομμάτι της Ιταλίας, αυτό που παλαιότερα θεωρούσαν υποανάπτυκτο σε αντίθεση δηλαδή με τον βιομηχανικό βορρά, ο Ιταλικός Νότος λοιπόν δεν ήταν φιλικός προς τους φασίστες.

04:41 Εξαιτίας του καλά οργανωμένου πελατειακού κράτους που είχαν στήσει οι φιλελεύθεροι εδώ και δεκαετίες, ο Αγροτικός Νότος της Ιταλίας έγερνε παραδοσιακά προς εκείνους. Ήταν θα μπορούσαμε να πούμε η παρουσία του Μουσολίνη εκεί ένα στίχημα για τον ίδιο. Ένα στίχημα που φαίνεται να πέτυχε. Χιλιάδες μελενοχύτωνες φτάνουν από όλες τις μεριές της Ιταλίας κατά χιλιάδες.

05:04 Σαράντα χιλιάδες περίπου είναι, σε σύνολο, σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις. Ο Μουσολίνη με τρόπο πομπόδι ανεβαίνει στη σκηνή. Στην ομιλία του θέτει τις κατευθυντήριες γραμμές. Στόχος είναι η εξουσία, αλλά προφανώς όχι με δημοκρατικά μέσα. Ο τύπος της εποχής περιγράφει το δίλημα που θέτει ο Ντούτσε. Νομιμότητα ή εξέγερση.

05:30 Προφανώς διάλεξε το δεύτερο. Αρνείται τα οφίτσια και τα υπουργεία με τα οποία θέλουν οι φιλελεύθεροι να καθυποτάξουν τον φασισμό. Αυτό το ξεκαθαρίσα μάλωστε. Στόχος είναι η εξουσία. Τίποτε άλλο δεν ενδιαφέρει τους φασίστες. Στην πιάτσα Σαν Φερναντίνο οι φασίστες οι μελανοχίτωνες παρελάβουν οργανωμένα με τα όπλα στο χέρι.

05:54 Σε μια σκηνή που έχει στηθεί τους καμαρώνει ο Μουσολίνη με το επιτελείο του. Κλείνει την ομιλία του με τα εξής λόγια. «Σήμερα, χωρίς να πέσει ούτε μία σφαίρα, κατακτήσαμε τη ζωηρή ψυχή της Νάπολης, την ψυχή όλης της Νότιας Ιταλίας. Αλλά σας λέω με όλη την σοβαρότητα που απαιτεί η στιγμή. Είτε θα μας δώσουν την εξουσία, είτε θα την πάρουμε μόνοι μας, βαδίζοντας μέχρι τη Ρώμη.

06:34 Το πλήθος φωνάζει ρυθμικά το δυσύλαβο όνομα της αιώνιας πόλης, ανακατεμένο μαζί με συνδύματα υπέρ του στρατού και του βασιλιά. Και η βρατανική εφημερίδα Observer σε άρθρο εκείνη την εποχή, εκείνη τη χρονική συγκυρία, έχει για επικεφαλίδα. Μουσολίνι, ο κυρίαρχος της Ιταλίας. οι μελανοχύτωνες έχουν κυριολεκτικά κατακτήσει πόλεις όπως η Φεράρα, η Πολόνια, το Τρέντο, φτάνοντας μέχρι και τη Ραβένα.

07:34 Καταστρέφουν τα κτίρια στα οποία στεγάζονται οι σοσιαλιστικές ενώσεις. Διαλύουν συνδικάτα, κένε, εφημερίδες. Κανείς δεν είναι ικανός να τους εμποδίσει. Ποιος να τους εμποδίσει άλλωστε, αφού ήδη από τον Φεβρουάριο του ίδιου έτους, οι κυβερνήσεις καταραίουν οι μία μετά την άλλη και οι φιλελεύθεροι βρίσκονται σε αδυναμία να αποκτήσουν αυτοδυναμία ικανή για να ρυθμίσουν τις εξελίξεις.

07:59 Ταυτόχρονα, όπως είχαμε πει και σε προηγούμενα επεισόδια, η Εριστερά είναι χωρισμένη σε δύο στρατόπεδα που δεν τα πάνε καλά μεταξύ τους, σοσιαλιστές και κομμουνιστές. Στο Κοινοβούλιο, παράλληλα, υπάρχει, όπως έχουμε πει, και το Καθολικό Λαϊκό Κόμμα, που δεν έχει καμία διάθεση να συνεργαστεί με τους άθεους αριστερούς. Άσχετα που σε ορισμένα πράγματα έχουν κοινά σημεία και κοινές ιδέες και υπό άλλες συνθήκες θα μπορούσαν εύκολα να τα βρουν.

08:27 Έτσι, αυτές οι δύο παρατάξεις, οι σοσιαλιστές και η λαϊκή, το λαϊκό κόμμα που δεν μπορούν να τα βρουν μεταξύ τους και όσο έχουν μεγάλη λαϊκή στήριξη, περιορίζονται σε ρόλο παρατηρητή. Οι κυβερνήσεις που σχηματίζουν τα διάφορα στελέχη των φιλελευταίρων είναι στην ουσία κυβερνήσεις υπηρεσιακές, μέχρι να βρεθεί το επόμενο στέλεχος που λογικά θα χάσει και αυτό στην τεδηλωμένη και μετά ξανά και ξανά το ίδιο. Ένας φαύλος κύκλος μηδαμινής νομιμοποίησης. Μία ακυβέρνητη χώρα που βρίσκεται σε αδιέξοδο.

09:02 Μέχρι την στιγμή που ξεκινάει η πορεία προς την Ρώμη, τα στελέχη του κομματικού συστήματος βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Κάποιοι προτείνουν υπουργικές θέσεις των Μουσολίνη. Εκείνος προσεκτικά φυλάει τα νότα του και κρατάει και μία πισσινή σε περίπτωση που τα σχέδιά του δεν πετύχουν. Την ίδια περίοδο, γύρω στο καλοκαίρι του 1922, στελέχοι των Σοσιαλιστών, ορισμένα, συμφωνούν να στηρίξουν κεντρώα κυβέρνηση, με κορμό από το Φιλελεύθερο Κόμμα, αρκεί να μην περιλαμβάνει τον Μουσολίνη.

09:40 Διαγράφονται, όμως, από το κόμμα ως προδότες της τάξης τους. Απόλυτο χάος. Στις 31 Ιουλίου οι δυνάμεις της αριστεράς, μέσα σε όλη την αποδιοργάνωσή τους, οργανώνουν μία μεγάλη απεργία που αφορά το θέμα της νομιμότητας. Πέφτουν ακριβώς στην παγίδα του Μουσολίνη που παρουσιάζει αυτήν την ενέργεια ως επαναστατική κίνηση και πείθει τους πάντες πως εκείνος και το κίνημά του μπορούν να γίνουν το τείχος, το προπύργιο ενάντια στην επανάσταση και τον αναρχισμό.

10:19 Είναι εντωμεταξύ πάντοτε παράξενο πως αυτοί που δήθεν κόπτονται για την νομιμότητα ή την σταθερότητα είναι εκείνοι που στο τέλος την καταργούν ή τουλάχιστον την εκμεταλλεύονται για ίδιον όφελος. 27 Οκτωβρίου Με κρύο και βροχή οι μελανοχύτωνες αρχίζουν να συγκεντρώνονται στους σταθμούς των τρένων και ετοιμάζονται να φύγουν για τη Ρώμη.

10:47 Ο Μουσολίνη βρίσκεται στο γραφείο του στο Μιλάνο, έτοιμος να αναλάβει την εξουσία αν η πορεία πετύχει, έτοιμος να το σκάσει στο εξωτερικό αν η πορεία αποτύχει. Χωρίς φαγητό και με ένα μεγάλο ρίσκο που αφορά την απάντηση των αρχών, οι μελανοχύτωνες ξεκινούν. Όπως ήταν αναμενόμενο δεν ανταποκρίθηκαν όλοι στο κάλεσμα από φόβο.

11:12 Περί της 16.000 περίπου είναι ο αριθμός που φτάνει έξω από την Ιταλική πρωτεύουσα Η κυβέρνηση, η υπηρεσιακή κι αυτή, υπό την ηγεσία του Λουίτζι Φάκτα βρίσκεται σε πανικό, αλλά συγκεντρωμένο πανικό Τα νέα για την πορεία των φασιστών σε ορισμένες πόλεις που έρχονται από ορισμένες πόλεις δεν είναι ιδιαίτερος ενθαρρυντικά Στην Κρεμόνα, οι μελανοχύτωνες εισβάλλουνε στο κτίριο της νομαρχίας και σκαρφαλώνουν με σκοινιά από τα παράθυρα.

11:46 Οι άντρες του βασιλικού στρατού σαστίζουν, αλλά βρίσκουν ξανά την ψυχραιμία τους και πυροβολούν στο ψαχνό, πυροβολούν από κοντά. Αυτό που οι φασίστες θεωρούσαν τυπική διαδικασία, εξελίχθηκε σε λυτροαίματος. Η κυβέρνηση συνεδριάζει νωρίς το πρωί, ξημερώματα, 20 Οκτωβρίου. Το Υπουργικό Συμβούλιο αποφασίζει να δώσει μια αποφασιστική απάντηση στους φασίστες και ετοιμάζει μέτρα για την αντιμετώπιση της πορείας τους προς την Ρώμη.

12:19 Το διάταγμα που θέτει την Ιταλία σε κατάσταση πολιορκίας συντάσσεται και το αφισοκολούν σε όλους τους τείχους και τα δρομάκια της Ιταλικής πρωτεύουσας. Τα νέα που φτάνουν αυτή τη φορά για το κυβερνητικό στρατόπεδο και σε αυτή την περίπτωση δεν είναι πολύ ενθαρρυντικά. γιατί σε αρκετές πόλεις οι φασίστες έχουν καταφέρει να αρπάξουν την εξουσία επειδή ακριβώς οι αρχές δεν προέβαλαν καμία απολύτως αντίσταση.

12:46 Ο στρατός δηλαδή που υπήρχε εκεί δεν προέβαλε καμία αντίσταση όπως στην περίπτωση της Κρεμόνα. Το Υπουργικό Συμβούλιο ετοιμάζει το διάταγμα για να το υπογράψει ο βασιλιάς, ο Βίκτορ Εμμανουήλ III. Ταυτόχρονα μέσω ενός τηλεγραφήματος, η οδηγία που δίνεται σε όλους τους επάρχους της Ιταλίας είναι σαφής. Αντισταθείτε στους φασίστες και διατηρήστε την τάξη με κάθε μέσο που έχετε στα χέρια σας.

13:17 Στην φρορά της Ρώμης, επικεφαλής είναι ο στρατηγός Εμμανουέλε Πουλιέζε. ετοιμάσει την Ρώμη για πολιορκία, έτοιμος από καιρό να εντιμετωπίσει αυτούς που οι κάτοικοι ονομάζουν περιπαικτικά «μαύρους διαβόλους». Νωρίς το πρωί, ο Πουλιέζε στέλνει στους στρατιώτες την ημερήσια διαταγή, καλώντας τους να σταθούν στο ύψος της «ιστορικής» περίστασης, με αυτά τα λόγια ακριβώς.

13:45 Ουδής ποτέ δεν έχει τολμήσει να βαδίσει εναντίον της Ρώμης, της μητέρας του πολιτισμού, ώστε να καταπνίξει το ιδανικό της ελευθερίας που ίδια ενσαρκώνει. Εναπόκειται σε εσάς να την υπερασπιστείτε έως την τελευταία ρανίδα του αίματός σας και να φανείτε αντάξιοι της ιστορίας της. Ο Μουσολίνη περιμένει στο γραφείο του υπομονετικά και αγχωμένος φυσικά.

14:24 Και ο Φάκτα από την άλλη είναι και εκείνος αγχωμένος, αφού περιμένει τον βασιλιά να υπογράψει το διάταγμα για την κατάσταση πολιορκίας που ο ίδιος του είχε ζητήσει να ετοιμάσει. Ο Βίκτορ Εμμανουήλ τώρα ήταν ένας ιδιαίτερος τυπάκος, κομπλεξικός και φοβιτσιάρης. Ενώ όπως είπαμε ο ίδιος ζήτησε αυτό το διάταγμα, τώρα αρνείται να το υπογράψει.

14:48 Και σύμφωνα με την ιστοριογραφία υπάρχουν διάφοροι λόγοι. Υπήρχε ο φόβος πως θα υπάρξει αιματοκύλισμα. Ο φόβος πως οι μελανοχύτωνες και οι στρατιώτες μέσα στη Ρώμη θα τα βρούνε μεταξύ τους. Ο φόβος ότι ο ίδιος θα χάσει τον θρόνο του επειδή οι φασίστες θα έχουν καλά με τον ξάδερφό του και θα τον αντικαταστήσουν με αυτόν.

15:10 Στο τέλος της μέρας όμως Η τελική πράξη που έφερε τον Μουσολίνη στην εξουσία ήρθε από την άρνηση μιας υπογραφής. Ο Φάκτα λίγες ώρες μετά, μεσημέρι περίπου, έφτασε στα ανάκτορα και υπέβαλε την παρέτησή του. Ένα τηλεγράφημα εστάλει ξανά στους επάρχους που τους ενημέρωνε πως η κατάσταση πολιοργίας τελικά δεν ισχύει. Οι μελανοχύτωνες έχουν φτάσει έξω από την Ρώμη.

15:41 Καταπονεμένοι, ρακένδυτοι οι περισσότεροι, χωρίς ιδιαίτερο οπλισμό, έχοντας περάσει τη νύχτα σε σπηλιές και κατάχαμα. Ο Μουσολίνη παίρνει το τρένο για τη Ρώμη. Τον ενημερώνουν πως ο βασιλιάς θέλει να του αναθέσει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης. 30 Οκτωβρίου περίπου 11 το πρωί και ο γιος του Σιδερά, ο άνθρωπος που ξεκίνησε από το μηδέν και έκανε τη βία αιρωμένη του, ανέβηκε τα σκαλιά των ανακτόρων Φορώντας την στολή του Μελανοχίτωνα με τους ουρανούς της Ρώμης να είναι στολισμένοι από τους σχηματισμούς των αεροπλάνων της πολεμικής αεροπορίας που πανηγυρίζουν τον ερχομό του νέου πρωθυπουργού, ο Μουσολίνη παρουσιάζεται στον μονάρχη και γίνεται ο νεότερος πρωθυπουργός της Ιταλίας σε ηλικία 39 ετών.

16:40 Την επόμενη μέρα, τα τσιράκια του πραγματοποίησαν την παρέλασή τους μέσα στην αιώνια πόλη. Στις γειτονιές που βρίσκονταν αριστεροί και αντιεξουσιαστές ξεσπούν και το αίμα τρέχει μέσα στους δρόμους. Στην πλατεία της Φοντάνα τη Τρέβη καίνε τα βιβλία που, όπως λένε, δεν τα χρειάζονται πια οι κομμουνιστές. Από την άλλη δεν είναι λίγοι εκείνοι που τους υποδέχονται με χαρά.

17:06 Τα ανθοπολία της πόλης αδειάζουν σύμφωνα με αρκετές μαρτυρίες. Αρκετοί πιστεύουν ότι η περίοδος αναταραχών, η περίοδος της αναρχίας και της πολιτικής αστάθειας έχει τελειώσει. Ο φασισμός είναι το αντίδωτο. Κανείς φυσικά δεν θα μπορούσε να φανταστεί τη συνέχεια. Ο Μουσολίνη εδρεώνεται στην εξουσία. Στις εκλογές του Απριλίου του 1924, οι φασίστες παίρνουν ένα ποσοστό περίπου 65%.

17:36 Επισήμως, η φασιστική δικτατορία θα ξεκινήσει τον επόμενο χρόνο, όταν τα κόμματα της αντιπολίτευσης θα απαγορευτούν και η ελευθερία του τύπου θα περιοριστεί. Και καθώς τελειώνουμε αυτό το αφιέρωμα στην ιστορία του φασισμού, ας μην έχουν τον τελευταίο λόγο οι φασίστες. Δεν ήταν λίγοι εκείνοι που από νωρίς ύψωσαν το ανάστημά τους απέναντι στον Μουσολίνη.

18:02 Αυτό έγινε αρκετά πιο δύσκολο όταν πλέον πέρασε από την παρανομία στην αγκαλιά του συστήματος και της εξουσίας, όταν έγινε ο ίδιος το σύστημα και η εξουσία. Υπήρχε και υπάρχει στην Ιταλική ιστορία ένα φοβερό παράδειγμα ανάμεσα σε εκατοντάδες μέσα στην ιστορία του αντιφασισμού. Ήταν ένας βουλευτής της αριστεράς που είχε το θάρρος και το ηθικό ανάστημα εκείνες τις μέρες εκείνο τον καιρό να σταθεί στο ύψος της ιστορίας.

18:35 Αυτός ήταν ο Τζιάκωμο Ματαιώτη, το λιοντάρι του Κοινοβουλίου. Με κάθε ευκαιρία, μέσα από πύρινους λόγους, κατακεράβνονε τους φασίστες και τον ίδιο τον Μουσολίνη, λέγοντας σκληρές αλήθειες που οι ίδιοι φορώντας την προβιά της νομιμότητας προσπαθούσαν απεγνωσμένα να κρύψουν. Μετά τις εκλογές όλοι γνώριζαν πως οι φασίστες χρησιμοποίησαν βία και περίεργες τακτικές για να πάρουν αυτό το ποσοστό.

19:05 30 Μαΐου του 1924 και το λιοντάρι του κοινοβουλίου σηκώνεται μέσα στην αίθουσα και με ένα απίθμενο θάρρος ξεσκίζει τον Μουσολίνη. Κατήγγειλε τη βία που εξαπέλησε ο ίδιος προεκλογικά και ζήτησε το αποτέλεσμα των εκλογών να ελεγχθεί από επιτροπή. Κοιτώντας στα μάτια των σχεδόν δικτάτορα, του είπε «εσείς είστε αυτοί που θέλετε να μας οδηγήσετε πίσω.

19:36 Εμείς υπερασπιζόμαστε την ελεύθερη κυριαρχία του Ιταλικού λαού, στον οποίο απευθύνουμε τον ύψιστο χαιρετισμό και πιστεύουμε ότι διεκδικούμε την αξιοπρέπειά του. Στα έδρανα της αριστεράς μέσα στην αίθουσα ξεσηκώθηκε ένα κύμα ενθουσιασμού ανακατεμένο με φωνές. Ο Ματαιώτη όμως γνώριζε τις επιπτώσεις που θα έχει αυτή η ομιλία.

20:02 Έκατσε στη θέση του μετά από αυτήν την αγόρευση και γνωρίζοντας τι τον περιμένει είπε στον διπλανό του συνάδελφο «εγώ τελείωσα την ομιλία μου, τώρα ετοιμάστε μου τον επικίδιο». Ταυτόχρονα ο Ματιώτη, έχοντας μαζέψει αρκετά στοιχεία, είχε γράψει βιβλία για την φασιστική βία, έχοντας στυλιτεύσει με κάθε τρόπο τους φασίστες και τον τρόπο τους, όπως ήταν αναμενόμενο, μπήκε στο στόχαστρο.

20:34 Μία ομάδα από αυτούς λοιπόν, μια ομάδα που βρισκότανε κοντά στον Μουσολίνη, μελανοχύτωνες και αξιωματικοί στην ουσία αξιωματούχοι του φασιστικού κόμματος, τον απήγαγαν και αφού τον δολοφόνησαν έκρυψαν το πτώμα του 20 χιλιόμετρα μακριά από τη Ρώμη. Όλη η Ιταλία ήταν στο πόδι, προσπαθώντας όλοι να καταλάβουν τι ακριβώς απέγινε αυτό το φλογερό στέλεχος της αριστεράς.

21:02 Και όταν εν τέλει το πτώμα του βρέθηκε, ένα κύμα πένθους κάλυψε τα πάντα. Ήταν ίσως ο πρώτος επίσημος μάρτυρας του αντιφασισμού. Θα υπήρχαν χιλιάδες άλλοι, επώνυμοι και ανώνυμοι, επίσημοι και ανεπίσημοι, που δεν σταμάτησαν να καταγγέλουν, να φωνάζουν και να μιλούν πληρώνοντας ένα βαρύτατο τίμημα. Σχεδόν 20 χρόνια κράτησε το σκοτάδι του φασισμού στην Ιταλία.

21:34 20 χρόνια σκληρού αυταρχισμού. Από έναν άνθρωπο που με την βοήθεια του συστήματος κατάφερε να πείσει αρκετούς πως αυτός ήταν η μόνη λύση. Η λύση που έβγαινε μέσα από την ιστορία. Όμως, η ιστορία δεν είχε πει ακόμα την τελευταία της λέξη ούτε ο λαός της Ιταλίας. γιατί το σκοτάδι δεν κρατάει για πάντα. Μπορείς να ξεφύγεις από πολλά πράγματα.

22:03 Δεν μπορείς να ξεφύγεις από την οργή και τον πόνο που έχεις σπήρι. Ποτέ δεν ξεφεύγεις. Και ας μην ξεχνάμε μέσα σε αυτά τα πλαίσια της ιστορίας του φασισμού, του φασισμού που επανέρχεται με διάφορες μορφές, με διάφορα πρόσωπα, ας μην ξεχνάμε ούτε την αρχή του, αλλά ούτε και το τέλος του. Και στις 28 Απριλίου του 1945, προσπαθώντας να ξεφύγει, ο Μπενίτο Αμίλκαρε Ανδρέα Μουσολίνη συνελήφθη από τους αντιφασίστες, από τους αντιστασιακούς και βρήκε το τέλος που του άξιζε.

22:44 Είμαι ο Λευτέρης ήταν το podcast Βελανίδια κανείς σας ευχαριστώ που ήσασταν και σήμερα μαζί μου στο σημερινό επεισόδιο θα τα πούμε ξανά σε δύο εβδομάδες από σήμερα μέχρι τότε εις το επανειδύν