Φέρσου σαν άνθρωπος

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 σε έναν κόσμο στον οποίο τα Android έχουν γίνει μέρος της καθημερινότητας. Δουλεύουν στα σπίτια, φροντίζουν ανθρώπους, κάνουν δουλειές που οι άνθρωποι δεν θέλουν πια να κάνουν με λίγα λόγια. Και θεωρητικά τουλάχιστον είναι μηχανές. Πολλοί από τους ανθρώπους λοιπόν βλέπεις πως έχουν γίνει όλο και πιο σκληροί. Μάλιστα συχνά είναι και κακοποιητικοί απέναντι στα Android.

00:57 και το ενδιαφέρον είναι ότι καθώς προχωράει το παιχνίδι παρατηρείς ακριβώς αυτό το παράδοξο. Ότι δηλαδή ενώ οι άνθρωποι φαίνεται ότι συμπεριφέρονται χωρίς κανένα συνέστημα απέναντι στα Android, τα Android από την άλλη, οι μηχανές δηλαδή, αρχίζουν να δείχνουν φόβο, ενσυναίσθηση, φροντίδα, να προστατεύουν ή να αντιδρούν απέναντι στην αδικία.

01:24 και με αφορμή αυτό το παιχνίδι αυτό που σκέφτομαι είναι ότι ναι, είμαστε άνθρωποι αλλά αναρωτιέμαι τελικά τι είναι αυτό που μας κάνει να φερόμαστε σαν άνθρωποι τι είναι αυτό που μας κάνει να βλέπουμε κάτι που δεν είναι σωστό και να μην κάνουμε τίποτα γιατί κάποιες φορές περνάμε δίπλα από έναν άνθρωπο ο οποίος μπορεί να χρειάζεται βοήθεια και εμείς συνεχίζουμε το δρόμο μας και πολύ συχνά γιατί βλέπουμε κάτι άδικο να συμβαίνει μπροστά μας και τι λέμε, λέμε δεν είναι δική μου δουλειά και πολλές φορές δεν περιμένουμε να μιλήσει κάποιος άλλος αντί για εμάς και κάτι ακόμη που με βάζει σε σκέψεις είναι γιατί μερικές φορές ξέρουμε ότι κάτι είναι λάθος μπορεί να μας ενοχλεί, να μας θυμώνει αλλά παρόλα αυτά εμείς να μην αντιδρούμε πολλά τα ερωτήματα όπως καταλαβαίνεις Να σου πω ότι από τότε που ήμουν φοιτήτρια είχα την αίσθηση Και μάλιστα καμάρωνα και λίγο γι' αυτό Ότι ως κουλτούρα είμαστε άνθρωποι που θα μπουν στη μέση, που θα ενδιαφερθούν Που δύσκολα ρε παιδί μου θα πούν δεν είναι δική μου δουλειά

02:38 Μη σου πω καμιά φορά μπορεί να φτάνουμε και στο άλλο άκρο Και να φυτρώνουμε και εκεί που δεν μας παίρνουν Άλλη ιστορία βέβαια αυτή Και αυτό δεν ξέρω αν ήσχε ποτέ πραγματικά και έχει αλλάξει τώρα ή αν απλώς ήταν μια εικόνα που είχα φτιάξει εγώ για τη δική μας κουλτούρα. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι όταν κάποια στιγμή βρισκόμουν σε μια μεγαλούπολη στο εξωτερικό και όπως περπατούσα στο δρόμο, παραπάτησα έχω και μια τάση να πέφτω, ας μην το αναλύσουμε τώρα και γκρεμοτσακίστηκα κανονικότατα στη μέση του πεζοδρομείου, στην κυριολεξία, έτσι.

03:17 Εξαφανίστηκα σου λέω από το οπτικό πεδίο των γύρω μου. Και μάλιστα ήταν και από τις καλές αβούρες. Έμα, πόνος, όλο το πακέτο. Και αυτό που μου έκανε εντύπωση ήταν ότι ο κόσμος συνέχιζε να περνάει γύρω μου σχεδόν σαν να μην συνέβη τίποτα. Και μάλιστα να με παρακάμπτει κιόλας. Πώς κάνεις όταν έχει ένα εμπόδιο στο δρόμο σου, τι να είχε πέσει ένα φίλο από το δέντρο, τι να είχα γκρεμοτσακιστεί εγώ.

03:45 Ένα και το αυτό. και θυμάμαι ότι τότε μου έκανε εντύπωση και σκέφτηκα καλά δεν βρέθηκε ένας άνθρωπος να σταματήσει να βοηθήσει κάπως την κατάσταση. Και ξέρεις αυτή η απορία δεν είναι μόνο δική μου. Η κοινωνική ψυχολογία για παράδειγμα ασχολείται εδώ και δεκαετίες με το γιατί βοηθάμε ή δεν βοηθάμε τους άλλους. Και ένα από τα πράγματα που φαίνεται να παίζουν ρόλο είναι το περιβάλλον στο οποίο ζούμε.

04:11 Δηλαδή υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν πως στις πιο πυκνοκατοικημένες πόλεις οι άνθρωποι τείνουν να βοηθούν λιγότερο συχνά αγνόστους Όχι απαραίτητα επειδή είναι πιο αδιάφοροι Μπορεί απλώς όταν γύρω σου συμβαίνουν συνεχώς πάρα πολλά να μαθαίνεις να τα φιλτράρεις να μην προσέχεις τα πάντα, να μην αντιδράσεις κάθε τι να προσπερνάς και να κοιτάς τη δουλειά σου και κάπως έτσι ίσως όχι επειδή αποφάσισες μια μέρα ότι δεν σε νοιάζει αλλά με κάποιο τρόπο να καταλήγει ο διπλανός σου να γίνεται λίγο πιο αόρατος και βέβαια αυτό είναι μόνο μία πιθανή εξήγηση γιατί αν ήταν τόσο απλό θα είχαμε λύσει το θέμα εδώ και θα πηγαίναμε για καφέ Και θα σου πω εδώ κάτι δανειζόμενη αυτή τη φορά στοιχεία από τη βιβλιογραφία της διαχείρισης παραπώνων.

05:13 Και κάποιοι από τους λόγους που θα σου αναφέρω μπορεί να σου φανούν και σχετικά γνώριμοι. Τι εννοώ. Ίσως έχεις βρεθεί στη θέση να θέλεις να κάνεις ένα παράπονο σε μία επιχείρηση, αλλά τελικά δεν το κάνεις. Συνήθως αυτό συμβαίνει για έναν από τους παρακάτω λόγους. Μπορεί να νιώθεις αμηχανία ή να μην θέλεις να φανείς υπερβολικός ή δυσάρεστος.

05:38 Ίσως να φοβάσαι και την αντίδραση του άλλου που μπορεί και να είναι απρόβλεπτη. Ενδεχομένως να μην θέλεις να χαλάς τη διαθεσή σου ή μπορεί και πολύ απλά να μην ξέρεις πού πρέπει να απευθυνθείς για να κάνεις αυτό το παράπονο. Και έτσι δύο ακόμη πιθανά σενάρια είναι ότι δεν θέλεις να μπλέξεις ή πιστεύεις πως και να παραπονεθώ έτσι και αλλιώς δεν πρόκειται να αλλάξει τίποτα.

06:03 Και σκέψου ότι εδώ μιλάμε για ένα παράπονο. Για ένα φαγητό που δεν ήταν καλό, για μια υπηρεσία που δεν πήγε όπως έπρεπε, για κάτι που στη μεγάλη εικόνα δεν είναι ας πούμε δά και τόσο σοβαρό. Κι όμως ακόμη και εκεί σε αυτά τα απλά τα καθημερινά πολλές φορές επιλέγουμε να μην μιλήσουμε. Τώρα, για ανέβασε λίγο το διακύβευμα Δεν μιλάμε πια για έναν καφέ που δεν ήταν καλός ή για ένα μαλλί που δεν βγήκε τελικά όπως θέλαμε Μιλάμε για μια στιγμή που βλέπεις έναν άνθρωπο που ίσως χρειάζεται βοήθεια και το ενδιαφέρον είναι ότι κάποιοι από τους ίδιους μηχανισμούς μπορεί να εμφανιστούν ξανά Πάρε για παράδειγμα τη σκέψη ότι «Ε, αφού υπάρχουν τόσοι γύρω μου, κάποιος άλλος θα κάνει κάτι».

06:54 Και συγκεκριμένα υπάρχει μια ιστορία που έχει συνδεθεί με ακριβώς αυτή τη σκέψη. Η ιστορία έχει ως εξής. Είναι νύχτα και μια νεαρή γυναίκα επιστρέφει στο σπίτι της στη Νέα Υόρκη και δέχεται επίθεση στο δρόμο. Φωνάζει για βοήθεια και γύρω της υπάρχουν σπίτια, άνθρωποι που ακούνε, κάποιοι που αντιλαμβάνονται ότι κάτι συμβαίνει.

07:19 Εδώ μιλάμε για Νέα Υόρκη, έτσι, όχι για ελληνικό νησί εκτός σεζόν. Ρε παιδί μου, δεν είναι ακριβώς ότι δεν υπάρχει και ψυχή γύρω σου. Τώρα δεν θα μπω στις λεπτομέρειες της ιστορίας, αλλά το αποτέλεσμα είναι ότι η γυναίκα αυτή, η Κίτι Τζενοβέζε, δολοφονήθηκε εκείνο το βράδυ, το 1964. Και η υπόθεση αυτή έγινε γνωστή γιατί λίγο αργότερα κυκλοφόρησε η ιστορία ότι 38 άνθρωποι είχαν παρακολουθήσει τη δολοφονία της και κανείς δεν είχε κάνει τίποτα.

07:51 Και αυτή η εκδοχή έμεινε για χρόνια. Έγινε σχεδόν το απόλυτο παράδειγμα του όλοι βλέπουν και κανείς δεν αντιδρά. Μόνο να σου πω εδώ πως όταν η υπόθεση εξετάστηκε ξανά χρόνια αργότερα φάνηκε ότι τα πράγματα δεν συνέβησαν ακριβώς έτσι. Δηλαδή, η εκδοχή των 38 ανθρώπων που παρακολουθούσαν τη δολοφονία και δεν έκαναν τίποτα, όπως πέρασε στην ιστορία, δεν στηρίζεται στα διαθέσιμα στοιχεία.

08:16 Όμως, το ερώτημα που άφησε πίσω της η υπόθεση παραμένει. Γιατί όταν υπάρχουν και άλλοι άνθρωποι γύρω μας, κάποιες φορές αντί να σκεφτούμε πρέπει να κάνω κάτι, σκεφτόμαστε κάποιος άλλος θα κάνει κάτι. Και ξέρεις ποιο είναι το πρόβλημα με αυτό? Ότι ο άνθρωπος δίπλα σου μπορεί να σκεφτεί ακριβώς το ίδιο. Και ο επόμενος επίσης.

08:41 Και κάπως έτσι το «κάποιος άλλος θα κάνει κάτι» μπορεί να καταλήξει στο να μην κάνει κανείς τίποτα. Μία άλλη εξήγηση που με ενδιαφέρει είναι το γνωστό «και τι θα αλλάξει αν μιλήσω εγώ». Γιατί μερικές φορές δεν μένουμε αμέτωχοι επειδή δεν μας νοιάζει. Μένουμε αμέτωχοι επειδή έχουμε πιστεί ότι η αντίδρασή μας δεν θα φέρει κανένα αποτέλεσμα.

09:05 Μάλιστα στο marketing αυτό το ονομάζουμε «εκπαιδευμένη απελπισία». Λες και έχουμε εκπαιδευτεί στο να μην ελπίζουμε ότι κάτι μπορεί να αλλάξει Και αυτό το καταλαβαίνω Γιατί έχω ένα τέτοιο παράδειγμα από την καθημερινότητά μου Κάθε χρόνο που λες, σε ένα συγκεκριμένο σημείο κοντά στο σπίτι μου Απλώνουν χριστουγεννιάτικα δέντρα πάνω στο πεζοδρόμιο Και το σημείο αυτό έχει περιορισμένη ορατότητα Και κατά τη γνώμη μου είναι λίγο επικίνδυνο Έχω μιλήσει που λες ευγενικά στους ανθρώπους που στείνουν τα δέντρα.

09:42 Έχω τσακωθεί. Έχω παρακαλέσει. Έχω μιλήσει με αρμόδιες αρχές. Έχω δοκιμάσει νομίζω όλο το πακέτο. Και μέχρι στιγμής τίποτα. Κάθε χρόνο καλά Χριστούγεννα στη γειτονιά σας. Και εκεί μπορείς πολύ εύκολα να πεις «Τάξη μωρέ, δεν αλλάζει τίποτα. Παράτατο. Κουράστηκα». που ανακαλύπτει κάτι πολύ σοβαρό και βρίσκεται μπροστά σε ένα αρκετά γνώριμο δίλημα.

10:43 Μιλάς παρόλο που ξέρεις ότι αυτό μπορεί να σου κοστίσει ή κάνεις πίσω για να μην ταράξεις τα νερά και συνεχίζεις τη ζωή σου. Σε μια σκηνή που λες, ο προϊστάμενός του, που λειτουργεί και κάπως σαν μεντοράς του, του λέει ότι στη ζωή υπάρχουν στιγμές που σου ζητούν να αφήσεις κάτι να περάσει για χάρη της ηρεμίας. Αλλά υπάρχουν και κάποιες φορές που δεν μπορείς.

11:07 και κάπου εκεί λέει εγώ δεν το αφήνω ποτέ να περάσει εννοεί, γι' αυτό οι άνθρωποι με μισούν. Και η φράση αυτή μου έμεινε γιατί νομίζω ότι εκεί υπάρχει κάτι πολύ αληθινό. Δηλαδή ότι το να αντιδράσεις έχει κόστος. Και πολλές φορές το κόστος δεν είναι μόνο πρακτικό, αλλά είναι και κοινωνικό. Γιατί όπως το σκέφτομαι τουλάχιστον το να μιλήσεις είναι άβολο.

11:36 Μπορεί να γίνεις ο δύσκολος, ο υπερβολικός, αυτός που θα χαλάσει το «είμαστε μια ωραία ατμόσφαιρα, είμαστε», αυτός που πάλι κάτι έχει να πει. Οπότε πολλές φορές το να κοιτάξεις τη δουλειά σου, να πεις ένα «έλα μωρέ, δεν βαριέσαι» μπορεί να είναι και πολύ πιο εύκολο. Και σίγουρα είναι πολύ πιο δημοφιλές. Οπότε ίσως τελικά το ερώτημα δεν είναι μόνο αν μας νοιάζει ο διπλανός μας.

12:03 ίσως είναι και πόσο δυσάρεστοι είμαστε διατεθειμένοι να γίνουμε ακριβώς επειδή μας νοιάζει ο διπλανός μας. Και μετά από όλα αυτά να σου πω που καταλήγω. Ξεκίνησα με την απορία τι είναι τελικά αυτό που κάνει έναν άνθρωπο να φέρεται σαν άνθρωπος. Και ειλικρινά δεν ξέρω να έχω την απάντηση. Αλλά σίγουρα δεν είναι μόνο το ότι ανήκουμε στο σωστό είδος.

12:30 και σίγουρα δεν φερόμαστε σαν άνθρωποι μόνο όταν δεν κάνουμε φασαρία, δεν χοροπηδάμε σαν αγρίμια ή όταν έχουμε καλούς τρόπους. Το να φέρεις σαν άνθρωπος ίσως είναι και το να μην μας... είναι αδιάφορο τι συμβαίνει δίπλα μας. Να μην θεωρούμε αυτονόητο ότι θα ασχοληθεί κάποιος άλλος και όταν μπορούμε να κάνουμε και κάτι. οπότε να σου πω την αλήθεια τελικά δεν ανησυχώ μη γίνουμε μηχανές που αδιαφορούν αυτό που φοβάμαι όμως είναι μη φτάσουμε κάποια στιγμή στο σημείο να χρειαζόμαστε μια μηχανή για να μας θυμίσει πως φέρεται κανείς σαν άνθρωπος τα λέμε στο επόμενο επεισόδιο