Το τέλος της μοναρχίας και μια παραλίγο δολοφονία

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Βρισκόταν στο Λονδίνο καιρό τώρα. Του είχαν πει πως θα τον έπαιρναν τηλέφωνο για να γυρίσει. Αλλά το τηλέφωνο δεν χτύπησε ποτέ. Ακόμη και τον καιρό του δημοψηφίσματος έκανε ό,τι μπορούσε, αλλά από μακριά. Προερχόταν από μια οικογένεια που είχε γνωρίσει την εξορία ξανά και ξανά και που είχε γνωρίσει και τις αρνητικές επιπτώσεις ενός δημοψηφίσματος.

00:24 Μάλλον τα πράγματα όμως τώρα ήταν διαφορετικά. Λένε πως η Ελπίδα πεθαίνει τελευταία, αλλά στην εν λόγω περίπτωση αρνιόταν να πεθάνει έτσι κι αλλιώς Ο στενότερος συνεργάτης του, ο συνταγματάρχης Μιχάλης Αρναούτης, είχε ένα σχέδιο με τις ευλογίες του ίδιου Ήρθε πρώτα σε επαφή με αξιωματικούς του ναυτικού, ώστε να βολιδοσκοπήσει εάν υπάρχει η διάθεση ή η προθυμία Η Ελλάδα οδηγείται στην καταστροφή και πρέπει να διαλέξετε πλευρά, ήταν το μήνυμα της συνάντησης.

00:59 Στις σκιές, μέσα στο χρυσό του κλουβί, ο έκπτωτος μονάρχης συνομωτεί. Ο Κωνσταντίνος Γλίξπουρκ έχει πάρει μία απόφαση και ετοιμάζει ένα σχέδιο, με τη βοήθεια του στρατού να ανατρέψει την νόμιμη κυβέρνηση της χώρας και το κυριότερο να βγάλει από τη μέση ακόμη και με ένα περίστροφο αν χρειαστεί. τον Πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή.

01:29 Βελανιδιώτες και βελανιδιώτησες, είμαι ο Λευτέρης, καλώς ήρθατε στο podcast «Βελανίδια Κανείς», όπου στο σημερινό επεισόδιο θα ασχοληθούμε με το δημοψήφισμα του 1974 και το τέλος της μοναρχίας στην Ελλάδα. Το σχέδιο που ετοίμαζε ο Κωνσταντίνος βρισκότανε στα σκαριά για δύο χρόνια περίπου. Ήδη από τα τέλη του 1974 η Ελλάδα έχει πάρει τις δικές της αποφάσεις μέσω ενός αδιάβλητου δημοψηφίσματος.

01:59 Η αλήθεια είναι πως η σχέση των δύο Κωνσταντίνων, Καραμανλή και Γλίξπουρκ, πάει αρκετά πίσω. Όταν ο Καραμανλής έγινε πρωθυπουργός με απόφαση των ανακτόρων το 1955, ο Κωνσταντίνος ήταν ο νεαρός διάδοχος του θρόνου. Ο πατέρας του, ο βασιλιάς Παύλος, ήταν υγιέστατος και η μοναρχία στην χώρα φαινόταν και ήταν αντικειμενικά πολύ καλά ριζωμένη.

02:23 Στο μετεμφυλιακό σύστημα, ο θρόνος ήταν ένας από τους αιματοβαμένους πυλώνες, το σύμβολο μιας δίθεν εθνικής ενότητας, που είχε πετάξει στην άκρη όσους διαφωνούσαν ή δεν ανήκαν στους εθνικόφρονες. Μέσα σε μόλις λίγα χρόνια, η μοναρχία αυτοπειροβολήθηκε στην Ελλάδα. Τα γεγονότα της αποστασίας, η αδιαφορία του Κωνσταντίνου στο πραξικόπημα της 21ης Απριλίου, η αυτοεξορία για να σώσει δήθεν την ζωή του μετά από την επιχείρηση ο Περέτα κατά της Χούντας, όλα αυτά είχαν σπρώξει το στέμα μακριά από το κάδρο της ιστορίας.

03:03 Όταν η Χούντα έπεσε, σύμφωνα με έναν αστικό μύθο, ο Καραμαλής επικοινώνησε με τον μονάρχη. Του είπε πως είναι καλύτερα για όλους να μείνει για λίγο μακριά και όταν είναι η ώρα να επιστρέψει θα τον καλέσει πάλι εκείνος. Ο Καραμαλής είχε έτσι κι αλλιώς το πάνω χέρι σε αυτήν την σχέση και είχε έτσι κι αλλιώς από τις πρώτες στιγμές της μεταπολίτευσης πει πως το πολιτιακό θα λυθεί σύντομα.

03:30 Μετά τις εκλογές του 1974 που έδωσαν μία τεράστια πλειοψηφία στη Ν. Δημοκρατία, το αμέσως επόμενο ζήτημα ήταν αυτό ακριβώς, το πολιτιακό. Με το διάταγμα 804 ορίστηκε η Κυριακή 8 Δεκεμβρίου ως ημέρα διεξαγωγής του δημοψηφίσματος. Δημιουργήθηκαν έτσι δύο πλευρές, η φιλομοναρχική και η δημοκρατική ή αντιμοναρχική. Η αλήθεια είναι πως δεν υπήρχανε απόλυτα επικεφαλή στην μία και στην άλλη πλευρά.

04:01 Πιο ζωστό είναι να πούμε ότι πρόκειται για εκπροσώπους ή αντιπροσώπους των δύο πλευρών. Από την μία ήταν οι άνθρωποι που συνδέονταν προσωπικά κυρίως με τον Κωνσταντίνο. Από την άλλη ήταν οι διάφορες προσωπικότητες από την αριστερά, την κέντροαριστερά και όχι μόνο. Οι αρχηγοί των κομμάτων απήχαν από αυτήν την προεκλογική εκστρατεία που ξεκίνησε στα τέλη Νοεμβρίου.

04:27 Ταυτόχρονα, οι δύο πλευρές αποφάσισαν να έχουν από τέσσερα δεκαλεπταϊκά θεμεία στην τηλεόραση ώστε να αναπτύξουν τα επιχειρήματά τους. Είναι ίσως η πρώτη αναμέτρηση που η τηλεόραση έπαιξε ένα αποφασιστικό ρόλο. Στη διαδικασία, οι ψηφοφοροί θα έφταναν στην κάλπη εκείνη την Κυριακή και θα είχαν να διαλέξουν ανάμεσα σε δύο ψηφοδέλτια Ένα που λέει αβασίλευτη δημοκρατία και ένα άλλο που λέει βασιλευωμένη Το πρώτο είχε χρώμα πράσινο, ενώ το δεύτερο καφέ Υπήρξαν ορισμένες αντιδράσεις, γιατί για αρκετούς το πράσινο χρώμα συμβόλιζε την ελπίδα Spoiler alert μάλλον Καθώς οι διαδικασίες προχωράνε και πλησιάζει η μέρα του δημοψηφίσματος, τα κόμματα που ναι μεν απέχουν προεκλογικά, δεν έχουν επίσημους αντιπροσώπους σε αυτή την προεκλογική εκστρατεία, αλλά παίρνουν θέση δηλώνοντας την προτίμησή τους στη μία ή στην άλλη επιλογή.

05:23 Όλα, προφανώς, συμφωνούν πως η μοναρχία υπήρξε ιστορικά καταστροφική για τη χώρα, με αποκορύφωμα τα γεγονότα που προαναφέραμε και κυρίως το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου. Χωρίς να υπολογίσουμε εννοείται σε αυτό το πραξικόπημα που ο ίδιος ο μοναρχής ετοίμαζε με τους στρατηγούς αλλά τον πρόλαβαν οι άλλοι. Είπαμε όλα τα κόμματα πλην ενός.

05:47 Στις 23 Νοεμβρίου, ημέρα Σάββατο, Σε μία αίθουσα της Βουλής συνεδριάζει η κοινοβουλευτική ομάδα της Νέας Δημοκρατίας. Ο Προεδρός της, Ιδρετής και Πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής απευθύνεται στους βουλευτές του για αυτό ακριβώς το ζήτημα. Ο καθένας μας, σαν άτομο, θα ψηφίσει στο δημοψήφισμα, αδέσμευτος και σύμφωνα με την συνείδησή του.

06:13 Αλλά δεν θα είναι πρέπον να εμφανίζεται δημοσία υπό την ιδιότητα του βουλευτού προπαγανδίζον υπέρ της μιας ή επικρίνων άλλην μορφήν πολιτεύματος. Γιατί μια μεγάλη παράταξη ως η δική μας είναι φυσικό να περιλαμβάνει ο παδούς και των δύο μορφών του πολιτεύματος. Δια τούτο, δεν θέτω, όπως ανακριβώς ενεγράφει στην Άσια Εφημερίδας, θέμα κομματικής πειθαρχίας, εφόσον ο καθής μας είναι ελεύθερος να ψηφίσει όπως θέλει.

06:46 Θέτω, όμως, ζήτημα τάξεως και συνεπίας. Οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας οφείλουν να σεβαστούν την θέση την οποία το κόμμα διακήρυξε. Ποια είναι αυτή η θέση που λέει ο Καραμαλής όταν λέει βέβαια το κόμμα διακήρυξε εννοεί προφανώς τον εαυτό του. Αλλά ποια είναι αυτή η θέση ή ουδετερότητα. Μπαίνω σε έναν πειρασμό κάπου εδώ.

07:10 Γιατί σε αυτές τις περιπτώσεις είναι πάντοτε εύκολο να ασκούμε κριτική εκ των υστέρων, έξω από τον χορό. Είναι επίσης λάθος να κρίνουμε το χθες με βάση τα δεδομένα του σήμερα και να κρίνουμε μάλλον ένα δημοψήφισμα ή μια ιστορική συγκυρία εκ των υστέρων αφού εμείς προηγούμαστε και ξέρουμε τι ακριβώς έχει συμβεί, ξέρουμε πράγματα που οι πρωταγωνιστές δεν γνώριζαν.

07:33 Όπως φάνηκε πάντως και από το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, ένα περίπου 30% δηλαδή, ένα εκατομμύριο 445.000 Έλληνες ψήφισαν υπέρ της μοναρχίας. Θεώρησαν δηλαδή πως η βασιλευωμένη δημοκρατία είναι η καλύτερη μορφή πολιτεύματος. Σεβαστό. Ανεξαρτήτως παρελθόντος, ανεξαρτήτως πεπιθήσεων, δεν σημαίνει βέβαια πως αυτό δεν θα το κρίνουμε ή δεν θα το σχολιάσουμε.

08:00 Η Ν. Δημοκρατία και ο ιδρυτής της είχαν μια ιστορική ευκαιρία. Δεν ξέρω εάν υπάρχει σωστή και λάθος πλευρά της ιστορίας, στο συγκεκριμένο ζήτημα πιθανότατα υπάρχει, αλλά το πράγμα το 1974 δεν ήταν και τόσο θολό. Και δεν είναι θέμα πλευράς να επιλέξουμε τη μία ή την άλλη. Είναι θέμα σεβασμού στην ίδια την ιστορία. Ο Καραμαλής αντικειμενικά μιλάει με απόλυτη ειλικρίνεια.

08:26 Λέει ότι δεν μπορώ να σας πω να πάρετε τη μία ή την άλλη θέση γιατί προφανώς θα δυσαρεστήσω τη μία ή την άλλη μερίδα των οπαδών μας. Και ναι, μπορώ να καταλάβω ότι οι ισορροπίες είναι λεπτές σε μια χώρα που μόλις έχει βγει από μια εφτάχρονη δικτατορία. Όμως, είναι λίγο δύσκολο να δικαιολογήσω μια τέτοια επιλογή. Και είναι παράξενο το συγκεκριμένο γιατί ο πρώτος που πληγώθηκε από την μοναρχία ήταν ο ίδιος ο Καραμαλής.

08:55 Επιλέχθηκε από τα ανάκτορα να αναλάβει την εξουσία. Εντάξει ρε παιδί μου το ξεπερνάμε αυτό. Παραδοσιακά είχε έτσι κι αλλιώς άριστες σχέσεις μαζί τους. Ήτανε ο άνθρωπός τους. Και όταν ζήτησε από τον βασιλιά Παύλο να αλλάξει το σύνταγμα, ώστε να περιοριστεί κάπως αυτή η δυναμική του στέματος, το στέμα τον έφτυσε στη Μούρη.

09:18 Παρετήθηκε, έχασε εκλογές και έφυγε αυτοεξόριστος στο Παρίσι μέχρι που ένα τηλεφώνημα, ένα μεσημέρι του Ιούλη του 1974, τον έφερε πίσω στη χώρα. Και πάλι ρε παιδί μου, καταλαβαίνω τις λεπτές ισορροπίες. Αλλά όλοι, όλοι ήξεραν τι σημαίνει ελληνική μοναρχία. Ο Καραμαλής το ήξερε πρώτος, αλλά διάλεξε την ουδετερότητα. Θα πει κανείς, μπορούσε να κάνει διαφορετικά.

09:47 Ποια θα ήταν η εξέλιξη για μια κυβέρνηση, εφόσον η βασιλευωμένη είχε επικρατήσει στο δημοψήφισμα. Δεν το ξέρω. Στην ιστορία λένε πως δεν υπάρχουνε αν. Αλλά σίγουρα κάτι θα μπορούσε να έχει γίνει διαφορετικά. Κάποια επιλογή του Καραμαλή θα μπορούσε ή θα έπρεπε να είναι διαφορετική. Επαναλαμβάνω όμως ότι κρίνουμε πάντοτε εκ των υστέρων.

10:16 Ο Νοέμβρης ήταν ένας μήνας πλούσιος σε γεγονότα. Ο Κωνσταντίνος Καραμαλής είχε επιλέξει οι πρώτες εκλογές μετά την πτώση της Χούντας να γίνουν ανήμερα της επαιτίου του Πολυτεχνείου, 17 Νοεμβρίου, ημέρα Κυριακή. Ο ίδιος, όπως προείπαμε, εξασφάλισε μία τρομερά άνετη κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Η πρώτη επέτειος του Πολυτεχνείου, ο εορτασμός, μεταφέρθηκε λίγες μέρες μετά.

10:41 Και αξίζει να σταθούμε σε αυτό. Στην έκθεση που είχε στηθεί εκείνες τις μέρες εντός του κτηρίου, υπήρχαν φωτογραφίες ή ακόμη και κάλικες από εκείνο το θρηλυκό τριήμερο. Συγγενείς και φίλοι των νεκρών βρέθηκαν εκεί. Ακολούθησε αυτή η πρώτη τεράστια πορεία που ακόμα και οι συντηρητικές εφημερίδες που ανήκαν ιδεολογικά και πιστά στη Νέα Δημοκρατία έκαναν λόγο για εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους.

11:09 Ξέρετε, ένα από τα βασικότερα επιχειρήματα των ακροδεξιών και των light ακροδεξιών ακόμη αφορά προφανώς τα γεγονότα του πολυτεχνείου, τον θεμέλιο λήθο της μεταπολίτευσης και κατ' επέκταση στην δική τους αντίληψη του πολιτικού συστήματος. Αυτό ακριβώς είναι λογικό, γιατί το πολυτεχνείο είναι αυτός ο θρύλος επάνω στον οποίο χτίστηκε η μεταπολίτευση.

11:32 Νομίζω όμως ότι πρέπει και χρειάζεται αυτά τα δύο κάπου να τα ξεχωρίσουμε, να τα απομονώσουμε. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη μπαρούφα, ανοησία και κεντρέχεια, όπως θέλετε πείτε το, από το επιχείρημα που αφορά τους νεκρούς του Πολυτεχνείου. Εδώ δεν έχουμε να συζητήσουμε κάτι σε αυτό, έτσι κι αλλιώς η ιστορική έρευνα το έχει ξεκαθαρίσει από καιρό. Υπάρχει η μελέτη του Λεωνίδα Καλιβρετάκη που ονοματίζει τους νεκρούς. Δεν είναι αυτό το ζήτε μεν προκειμένο. Όμως είναι η ιστορική στιγμή της πρώτης επαιτίουση. Αυτό θέλω να σταθώ.

12:05 Ακόμη και οι συντηρητικές εφημερίδες που προαναφέραμε, κάνουν εκτενή αφιερώματα. Μιλάνε για τους νεκρούς, για το πάθος του κόσμου, για τη σφαγή του πολυτεχνείου. «Η Αθήνα θυμάται και τιμά», σημειώνει στο πρωτοσύλληδό της η Βραδινή. «Εγενναίε πάσε, εκατοντάδες χιλιάδες λαού, στον επιτάφιο του πολυτεχνείου», σημειώνει η Απογευματινή.

12:29 «Συγκλονιστικές ώρες ζωντανεύουν ξανά στο πολυτεχνείο. «Μητέρες νεκρών και χιλιάδες λαούς σειραίουνε στον τόπο της θυσίας», σημειώνει η Ακρόπολης. Μιλάμε δηλαδή για ευμερίδες που δεξιότερες από αυτές, ρε παιδί μου, μέχρι και σήμερα τουλάχιστον που υπάρχει, η απογευματίνη και η βράδυνη, γιατί θα βρεις. Μετά τερματίζει το κοντέρ.

12:51 Στον χώρο επίσης πηγαίνουν ακόμη να καταθέσουνε Στεφάνη, Υπουργή της Κυβέρνησης Καραμανλή και Στελέχη εννοείται της Ν. Δημοκρατίας Στέκομαι σε όλα αυτά γιατί δεν υπήρξε κανείς μα κανείς εκτός από μία-δύο φιλογουντικές φυλάδες που υπήρχανε και κάποιοι παράφορες προφανώς αλλά δεν υπήρξε κανείς να πει ότι ρε παιδιά λίγο υπερβολική δεν είστε εντάξει έγινε ρε παιδί μου ό,τι έγινε στο Πολυτεχνείο αλλά δεν υπήρξανε και νεκροί ή τουλάχιστον μέσα στο κτίριο δεν υπήρξαν νεκροί, μπορεί να υπήρξαν παράπλευρες απόλυς.

13:23 Πολύ φασαρία τώρα για το τίποτα. Όσο πιο κοντά, χρονικά, είσαι στην αλήθεια, ανάμεσα σε αυτόπτες μάρτυρες, συγγενείς και φίλους των νεκρών, δεν μπορείς να πεις ψέματα. Γιατί αν πεις, προφανώς, θα σε πάρουν με τις κλωτσιές. Και γύρεται αυτόματα το ερώτημα. Όλοι ρε παιδί μου πλανήθηκαν. Όλοι έπεσαν θύματα αυτής της σατανικής πλεκτάνης της αριστεράς, αυτού του περίφημου μύθου για το πολυτεχνείο.

13:52 Όλοι. Δεξιές και υπερσυντηρητικές φυλάδες ακόμη. Υπουργοί και στελέχοι της Νέας Δημοκρατίας. Δικαστές που καταδίκασαν τους ενορχιστρωτές της φαγής. Όλος ο κόσμος, δεξιοί, αριστεροί, κεντρώοι, όλοι την πατήσαμε. και έπρεπε να περιμένουμε 30-40 χρόνια να μας μάθουν την αλήθεια και να αποκαταστήσουν την ιστορία τα ορφανά της Χούντας.

14:15 Αυτούς περιμέναμε. Πρέπει να είσαι φοβερά ανόητος για να αμφισβητείς τα γεγονότα. Και πρέπει να είσαι διπλά ανόητος να νομίζεις ότι έτσι κερδίζεις αντισυστημικούς πόντους. Ας γυρίσουμε όμως στα γεγονότα μετά το μικρό μου παραλήρημα. Η πορεία είναι μεγαλειώδης. Σε αυτήν ακούγονται κυρίως αντιβασιλικά συνθήματα, όπως «Χούντα και Στέμα μας πνίξανε στο αίμα».

14:42 Όλα τα βλέμματα είναι στραμμένα στο δημοψήφισμα, στο κλείσιμο των ιστορικών λογαριασμών. Ο Κωνσταντίνος ετοιμάζεται να απευθύνει το δικό του διάνγκελμα στους πολίτες στα πλαίσια της προεκλογικής εκστρατείας της φιλομονερχικής πλευράς, μακριά από την Ελλάδα. και σε αυτό το δεκάλεπτο στην δημόσια ραδιοτηλεόραση προσπαθεί να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα.

15:06 Πάντα μετανόητος, πάντα συναισθηματικός, παραδοσιακά αδιάφορος. Υπόσχομαι ότι θα αναλώσω την ζωή μου για την προστασία των δημοκρατικών θεσμών και ότι εν παντή και εις κάθε περίπτωση θα υποτάσσουμε εις την θέληση του κυριάρχου λαού. Συμπατριώτε μου Απευθύνομαι από την ξενιτιά προς όλους Τους μεγαλυταίρους, τους συνομιλίκους μου και τους νεοταίρους Και τους καλώ εις κοινούς αγώνας Δια το καλόν της ενδόξου πατρίδος μας Ευρίσκομαι εις την υπηρεσία της Ελλάδος Ό,τι και αν συμβεί Θα την υπηρετώ και θα την υπερασπίζομαι με αυτοθυσίαν, με αυταπάρνησιν και με λατρείαν.

15:58 Είναι ο τόπος μου και το σπίτι μου, η πατρίδα και το σπίτι των παιδιών μου. Εκεί είναι η τάφη του πατέρα μου και των προγόνων μου. Όπως ήταν αναμενόμενο, το διάνγκελμα του Κωνσταντίνου συγκίνησε ελάχιστος και κυριολεκτικά δεν κατάφερε να πείσει κανέναν. Για τους φιλοβασιλικούς ήτανε απλώς η επιβεβαίωση των παροχημένων αντιλήψεών τους, η αιμονή σε μια παράδοση που έχει έτσι κι αλλιώς πεθάνει.

16:27 Για όλους τους υπόλοιπους ήτανε η επιβεβαίωση πως η μοναρχία έχει τερματίσει τον ιστορικό της βίο. Μένει μόνο η επίσημη ληξιαρχική πράξη θανάτου. Η αντιμοναρχική πλευρά είχε στο δικό της στρατόπεδο βαριά ονόματα. Αρκετοί εξ αυτών μίλησαν στην τηλεόραση ή στον τύπο. Ένας από αυτούς ήταν και ο Κώστας Σιμίτης, που όμως επέλεξε στο δικό του μήνυμα να επιτεθεί προσωπικά στον ίδιο τον Κωνσταντίνο και του επιβλήθηκε ένα είδος λογοκρισίας, καθώς το αρμόδιο Υπουργείο, οι κρατικές αρχές έκριναν πως το μήνυμα του Σιμίτη ήταν κατά του προσώπου και κατά κανόνα ο προεκλογικός αγώνας αφορούσε την μοναρχία ως θεσμό, όχι το πρόσωπο του μονάρχη.

17:14 Εκτός από τον Σιμίτη υπήρχε και ο νομικός Γιώργος Κουμάντος, που έχει αφήσει ένα βιβλίο που έχει εξαντληθεί δυστυχώς, έχει αφήσει σε αυτό το δικό του αποτύπωμα του αγώνα κατά της μοναρχίας. Το μήνυμα που ίσως έμεινε, κυριάρχησε μεταξύ άλλων, ήταν αυτό του Μάριου Πλωρίτη, που ψύχρεμος, μελίχιος και ρεαλιστικός έθεσε τα βασικά επιχειρήματα.

17:38 Προχθές το βράδυ, σας μίλησε ο απόγονος μίας ξένης δυναστίας, εκλυπαρώντας την ψήφο σας για τη βασιλεία, δηλαδή για τον εαυτό του, για τα παιδιά του, για την δυναστία του. Σήμερα σας μιλά ένας απλός πολίτης, ένας από εσάς, ζητώντας την ψήφο σας για τη δημοκρατία, δηλαδή για εσάς τους ίδιους, για τα παιδιά τα δικά σας, για την Ελλάδα.

18:05 Γιατί στις 8 Δεκεμβρίου δεν έχουμε να διαλέξουμε ανάμεσα σε μερικά κόμματα και να αποφασίσουμε σε ποιο θα εμπιστευτούμε την εξουσία για τέσσερα το πολύ χρόνια. Έχουμε να διαλέξουμε ανάμεσα σε δύο πολιτεύματα και να αποφασίσουμε σε ποιο θα εμπιστευτούμε τις τείχες της χώρας μας για δεκαετίες ολόκληρες. Έχουμε να αποφασίσουμε αν ο αρχηγός του κράτους θα είναι Έλληνας, που θα εκλέγεται από τους Έλληνες για ορισμένο χρονικό διάστημα, ή αν θα είναι ο κληρονόμος μιας ξένης δυναστίας, που την διόρισαν οι ξένοι και στάθηκε πάντοτε όργανο των ξένων.

18:41 Σας μίλησε για τις αρχές του και σας είπε ότι η πρώτη του αρχή είναι ο απόλυτος σεβασμός προς τη λαϊκή κυριαρχία και τη λαϊκή θέληση. Και είναι εκείνος ακριβώς που πριν από εννέα μόλις χρόνια ποδοπάτησε τη λαϊκή κυριαρχία, αναγκάζοντας τον νόμιμο πρωθυπουργό της χώρας να παρετηθεί και κατασκευάζοντας τις κυβερνήσεις ανδρίκελα της αποστασίας.

19:05 Δεν πρωτοτύπησε άλλωστε σε αυτό διόλου. Οι βασιλείς έχουν μία πολύ ευγενή μέθοδο να περιφρονών τη λαϊκή θέληση. Ονομάζεται διαφωνία. Όπως ο Κωνσταντίνος κατάργησε τον Γεώργιο Παπανδρέου το 1965 διαφωνώντας μαζί του, έτσι ακριβώς είχε καταργήσει ο πατέρας του τον Κωνσταντίνο Καραμαλή το 1963. Έτσι είχε καταργήσει ο παππούς του τον Ελευθερίο Βενιζέλο.

19:31 Έτσι είχε καταργήσει ο προπάπους του τον Χαρίλαο Τρικούπη. Φίλοι μου, όταν την Κυριακή θα φτάσετε στην κάλπη, πάνω από τον ώμο σας θα στέκουν οι σκιές μυριάδων Ελλήνων που πέθαναν για την ελευθερία αυτού του τόπου. Ο αγώνας των περισσότερων από αυτούς προδόθηκε ξανά και ξανά και το κυριότερο όργανο της προδοσίας ήταν ο θρόνος που μεταμόρφωνε τα κατορθώματα των αγωνιστών σε προνόμια της ηθαγενούς και της ξένης ουλιγαρχίας.

20:04 Στο χέρι σας είναι να μην προδώσετε μεθαύριο και εσείς τους νεκρούς μας και τις θυσίες τους. Εκτός από την τελευταία αντικειμενική επίκληση στο συνέστημα, η αντιμοναρχική δημοκρατική πλευρά έπαιξε με επιχειρήματα. Όχι όμως μόνο με αυτά. Συγκροτήθηκαν σε όλη την Ελλάδα επιτροπές αγώνα, που ανέλαβαν δράσεις για να διαδώσουν το μήνυμα και να ενημερώσουν τους πολίτες.

20:31 Σχεδόν καθημερινά σε διάφορες πόλεις της χώρας και κυρίως στην Αθήνα, διεξάγονταν συζητήσεις, συγκεντρώσεις, ρήψεις φυλαδίων. Η μάχη του πεζοδρομίου είχε κερδιθεί κατά κράτος από την αντιμοναρχική πλευρά. Στο ενλόγω ζήτημα υπάρχει και μια άλλη διάσταση που αναδείχθηκε σε ένα τότε άρθρο του Ριζοσπάστη. Γιατί ενώ οι επιτροπές αγώνα των αντιμοναρχικών πολιτών βασίζονταν σε συνδρομές, ο μονάρχης στηριζόταν σε χρήματα του Σάχη της Περσίας και σε δωρεές Ελλήνων εφοπλιστών που βρίσκονταν στο Λονδίνο.

21:04 Δεν είναι απολύτως βεβαίο όλο αυτό, δεν έχουμε ξεκάθαρες πηγές ή άλλες πηγές που να το επιβεβαιώνουν αλλά δεν νομίζω ότι απέχει πολύ από την αλήθεια Ξημερώσε Κυριακή 8 Δεκεμβρίου Μια μέρα ιστορική που η Ελλάδα και ο λαός της είχαν αποφασίσει να κλείσουν τους λογαριασμούς τους με την δυναστία των Γλίξμπουργκ Και οι πολίτες είχαν να διαλέξουν ανάμεσα στο πράσινο και στο καθέψιφο δέλτιο.

21:40 Μέχρι αργά το βράδυ, το αποτέλεσμα ήταν σαφές και αρκετά ξεκάθαρο. Η αβασίλευτη δημοκρατία επικράτησε θριαμβευτικά και ένα λαϊκό πανηγύρι στήθηκε στο κέντρο και στις γειτονιές της Αθήνας και των μεγάλων πόλεων. Το αποτέλεσμα έδειξε επίσης και ορισμένες διαρρετικές τομές. Στην παραδοσιακή, την λεγόμενη Παλαιά Ελλάδα, σημείωσε σημαντικά ποσοστά σε περιοχές της Πελοποννήσου, της Μακεδονίας και της Στράκης.

22:10 Ακόμη σημαντικά ποσοστά σημείωσε στα βόρεια προάστια της Αθήνας, στο Κολονάκι και το Ιστορικό Κέντρο, εκεί που ζούσαν δηλαδή οι Εύποροι και οι παλιές οικογένειες της πόλης. Ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα υπήρξε σε περιοχές όπως η Νέα Ιωνία ή η Κεσαριανή. Ανεξαρτήτως όμως των διαιρέσεων, το αποτέλεσμα ήτανε τεράστιο. Ο Κωνσταντίνος είχε κάπου λουφάξει, κυριολεκτικά τον έψαχναν για να κάνει μία δήλωση.

22:41 Με αμηχανία είπε ότι προέχει η εθνική ενότητα ή μία παρόμοια ανοησία τέλος πάντων. άλλωστε μέχρι το τέλος της ζωής του καφιότανε ότι ο βασιλιάς ακόμα και αν του αφαιρέσεις το στέμα ή τον τίτλο είναι ακόμη βασιλιάς. Παρ' όλα αυτά οι Έλληνες είχαν μια διαφορετική άποψη. Και έτσι ο μοναρχικός θεσμός που υπήρχε στη χώρα σχεδόν από την δημιουργία της με δύο διαφορετικές δυναστείες τελείωσε οριστικά.

23:11 Και σκεφτόμουν το εξής κάπου εδώ, γιατί έχουμε την τάση να γκρινιάζουμε για τα δεινά της μεταπολίτευσης, που είναι πολλά και σε αρκετά σημεία δεν γκρινιάζουμε καθόλου άδικα. Αλλά νομίζω είναι αξιοθαύμαστο και αυτό είναι που πρέπει να μας δίνει μια μικρή υπερηφάνεια. Το γεγονός ότι στις 8 Δεκεμβρίου του 1974 πήραμε μια απόφαση που αποδείχθηκε σωστή.

23:38 Κάναμε ως λαός το σωστό Συμβαίνει και αυτό καμιά φορά Ξεφορτωθήκαμε έναν θεσμό που είχε καταφέρει Να προκαλέσει τεράστια δεινά στην ελληνική ιστορία Να προκαλέσει διχασμούς Να προκαλέσει πόνο Να σπείρει αίμα Και είναι φοβερό, τουλάχιστον εμένα έτσι μου φαίνεται Πως τόσα χρόνια μετά, εκτός πάλι από ορισμένους παράφορες Που νομίζουν ότι παίζουν σε κάποιο επεισόδιο του The Crown εμείς, η συνέχεια αυτών των ανθρώπων, θεωρούμε ακόμα σωστή την απόφαση.

24:07 Και παρά τις τεράστιες δυσκολίες που καθημερινά αντιμετωπίζουμε, παρά τα τεράστια θέματα που το πολιτικό σύστημα έχει και διαιωνίζει, κανείς ποτέ, κανείς λογικός τουλάχιστον, δεν σκέφτηκε να προτείνει ως λύση την επιστροφή σε έναν ξεπερασμένο θεσμό. Το 1974 πήραμε μια απόφαση. να ξεφορτωθούμε το ελληνικό στέμα. Και αυτή η απόφαση είναι ριζωμένη μέσα μας, είναι ριζωμένη στο πολιτικό μας DNA.

24:37 Και ενώ ο Κωνσταντίνος στη συνέχεια, τα επόμενα χρόνια, συνομωτούσε στα κρυφά, δεν κατάφερε ποτέ τίποτα. Ακόμα και αυτά τα γελία σχέδιά του έγιναν αντιληπτά και όπως ήτανε συνηθισμένο και ίδιον του χαρακτήρος του ανδρός, απλώς λούφαξε και αρνήθηκε τα πάντα. Η μεταπολίτευση, η νέα εποχή της ελληνικής δημοκρατίας, στηρίχθηκε νομίζω σε δύο πράγματα.

25:04 Στον αντιδικτατορικό αγώνα με αποκορύφωμα το τριήμερο του πολυτεχνείου και στην οριμότητα που το 69% των πολιτών έδειξαν στέλνοντας οριστικά στον αγύριστο τους Γλίξμπουργκ και το συνάφι τους. Γι' αυτό ίσως αξίζει στις δυσκολίες που συναντάμε και στα προβλήματα, όπως είπα, του πολιτικού μας συστήματος να θυμόμαστε πως όταν θέλουμε διαλέγουμε την σωστή πλευρά της ιστορίας.

25:31 Μακριά από μονάρχες και απαταιώνες που νομίζουν ότι είναι σωτήρες. Είμαι ο Λευτέρης. Ήταν το podcast Βελανίδια Κανής. Σας ευχαριστώ που ήσασταν και σήμερα μαζί μου σε ένα ακόμη επεισόδιο. Θα τα πούμε, όπως πάντα, σε δύο εβδομάδες από σήμερα. Μέχρι τότε, είστε επανειδείς.