Ηλ. Λεκκός: Τα κρίσιμα ρίσκα του 2026 και οι προοπτικές της Ελλάδας
BusinessDaily.gr PodcastΣχετικά με αυτό το επεισόδιο
Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Τρ. Περαιώς, Ηλίας Λεκκός, μιλά στο Business Daily για τις καταιγιστικές διεθνείς εξελίξεις, την ανθεκτικότητα των αγορών και οικονομιών και τους κινδύνους που απειλούν τις ΗΠΑ.
Τι εκτιμά για εγχώρια οικονομία, την αγορά ακίνητα και τις προοπτικές των τράπεζες.
Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.
τις ευκαιρίες αλλά και τις μεγάλες προκλήσεις που έχουμε να αντιμετωπίσουμε ως χώρα τα επόμενα χρόνια. Κύριε Λεκό, καλώς ήρθατε στο Business Daily. Σας ευχαριστώ πολύ καταρχήν για την πρόσκληση και είμαι πολύ χαρούμενος που είμαι εδώ. Λέγαμε τα τελευταία χρόνια ότι έχουμε ζήσει πολλές ας το πούμε μη κανονικότητες, με πανδημίες, πολέμους, ενεργειακή κρίση, ακρίβεια, αλλά στο ξεκίνημα της νέας χρονιάς του 2026, στις πρώτες μόνο ημέρες, έχουμε δει την ειδική επιχείρηση των Ηνωμένων Πολιτειών στη Βενεζουέλα με τη σύλληψη του Προέδρου Μαδούρου, την αναταραχή στο Ιράν, τη νέα σύγκρουση της κυβέρνησης Τραμπ με τη ΦΕΤ.
Πώς τα βλέπετε όλα αυτά και πώς θα κινηθούμε τη φετινή χρονιά. Έχετε απόλυτο δίκιο κύριε Παπαδογιάννη και το περίεργο είναι ότι παρόλα αυτά τα γεωπολιτικά γεγονότα, παρόλη αυτή τη μεγάλη μεταβλητότητα και γεωπολιτική αναστάτωση, φαίνεται ότι η πορεία και των αγορών και των οικονομιών συνεχίζει σαν να μην συμβαίνει τίποτα από όλα αυτά.
Και θα σας πω ποια είναι η άποψή μου. Η άποψή μου είναι και το οποίο μπορεί να ακούγεται λίγο παράδοξο είναι ότι ενώ βλέπουμε όλα αυτά τα γεγονότα στην πραγματικότητα πιστεύω ότι το μεγάλο μέρος της αβεβαιότητας και της μεταβλητότητας το έχουμε αφήσει πίσω μας. Γιατί το λέω αυτό. Γιατί φυσικά γνωρίζουμε όλοι ότι το μεγαλύτερο μέρος αυτών των γεγονότων έχει αφετηρία τις πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ.
Αρχίζει λοιπόν γενομένης από το 2025, το μεγαλύτερο μέρος των πολιτικών του Τραμπ έχουν ήδη υλοποιηθεί. Τι εννοώ για να γίνω λίγο πιο συγκεκριμένος. Ο πρόεδρος Τραμπ είχε έρθει με μια παραδείγματος χάρη ατζέντα για να κάνει φορολογικές μεταρρυθμίσεις. Αυτό το One Big Beautiful Bill όπως το ονόμασε έχει ήδη περάσει και έχει γίνει νόμος και βρίσκεται σε ισχύ.
Άρα το μεγαλύτερο κομμάτι των οικονομικών πολιτικών του έχει ήδη υλοποιηθεί. Είχε έρθει με μια ατζέντα του να επιβάλλει δασμούς σε όλο τον υπόλοιπο κόσμο για να επειδή πίστευε ότι η όρη παγκόσμιου εμπορίου ήταν εναντίον και όχι υπέρ των ΙΠΑ. Στις 2 Απριλίου του 2025 επέβαλε αυτούς τους δασμούς. Είχε μια πολιτική εσωτερική για τη μείωση του κόστους της αμερικανικής κυβέρνησης, του αμερικανικού δημοσίου, καθώς επίσης και για τον έλεγχο της μετανάστευσης.
Όλα αυτά, όλες αυτές οι πολιτικές έχουν ήδη υλοποιηθεί. Ακόμα και αυτά τα γεγονότα στα οποία αναφερθήκατε, δηλαδή την επέμβαση στη Βενεζουέλα, θα πρέπει να τη δούμε ως μια φυσική αν θέλετε συνέχιση, μια απόλυξη όλων αυτών των πολιτικών διακηρύξεων του Τραμπ. Ένα πράγμα που θα μπορούσε να δημιουργήσει πολύ μεγάλη μεταβλητότητα και αβεβαιότητα και να έχει πραγματικό impact στην οικονομία και στις αγορές το 2026, θα το εντόπιζα εγώ στο μόνο τομέα που ακόμα ο Τραμπ δεν είχε την ευκαιρία να επιβάλλει τις πολιτικές του.
Αυτός είναι στο κομμάτι της νομισματικής πολιτικής. Κάπως εκτός αν θέλετε κονσένσους, πιστεύω ότι... Τώρα αναφέρεστε στη σύγκρουση με τη ΦΕΔΟΥ, σωστικά. Προσπαθώ να κάνω μια πολύ πιο γενικότερη τοποθέτηση. έχετε απόλυτο δίκιο ότι βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε σύγκρουση με τη διοίκηση της Fed και συγκεκριμένα με τον Πάουελ γιατί αισθάνεται ότι ο Πάουελ αποτελεί εμπόδιο στο να δούμε ταχύτερη αποκλιμάκωση των επιτοκίων να θυμίσω σε όλους φυσικά οι περισσότεροι το γνωρίζετε πλέον ότι το Μάιο τελειώνει η θητεία του Πάουελ άρα από τον Ιούνιο θα υπάρχει καινούριος διοικητής στη ΦΕΔ.
Περιμένουμε να ανακοινώσει τις επόμενες εβδομάδες τον αντικαταστάτη, το να θα προταθεί εν πάση περιπτώσει. Και είναι πολύ πιθανό να περιμένουμε ότι θα είναι κάποιος που σε μεγάλο βαθμό θα υιοθετεί αυτή την ατζέντα για χαμηλότερα επιτόκια. Ναι, ακριβώς. Αυτό όμως, συγγνώμη, Διακοπή, δεν θα είναι διαβροντικό για την εμπιστοσύνη.
Δηλαδή αν οι αγορές δούνε ότι ένας πρόεδρος επιβάλλει την πολιτική του, σωστή ή λάθος, αλλά με πάση περιπτώσει επιβάλλει μια πολιτική, δεν χάνεται το κάστρο της ανεξαρτησίας. Έχετε δίκιο, αλλά αυτό πιστεύω ότι θα είναι μια επίπτωση σε βάθος χρόνου. πολλές από τις πολιτικές του Τραμπ και με τους δασμούς και με τον έλεγχο της μετανάστευσης μακροχρόνια είναι αρνητικές για την Αμερικανική οικονομία.
Δυστυχώς όμως είτε μας αρέσει είτε όχι πλέον ο ορίζοντας όλων μας αυτή την εποχή είναι εξαιρετικά βραχυχρόνιος. Στο μέτρο λοιπόν και στο βαθμό που οι επιπτώσεις δεν φαίνονται άμεσα οι αγορές και γενικότερα το αμερικανικό σύστημα είναι διατεθειμένοι αυτή τη στιγμή να συμπλεύσουν με τις πολιτικές του Πρόεδρου Τραμπ. Και αυτό φαίνεται και από την οικονομία.
Κανονικά ή πριν την επιβολή των δασμών όλοι και όχι μόνο εμείς, οι εγκυρότεροι οικονομολόγοι των ΙΠΑ προέβλεπαν ένα φαινόμενο στασημοπληθωρισμού στις ΙΠΑ εάν επιβάλλονταν οι δασμοί. Ωστόσο δεν το έχουμε δει αυτό. Η οικονομία, τον είπα, και φέτος, ενάντια στις προβλέψεις όλων, θα κινηθεί με ρυθμούς πάνω από 2%. Και ο πληθωρισμός είναι αυξημένος, αλλά είναι στο 2,6%.
Δεν είναι κάτι το συγκλονιστικά τραγικό. Ωστόσο, εγώ θα πήγαινα την ανάλυση μου και ένα βήμα παραπέρα. Δεν νομίζω ότι ο πρόεδρος και γενικότερα το σύστημα που είναι γύρω από τον Τραμπ θέλει να περιοριστεί στον έλεγχο των βραχυχρόνιων επιδοκίων. η συνηθισμένη διαδικασία ή κατά συνθήκη όταν κάποια κεντρική τράπεζα μειώνει τα βραχυχρόνια επιτόκια πιέζονται προς τα κάτω τα επιτόκια όλες τις καμπύλεις.
Δηλαδή βλέπουμε τα επιτόκια από τον ένα μήνα μέχρι και τα 30 χρόνια να υποχωρούν και το αντίστροφο όταν αυξάνονται τα επιτόκια. Εάν η αγορά φοβούμενη ακριβώς όλα όσα έχουμε πει, είτε για την ανεξαρτησία της Fed είτε για την συνεχόμενη αύξηση του χρέους των ΕΠΑ. Και αυτό είναι μεγάλο. Είναι πολύ μεγάλο. Είναι πολύ μεγάλη.
Και όπως σας είπα, με το νέο φορολογικό νομοσχέδιο φαίνεται ότι το έλλειμμα στις ΕΠΑ θα παγιωθεί στα επίπεδα του 6 με 7%. Και αυτό δεν θα είναι μόνο για ένα-δύο χρόνια. Εγώ πιστεύω ότι και μετά τη θητεία του Τραμπ θα είναι πάρα πολύ δύσκολο, όποιος και είναι ο επόμενος πρόεδρος και από οποιοδήποτε κόμμα και αν είναι, να αντιστρέψει αυτή την πολιτική.
Το ξέρουμε και από την ελληνική εμπειρία, όταν τα ελλήματα παγιωθούν, είναι μετά πάρα πολύ δύσκολο να αντιστραφούν. Γι' αυτό ακριβώς το λόγο, νομίζω ότι η βαθύτερη επιδίωξή του είναι ο έλεγχος ολόκληρης της καμπύλης των επιτοκίων. Διαφορετικά, γιατί αν δεν ελέξει τα επιτόκια, αυτό που καταλαβαίνω ότι μας λέτε είναι ότι υπάρχει κίνδυνος και για το χρέος, δηλαδή χρηματοδότησης του χρέους.
Γενικότερα ως κανόνας της αγοράς, είναι εμπειρικός πρακτικός κανόνας ουσιαστικά, δεν σημαίνει και κάτι, αλλά όταν η Αμερικανική δεκαετία περάσει το 5% δημιουργείται πρόβλημα και στο θέμα της εξυπηρέτησης του χρέους, αλλά και τότε η συσχέτιση με το Αμερικανικό χρηματιστήριο γίνεται αρνητική. ωστόσο πιστεύω ότι ο πρόεδρος Τραμπ έχει και μια δεύτερη σκέψη στο μυαλό του δεν θέλει να σπρώξει τα επιτόκια προς τα κάτω μόνο και μόνο για τη διατηρησιμότητα του αμερικανικού χρέους η αμερικανική δεκαετία είναι πολύ σημαντική γιατί εκεί τιμολογούνται και όλα τα στεγαστικά δάνεια συνεπώς επειδή ακριβώς αυτή τη στιγμή στις είπα υπάρχει αυτό που λέγεται affordability crisis δηλαδή υπάρχει ένα ότι υπάρχει η αίσθηση ότι τα μεσαία και κατώτερα εισοδηματικά στρώματα στη ΣΥΠΑ πιέζονται.
Η ακρίβεια που συζητάμε παντού. Ακριβώς. Και οι υψηλές τιμές στην αγορά κινητών είναι εντυπωσιακό ότι όλες οι οικονομίες μικρές, μεγάλες έχουν περίπου παρόμοια προβλήματα. Συνεπώς, θέλει να προσπαθεί να λύσει αυτή την κρίση κυρίως στην αγορά εργασίας, πιέζοντας τα επιτόκια προς τα κάτω. Οπότε νομίζω ότι παρά το γεγονός ότι ο πληθωρισμός παραμένει πάνω από το 2%, μπορεί να δούμε κινήσεις που να μοιάζουν με ποσοτική χαλάρωση, άσχετα αν η οικονομία, τον είπα, της χρειάζεται ή όχι.
Έχει και τις εκλογές μπροστά του βέβαια ο πρόεδρος, οπότε το Νοέμβρη είναι οι προκριματικές που είναι πολύ κρίσιμες, κρίσιμες, οπότε φαντάζομαι ότι θέλει, ειδικά στο κομμάτι που είπατε της ακρίβειας να δείξει περισσότερα πράγματα γιατί εκεί εστιάζεται αυτή τη στιγμή και στην Αμερική κριτική. Η κριτική ακριβώς και τον κατηγορούν όλοι για αυτή την κρίση ακρίβειας, την οποία ο ίδιος Μέν την έχει χαρακτηρίσει ως fake news ή hoax ότι είναι ένα...
Αλλά ο κόσμος το βλέπει κάθε μέρα στην τσέπη του. Ακριβώς. Οπότε νομίζω ότι υπάρχει περιθώριο Να δούμε μια έκπληξη προς τα κάτω. Δηλαδή, η αγορά περιμένει φυσιολογικά, κατά τη διάρκεια του 2026, τα επιτόκια στη ΣΥΠΑ από το 3,75 που είναι τώρα, να μειωθούν συνολικά κατά 50 μονάδες βάσης. Δηλαδή, να υπάρξουν δύο μειώσεις από 25 μονάδες βάσης και να καταλήξουμε στο Δεκέμβριο του 2026 κοντά στο 3,25.
πιστεύω ότι εάν το επιτρέψουν οι συνθήκες θα δούμε μειώσεις πολύ περισσότερες και στο μακρινό κομμάτι μπορεί να δούμε είτε η Fed είτε το Treasury είτε κάποιος άλλος οργανισμός να αγοράζει ομόλογα με σκοπό να πιέσει τα επιτόκια των δεκαετών ομολόγων προς τα κάτω παρά τη θέληση της αγοράς αυτό νομίζω ότι μπορεί να είναι ένα σοκ για την παγκόσμια οικονομία.
Αυτό το σοκ, τι ακριβώς εννοείται, δηλαδή το να γίνει κάτι το οποίο δεν βγάζει οικονομική λογική, δεν υπάρχει κίνδυνος να ενεργοποιήσει πράγματα, αντίδραση των αγορών η οποία να επιδεινώσει την κατάσταση των ΙΠΑ. Είναι γεγονός ότι πολλοί, και έχει ενδιαφέρον ότι πολλοί επενδυτές στην αγορά ομολόγων των ΙΠΑ είναι εκτός ΙΠΑ, επειδή έχουν ακριβώς έλλειμμα και δημοσιονομικό και στο ισοσγείο εξωτερικών συναλλαγών βασίζονται σε εισρωές κεφαλαίου από επενδυτές για να χρηματοδοτήσουν αυτά τα δίδυμα ελλήματα.
Ωστόσο πιστεύω ότι μια συντονισμένη ενέργεια από το Υπουργείο Οικονομικών και από τη Fed μπορεί να παρά την αντίδραση των αγορών να σπρώξει τα επιτόκια προς τα κάτω. Θα έχει αρνητικές επιπτώσεις στο δολάριο Δηλαδή μπορεί να δούμε το δολάριο να εξασθενεί γιατί θα κλονιστεί ακριβώς η εμπιστοσύνη των επενδυτών στην Αμερικανική οικονομία.
Παραδόξως όμως μπορεί να είναι θετικό για το Αμερικάνικο χρηματιστήριο. Άρα τα κύρια ρίσκα που βλέπετε εσείς είναι το θέμα των επιτοκίων και το θέμα των δημοσιονομικών στην Αμερική. Ακριβώς, όσον αφορά την Αμερική, ναι. Και σε ό,τι αφορά τις επιπτώσεις των πολιτικών του Τραμπ είναι κάτι που θα δούμε σε δεύτερο χρόνο. Δεν βλέπετε ρίσκα τα οποία θα μας φέρουν καταστάσεις πιο άμεσα.
παραδόξως όχι πιστεύω ότι υπήρξε και μια πολύ αν θέλετε ευτυχή συγκυρία για την κυβέρνηση του Τραμπ και για την Αμερικανική οικονομία ότι όλοι αυτοί οι δασμοί επιβάλλονται σε μια περίοδο που υπάρχουν τεράστιες επενδύσεις στο κομμάτι του AI το οποίο αυτό με κάποιο τρόπο μετριάζει την επίπτωση των δασμών αυτή τη στιγμή η οικονομία τον είπα χαρακτηρίζεται με τον καλύτερο τρόπο ως μια οικονομία δύο ταχυτήτων. Ότι εξαιτίας των φοροαπαλλαγών και των καινούριων μειώσεων φόρων, οι μεγάλες επιχειρήσεις και το πολύ εύπορο κομμάτι της αμερικανικής κοινωνίας ωφελούνται και αυτοί είναι υπεύθυνοι περίπου για το μισό της αμερικανικής κατανάλωσης.
Οι ανισότητες στο κομμάτι, στο οικονομικό στις ΕΠΑ είναι πάρα πολύ μεγάλες. Συνεπώς, το 10% του ανώτερου των ανώτερων ισοδηματικών κλιμακίων είναι υπεύθυνοι περίπου για το 50% της κατανάλωσης. Άρα αυτοί και μεγάλες επιχειρήσεις συντηρούν την οικονομία ενώ όλα τα υπόλοιπα τμήματα της αμερικανικής κοινωνίας αισθάνονται αυτή την πίεση από την αγορά εργασίας και την ακρίβεια.
Βέβαια, αυτό να δούμε πολιτικά τι επίδραση θα έχει μεσοπρόθεσμα και μεγροχρόνια γιατί δεν είναι απλό θέμα. Για να επιστρέψουμε στην Ελλάδα και στη χώρα μας, ήθελα να σας ρωτήσω πώς είδατε το 2025 την πορεία της ελληνικής οικονομίας. Ήταν καλύτερα από ό,τι περιμένατε, αυτά που περιμένατε, πώς κινήθηκε η χρονιά. Το 2025 κυνήθηκε ακριβώς όπως εμείς το περιμέναμε.
Δηλαδή από το Νοέμβρη-Δεκέμβρη του 2024 είχαμε μία πρόβλεψη για αύξηση του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος στο 2,1%. Και αυτή τη στιγμή με στοιχεία εννέα μήνου, γιατί όπως ξέρετε τα μακροοικονομικά στοιχεία ανακοινώνονται με σημαντική χρονική υστέρηση, δεν έχουμε συνεπώς ολόκληρο το 2025, είμαστε περίπου στο 2%. Οπότε νομίζω ότι τελικά θα είμαστε σε μια ανάπτυξη κοντά στο 2,1%.
Τώρα αυτό εξαρτάται αν είναι πολύ ή λίγο, εξαρτάται με την οπτική καθόληση. Και κάποιοι υποστηρίζουν ότι μετά από την δεκαετή κρίση που βιώσαμε και την υπερβολική συμπίεση του ΕΕΠ και με το Ταμείο Ανάκαμψης και με τη σταθροποίηση ότι ίσως θα δικαιολογούνταν να τρέχουμε με υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης. Σίγουρα και εγώ είμαι ανήκος σε αυτή την κατηγορία αν θέλετε αναλυτών.
Πιστεύω ότι απ' τη μία μπορεί να αισθανόμαστε κάποια ικανοποίηση βλέποντας την ελληνική οικονομία να αναπτύσσεται πάνω από 2% ενώ όλη η υπόλοιπη ευρωζώνη βρίσκεται ουσιαστικά λίγο κάτω από το 1%. Είναι πως όντως αυξανόμαστε με υπερδιπλάσιους ρυθμούς σε σχέση με την υπόλοιπη ευρωζώνη. Ωστόσο, πιστεύω ότι αν κάποιος είναι χαρούμενος απλά και μόνο με αυτό, ίσως τοποθετεί το μπύχι εξαιρετικά χαμηλά.
Μετά από μια δεκαετή ελληνική κρίση, συν την περίοδο του COVID, θα έπρεπε η ελληνική οικονομία να μπορεί να αναπτύσσεται, τουλάχιστον για μια σειρά ετών, κυρίως όσο είχαμε διαθέσιμους τους πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης με υψηλότερους ρυθμούς. Εσείς πού αποδίδεται αυτή την ας πούμε υστέρηση να το πούμε έτσι. Εκ των υστέρων γιατί εκ των υστέρων είναι πάντοτε πολύ πιο εύκολο να βγάζεις κάποια συμπεράσματα.
Εγώ κοιτώντας την ελληνική οικονομία από το 2019 έως σήμερα θα έλεγα ότι χαρακτηρίζεται από τρία γεγονότα βάσει των οποίων μπορεί πιθανότατα κάποιος να μπορεί να εξηγήσει πάρα πολλά από όσα γίνονται γύρω μας είτε σε οικονομικό αλλά και σε κοινωνικό επίπεδο. Αυτά τα τρία χαρακτηριστικά που διαμορφώθηκαν στην ελληνική οικονομία είναι πρώτον το γεγονός ότι εξαιτίας της δεκαετούς κρίσης συντωγον COVID υπάρχει τεράστια υποεπένδυση σε όλους τους τομείς της ελληνικής οικονομίας.
Δεν είναι μόνο ότι αυτά τα χρόνια, δηλαδή από το 2010 μέχρι και το 2020-2022 δεν έγιναν μεγάλα έργα υποδομών. Υπάρχει μια πολύ μεγάλη ειστέρηση επενδύσεων σε όλους τους τομείς της ελληνικής οικονομίας. Ακόμα και στους τομείς των υπηρεσιών. Δηλαδή στην Ελλάδα, στην ελληνική οικονομία, οι υπηρεσίες είναι η εκπαίδευση, η υγεία, η κατοικία και τα ενίκεια.
και διάφορες τομείς γύρω από αυτούς τους κλάδους. Ο δείκτης χρησιμοποίησης παραγωγικού δυναμικού, αυτό που λέμε στα αγγλικά capacity utilization, στο κομμάτι των επιχειρήσεων είναι στο 95%. Αυτό το ποσοστό είναι, για όσους γνωρίζουν τα στοιχεία, είναι εξωπραγματικό. Ένα φυσιολογικό... Εξηγήστε μας λίγο για αυτόν που δεν γνωρίζει τα στοιχεία.
Δηλαδή αυτό είναι υπερβολικά μικρό ας πούμε. Αυτό είναι υπερβολικά υψηλό. Σημαίνει ότι αυτή τη στιγμή όλοι οι κλάδοι των υπηρεσιών δουλεύουν στο φουλ. Και γιατί δεν επενδύουνε. Θα πρέπει να πάμε στο δεύτερο χαρακτηριστικό της ελληνικής οικονομίας, το οποίο είναι ότι εξαιτίας αυτής της δεκαετούς κρίσης έχουμε φυσιολογικά μία μεγάλη συγκέντρωση του ελληνικού επιχειρήν.
Σε κάθε κλάδο έχουμε ουσιαστικά έχουν καταφέρει να επιζήσουν, να επιβιώσουν ένα μικρός αριθμός επιχειρήσεων οι οποίες σε κάθε κλάδο έχουν δεσπόζουσα θέση. Μπορεί να υπάρχουν και πολλές άλλες μικρές, αλλά τον τόνο μπορεί να τον δώσουν 6 με 10 επιχειρήσεις σε κάθε κλάδο οι οποίοι μπορεί να έχουν το 80% του τζίρου. Ναι, συγγνώμη αλλά δεν περάσαμε 10 χρόνια με μεταρρυθμίσεις και ξανά μεταρρυθμίσεις με σκοπό να ανοίξουν οι αγορές.
Δεν καταφέραμε πολλά πράγματα σε αυτό το πράγμα τελικά. Δυστυχώς όχι. Έγιναν πάρα πολλές μεταρρυθμίσεις τα δέκα χρόνια της κρίσης και των μνημονίων. Η συντριπτική πλειοψηφία όμως των οποίων ήταν προσανατολισμένες στην αγορά εργασίας. Έτσι, οι αγοράς προϊόντων και υπηρεσιών δεν μεταρρυθμίστηκαν όσο θα έπρεπε, αλλά σε κάποιο βαθμό η συγκέντρωση είναι και το φυσικό απότοκο της κρίσης.
όταν μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων χρεοκοπεί, κλείνει, ακόμα και να είναι σε λειτουργία αυτή τη στιγμή, δεν μπορούν να επηρεάσουν τις εξελίξεις στον κλάδο τους. Πυσιολογικά, έχουμε την επιβίωση και την επικράτηση ενός μικρού αριθμού επιχειρήσεων. Πολλές φορές αυτές έχουν και προνομιακή χρηματοδότηση, αλλά και προνομιακά κεφάλαια από το εξωτερικό και είναι πολύ εύκολο να δούμε αυτό το φαινόμενο της συγκέντρωσης στους κλάδους της ελληνικής οικονομίας.
Αυτό σε συνδυασμό με το πρώτο χαρακτηριστικό που είναι η έλλειψη επενδύσεων σημαίνει ότι αυτές οι επιχειρήσεις έχουν και αυξημένη τιμολογιακή δύναμη. Συνεπώς και έχουμε δει ανάκαμψη της οικονομίας Οπότε μας λέτε και για την ακρίβεια τώρα μέσα. Η ακρίβεια οφείλεται σε μεγάλο βαθμό σε αυτό. Είναι χαρακτηριστικό ότι σύμφωνα με μετρήσεις όλων και τις δικές μας αλλά και της Τράπεζας Ελλάδος, αυτή τη στιγμή η Ελλάδα μετά από μόλις 2-3 χρόνια ανάκαμψης έχει αυτό που εμείς οικονομολόγοι λέμε θετικό παραγωγικό κενό.
Τι σημαίνει αυτό, ότι η ζήτηση ξεπερνά την προσφορά. Όταν λοιπόν η ζήτηση ξεπερνά την προσφορά, σημαίνει ότι έχουμε μια οικονομία που σε αυτά τα χαμηλά επίπεδα υπερθερμαίνεται. Συνεπώς αυτό σε συνδυασμό με τον μικρό αριθμό των επιχειρήσεων δημιουργεί πληθωριστικές πιέσεις. Ακούτε τα podcast του businessdaily.gr για τις επιχειρήσεις, την οικονομία, τις αγορές, την πολιτική και όλα όσα αφορούν τη ζωή μας.
Η ερώτηση που μου δημιουργείται είναι ότι αφού υπάρχει ισχυρή ζήτηση, αφού υπάρχουν λίγοι παίχτες και υπάρχουν υψηλές τιμές και καλά περιθώρια κέρδους, γιατί δεν έρχονται νέοι παίχτες, γιατί δεν λειτουργεί ο ανταγωνισμός. Αυτό είναι πραγματικά ένα γεγονός Ίσως να είναι ακόμα πολύ νωρίς Ίσως να είμαστε ακόμα πολύ νωρίς Και να υπάρχει, εγώ το χαρακτηρίζω Ότι υπάρχει μεγάλη διάθεση Μια μεγάλη τάση αποφυγής του ρίσκου Και από πλευράς επιχειρήσεων Και από πλευράς καταναλωτών Δηλαδή είναι χαρακτηριστικό Είναι ψυχολογικό κατάλοιπο της κρίσης πιστεύετε Ναι και όχι μόνο ψυχολογικό βλέποντας ότι πολλά νοικοκυριά βρέθηκαν σε σερβισερς ή είχαν πρόβλημα με την εξυπηρέτηση των δανείων τους κτλ είναι φυσικό και επόμενο και οι επιχειρήσεις να είναι πάρα πολύ επιφυλακτικές και τα νοικοκυριά βλέπουμε λοιπόν ότι παραδείγματος χάρη η ζήτηση στεγαστικών δανείων μόνο φέτος δηλαδή το 2025 έγινε οριακά θετική μετά από το 2009. Όλα αυτά τα χρόνια είχαμε μία συρρήκνωση της πίστης προς την πλευρά των νοικοκυριών.
Αλλά και το ελληνικό δημόσιο είναι εξαιρετικά συντηρητικό. Βλέπουμε, παραδείγματος χάρη, ότι το 2024 είχε ένα στόχο για πρωτογενές πλεόνασμα 2,4%, έκλεισε πάνω από το 5%. Το 2025 όταν πάλι δούμε τα στοιχεία θα δούμε ότι η υπεραπόδοση θα είναι πάρα πολύ υψηλή. Συνεπώς ένας λόγος που δεν έχουμε δει ακόμα την εμφάνιση αυτών των animal spirits που έλεγε και ο Keynes είναι αν θέλετε το απότοχο της δεκαετούς κρίσης.
Υπάρχει όμως και η διάσταση ότι ενώ στην επιφάνεια πραγματικά τα πράγματα έχουν βελτιωθεί, η οικονομία πάει αρκετά καλά, έχουν γίνει κάποιες μεταρρυθμίσεις, αρκετές μεταρρυθμίσεις όπως είπατε, στην ψηφιακή μεταρρύθμιση του κράτους έχουμε προχωρήσει. Ωστόσο κάτω από την επιφάνεια όμως οι πιο βαριές θεσμικές λειτουργίες της χώρας όπως είναι η δικαιοσύνη, όπως είναι η δημοσιακή διοίκηση Μήπως εξακολουθούν να λειτουργούν με τον παλιό τρόπο και αυτό λειτουργεί αποτρεπτικά ώστε να έρθει κάποιος να κάνει επένδυση Γιατί βλέπουμε πολλές επενδύσεις να αγοράζονται έτοιμες επιχειρήσεις, όσο με νοσοκομεία ή ξενοδοχεία κλπ αλλά δεν βλέπουμε επενδύσεις να έρθει κάποιος να το φτιάξει εκ του μηδενός, να χτίσει νέες μονάδες στη χώρα.
Σε αυτό έχετε δίκιο, ότι το να έρθει κάποιος και να ξεκινήσει κάτι από το πουθενά είναι πραγματικά πάρα πολύ δύσκολο. Έχουμε δει όμως, σε αντίθεση με το τι πιστεύει ο πάρα πολλής κόσμος, ένα τεράστιο κύμα ξένου κεφαλαίου που έχει έρθει και έχει επενδυθεί στην ελληνική οικονομία. πιστεύω ότι αν κάποιος γυρίσει και κοιτάξει τους βασικούς κλάδους της ελληνικής οικονομίας πλέον στη συντριπτική τους πλειοψηφία κυριαρχεί το ξένο κεφάλαιο απλά πριν πάμε σε κάτι άλλο θα ήθελα να συμπληρώσω το τρίτο χαρακτηριστικό που πιθανότατα σχετίζεται και με αυτό που με ρωτήσατε το τρίτο χαρακτηριστικό της ελληνικής οικονομίας είναι αν θέλετε αυτή η διάθεση και η τάση εξυγχρονισμού και αναδιάταξης του ελληνικού κράτους.
Κάποια πράγματα στην Ελλάδα πολύ εύκολα τα απαξιώνουμε και τα προσπερνάμε. Ωστόσο νομίζω ότι η προσπάθεια του ελληνικού κράτους σε κάποιους τομείς, αυτό που λέμε της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, υπάρχει τεράστια επιτυχία. Και αυτό είναι επιτυχία, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί και ένα πρόβλημα στην ελληνική οικονομία. Δηλαδή, καθώς το ελληνικό κράτος γίνεται συνεχώς και πιο αποτελεσματικό στη συλλογή φόρων, αυτό σε κάποιες εισοδηματικές και επαγγελματικές τάξεις μειώνει εισοδήματα.
Βλέπουμε λοιπόν ότι το περίφημο κενό ΦΠΑ, που από την εποχή που ήμουν εγώ φοιτητής λέγαμε ότι είναι το μεγαλύτερο στην Ευρώπη και ότι υπάρχει τεράστια φοροδιαφυγή και εισφοροδιαφυγή κτλ. Τα τελευταία χρόνια η βελτίωση είναι εντυπωσιακή. Λόγω της τεχνολογίας. Λόγω της τεχνολογίας, ακριβώς. Αυτό, και δεν είναι μόνο αυτό, παραδείγματος χάρη, η ψηφιακή κάρτα.
Αυτό είναι πραγματικά ένα πολύ μεγάλο επιτεύγμα της κυβέρνησης υπέρ των εργαζόμενων. ωστόσο από την πλευρά των επιχειρήσεων δημιουργεί ένα αυξημένο κόστος και αν δούμε αυτό το κόστος σε συνδυασμό με το ότι όπως είπαμε υπάρχουν λίγες επιχειρήσεις με δεσπόζουσα θέση και ότι υπάρχει και υπερβάλλουσα ζήτηση είναι πάρα πολύ εύκολο αυτό το κόστος να προσπαθήσουν και αυτό να το περάσουν να το μετακυλήσουν οπότε ο συνδυασμός όλων αυτών δημιουργεί και πληθωρισμό και κάποια κοινωνική δυσαρέσκεια γιατί ο κόσμος βλέπει ότι το διαθέσιμο εισόδημα που αυτός πίστευε ότι μπορεί να έχει πλέον δεν το έχει.
Πώς εξηγείτε, αναφερθήκατε πριν στα ακίνητα. Βλέπουμε την αγορά κινήτων να είναι σε μια άνθηση ουσιαστικά από το 2015, ίσως και νωρίτερα, λίγο νωρίτερα. Και είπατε ότι όλο αυτό συμβαίνει χωρίς να υπάρχει πίστοση, χωρίς στεγαστικά δάνεια. Πώς εσείς εξηγείτε αυτή την εικόνα, δηλαδή να τρέχει τόσο πολύ η αγορά κινήτων χωρίς πίστοση.
Η αγορά κινητών είναι μια από αυτές τις αγορές όπου είναι πάρα πολύ δύσκολο να εξορροπήσει η προσφορά με τη ζήτηση. Και αυτό συμβαίνει γιατί η ζήτηση, δηλαδή το πόσοι άνθρωποι θέλουν να αγοράσουν ένα διαμέρισμα ή ένα σπίτι μπορεί να μεταβληθεί ακόμα και μέσα σε ένα τρίμηνο. Και αυτό μπορεί να οφείλεται, η μεταβολή αυτή μπορεί να οφείλεται είτε σε πραγματικά γεγονότα, δηλαδή οικονομική ανάπτυξη, μεγαλύτερο διαθέσιμο εισόδημα, χαμηλότερα επιτόκια, αλλά μπορεί να οφείλεται και σε μη ορθολογικούς παράγοντες δηλαδή μπορεί απλά και μόνο ο κόσμος να παρασύρεται από το κοινωνικό του περίγυρο το τι ακούει, το τι συζητάει, το τι βλέπει τους φίλους του και τους συγγενείς του να κάνουν.
Στην αντίπερα οχθή η προσφορά δηλαδή το να χτιστούν ή να ανακαινιστούν σε μαζική κλίμακα πολλά σπίτια είναι πάρα πολύ δύσκολο και αυτό δουλεύει και στην αντίθετη κατεύθυνση. Δηλαδή όταν μειώνεται η ζήτηση όσα σπίτια έχουν αρχίσει να κατασκευάζονται λογικά θα ολοκληρωθούν είτε υπάρχει ζήτηση είτε όχι. Συνεπώς βλέπουμε γι' αυτό το λόγο στην αγορά ακινήτων βλέπουμε πολύ μεγάλες αυξομοιώσεις.
Συνεπώς αυτό που έχουμε μετρήσει εμείς είναι ότι καθ' όλη τη διάρκεια της προηγούμενης δεκαετίας, η ζήτηση για ακίνητα έχει αυξηθεί περίπου 180.000 περισσότερα από αυτά που έχουν κατασκευαστεί. Η ζήτηση αυξήθηκε και για λόγους χρυσής βίζας, αλλά αυτό είναι ένα πάρα πολύ μικρό κομμάτι. Αυτό που έχει όντως επιβαρύνει την αγορά κινήτων είναι η διάδοση του Airbnb, το οποίο όπως μας έχει πει η ελληνική στατιστική αρχή έχει αφαιρέσει γύρω στις 200.000 ακίνητα από την αγορά.
Στην τέποση, ο συνδυασμός όλων αυτών των παραγόντων και η συγκέντρωση του πληθυσμού στα μεγάλα αστικά κέντρα και να σας πω την αλήθεια, η ζήτηση, η πραγματική ζήτηση που μπορεί να μην φαίνεται για ακίνητα, μπορεί να είναι ακόμα περισσότερο. Μπορεί να είναι ακόμα μεγαλύτερη. Και αυτό το λέω γιατί αν κοιτάξετε τα στατιστικά από την Eurostat, η Ελλάδα έχει το υψηλότερο ποσοστό νέων έως 35 ετών που μένουν ακόμα στο σπίτι τους.
Αυτοί εν δυνάμει θα ήθελαν να φύγουν από το σπίτι και να μείνουν ή με κάποιον συγκάτοικο ή μόνοι τους ή οτιδήποτε άλλο. Και είναι πολύ πιθανό να μην μπορούν να το κάνουν για οικονομικούς λόγους. Συνεπώς, πιστεύω ότι με τον ρυθμό που εξελίσσεται η οικονομική δραστηριότητα, αυτή η ανισορροπία θα παραμείνει μαζί μας για κάποια χρόνια.
Για το 2026, τι βλέπετε για την ελληνική οικονομία? Κοιτάξτε, τα βασικά κάψιμα της ελληνικής οικονομίας για το 2026 θα είναι οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης. Είναι η τελευταία χρονιά ουσιαστικά που θα υπάρχει απορρόφηση, δηλαδή η ελληνική κυβέρνηση θα μπορεί να εισπράττει πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης και αυτή τη στιγμή μας μένουν γύρω στα 12 δισεκατομμύρια που πρέπει να απορροφήσουμε.
Δεν νομίζω ότι όλα αυτά θα καταλήξουν στην ελληνική οικονομία μέσα στο 2026. Οι εκταμιεύσεις ιδιαίτερα στο δανειακό κομμάτι θα είναι και μέχρι το 2028-2029 αλλά είναι ένα σημαντικό ποσό που πρέπει να απορροφηθεί από την ελληνική οικονομία. Και το δεύτερο καύσιμο θα είναι τα επιπλέον εισοδήματα που θα προκύψουν μετά από το πακέτο της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης που ανακοίνωσε το Σεπτέμβριο ο Πρωθυπουργός και ήδη έχουν νομοθετηθεί με τον προϋπολογισμό του 2026.
Το οποίο επίσης είναι μια σημαντική βοήθεια στην ελληνική οικονομία. Γιατί αυτό στοχεύει και στη μεσαία τάξη, δηλαδή θα βοηθήσει και ανθρώπους με εισοδήματα που θα τους αυξήσουν ουσιαστικά τα εισοδήματα. Και οι οποίοι έχουν υψηλή ροπή προς κατανάλωση. Αυτά θα είναι τα δύο πολύ θετικά γεγονότα γεγονότα από οικονομικής πλευράς για την ελληνική οικονομία.
Άρα είστε αισιόδοξος για φέτος. Για φέτος πιστεύω ότι η ελληνική οικονομία θα κινηθεί εκεί, κοντά στους ρυθμούς του 2%. Στον προβληματισμό που αναπτύσσεται γενικότερα, ότι μετά το 1926, δηλαδή χωρίς το Ταμείο Ανάκαμψης, από το 1927-1928, ότι τα πράγματα θα είναι αρκετά πιο δύσκολα. Εσείς πώς το προσεγγίζετε? Νομίζω ότι καταλαβαίνω το σκεπτικό, αλλά νομίζω ότι είναι λίγο υπερβολική η θεώρηση.
Αν είχαμε φτάσει σε ρυθμούς 3-3,5%, όντως θα λέγαμε ότι είναι πολύ πιθανό να υπάρξει μια απότομη αλλαγή ταχύτητας προς τα κάτω. Πιστεύω ο συνδυασμός του γεγονότος ότι οι ουσιαστικές εκταμιεύσεις της επιχειρήσης από το Ταμείο Ανάκαμψης θα συνεχιστούν και το 1927 και το 1928 είναι ένα πρώτο μαξιλάρι. Αλλά πιστεύω ότι είναι πολύ σημαντικό η κυβέρνηση να συνεχίσει τις προσπάθειες για να κερδίσουμε καινούριους πόρους από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Και στο κομμάτι της χρηματοδότησης των αμυντικών δαπανών, αλλά και από μία σειρά άλλα ταμεία, πιστεύω ότι η ελληνική οικονομία ήδη έχει ανακοινώσει έχει ανακοινωθεί ότι θα πάρουμε άλλα 8 δισεκατομμύρια από διάφορα άλλα ταμεία νομίζω ότι θα καταφέρουμε αυτό αν θέλετε το τέλος του ταμείου ανάγκαψης να το διαχειριστούμε με έναν ομαλό τρόπο Υπάρχουν κάποια ρίσκα υπάρχουν κάποια κίνδυνοι μέσω πρόθεσης για την ελληνική οικονομία που θα μπορούσαν να ανατρέψουν την καλή πορεία αυτή που έχουμε για να μας βάλουν ίσως ξανά σε περιπέτειες.
Θα σας έλεγα δύο συνένα λόγους. Οι πιο άμεσοι λόγοι που πιστεύω ότι μπορεί εν μέρη να αιτιολογήσουν γιατί ακριβώς μείναμε εγκλωβισμένοι σε αυτούς τους ρυθμούς του 2% και δεν μπορέσαμε ποτέ να φτάσουμε σε υψηλότερους ρυθμούς, κατά την άποψή μου είναι πρώτον η έλλειψη εργατικού δυναμικού. Ιδιαίτερα σε τομείς χαμηλών αμοιβών αλλά έντασης εργασίας, όπως οι κατασκευές, όπως ο αγροτικός τομέας ή όπως ο τουρισμός, υπάρχει τεράστια έλλειψη εργατικού δυναμικού.
Καταλαβαίνω ότι είναι ένα κοινωνικά ευαίσθητο θέμα, αλλά πραγματικά από οικονομικής κοπιάς είναι μια σημαντική τροχοπέδη. Ο δεύτερος περιορισμός πιστεύω ότι έχει να κάνει με τα δίκτυα και την αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας. Η επιτυχία των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι πραγματικά πρωτοφανής στη χώρα μας. Αν κάναμε αυτή τη συζήτηση το 2015, δεν νομίζω ότι υπήρχε κάποιος που θα μπορούσε να πει ότι στα τέλη του 2025 οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα είχαν τόσο μεγάλη διείσδυση στην ελληνική οικονομία.
Οπότε, έχοντας μία επιτυχία, δημιουργούμε ένα πρόβλημα που είναι το δίκτυο που δεν μπορεί να σηκώσει αυτή τη στιγμή και να διαχειριστεί αυτά τα φορτία και το δεύτερο είναι η αποθήκευση, ότι παράγουμε ενέργεια στιγμές που δεν μπορούμε... Και την πετάμε. Ακριβώς. Το 2024, αυτό που λέμε η διακοψιμότητα, δηλαδή η απώλεια ηλεκτρικής ενέργειας που έχουμε παράγει εδώ στην Ελλάδα, ήταν της τάξης του 10% της συνολικής ενέργειας.
Όπως μπαίνουν συνεχώς μονάδες άπε στο σύστημα, αυτό μπορεί να φτάσει το 15% το 2026. Υπάρχει μάλλον καθυστερή στο κομμάτι της αποθήκευσης. Τώρα προσπαθούν κάπως να επιταχύνουν. Και νομίζω ότι θα φτάσουμε εκεί. Αλλά αυτοί οι δύο παράγοντες, το εργατικό, δυναμικό και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή αν θέλετε το να μην σπαταλάμε ενεργεια, φτηνή ενέργεια που παράγεται από τις ΑΠΕ, είναι πολύ σημαντικά.
Ο πιο όμως σημαντικός μακροχρόνιος παράγοντας που πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας και αυτό που πιστεύω εγώ ότι θα καθορίσει την πορεία της ελληνικής οικονομίας την ερχόμενη δεκαετία είναι οι διαπραγματεύσεις που ξεκινούν τώρα για τον καινούριο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Οι ευρωπαϊκοί προϋπολογισμοί είναι 7 ετής, οπότε ο καινούριος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός θα είναι 2028-2034 και οι διαπραγματεύσεις κρατάνε δύο χρόνια.
Δηλαδή όλο το 26 και όλο το 27 θα διαπραγματευόμαστε τον Ευρωπαϊκό Προϋπολογισμό. Αυτός είναι κέριας σημασίας για την ελληνική οικονομία. Εκεί υπάρχει κίνδυνος δεδομένων των αλλαγών που έχουμε τα τελευταία χρόνια με τα γεωπολιτικά, τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, να υπάρξουν αυτή η στροφή προς την άμυνα να το πούμε έτσι, να κόψει κοινωνικούς πόρους ή πόρους που δίνονταν από την Ευρώπη για τους αγρότες και να πάνε προς την άμυνα και να μας πλήξει εμάς.
Νομίζω ότι η κίνδυνη είναι δύο. Ο ένας είναι αυτός που αναφέρατε και ο δεύτερος είναι ότι υπάρχει ξεκάθαρη, πιστεύω, διάθεση από τον πυρήνα της Ευρωζώνης άσχετα με τα γεωπολιτικά και την κατάσταση στην Ουκρανία για μείωση του Ευρωπαϊκού Προϋπολογισμού. βλέποντας τη συζήτηση που γίνεται Δηλαδή πλεονασματικές χώρες να δίνουν λιγότερα προς τις ελληματικές Ναι, νομίζω ότι η Γερμανία παραδείγματος χάρη αυτή τη στιγμή βρίσκεται μετά από πιθανότατα 50-60 χρόνια στις μεγαλύτερες προκλήσεις που έχει ίδια να αντιμετωπίσει μέσα στην παγκόσμια οικονομία και η αντίδρασή της είναι να προσπαθήσει να τις λύσει με ίδια μέσα και όχι να τις λύσει σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.
Συνεπώς, μικρότερος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός για την επόμενη εφτά αιτία θα είναι και αρνητικός για την ελληνική οικονομία, αλλά πιστεύω ότι και όλη αυτή η συζήτηση περί ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και της διάθεσης να προχωρήσουμε μπροστά ως Ευρώπη θα είναι μόνο λόγια πολιτικών και διπλωματών. χωρίς μεγαλύτερο προϋπολογισμό, ακόμα και το ευρωπαϊκό όραμα πιστεύω ότι θα υποχωρήσει.
Θα μπορέσουμε αυτό, γιατί το λέω για τις τελευταίες δεκαετίες, ένα μεγάλο κομμάτι της ανάπτυξης και της κίνησης στην ελληνική οικονομία είναι και η ευρωπαϊκή πόρη. Θα μπορέσουμε να το αντιμετωπίσουμε κάπως έτσι χωρίς επιπτώσεις σοβαρές. εάν μειωθούν τα ευρωπαϊκά κονδύλια προς την ελληνική οικονομία πιστεύω ότι θα είναι πάρα πολύ δύσκολο για το ελληνικό οικονομικό και πολιτικό σύστημα να βρει κάποιο αντίβαρο.
Για αυτό το λόγο όπως σας τόνισα ενώ η δική μας η προσοχή μπορεί να διασπάται από διάφορα γεγονότα της καθημερινότητας ή όπως είπαμε γεωπολιτικά γεγονότα εάν θέλει κάποιος να έχει μια καθαρά ελληνική οπτική σκοπιά και να κοιτάζει μακροχρόνια το βασικό γεγονός που θα έπρεπε να μας απασχολεί είναι ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός που έρχεται.
Οπότε αυτό είναι μετά το 28 χρόνια. Από το 28, ναι. Θα ανακοινωθεί το 28 και θα είναι τα επόμενα 7 χρόνια. Ναι. Κλείνοντας θέλω να σας ρωτήσω για τις εγχώριες τράπεζες οι οποίες βιώνουν μια πολύ καλή περίοδο μετά την κρίση και σημειώνουν εντυπωσιακές επιδόσεις σε όλους τους τομείς, βασιζόμενες φυσικά στο πολύ καλό μακροοικονομικό περιβάλλον, αλλά και το θετικό επιτοκιακό περιβάλλον.
Για την επόμενη τριετία βλέπετε να υπάρχουν αυτοί οι υποστηρικτικοί, το υποστηρικτικό περιβάλλον για να συνεχίσουν να έχουν αυτή την καλή πορεία. Πιστεύω πως ναι. Εάν δεν γίνει κάτι απαντελώς απρόσμενο που θα εκτρέψει την ελληνική οικονομία από αυτό το αφήγημα που συζητάμε εδώ μαζί, πιστεύω ότι οι ελληνικές τράπεζες θα έχουν μια πολύ καλή πορεία.
Και πιστεύω ότι μεγάλο κομμάτι από αυτή την καλή πορεία θα έρθει στην πραγματικότητα από την επέκταση των δανειοδοτήσεων. έως τώρα οι τράπεζες εκμεταλλεύτηκαν το γεγονός ότι τα επιτόκια στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα από το μείον 0,5 έφτασαν στο 4% τα επιτόκια έχουν υποχωρήσει στο 2% το οποίο και επιτρέπει στις τράπεζες να έχουν μια ικανοποιητική κερδοφορία γιατί όταν έχουμε αρνητικά επιτόκια πραγματικά οι τράπεζες έρχονται σε δύσκολη θέση αλλά ταυτόχρονα το ύψος των επιτοκίων είναι τέτοιο που να δίνει και όθηση στην πιστοτική επέκταση.
Συνεπώς, αρχίζει γενομένης από το χαμηλό επίπεδο πιστοτικής επέκτασης σε συνδυασμό με τη θετική πορεία της ελληνικής οικονομίας. Νομίζω ότι αυτοί οι δύο παράγοντες θα είναι καταλητικοί για να οι τράπεζες να συνεχίσουν να έχουν μια ικανοποιητική πορεία τα επόμενα χρόνια. Κύριε Λεκός, σας ευχαριστούμε πάρα πολύ για την πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη και που ήσασταν σήμερα μαζί μας στο Business Daily Εγώ σας ευχαριστώ BusinessDaily.gr Η καθημερινή σας ενημέρωση για τις επιχειρήσεις, την οικονομία, τις αγορές, την πολιτική και όλα όσα αφορούν τη ζωή μας Για να μην χάνετε τα νέα επεισόδια των podcast του BusinessDaily.gr κάντε εγγραφή στα κανάλια μας σε Spotify, Apple Podcast και Google Podcast
Σχόλια
Χωρίς σχόλιαΣυνδεθείτε για να συμμετάσχετε στη συζήτηση
Σύνδεση για ΣχολιασμόΔεν υπάρχουν σχόλια ακόμα
