Tantrums, θυμός & δύσκολα συναισθήματα: Πώς τα διαχειριζόμαστε; | Σοφία Χαρισοπούλου, ψυχολόγος παιδιών και εφήβων

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 για το πώς μεγαλώνουμε παιδιά με συναισθηματική επίγνωση και όχι τέλεια παιδιά. Καλώς ήρθες Σοφία. Καλώς σας βρήκα στο πολύ πολύ ωραίο podcast. Ανυπομονούσα για αυτή την ημέρα γιατί νομίζω ότι θα είναι τόσο του δε πόντ, τόσο στοχευμένο όλο αυτό που θα κάνουμε και θα συζητήσουμε. Ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση. Χαρά μου μεγάλη και ανυπομονώ να ξεκινήσουμε τη συζήτηση γιατί έχουμε πολλά να καλύψουμε.

00:56 από την νηπιακή ηλικία μέχρι και την εφηβεία θα αγγίξουμε λίγο και όπως είπαμε θα μιλήσουμε για τα δύσκολα συναισθήματα σήμερα να δούμε πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τους γονείς και θα ξεκινήσουμε τη συζήτηση από το πολύ βασικό στοιχείο που είναι τα συναισθήματα ενός παιδιού που δεν είναι συναισθήματα ενήλικα παρόλο που το μπερδεύουμε και το θεωρούμε πολύ φυσικό πολλές φορές και η πρώτη ερώτηση είναι τι μπορούμε πραγματικά να περιμένουμε από ένα παιδί όσον αφορά τη διαχείριση των συναισθημάτων του.

01:28 Είναι νομίζω η πιο ευρέως διαδεδομένη ερώτηση τι να περιμένω από το παιδί μου και με ποιον τρόπο να διαχειριστώ το συναισθημά του. Νομίζω το πρώτο που χρειάζεται να κάνουμε είναι να προσαρμόσουμε κάπως τις προσδοκίες μας στην ηλικία του παιδιού. Συχνά πέφτουμε στο σφάλμα της ενηλικιοποίησης, δηλαδή νομίζουμε ότι το παιδί μας μπορεί να φερθεί όπως ένας ενήλικας.

01:51 Φυσικά και αυτό δεν συμβαίνει, το γνωρίζουμε όλες, το γνωρίζουμε πολύ καλά και οι μαμάτες και οι μπαμπάτες που πιθανώς να μας ακούνε. Γιατί ένα παιδί δεν έχει την ίδια ικανότητα να αναγνωρίσει, να κατανοήσει και να ρυθμίσει ένα πολύ εντονό συνέστημα που έχει ένας ενήλικας, καταφέρει να κάνει, να ρυθμίζει δηλαδή το συνέστημά του.

02:09 Η συναισθηματική ρύθμιση είναι μια δεξιότητα που αναπτύσσεται σταδιακά και μεγάλο μέρος της ανάπτυξής της συμβαίνει και μέσα στη σχέση με το γονιό. Αυτό ξεχνάμε πολύ συχνά, ότι συμβαίνει μέσα από τη σχέση και όχι έξω από τη σχέση. Άρα όταν για παράδειγμα ένα τρίχρονο παιδί θυμώνει επειδή πρέπει να φύγει από την παιδική χαρά, δεν θα περίμενε ως γονέας να πει καταλαβαίνω ότι απογοητεύτηκα, θα πάρω μερικές αναπνοές και θα προχωρήσω να φύγω από την παιδική χαρά.

02:36 Αυτό είναι μια πάρα πολύ ψηλή απέτηση για την ηλικία του και δεν γίνεται. Άρα θέλουμε σταδιακά να μάθει τις δεξιότητες αυτορύθμισης, αλλά στην αρχή ουσιαστικά θα πρέπει να δανειστεί τη ρύθμιση από τον ενήλικα. Ποιον τον ενήλικα, τον γονέα του αρχικά, έτσι. Άρα αναπτυξιακά έτσι θα ήθελα να δώσω μια πληροφορία. Ο προμετωπιαίος λοβός που ποιο είναι το κομμάτι του εγκεφάλου το πιο μπροστινό που βρίσκεται εδώ πέρα, η περιοχή δηλαδή του εγκεφάλου που ευθύνεται για τη λογική, την αναστολή της παρόρμησης, τον σχεδιασμό και την αυτορύθμιση, αρχίζει να οριμάζει αισθητά στα 3-4 και δεν ολοκληρώνει την ανάπτυξη του πριν τα 25.

03:14 Συνεπώς, από ένα μικρό παιδί δεν μπορούμε να περιμένουμε να σκέφτεται λογικά όταν κατακλείζεται από ένα συνέστημα Το παιδί ζει στο εδώ και τώρα και ο εγκέφαλός του κυριαρχείται από την αμυγδαλή Ένα μικρό σημείο του εγκεφάλου, ένα μικρό όργανο του εγκεφάλου Το οποίο ουσιαστικά τι το κάνει να αντιδρά παρομυτικά, έντονα με το συνέστημα Η προσδοκία μας επομένως δεν πρέπει να είναι η αυτοσυγκράτηση αλλά η σταδιακή εκμάθηση αναγνώρισης του τι του συμβαίνει.

03:44 Και είμαστε εμείς υπεύθυνοι γι' αυτό. Έτσι, οπότε πολύ συχνά η απορία που έχουμε όλοι οι γονείς και η έντονη ανησυχία «Μα γιατί αντιδρά τόσο έντονα, τι του συμβαίνει και είναι συνέχεια θυμωμένο, κλαίει με το παραμικρό» όλο αυτό που ακούω είναι ότι θα πρέπει να του δείξουμε εμείς τον τρόπο και ίσως να μην περιμένουμε ότι απλά με ένα μαγικό τρόπο θα ηρεμήσει μόνο του θα βρει τον τρόπο μόνο του.

04:11 Ποιος είναι αυτός ο μικρός τρόπος, δηλαδή ποια είναι αυτά τα μικρά πραγματάκια που μπορούμε να κάνουμε, πέρα από το απλά να αναγνωρίζουμε το συνέστημα. Έχει την ικανότητα να ηρεμήσει μόνο του, λένε πολλοί γονείς. Η αλήθεια είναι ότι δεν μπορούμε να περιμένουμε από ένα παιδί να ηρεμήσει μόνο του και τις περισσότερες φορές δεν γίνεται αυτό έτσι.

04:32 Άρα υπάρχει μια πολύ συχνή παρανόηση ότι το παιδί πρώτα πρέπει να ηρεμήσει μόνο του και μετά εμείς μπορούμε να συζητήσουμε μαζί του. Στην πραγματικότητα, ειδικά στα μικρότερα παιδιά, όπως με ρώτησες, Αδαματία, σε σχέση με το τι μπορεί να κάνει ο γονέας, η παρουσία του γονιού, ο τόνος της φωνής του, η στάση του σώματός του, η προβλεψιμότητα και η ασφάλεια που θα μεταφέρει στο παιδί, μπορεί να λειτουργήσουν αρχικά ως ένας εξωτερικός ρυθμιστής.

04:59 Δηλαδή θα εκπαιδεύσουν το παιδί με την ηρεμία τους, πώς να διαχειρίζεται εύκολα αλλά και λιγότερα εύκολα συναισθήματα. Βέβαια εδώ θέλω να διευκρινίσω ότι το να νιώθει ένα παιδί ένα δύσκολο συνέστημα και να κάνει μια έκρηξη που θα συζητήσουμε και παρακάτω, δεν σημαίνει ότι πρέπει να το σώζουμε από κάθε δυσκολία. Δεν σημαίνει ότι κάθε φορά που ένα παιδί νιώθει ένα δύσκολο συνέστημα, εμείς θα πάμε κατευθείαν να ρουφήξουμε αυτό το συνέστημα από το ίδιο, σαν τον χονέ ελικόπτερο που λέμε πολύ συχνά.

05:31 Θα πάμε όμως να διευκολύνουμε το παιδί να αναπτύξει την ανοχή στη μαθητέωση, αλλά και να το εκπαιδεύσουμε στην αντεκτικότητά του. Άρα, όταν ένα παιδί είναι πραγματικά κατακλυσμένο από το συνέστημα, πρώτα το βοηθάμε να επανέλθει και σταδιακά μετά του μαθαίνουμε τρόπους για να το κάνει αυτό μόνο του. και νιώθω έτσι τώρα ότι είναι σημαντικό να διευκρινίσουμε στο ότι υπάρχει μια απαιτητικότητα από τους γονείς σε σχέση με τον τρόπο με τον οποίο να αντιδρούνε ακούγονται και πολλά πλέον έχουμε πάει έτσι σε μια συνθήκη του να λέμε πολλά εύκολα tips να λέμε πολλά κομμάτια τα οποία αφορούν την έρευνα, την επιστήμη αλλά τι κάνω εγώ βιωματικά, τι κάνει ένας γονέας τι προτείνει ένας ψυχολόγος και κάπως αισθάνομαι ότι χρειάζεται να απαλύνουμε λίγο και όλο αυτό το άγχος του γονέα, υπενθυμίζοντας του τι, ότι είναι σημαντικό με κάποιον τρόπο να ακούει και το δικό του ένστικτο.

06:25 Και μας οδηγεί πάρα πολύ φυσικά στο επόμενο ερώτημα που έχει να κάνει με τους γονείς, όπου νιώθουμε υπέροχα όταν τα παιδιά μας είναι έτσι ενθουσιασμένα, δείχνουν χαρά, αγάπη, όλα αυτά είναι εύκολα συναισθήματα. Αλλά όταν έρχεται ο θυμός, η απογοήτευση, το κλάμα, τα μεγάλα ξεσπάσματα, ξαφνικά δεν ξέρουμε τι να κάνουμε, παγώνουμε.

06:48 Τι μπορεί πραγματικά να μας λέει λοιπόν ο θυμός ενός παιδιού και υπάρχει διαφορά από αυτό που λέμε το ψεύτικο, το χειριστικό, το κλάμα. Χειριστικό κλάμα λες έτσι, είναι ωραία η λέξη χειριστικό, το χρησιμοποιούμε πολύ συχνά. Θα το διευκρινίσω λίγο βέβαια κάπως. Καταρχάς έτσι σκέφτομαι ότι ο θυμός λειτουργεί σαν ένα παγόβουνο. Πάνω πάνω είναι ο θυμός και η πολύ έντονη έκρηξη του παιδιού, η έκφραση έτσι μιας δύσκολης συμπεριφοράς.

07:18 Από κάτω όμως, βλέποντας κάτω από την κορυφή δηλαδή του θυμού και της επιθετικότητας, κρύβονται κάποια άλλα συναισθήματα, συνήθως τα πιο πρωτογενή. Φόβος, εξάγκληση, αίσθημα πείνας, δίψας, υπερερεθισμός και ανάγκη για σύνδεση που το ξεχνάμε συχνά αυτό το κομμάτι. Βλέπουμε το θυμό και από κάτω όλα τα υπόλοιπα ξεχνάμε έτσι λίγο να τα δούμε.

07:42 Αρρώθιμος μπορεί να σημαίνει ότι δεν μου αρέσει αυτό που συμβαίνει Δυσκολεύομαι να δεχτώ αυτό το όριο Απογοητεύτηκα, κουράστηκα Δεν έχω ακόμα τα εργαλεία να τον διαχειριστώ Και χρειάζεται να αποφασίσουμε Αν το συνέστημα λες είναι αληθινό ή ψεύτικο ή αν είναι χειραστικό Εγώ θα πω δεν χρειάζεται Χρειάζεται να καταλάβουμε τι επικοινωνεί η συμπεριφορά Και τι χρειάζεται να κάνουμε εμείς ως ενήλικες Μπορούμε δηλαδή να αποδεχτούμε το συνέστημα, να πούμε στο παιδί ότι καταλαβαίνω ότι είσαι θυμωμένος, καταλαβαίνω ότι είσαι απογοητευμένος, ότι έχεις ματαιωθεί, ότι έχεις στεναχωρηθεί Χωρίς όμως να ενισχύσουμε μία μη βοηθητική συμπεριφορά, που ποιες είναι αυτές τις συμπεριφορές, παίρνω, ρίχνω παιχνίδια στον τοίχο, παίρνω τους μαρκαδόρους μου, αρχίζω και μουτζουρώνω τα πάντα «Χτυπάω τον αδερφό μου» είναι οι επιθετικές ή πιο έντονες συμπεριφορές που φυσιολογικά ένα παιδί στην ηλικία την ιππιακή αλλά και την παιδική θα εκφράσει.

08:36 Και όσον αφορά έτσι το λεγόμενο χειριστικό κλάμα, νομίζω η λέξη «χειραγώγηση» προϋποθέτει μια σύνθετη στρατηγική σκέψη. Θα κάνω το «χει» για να πετύχω κάτι άλλο, συνδέοντας και σχεδιάζοντας τις αντιδράσεις του άλλου. Τι είπαμε προηγουμένως για το παιδί, ότι αστιάζει στο εδώ και τώρα. Δεν μπορεί να σκεφτεί τόσο σύνθετα. Άρα δεν είναι ότι έχει σκεφτεί πώς θα αντιδράσει η μαμά και ο μπαμπάς και γι' αυτό κάνει την παρούσα συμπεριφορά.

09:08 Είναι γιατί ο εγκέφαλός του είναι φυσιολογικό να εκφράζει αυτή τη συμπεριφορά γιατί είναι αναπτυξιακά κατάλληλη. Άρα γι' αυτό πάμε σταδιακά να εκπαιδεύσουμε το παιδί Γιατί δεν θα το κάνει για να μας χειριστεί Αλλά θα το κάνει για να εκφράσει αυτό που του συμβαίνει Και να μπορέσουμε μετά εμείς να του μάθουμε Πώς διαφορετικά μπορεί να διαχειρίζεται αυτό που του συμβαίνει Πολύ φυσικά εδώ μου έρχεται αυτό που ακούμε πολλές φορές Το τεστάρει τα όρια μου το παιδί Και αναρωτιέμαι ισχύως ένα σημείο Ότι τα παιδιά προσπαθούν να δουν Αυτό που λέμε πολύ λαϊκά και απλά μέχρι που το παίρνει σε κάποιες αντιδράσεις.

09:44 Ωραία η ερώτηση. Δεν υπάρχει κάποιο παιδί που μπορεί να εκφράσει το μέχρι που το παίρνει κάνοντας κάποιες συμπεριφορές προς τον ενήλικα γονέα του. Αυτό όμως που καταλαβαίνει το παιδί είναι ότι όταν εγώ κάνω ένα ξέσπασμα, όταν εγώ κάνω μια έκρηξη, αν πάρω αυτό που τελικά θέλω, Αν ο γονέας δηλαδή πάει εκεί πέρα και μαλακώσει με το ότι όχι το παιδί μου τώρα κλαίει πάρα πολύ έντονα, χτυπιέται και δεν μπορώ να το διαχειριστώ, εκεί τι κωδικοποιεί το παιδί, ότι ένα συγκεκριμένο ερέθισμα, μια συγκεκριμένη συμπεριφορά οδηγεί σε μια συγκεκριμένη αντίδραση και όλο αυτό αρχίζει και καλλιεργείται μετά με ένα συγκεκριμένο σύστημα επικοινωνίας και κατανοεί το παιδί ότι όταν τελικά εγώ θα κάνω αυτό θα έρθει και το άλλο που θέλω από τον γονέα.

10:34 Δεν είναι όμως μια συνθήκη που την κάνει πολύ έξυπνα ή με έναν πάρα πολύ σύνθετο τρόπο σκέψης Την κάνει πιο απλοποιημένα το παιδί και όταν βλέπει ότι αυτό που θέλει έρχεται θα συνεχίσει να το κάνει Γι' αυτό τι είναι σημαντικό εμείς να κάνουμε? Να μείνουμε πολύ στο ότι αυτοσυγκρατούμαστε και βλέπουμε με βάση την οικογένειά μας Ποια όρια και ποιοι κανόνες έχουν εγκαθιδρυθεί στο δικό μας πλαίσιο και πάμε μετά να τα εφαρμόσουμε Ή να τα διορθώσουμε θα πω εγώ γιατί πολλές φορές μπορεί να έχουμε μη συντηρήσει αυτή τη συμπεριφορά και θέλω να σε ρωτήσω γενικά η ηλικία παίζει τεράστιο ρόλο για το πως αντιδράει ένα παιδί πως αλλάζει όμως η έκφραση των δύσκολων συναισθημάτων όπως μεγαλώνει το παιδί δηλαδή από την ηπιακή ηλικία μέχρι και την εφηβεία Νομίζω ότι είναι έτσι μια γέφυρα λυσίδωτών αντιδράσεων όπου αν ξεκινήσουμε από την ηλικία την ιππιακή σίγουρα η έκφραση είναι αμυγόσωματική.

11:38 Τι σημαίνει αυτό το παιδί θα πέσει κάτω, θα χτυπήσει, θα βαγγώσει, θα ουρλιάξει. Όλα αυτά είναι φυσιολογικά και αναπτυξιακά κατάλληλα στο κομμάτι της ηλικίας από 1-1,5 έτη μέχρι και 4-5. Λόγω περιορισμένου λεξιλογίου το σώμα γίνεται ουσιαστικά το όργανο της έκφρασης της ματέωσης. Πηγαίνοντας έτσι σε μια μεγαλύτερη ηλικία και ξεκινώντας έτσι εκεί από το δημοτικό μέχρι και την ηλικία των 12 που και αυτό όσον αφορά το φάσμα έχει μια αρκετά μεγάλη διαφοροποίηση, η έκφραση ωστόσο σε μια έτσι γενική σκέψη μετατοπίζεται σταδιακά στο λόγο και στην κοινωνική συμπεριφορά.

12:18 Δηλαδή, όταν θυμώνω, όταν εκνευρίζομαι, μπορεί να οδηγηθώ σε μια λεκτική έκφραση, να βρύσω, να αποσυρθώ, να σωματοποιήσω πολλές φορές όλο αυτό που μου συμβαίνει. Πόσο συχνά ακούμε τα παιδιά της παιδικής ηλικίας πρώτη, δευτέρα δημοτικού, πονάει κοιλιά τους, πονάει το στομαχάκι τους, πονάει το κεφάλι τους. Άρα εκεί μεταφερόμαστε από το ότι θα το εκφράσω με μια ένταση στο σώμα μου, να το εσωτερικεύσω και να πονέσει κάτι μέσα στο σώμα μου, αλλά παράλληλα να το λεκτικοποιήσω.

12:50 Να βρήσω, να φωνάξω, αλλά με έναν τρόπο πολύ πιο όρημο από την ιππιακή ηλικία. Άρα το παιδί αρχίζει να κατανοεί κάπως τους κανόνες της ομάδας, αλλά δυσκολεύεται στην εσωτερική διαχείριση. Και μετά φυσικά μεταβαίνοντας κάπως προς την εφηβεία, εκρηκτικές και συναισθηματικές μεταβολές συμβαίνουν. Δηλαδή θα πάμε πολλές φορές στον έφηβο από το ένα άκρο, δηλαδή να μας μιλάει πάρα πολύ όριμα και με πάρα πολλά επιχειρήματα, στο άλλο άκρο να κλείσει πάρα πολύ έντονα την πόρτα, να φωνάξει, να βρήσει τη μαμά, να της πει οτιδήποτε έτσι και τον μπαμπά, το οποίο μπορεί να ενεργοποιήσουν δικά κομμάτια του μπαμπά και της μαμάς, τα ξέρουμε, νομίζω, οι γονείς πολύ καλά αυτά.

13:35 Και ο θυμός, νομίζω, έτσι στην εφηβεία, εκφράζεται ως αμφισβήτηση, δεν με σέβεσαι, δεν με αγαπάς, δεν με ακούς, θα πει ο έφηβος, ηρωνία, απομόνωση και κάποιες φορές έντονο ξέσπασμα, έτσι, γιατί υπάρχουν φυσικά και τα έντονα ξεσπάσματα του θυμού στην εφηβεία. Έτσι και κάτι τελευταίο που θα ήθελα να πω εδώ είναι ότι χρειάζεται να θυμόμαστε ότι η ανάπτυξη δεν είναι μια γραμμική κατάσταση έτσι Άρα το ότι ο ένας έφηβος έχει περισσότερες δεξιότητες δεν σημαίνει ότι θα τις χρησιμοποιεί πάντα όταν είναι πολύ φορτισμένος έτσι Πρέπει πάντα δηλαδή να το βλέπουμε εξατομικευμένο Ακριβώς, είμαστε διαφορετικοί σαν άνθρωποι, αυτό είναι σημαντικό να το θυμόμαστε και αντίστοιχα όπως έχουμε πει και μέχρι τώρα στη συζήτησή μας και οι γονείς μας είναι διαφορετικοί, οπότε το πώς εκφράζει το κάθε παιδί το θυμό του, αντίστοιχα μπορεί να είναι θα πω εγώ και εικόνες ίσως, τρόπος που έχει δει να εκφράζονται τα συναισθήματα και είναι και μία φάση ζωής που αναγκαστικά όλοι οι γονείς την περνάμε, βλέπουμε τα παιδιά μας, αυτό που λες,

14:39 από το πέφτω κάτω και χτυπιέμαι να φτάνουμε στο κλείνω την πόρτα και εσωτερικεύω τα συναισθήματά μου και δεν θέλω μαμά μπαμπά να ξέρεις τι μου σημαίνει και σου εκφράζω και λογικά επιχειρήματα τα οποία είναι αφοπλιστικά και κάποιες φορές ως έφηβος έτσι που θα είμαι και έτσι σκέφτομαι ότι σε αυτό που είπες έχει να κάνει με τον γονέα με το παιδί αλλά και με τη μεταξύ τους σχέση γι' αυτό βλέπουμε πολλές φορές στην οικογένεια άλλη επικοινωνία με το ένα παιδί να δημιουργείται, άλλη με το άλλο παιδί, άλλη με το τρίτο.

15:06 Πόσο μοναδικό είναι και το κομμάτι το αλληλεπιδραστικό μεταξύ των σχέσεων, μέσα στην οικογένεια. Θα πω ότι είναι κομβικό πολλές φορές, γιατί εκεί ξεκινάμε να εξωτερικεύουμε τα συναισθήματά μας, με όποιον τρόπο τέλος πάντων γίνεται σε κάθε φάση της ηλικίας του παιδιού. Και θα πάμε στο γνωστό και καυτό θέμα, νομίζω, σε όλη την κοινότητα των γονιών, τα tantrums.

15:33 Θέλω να δώσουμε έναν μικρό ορισμό για το τι πραγματικά είναι ένα tantrum και πώς ξεχωρίζουμε ότι ένα παιδί κατακλείζεται από το συνέστημά του συγκριτικά με ένα παιδί που απλά διαφωνεί με το όριο που του βάζουμε. Ναι, ναι. Νομίζω τα τάντρουμπ είναι ένας τόσο μεγάλος και διαδεδομένος όρος πλέον έτσι στη σύγχρονη πραγματικότητα.

15:59 Το χρησιμοποιούμε εύκολα και για πολλά διαφορετικά πράγματα. Εγώ θα δώσω έναν όσο πιο απλό ορισμό γίνεται για να μπορέσει έτσι να βοηθήσει και τους γονείς να το διακρίνουνε πότε συμβαίνει ένα τάντρουμπ και πότε έτσι το παιδί διαφωνεί με ένα όριο. Ένα τάντρουμ λοιπόν είναι μια κατάσταση νευρολογικής υπερφόρτωσης και δεν θέλω να μπερδέψω με αυτό, τι σημαίνει, όταν δηλαδή ο εγκέφαλος του παιδιού νιώθει ότι κατακλείζεται και τι γίνεται, κατακλείζεται από πολύ έντονα συναισθήματα και το παιδί χάνει κάπως την επαφή με το περιβάλλον του.

16:31 Άρα, όταν ένα παιδί βρίσκεται σε ένα τάντρουμ, αντιμετωπίζει και βιώνει ένα τάντρουμ, δεν μπορεί εκείνη τη στιγμή να επικοινωνήσει με τη λογική, δεν μπορεί να επικοινωνήσει εκείνη τη στιγμή με έναν ψύχρωμο τρόπο. Το σημαντικό εδώ είναι να πούμε ότι το παιδί δεν έχει τον έλεγχο εκείνη τη στιγμή και κάνει μια πολύ έντονη έκρηξη συναισθήματος και συμπεριφοράς που μπορεί να περιλαμβάνει κλάμα, φωνές, πτώσεις στο πάτωμα, χτύπημα, πέταγμα αντικειμένων και άλλες έντονες αντιδράσεις.

17:02 Όμως αυτό έτσι που πρέπει να ξεχωρίσουμε είναι ότι εκείνη τη στιγμή το παιδί είναι στο δικό του κόσμο, έτσι. Άρα αυτό που διακρίνει το τάντρουμ από την απλή διαφωνία με το όριο Είναι ότι στην απλή διαφωνία με ένα όριο Ότι δεν θα κάνεις αυτό, δεν θα φας παγωτό Θα φύγουμε από την παιδική χαρά Δεν θα πάμε μετά στη γιαγιά Το παιδί σε αυτά τα δικά μας κομμάτια καθοδήγησης Και σε αυτά τα πολλά δεν Μπορεί να διατηρεί την επαφή με το περιβάλλον του Και μπορεί να πει Μαμά όμως εγώ θέλω κι άλλο παγωτό Μπορεί να κρυνιάξει, να θυμώσει, να διαπραγματευτεί να είναι θυμωμένο επειδή του είπαμε όχι, αλλά θα εξακολουθεί να μπορεί να μας ακούσει και να μας επικοινωνήσει.

17:43 Σε σχέση με ένα παιδί που βρίσκεται σε ένα ξέσπασμα που ονομάζεται τάντρομ, που έχει πραγματικά κατακλυστεί εκείνη τη στιγμή και έχει ελάχιστη ή και καθόλου πρόσβαση στις δεξιότητες που θα χρειαζόταν για να συνεργαστεί. Αυτό, κλείνουν τα αυτιά, δεν ακούει τίποτα, ό,τι και να λες εκείνη τη στιγμή είναι δύσκολο. Να λες εκείνη τη στιγμή, έτσι είναι σημαντικό να θυμηθούμε και να ξεκαθαρίσουμε ότι εκείνη τη στιγμή το πολύ, το πολύ κομμάτι του διαλόγου είναι όχι τόσο βοηθητικό.

18:14 Το πούμε βέβαια και αυτό έτσι, θέλουμε να το συζητήσουμε στη συνέχεια. Σίγουρα, θέλω να μου πεις λίγο για να πάμε στο ρόλο του γονιού και το πώς διαχειριζόμαστε ένα τάντρουμ. Πρώτα απ' όλα τι χρειάζεται να κάνουμε εκείνη τη στιγμή που πραγματικά συμβαίνει αυτό που λέμε το μεγάλο ξέσπασμα. κάτω, χτυπιέται, κλαίει πάρα πολύ έντονα μπορεί να χτυπάει και τον ίδιο του τον εαυτό ή να χτυπάει τον εαυτό του κάτω στο πάτωμα σε κάποιον τείχο ή οτιδήποτε ουρλιάζοντας παράλληλα, φωνάζοντας και όλα αυτά τα ωραία κομμάτια της συμπεριφοράς νομίζω έτσι θα το οπτικοποιήσω λίγο και θα πω ότι ο γονέας εκείνη τη στιγμή πρέπει να λειτουργήσει σαν μια άγκυρα μέσα σε μια καταιγίδα που συμβαίνει στο παιδί. Τρία πράγματα θεωρώ ότι είναι τα πιο βασικά που μπορεί να ενεργοποιήσει ο γονέας από τον εαυτό του εκείνη τη στιγμή είναι το κομμάτι του να μην φοβηθεί το συνέστημα που εκφράζει το παιδί άρα ο γονέας να μην τρομάξει ο γονέας να θυμηθεί εκείνη τη στιγμή ότι όλο αυτό είναι φυσιολογικό και αναπτυξιακά

19:12 κατάλληλο. Υπάρχουν βέβαια και στιγμές που μπορεί κάποια από τα άνθρωπους να είναι όχι τόσο βοηθητικά για το παιδί, αλλά θα το συζητήσουμε λίγο πιο μετά. Άρα, αναπτυξιακά εκείνη τη στιγμή ο γονέας πρέπει να θυμηθεί ότι είναι εντάξει αυτό που συμβαίνει. Δεν είναι κάτι το οποίο πραγματικά το παιδί δεν πρέπει να το εκδηλώνει.

19:30 Το δεύτερο κομμάτι, και είναι απαραίτητο, είναι ότι δεν πρέπει να απαντά στο θυμό και στην έκρηξη του παιδιού με θυμό και έκρηξη. εκείνη τη στιγμή αν καταφέρει ο γονέας να διατηρήσει την ψυχραιμία του που αυτό το λέω πολύ ωραία και εύκολα εδώ αλλά πολλές φορές, σε ένα ημέρα πραγματικά που έχουμε πολλές εντάσεις πολλή πίεση από τη δουλειά πολλή τρέξιμο, πολλή κούραση είναι δύσκολο να συγκρατήσουμε και το δικό μας θυμό έτσι άρα όσο μπορούμε να θυμηθούμε εκείνη τη στιγμή σε αυτή την πιο έντονη καταιγίδα ότι είναι πολύ βοηθητικό για το παιδί μου ας το θυμώ του να μην απαντήσω με θυμό.

20:07 Και το τρίτο κομμάτι που πολλές φορές ξεχνάμε είναι ότι δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το παιδί μας εκείνη τη στιγμή εκτός από το συνέστημα και τη συμπεριφορά χρειάζεται να νιώσει και ασφάλεια. Άρα πρέπει να είμαι εκεί ο ενήλικας που θα παρέχω την ασφάλεια και θα έχω μια σταθερή παρουσία κοντά του. Με άλλα λόγια λοιπόν χρειάζεται έναν ενήλικα που να μπορεί να παραμένει όσο γίνεται ρυθμισμένος στην απορρίθμισή του.

20:34 Αυτό κάπως νομίζω ότι θέλω να... Σημαντικό και δύσκολο ταυτόχρονα, γιατί το είπες ήδη, η καθημερινότητα δεν μας βοηθάει, αντίστοιχα και πάρα πολλοί γονείς τώρα δεν είμαστε τέλειοι, επειδή γίναμε γονείς, αυτορυθμιζόμαστε και τα συναισθήματά μας είναι υπέροχα και με τον απόλυτο έλεγχο. Και ο καθένας έχει μέσα του πράγματα που γίνονται trigger από τη δική του παιδικότητα, από τον τρόπο που μεγάλωσε πάρα πολλά πράγματα και γενικά το συνέστημα θα πω είναι δύσκολο παρόλα αυτά το έθιξες λίγο ήδη πολλές φορές η αντίδρασή μας λοιπόν ως γονείς είναι να προσπαθήσουμε να υπερεξηγήσουμε, να διαπραγματευτούμε με το παιδί, να του πούμε έλα σταμάτα μην κλαις, άκουσέ με τι έχω να σου πω πολλή συζήτηση γενικά όπως είπες και εσύ υπάρχουν στιγμές που πολλές φορές αυτή η σιωπή ίσως είναι το δώρο που λέμε στην περίπτωση αυτή.

21:27 Θέλω έτσι να κάνω μια ερώτηση γενικά η οποία αφορά το ευρύτερο κοινό που μπορεί να μας ακούει και να το σκεφτούν οι ίδιοι για τον εαυτό τους πόσο συχνά διατηρούμε και αντέχουμε τη σιωπή. Σπάνια εγώ θα πω και νομίζω έτσι και η απάντηση που θα δοθεί είναι ότι δεν την αντέχουμε τη σιωπή και μάλιστα το βλέπουμε πολλές φορές και στα θεραπευτικά δωμάτια στο γραφείο ότι όταν κάνει μια παύση ένας ψυχολόγος ή ένας ακροατής, εμείς εκεί νιώθουμε μια μηχανία.

21:56 Σκέφτομαι, επομένως, πόσο δύσκολο είναι αυτό να το εφαρμόσουμε και στα ίδια μας τα παιδιά, έτσι. Να κρατήσουμε δηλαδή τη σιωπή πριν να απαντήσουμε κατευθείαν. Όταν όμως ένα παιδί έτσι βρίσκεται στο απόγειο ενός τάντρου, τι γίνεται? Το λογικό του εγκεφάλου είναι εκτός λειτουργίας. Κάπως δεν λειτουργεί, τέλος, πρέπει να το συνειδητοποιήσουμε αυτό.

22:15 Όπως και να το κάνουμε δεν γίνεται Όσο επομένως περισσότερο του μιλάμε, του εξηγούμε, του αναλύουμε εκείνη τη στιγμή Τόσο περισσότερο επιβαρύνουμε το νευρικό του σύστημα με ακουστικά ερεθίσματα Τι ακούω έτσι από τις συνεδρίες μου πολλές φορές με τους γονείς όταν συζητάμε Του είπα εκείνη τη στιγμή, άκουσέ με εδώ που σου μιλάω τώρα, πρέπει να καταλάβεις αυτό Σου εξηγώ τόση ώρα ότι αυτό δεν γίνεται Δεν καταλαβαίνεις ότι, δηλαδή υπάρχουν κάποιες εκφράσεις Οποία είναι πάρα πολύ αυθόρμητα και φυσιολογικά εκφραζόμενες από τους γονείς Που όμως εκείνη τη στιγμή το παιδί, ό,τι και να εκφράσουμε εμείς Δεν μπορεί με τίποτα να το λάβει Είναι επομένως ένα ακουστικό ερέθισμα το οποίο εισάγεται στον εγκέφαλο Και πετάγεται κατευθείαν γιατί έχει κατακλειστεί από το συνέστημα Άρα αν μπορούμε σταδιακά να εκπαιδευτούμε στο ότι αντέχω εγώ να μην μιλήσω κατευθείαν.

23:11 Τι λέμε πολλές φορές στα παιδιά που δεν είμαι σίγουρη ότι είναι έτσι και τόσο εύκολα σε εφαρμογή. Μέτρα μέχρι το 10. Μην αντιδράσεις κατευθείαν. Προσπάθησε εκείνη τη στιγμή να σκεφτείς κάτι διαφορετικό. Αυτό είναι πάρα πολύ δύσκολο στα παιδιά έτσι. Άρα σκέφτομαι έτσι και προκαλώ και προσκαλώ τους γονείς να το δοκιμάσουν ίδιοι για τον εαυτό τους.

23:34 Δηλαδή όταν θα συμβεί αυτό το ξέσπασμα, αυτός ο θυμός Μην αντιδράσετε και μην ξεκινήσετε εκείνη τη στιγμή μία διάλεξη Τι πρέπει να κάνει το παιδί και τι δεν ήταν καλό στη συμπεριφορά του και τι είναι καλό Κρατήστε μια σιωπή, ψύχρεμα και όταν αυτή η φουρτούνα περάσει Εκεί μπορούμε να πούμε ότι ξεκινάμε την απλή και αναπτυξιακά κατάλληλη συζήτηση με το παιδί μας Και έρχεται σε αυτό το σημείο το αγκαλιάζω το παιδί ή του δίνω χώρο Αφήνω χώρο και πότε παρεμβαίνω.

24:06 Ωραίο, πολύ ωραίο. Νομίζω θα το έβαζα σε ένα τρίπτυχο. Αγκαλιάζω, αφήνω χώρο και παρεμβαίνω. Πάρα πολύ συχνή απορία από τους γονείς. Νομίζω ότι καταρχάς πρέπει να διευκρινίσουμε ότι δεν υπάρχει ένας απλός κανόνας πότε κάνω τι. Αλλά υπάρχουν κάποια σημάδια και κάποιοι δείκτες οι οποίοι μπορούν να μας δώσουν έτσι και την απάντηση στην επόμενή μας κίνηση.

24:29 Αγκαλιάζω συνήθως το παιδί όταν το παιδί από μόνο του αναζητά μια σωματική επαφή ή όταν η σωματική επαφή λειτουργεί καθησυχαστικά για το νευρικό σύστημα Τι σημαίνει αυτό, μπορεί ένα παιδί εκείνη τη στιγμή να είναι σε τόσο ένταση, η καρδούλα του να χτυπάει, να τρέμει, τα χεράκια του να υδρώνουν και εκεί να μου δώσει το μήνυμα ότι μια αγκαλιά μου θα αρχίσει να το ηρεμεί.

24:54 Θα αρχίσει να το ηρεμεί γιατί και βιολογικά θα εκφραστεί η εξιτοκίνη όπου σταδιακά θα δημιουργήσει κάτι σαν ένα ερεμιστικό φυσικό για το παιδί. Άρα πρέπει να βλέπουμε αν η αγκαλιά εκείνη τη στιγμή είναι κάτι που και το ίδιο το παιδί επιζητά. Αν το βλέπουμε μόνο του και εκείνη τη στιγμή νιώθουμε ότι μας κοιτάει με τα μάτια του, σε μια στιγμή απόγνωση, σε μια στιγμή φόβου, εκεί είναι πολύ ωραία να παρεύουμε με μια αγκαλιά.

25:22 Το κομμάτι του αφήνω χώρο πρέπει να το διευκρινίσουμε και να το διακρίνουμε όταν το παιδί νιώθει τόσο υπερφορτωμένο από τα αισθητηριακά του ερεθίσματα και η αφή θα το εκνευρίσει περισσότερο. Άρα δηλαδή όταν βλέπουμε ένα πάρα πολύ έντονο παιδί το οποίο εκείνη τη στιγμή είναι σε μια κατάσταση όπου αν ακόμα και να το ακουμπήσουμε έτσι, πόσο μάλλον να το αγκαλιάσουμε θα οδηγήσει σε μια ακόμα μεγαλύτερη έκρηξη, ίσως εκεί να σταθούμε κοντά του χωρίς να προσπαθήσουμε αναγκαστικά να δημιουργήσουμε μια αφή, δηλαδή μια πιο κοντινή επαφή μαζί του.

26:00 Έτσι, και πότε παρεμβαίνω, είναι κάτι το οποίο πολλές φορές έτσι μας μπερδεύει. Παρεμβαίνω μόνο στην περίπτωση όπου υπάρχει θέμα ασφάλειας. Και τι σημαίνει αυτό, ότι όταν βλέπουμε ότι δεν σταματάει με τίποτα να χτυπάει τον αδερφό του, ότι αρχίζει και γίνεται έτσι πιο βίω προς τον εαυτό του ή προς ένα αντικείμενο ή προς έναν άλλον άνθρωπο ή προς τα εμάς, εκεί θα χρειαστεί ως ενήλικες να πάμε και να ηγηθούμε της κατάστασης.

26:32 Καθαρά για θέμα ασφάλειας. Από εκεί και έπειτα οι συζητήσεις και τα επιτρεπτά και μη επιτρεπτά όρια συμπεριφοράς θα έρθουν μετά. Εκεί όμως φυσικά πρέπει να προστατεύσω το παιδί μου όταν συμβαίνει κάτι τέτοιο. Οπότε ακούω γενικά ηρεμία, βαθιές ανάσες και γενικότερα επεμβαίνουμε μόνο αν υπάρχει πραγματικό θέμα ασφάλειας και είναι σημαντικό να το έχουμε στο μυαλό μας και να μην έχουμε επίσης, εδώ θέλω να θίξω αυτό που λέμε το πήγαινε στο δωμάτιό σου και ηρέμησες τα λίγο πιο μεγάλα παιδιά ή σταμάτα να φωνάζεις και μίλησέ μου ήρεμα ούτως ή άλλως δεν είναι ρεαλιστικά σε μια στιγμή έντασης νομίζω το περιγράψαμε ποτέ ένα παιδί λοιπόν μαθαίνει έτσι πραγματικά να αυτορυθμίζεται και τι σημαίνει ότι εμείς μπορούμε να το βοηθήσουμε να αριθμιστεί.

27:23 Ανυπομονώ να ακούσω τη γνώμη σου. Θέλω να ακούσω τι σου άρεσε, τι δεν σου άρεσε. Τι άλλο θα ήθελες να συζητήσουμε. Τελειμένες τα σχόλια. Ωραίο αυτό το πήγαινε στο δωμάτιό σου να σκεφτείς. Νομίζω είναι μια πολύ κοινή έκφραση. Ή έτσι πολλές φορές ακούω και για το καρεκλάκι της σκέψης, το παγκάκι της σκέψης. κάπως συνδέονται όλα αυτά σε μια τεχνική που προσπαθούν να εφαρμόσουμε τα παιδιά, έτσι αυτές οι θεωρίες, δεν είναι αναπτυξιακά κατάλληλο αυτό το μέτρο, όπως όμως όταν μιλάμε για πολύ μικρά παιδιά νηπιακής και πρώτης παιδικής ηλικίας, δηλαδή από τα 3 έως τα 7.

28:02 Η αυτορύθμιση δεν είναι κάτι που αποκτάμε μια συγκεκριμένη μέρα και επειδή χτίζεται σταδιακά, εξελίσσεται κατά τη διάρκεια της παιδικής και φιβικής ηλικίας, έτσι. Άρα, αν εμείς πούμε σε ένα παιδί πήγαινε στο δωμάτιό σου να σκεφτείς, πήγαινε στο καρεκλάκι της σκέψης, μην είναι μόνος σου με αυτό που σου συμβαίνει Το παιδί δεν έχει ήδη μέσα του τους τρόπους με τους οποίους μπορεί να επεξεργαστεί αυτό για το οποίο δεν έκανε μια σωστή συμπεριφορά Άρα δεν του επιτρέπουμε να εκπαιδευτεί για το τι σημαίνει καλή ή λιγότερο καλή συμπεριφορά Το αφήνουμε μόνο του και αυτό το συνέστημα και το κατακλείζει και το τρομάζει Και φυσικά κανένα παιδί δεν θα πάει σε ένα καρεκλάκι σκέψης ή στο δωμάτιό του Και θα σκεφτεί εκείνη την ώρα τι έκανα σωστά, τι έκανα λάθος και τι πρέπει να κάνω την επόμενη φορά Πρώτα υπάρχει ένας ενήλικας που βοηθάει το παιδί να ρυθμίσει τον εαυτό του και μετά το παιδί αρχίζει να εσωτερικεύει κάποιες από αυτές τις εμπειρίες και να χρησιμοποιεί μόνο του τις στρατηγικές.

29:04 Και αυτό έχει και μια πολύ σημαντική συνέπεια. Δεν μπορούμε να πετούμε από ένα παιδί που βρίσκεται σε μεγάλη συναισθηματική ένταση να χρησιμοποιήσει μια δεξιότητα που δεν έχει ακόμα κατακτήσει. Άρα το πήγαινε στο δωμάτιό σου και ηρέμησε. μπορεί να είναι χρήσιμο σε ένα μεγαλύτερο παιδί, σε ένα παιδί εφηβικής ηλικίας, σε ένα παιδί της ύστερης παιδικής ηλικίας, αλλά σε καμία περίπτωση σε ένα παιδί το οποίο είναι σε νηπιακή ή σε πρώτη παιδική ηλικία.

29:33 Μένουμε κοντά στο παιδί, αντέχουμε το παιδί και στην πορεία εκπαιδεύουμε το παιδί στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται το κομμάτι της συμπεριφοράς. Γιατί το συνέστημα, κάθε συνέστημα είναι φυσιολογικό. Από εκεί και έπειτα πώς εκφράζεται, εκεί είναι το κομμάτι της δικής μας προσπάθειας για να εκπαιδεύσουμε το παιδί. Ισχύει. Και μας οδηγεί πάρα πολύ φυσικά στα τάντρου που συμβαίνουν στην καθημερινότητα και στις μεταβάσεις που κάνουμε.

30:01 Φεύγουμε από την παιδική χαρά, είναι η ώρα να κάνουμε μπάνιο, ας κλείσουμε την τηλεόραση ή πρέπει να ντυθούμε, πρέπει να φύγουμε. πόσο σημαντική είναι η προετοιμασία του παιδιού πριν από αυτή τη δύσκολη μετάβαση για το ίδιο και τι μπορούμε να κάνουμε στην καθημερινότητα για να λύσουμε λίγο έτσι τα χέρια μας Ωραίο αυτό νομίζω ότι το πιο δύσκολο κομμάτι είναι για ένα παιδί που όπως είπαμε ζει στο εδώ και τώρα και απολαμβάνει μια συνθήκη στην παιδική χαρά, στον παιδότυπο όταν παίζει με τους φίλους του στη γειτονιά να του πούμε ωραία, τέλεια όλα αυτά Όμως τώρα πάμε να κάνουμε κάτι άλλο, να πάμε στο σπίτι, να ξεκινήσουμε να βουτήσουμε τα δόντια μας, να βάζουμε τις πιτσαμούλες μας.

30:43 Από μια συνθήκη απόλαυσης, από μια πολύ μεγάλη ενεργοποίηση ντοπαμίνης, πάμε σε κάτι το οποίο είναι πολύ πιο διαδικαστικό και πολύ πιο πρακτικό. Να πάμε να γυρίσουμε στο σπίτι, ακριβώς μια ρουτίνα, η οποία είναι με ένα απαραίτητη όμως. Το παιδί για να μπορέσει να μεταβεί πιο μαλα από τη μία συνθήκη απόλαυσης στην άλλη, είναι πολύ σημαντικό να έχουμε κάποιες γέφυρες μετάβασης.

31:06 Άρα, έτσι προς τους γονείς, νομίζω το πιο σημαντικό που είναι απαραίτητο σήμερα να θίξουμε, είναι ότι από το να πούμε σε ένα παιδί, τέλεια, τελείωσε τώρα το παιχνίδι, φεύγουμε στο σπίτι, να προετοιμάζουμε το παιδί 5-10 λεπτά νωρίτερα για το γεγονός που θα ακολουθήσει. Άρα όταν θα πούμε στο παιδί που κάνει τσουλήθρες εκείνη τη στιγμή, άλλες τρεις τσουλήθρες και φεύγουμε στο σπίτι για να κάνουμε τα υπόλοιπα που θα ακολουθήσουν στο σπίτι, το παιδί αρχίζει και προετοιμάζεται και αυτό του είναι πολύ πιο ομαλό.

31:41 Ή για παράδειγμα πολλά παιδιά δεν θέλουν να φύγουν από τον παιδότοπο. Όχι θα κάτσω εδώ, ακούω γονείς που μπαίνουν μέσα στα φουσκωτά και στον παιδότοπο και προσπαθούν να τα κυνηγήσουν και να τα πιάσουν και να τα φέρουν έτσι πίσω για να φύγουν. Αυτό που θα μπορούσαμε να κάνουμε είναι να υπάρχουν κάποιες συνθήκες μετάβασης.

31:57 Για παράδειγμα έχουμε κάποια παιχνίδια τα οποία το παιδί έχει πάρει μαζί του στον παιδότοπο για να παίξει με τα υπόλοιπα παιδιά. μπορούμε να πούμε στο παιδί να διαλέξει ποιο παιχνίδι θα αφήσει στον παιδότοπο για την επόμενη φορά ποιο παιχνίδι θα πάρει μαζί του στο αυτοκίνητο τώρα που θα φύγουμε άρα με κάποιο τρόπο δίνουμε επιλογές στο παιδί στο ότι σε προετοιμάζω για να φύγουμε αλλά έχεις και εσύ έναν μικρό έλεγχο στον τρόπο με τον οποίο θα φύγεις από τον παιδότοπο ή από την παιδική χαρά και έτσι νομίζω άλλο ένα κομμάτι που θα σκεφτόμουν γι' αυτό είναι ότι το παιδί δεν κατανοεί τόσο το τι σημαίνει σε μισή ώρα φεύγουμε.

32:38 Να πάνε οι γονείς και να το κάνουν... Ακριβώς, ακριβώς. Άρα να πάνε και να το κάνουν λίγο πιο πρακτικά. Σε τρεις τσουλήθρες φεύγουμε, μόλις τελειώσεις το παιχνίδι φεύγουμε, μόλις κάνεις άλλες πέντε γύρες στο συγκεκριμένο κομμάτι της τραπάλας φεύγουμε. Δηλαδή να το κάνουν λίγο πιο συγκεκριμένο, έτσι σαν πρόταση και σαν σκέψη.

33:02 Με οδηγεί στην κλασική φράση που έχω ακούσει πολλές φορές, μα βρίσκεις λύση συνέχεια στο παιδί για να μην φτάσουμε στο σημείο του τάντρου. Ισχύει ή πραγματικά το βοηθάμε εκείνη την ώρα και το ίδιο να σκέφτεται ότι δεν χρειάζεται να φτάσω στο σημείο του θυμού, μπορώ να καταλάβω ότι ήρθε η ώρα να τελειώσει μια δραστηριότητα και να φύγουμε να πάμε σπίτι ή οτιδήποτε.

33:25 Δεν μπορεί εξ αρχής να το καταλάβει το παιδί αυτό, δηλαδή ότι εδώ πέρα κατανοώ γρήγορα και άμεσα ότι τελείωσε η δραστηριότητα, άρα μεταβαίνω και πολύ ομαλά στην επόμενη συνθήκη που είναι για παράδειγμα να πάω στο σπίτι. Όμως όσο πιο συνεπείς και σταθερής είμαστε εμείς σε αυτό το μοτίβο Δηλαδή όσο περισσότερο εκπαιδεύουμε το παιδί για να καταλάβει ότι η συμπεριφορά του ή η απόλαυσή του ή γενικότερα το παιχνίδι του έχει αρχή, μέση και τέλος Και δεν ορίζεται από το ίδιο αυτή η αρχή, μέση και το τέλος Αλλά ορίζεται από μια ρουτίνα που ήδη έχουμε καλλιεργήσει στην οικογένειά μας Τόσο αυτό σταδιακά αυτοματοποιείται Τι σημαίνει αυτό, ότι μπορεί στην αρχή να είναι πιο δύσκολο το παιδί να μεταβεί από το ένα κομμάτι στο άλλο, όμως όταν θα ξέρει ότι πλησιάζει η ώρα και η μαμά με προειδοποιεί, ότι τρεις ακόμα φορές μπορώ να κατεβώ από την τζουλήθρα και μετά η μαμά όντως θα με πάρει να φύγουμε από την παιδική χαρά, εκεί αρχίζει και κωδικοποιεί ότι η μαμά θα ακολουθήσει τη συνέπεια την οποία είχε ζητήσει και από μένα.

34:27 Και δεν είναι ότι βρίσκω συνεχειαλίσεις στο παιδί, αλλά προσπαθώ μαζί με το παιδί μου να ορίσουμε κάποιες βασικές συνθήκες καθημερινότητας, οι οποίες διευκολύνουν και το ίδιο, γιατί ως παιδί χρειάζεται το πρόγραμμα και τη ρουτίνα, αλλά και το κομμάτι του να κατανοεί ότι υπάρχουν και κανόνες και όρια μέσα στην καθημερινότητα, αλλά παράλληλα διευκολύνω και πάρα πολύ εμένα ως γονέα.

34:53 Γιατί όταν αφήνουμε τελείως ελεύθερο το παιδί να αποφασίζει πότε θα φύγει από την παιδική χαρά, πότε θα σταματήσει να παίζει, ποτέ θα σταματήσει να λαμβάνει υλικά αγαθά που δεν θα σταματήσει ποτέ γιατί τα λατρεύουν όλα τα παιδιά όλο το κομμάτι του να παίρνουν έτσι. Είναι φυσιολογικό αυτό. Εκεί όμως αυτό είναι πολύ αγχωτικό για το παιδί γιατί δεν είναι στο ρόλο του και δεν είναι στην κατάλληλη ηλικία για να αποφασίζει εκείνη τη στιγμή για κομμάτια ενηλίκων.

35:22 Έτσι, είναι πολύ σημαντικό μέσα από όλες αυτές τις μικρές συνήθειες να χτίζουμε λίγο και τα όρια, γιατί νομίζω ότι και εκεί καλλιεργείται αυτή η επικοινωνία του γονέα και του παιδιού και το πώς μπορούν να συνεννοηθούν στην απλή καθημερινή ζωή. Θα σε πάω όμως σε κάτι άλλο που λέει δίνω προσοχή, το παιδί θέλει προσοχή. Τι σημαίνει πραγματικά?

35:45 Δίνω προσοχή και το παιδί θέλει προσοχή Αναρωτιέμαι έτσι πόσες φορές λέμε στην καθημερινότητά μας ότι το παιδί ζητάει συνέχεια προσοχή από εμένα ότι είναι πάρα πολύ προσκολλημένο πάνω μου ότι θέλει συνέχεια τη δική μου προσοχή και δεν τον ενδιαφέρει η προσοχή από κάποιον άλλον ή οτιδήποτε τέτοιο που φορά εκφράσεις συχνές γονέων Νομίζω ότι πολλές φορές μπερδεύουμε την παρουσία με την προσοχή Προσοχή, δεν σημαίνει ότι είμαι απλά στον ίδιο χώρο Και για παράδειγμα το παιδί μου παίζει στο σαλόνι και εγώ πλένω κάποια πιάτα στην κουζίνα που είναι Και αυτό πολύ φυσιολογικό γιατί είναι μέρας της δουλειάς και πρέπει να φύγει από την ημέρα μας Ή είμαι με το παιδί μου στον ίδιο χώρο, στον ίδιο καναπέ, είμαι κοντά του αλλά είμαι και στο κινητό μου Γιατί με αυτόν τον τρόπο το παιδί αντιλαμβάνεται ότι ναι μεν ο γονέας είναι εδώ αλλά την ίδια στιγμή χρειάζομαι και άλλα κομμάτια από τον γονέα όμως ο γονέας δεν μπορεί να τα ανακαλύψει δεν είναι εκεί για να τα ψάξει με ποιον τρόπο εγώ τα χρειάζομαι

36:50 η προσοχή είναι μια πολύ βασική ανθρώπινη ανάγκη αλλά η φράση μας το κάνει για να τραβήξει την προσοχή κάπως μας περιορίζει πολύ γιατί πίσω από το ότι θέλει ένα παιδί να μας τραβήξει την προσοχή τι πρέπει να δούμε, τι είδους προσοχή αναζητά μπορεί να αναζητά σύνδεση παιδιά ειδικά έτσι νηπιακής και παιδικής ηλικίας που μου λένε οι γονείς ότι γίνεται η ουρά μας το παιδί μπορεί με αυτόν τον τρόπο να αναζητά μια σύνδεση, μια συνεχόμενη σύνδεση και για κάποιο λόγο να την έχει ανάγκη μπορεί να αναζητά βοήθεια και επειδή είναι πολύ δύσκολο ένα παιδί να πει μαμά, μπαμπά θέλω βοήθεια να την αναζητά μέσα από την συνεχόμενη έτσι πρόσκληση για προσοχή του γονέα Μπορεί να έχει μάθει ότι μόνο όταν φτάσει σε ένταση, ο γονιός σταματά αυτό που κάνει και στρέφεται πάνω του.

37:39 Και μπορεί βέβαια να έχει μάθει ότι μια συγκεκριμένη συμπεριφορά φέρνει ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα, όπως είπαμε και προηγουμένως. Άρα δεν θα χρησιμοποιούσα την έκφραση «θέλει την προσοχή» ως ερμηνεία, αλλά θα το χρησιμοποιούσα κάπως ως αφετηρία για να ρωτήσω τι προσπαθεί να πετύχει ή να επικοινωνήσει αυτό το παιδί αυτή τη στιγμή.

37:58 Και κάποιες φορές πρέπει να κάτσουμε να επενδύσουμε 5-10 λεπτά, καθαρά όμως λεπτά μαζί του, για να μπορέσει το παιδί να αρχίσει να νιώθει ότι είναι εκεί η μαμά και ο μπαμπάς, χωρίς το κινητό, χωρίς τα πιάτα, χωρίς τα ταπεράκια, χωρίς κάτι άλλο ανάμεσά μας. Φοβεία ένα παιδί να έχει όλη μας την προσοχή και παρόλα αυτά να μην νιώθει ότι πραγματικά το βλέπουμε.

38:23 Μην ξεχνάς να ακολουθείς το Μομάδα στο Blender για περισσότερο μομαδοπεριεχόμενο σε Facebook, Instagram και TikTok. See you there! Ναι, νομίζω ότι πρέπει να κάνουμε μια διάκριση του τι σημαίνει όλη μας η προσοχή, αλλά και ο τρόπος που δίνω την προσοχή. Αν η προσοχή που εισπράττει ένα παιδί είναι διορθωτική, κατευθυντική ή επιφανειακή Και τι σημαίνει αυτό, θα δώσω κάποια παραδείγματα Κάνε αυτό, πρέπει να κάνουμε αυτό Μήπως πεινάς, πρόσοχε τι θα κάνεις Αν έχουμε δηλαδή με την προσοχή που δίνουμε, την υπέρμητρη προσοχή που δίνουμε στο παιδί μας Μια συνεχή διάθεση για διορθώση και κατεύθυνση Εκεί το παιδί δεν απολαμβάνει αυτή την προσοχή Άρα αν ο γονέας βλέπει μόνο τη συμπεριφορά, π.χ. ότι το παιδί μου κάνει φασαρία Και όχι την ανάγκη ή το συνέστημα πίσω από τη συμπεριφορά Άρα δηλαδή πίσω από το κάνει φασαρία, πρέπει να ερμηνεύσουμε ότι μήπως νιώθει μόνο και ζητά σύνδεση Τότε το παιδί νιώθει αόρατο και πολλές φορές έχει όλα τα βλέμματα πάνω του, έτσι

39:31 Και το παιδί μπορεί να νιώθει ότι ένας γονιός που το φροντίζει υπάρχει Αλλά όχι ένας γονιός που το βλέπει Αυτό είναι κάτι που πολλές φορές διακρίνουμε και στο κομμάτι της ψυχοθεραπείας και της παιχνιοθεραπείας με τα παιδιά. Είναι διαφορετικό να είμαστε δίπλα στα παιδιά, να τα παρατηρούμε, να τα ακούμε, να ενεργοποιούμε έτσι και τα δικά μας ερεθίσματα στο να μπούμε λίγο στα παπούτσια τους και είναι διαφορετικό να πηγαίνουμε και να μπαίνουμε σε συνθήκες του πώς θέλουμε εμείς να δομήσουμε την προσωπικότητα ενός παιδιού και να ξεκινήσουμε στο τι πρέπει και τι δεν πρέπει να κάνει.

40:06 Στο πότε πρέπει να το κάνει αυτό και πόσες συχνές οδηγίες κατευθυντήριες θα του δίνουμε. Είναι σημαντικό κάποιες στιγμές ο γονέας να χαλαρώνει. Να απολαμβάνει να παίζει με το παιδί. Να απολαμβάνει να χαϊδεύει το παιδάκι του στα μαλλιά του. Να απολαμβάνει να κάνει ένα πολύ αυθόρμητο παιχνίδι που μπορεί να το ζητήσει το παιδάκι του μέσα στο σπίτι.

40:25 Άρα ναι, αυτή η προσοχή διακρίνεται πάρα πολύ από την προσοχή του ότι πρόσεξε μην κάνεις αυτό, μην κάνεις εκείνο, πάμε τώρα να βουρτήσουμε τα δόντια Είναι δύο διαφορετικά, δεν ξέρω αν είναι κατανοητό έτσι όπως το λέω Είναι απόλυτα κατανοητό να μην μπερδεύουμε τη φροντίδα που θέλουμε να δώσουμε σε ένα παιδί Που είναι η καθημερινότητα όταν τρέχεις και λες πρέπει να κάνουμε αυτό και πρέπει να κάνουμε εκείνο που προσπαθείς να βάλεις το παιδί σε ένα πρόγραμμα με το περνάω χρόνο πραγματικά ποιοτικό με το παιδί μου.

40:55 Είμαι εκεί για να το ακούσω, να παίξω, να κάνει ό,τι θέλει αυτό και να μπορώ να αποδεχτώ αυτή τη συνθήκη. Όχι το έχουμε 10 λεπτά να παίξουμε και πρέπει να φύγουμε γιατί πρέπει να γίνει αυτό. Και αυτό μέσα στην καθημερινότητα και στο πρόγραμμα είναι. Αλλά είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Νομίζω είναι σημαντική αυτή η διάκριση.

41:13 Δεν χρειάζεται δύο και τρεις και τέσσερις ώρες καθημερινά, εφόσον οι γονείς βρίσκονται σε μια συνθήκη μόνιμου τρεξίματος, να λέμε ότι πρέπει να επενδύονται πάρα πολλές ώρες. Μπορούν όμως δέκα λεπτά αδιέρετης παρουσίας να υπάρχουνε. Τα δέκα αυτά λεπτά είναι σημαντικά και αν είναι και κάθε μέρα είναι το καλύτερο δυνατό. Ισχύει Και θα πάμε λίγο προς το συνέστημα και το όριο Και πως μπορούν αυτά να συνεπάρξουν Υπάρχουν κάτι που μπερδεύουμε πάρα πολύ γονείς Το ότι αν αποδεχθώ το συνέστημα του παιδιού μου Εκείνη τη στιγμή που κάνει μια πράξη που δεν συμφωνώ Σημαίνει ότι αποδέχομαι και τη συμπεριφορά του Με απλά λόγια μπορώ να πω Καταλαβαίνω ότι είσαι πολύ θυμωμένος Και ταυτόχρονα να βάλω και ένα πολύ ξεκάθαρο όριο Και μπορώ και πρέπει και είναι πολύ σημαντικό. Αυτό που λέμε πάρα πολύ συχνά είναι ότι πρέπει να υπάρχει αγάπη ανεφόρων, δηλαδή να λατρεύουμε τα παιδιά μας με τον τρόπο που εμείς έτσι το νιώθουμε και το εκφράζουμε, αλλά με όρια.

42:20 Δεν σημαίνει ότι επειδή θα βάλω όρια δεν αγαπάω το παιδί μου. Δεν σημαίνει ότι αν βάλω όρια το παιδί μου θα στεναχωρηθεί, δεν θα με αγαπάει ή θα το επηρεάσω συναισθηματικά. Ο πυρήνας της θετικής διαπαιδαγώγησης αναφέρει ότι όλα τα συναισθήματα είναι αποδεκτά, όχι όμως όλες τις συμπεριφορές Μπορούμε δηλαδή να πούμε, καταλαβαίνω πόσο θυμωμένος είσαι που πρέπει να κλείσουμε την τηλεόραση Μετά από την προειδοποίηση που κάναμε στο παιδί ότι σε 5 λεπτά κλείνει η τηλεόραση Αν όμως ένα παιδί πάρει και πετάξει το τηλεκοντρόλ στον τοίχο για παράδειγμα που είναι μια αναμενόμενη συμπεριφορά όταν το παιδί δεν θα μπορέσει να ρυθμίσει το θυμό του και να τον ελέγξει.

43:03 Εκεί πρέπει να βάλουμε το όριο, ότι το τηλεκοντρόλ είναι για να ανάβει και να κλείνει την τηλεόραση, άρα θα χρειαστεί να πάρω το τηλεκοντρόλ, να κλείσω εγώ την τηλεόραση, καθώς εδώ πέρα πρέπει να σου βάλω ένα όριο σε σχέση με την συμπεριφορά. Καταλαβαίνω όμως πόσο θύμωσες που η τηλεόραση χρειάστηκε να κλείσει. είναι κατανοητή η διάκριση, δηλαδή από τη μία στιγμή επικυρώνω το συνέστημα, είμαι εκεί για να το αναγνωρίσω ως γονέας, από την άλλη πλευρά όμως δεν επιτρέπω μια πάρα πολύ ανοιχτή συμπεριφορά, η οποία μπορεί να είναι και επικίνδυνη, αλλά και κατ' επέκταση να δώσει το μήνυμα στο παιδί ότι μπορεί να φέρεται όπως θέλει και με όποιον τρόπο θέλει οποιαδήποτε στιγμή.

43:45 Και πάμε σε ένα άλλο κομμάτι, το οποίο λέει ότι ο γονιός μπορεί να εκφράζεται με το μη μου φωνάζεις, Με στεναχωρείς. Κοίτα τι κάνεις στη μαμά. Πώς δείχνουμε λοιπόν στο παιδί ότι ακούμε το συνέστημά του χωρίς απαραίτητα να του δίνουμε την ευθύνη για το δικό μας συνέστημα. Πολύ στοχευμένη έτσι η ερώτηση γιατί χρειάζεται να κάνουμε μια σημαντική διάκριση σε αυτό που ανέφερες.

44:11 Είναι διαφορετικό να πω ότι δεν μου αρέσει όταν μου φωνάζεις, μπορείς να μου πεις ότι είσαι θυμωμένος χωρίς να με προσβάλλεις. Αλλά το κοίτα τι κάνεις στη μαμά και τι στεναχωρείς στη μαμά έχει ένα διαφορετικό αντίκτυπο στο παιδί Στη δεύτερη περίπτωση δηλαδή όταν προσπαθούμε με κάποιο τρόπο να δείξουμε στο παιδί ότι μας στεναχωρεί Υπάρχει κίνδυνο στο παιδί να νιώσει ότι είναι υπεύθυνο για την συναισθηματική κατάσταση του γονιού Άρα πρέπει να διαχωρίσουμε την ευθύνη ότι βλέπω ότι είσαι πολύ θυμωμένος Στο σπίτι μας όμως δεν φωνάζουμε ο ένας τον άλλον Είμαι εδώ για να σε ακούς όταν είσαι έτοιμος να μιλήσεις.

44:49 Αλλά το δικό μας συνέστημα το διαχειριζόμαστε εμείς, δείχνοντας στο παιδί ότι οι ενήλικες είναι ανθεκτικοί και μπορούν να αντέξουν τη δική τους ένταση. Δεν πρέπει δηλαδή να δημιουργήσουμε τύψεις, ενοχές και μια αίσθηση ευθύνης στο παιδί για το δικό μας συνέστημα. Είμαστε ενήλικες και οφείλουμε αυτό το συνέστημα, επειδή είμαστε πολύ καλύτερα εκπαιδευμένοι, να το διαχειριστούμε μόνοι μας.

45:13 Από εκεί και έπειτα φυσικά και μπορούμε να πούμε στο παιδί μας ότι δεν μου αρέσει η συμπεριφορά σου, ότι στο σπίτι μας δεν φωνάζουμε, ότι δεν μου άρεσε που με προσέβαλες. Όχι όμως ότι στεναχώρησες τη μαμά, η μαμά θα κλάψει, πάλι η μαμά δεν νιώθει καλά εξαιτίας σου. Και έχει πολύ βάρος αυτό το κομμάτι της έκφρασης προς τα παιδιά μας.

45:34 Και θα πω ότι δεν είναι και δίκαιο σε ένα σημείο γιατί όπως είπες είναι άλλο να εκφράσεις το πώς νιώθεις και άλλο να μεταφέρεις το συνέστημά σου ως ευθύνη κάποιου άλλου. Και μας οδηγεί πάρα πολύ εύκολα σε αυτό που λέμε τελικά υπάρχουν δύσκολα συναισθήματα για τα παιδιά ή δυσκολευόμαστε εμείς περισσότερο από αυτό που βλέπουμε.

45:55 Αχ, νομίζω ότι επειδή ο θυμός και το κλάμα του παιδιού ενεργοποιούν τα δικά μας έτσι κάπως τραύματα, τις δικές μας ιστορίες, τις δικές μας εγγεγραφές, κάπως νομίζω ότι μας φέρνουν στο προσκήνιο κομμάτια του παρελθόντος μας και αναλόγως με το πώς βιώσαμε κάποια πράγματα ως παιδιά, εκεί έρχεται να πάει ο γονέας ή ο ενήλικας γονέας στο να πυροδοτηθεί με έναν μοναδικό τρόπο.

46:21 Άρα γι' αυτό έτσι βλέπουμε και πολύ συχνά αυτό που λένε μα μου πατάει τα ευαίσθητα σημεία μου, τα ευαίσθητα κουμπιά μου, λες και έχει έναν μαγικό τρόπο το παιδί Είναι φυσιολογικό αυτό, δηλαδή είναι κάτι το οποίο ο κάθε γονέας έχει την δική του ιστορία Αν και παράδειγμα εγώ ως γονιός τρομάζω κάθε φορά που το παιδί μου κλαίει, θα ήταν ενδιαφέρον να το αναζητήσω γιατί μπορεί αυτό ασυνείδητα να με κάνει να προσπαθώ να σταματήσω το κλάμα του πολύ γρήγορα, γιατί ίσως εγώ να ήμουν ένα παιδί που οι γονείς μου με άφηναν πάρα πολλές ώρες να κλαίω.

46:56 Άρα υπάρχουν κάποιες συνδέσεις και κάποιες ωραίες αλυσιδωτές συνδέσεις με το παρελθόν μας, που μας πυροδοτούν να είμαστε ή να μην είμαστε οι γονείς που είχαμε. Από την άλλη πλευρά, αν δεν αντέχω το θυμό του, μπορεί να γίνω πάρα πολύ αυστηρή, Γιατί μπορεί η δική μου η μαμά όταν θύμωνα πάρα πολύ να μην μου είχε κανένα όριο και τελικά όλο αυτό να μην με διευκόλυνε στη ζωή μου.

47:20 Άρα πηγαίνω εγώ και γίνομαι πάρα πολύ αυστηρή με το παιδί μου. Βλέπουμε επομένως ότι μια αντίδραση ενός γονέα και μια συμπεριφορά δεν μπορεί να ερμηνευτεί αποκλειστικά με το τώρα. Γι' αυτό πολλές φορές αυτό που κάνουμε και στη συμβουλευτική γονέων είναι να αγγίζουμε και το παρελθόν των γονέων. Να αγγίζουμε και τον δικό τους τρόπο έτσι βέβαια και τον δικό τους τρόπο που μεγάλωσαν, τον δικό τους τρόπο έτσι που είχαν επαφή με τους δικούς τους γονείς και βλέπουμε ότι τις περισσότερες φορές όταν γίνονται αυτές οι ωραίες συνδέσεις γιατί δεν είναι και πάντα εύκολο γι' αυτό έτσι και μέσα από τη θεραπεία πολλές φορές διευκολύνουμε αυτή τη σύνδεση, Ο γονέας λέει αυτό το ωραίο αχά μόμεντ που λέμε, ότι δηλαδή μου ερμηνεύονται κάποια πράγματα και εκεί μαλακώνω και προς το παιδί μου ή αναγνωρίζω ότι ίσως και το παιδί μου να είναι απόρρια των δικών μου κομματιών και βοηθάνε αυτά τα κομμάτια ή με κάποιες φορές μπορεί να τα τροποποιήσω έτσι ώστε να διευκολύνω το παιδί μου και όχι το εσωτερικό μου παιδί.

48:17 Βέβαια. Έτσι, υπάρχει η επανόρθωση, η διόρθωση γιατί είναι συναισθήματα και δεν υπάρχει ούτε η γραμμική συνέχεια των συναισθημάτων, ούτε απαραίτητα αν κάνουμε κάτι λάθος δεν μπορούμε να το διορθώσουμε. Φυσικά και μπορούμε να το διορθώσουμε όταν είμαστε εκεί να συνδεθούμε έτσι. Και τελειώνει λοιπόν. Ακριβώς. Δεν θα μπορούσα να το πεις καλύτερα.

48:40 Είμαστε άνθρωποι και πρέπει να έχουμε φυσιολογικές αντιδράσεις, δεν είμαστε ρομπότ. Όταν λοιπόν τελειώνει το ξέσπασμα αυτό, η διαφωνία που μπορεί να είχαμε και έχουμε όλοι έτσι ηρεμήσει, τι είναι αυτό που κάνουμε, συζητάμε με το παιδί τι έγινε, του ζητάμε συγγνώμη, αν και εμείς παραφερθήκαμε και φωνάξαμε. Όταν τελειώνει αυτό που κάνω καταρχάς είναι με κάποιον τρόπο να προσπαθήσω να κάνω μια επανασύνδεση.

49:10 Τι σημαίνει αυτό, ότι πολλές φορές πάνω μέσα στο τάντρο μου στην ένταση, στην έκφραση δύσκολων συναισθημάτων Και το παιδί μου απομακρύνεται, αλλά και εγώ απομακρύνω από το παιδί μου, όσο και να μην θέλω να το αποδεχτώ αυτό Άρα μια ζεστή αγκαλιά χωρίς λόγια Το πρώτο μας βήμα για επανασύνδεση, έτσι Πολύ απλό, πολύ συγκεκριμένο και παράλληλα πολύ αναγκαίο για το παιδί Και πολύ σημαντικό, δεν θα μας το πει το παιδί κάποιες φορές μπορεί να είναι θυμωμένο, μπορεί να είναι εκνευρισμένο με τη μαμά, να πει δεν με αγαπάς, εκεί πάω και προσπαθώ να επανασυνέθω με μια απλή αγκαλιά.

49:47 Μετά, αυτό που μπορεί να ακολουθήσει είτε μετά την αγκαλιά, αλλά είτε και σε μια άλλη στιγμή, συνήθως οι γονείς λένε το βράδυ, κατά τη διάρκεια της ηρεμίας μας, κατά τη διάρκεια της χαλάρωσής μας, μια μικρή συζήτηση. Να ονομάσουμε δηλαδή αυτό που συνέβη, χωρίς νοθεσίες και κηρύγματα. Ήταν πολύ δύσκολο Μαρία, Δημήτρη, Κώστα, αυτό που έγινε πριν έτσι. Θύμωσες πολύ γιατί ήθελες το παιχνίδι. Είμαι περήφανος που ηρέμησες.

50:14 Άρα τι κάνουμε εκεί πέρα, επανασυνδεόμαστε με το παιδί με έναν πιο ήρεμο τρόπο και του δείχνουμε ότι νιώθουμε περήφανοι που το διαχειρίστηκε. Εκεί το παιδί θα νιώσει πάρα πολύ όμορφα. Γιατί πολλές φορές το ξεχνάμε αυτό. Όταν τα παιδιά καταφέρνουν να διαχειριστούν κάτι, ξεχνάμε να γυρίσουμε και να τους πούμε, ξέρεις τι, μπράβο σου, μπράβο που διαχειρίστηκες το θυμό σου, μπράβο που δεν πέταξες το τρίτο παιχνίδι, έτσι.

50:38 Και μετά, κάποιες φορές χρειάζεται και είναι πάρα πολύ σημαντικό να αν έχουμε έτσι την αίσθηση ότι και εμείς εκεί πέρα χάσαμε την ψυχραιμία μας ή μπορεί να μιλήσαμε με έναν έντονο τρόπο, να θίξαμε με άσχημο τρόπο ή να κριτικάραμε το παιδί μας, να ζητήσουμε και εμείς συγγνώμη. Και κάποιες φορές το συγνώμη του γονέα χρειάζεται να έρχεται χωρίς αναγκαστικά να είναι και κάτι που θα έπρεπε να ζητήσει συγνώμη ο γονέας. Γιατί λειτουργεί ο γονέας σαν role model, δηλαδή σαν ένα κομμάτι προτύπου για το πώς ζητάει ένας άνθρωπος συγνώμη από έναν άλλον.

51:16 Άρα το συγνώμη του γονέα, αν χάσαμε την ψυχραιμία μας και φωνάξαμε, είναι πολύ σημαντικό να ακουστεί προς το παιδί, γιατί εκείνη τη στιγμή ουσιαστικά διδάσκει όλο αυτό το συγνώμη την αίσθηση της επισκευής. ότι δηλαδή διορθώνουμε παρόλο που υπήρξε μια ένταση στο μεταξύ μας γιατί έτσι όταν το παιδί αντιλαμβάνεται μέσα σε μια σχέση δεν θα είναι όλα τέλεια και αυτό θα το καταλάβει όσο μεγαλώνει όσο επομένως το καταλαβαίνει από εμάς αυτό και καταλαβαίνει ότι είναι εντάξει που έγινε όλο αυτό και σου ζητάω συγγνώμη και πάμε να συνεχίσουμε την ημέρα μας εκεί μπορεί να δείξει αυτό στο παιδί ότι οι σχέσεις μπορούν να αποκαθίστανται και ότι οι ενήλικες αναλαμβάνουν την ευθύνη και για τη δική τους συμπεριφορά.

52:02 Πολύ σημαντικό και νομίζω ότι είναι και αυτό που εξ αρχής λέμε, η συναισθηματική επίγνωση. Να καταλαβαίνεις ότι μπορεί τα συναισθήματά σου να αλλάξουν και να έρθει και η ώρα που μπορείς να ζητήσεις ένα συγγνώμη και να προχωρήσουμε όλοι παρακάτω. Υπάρχουν όμως σημάδια στη συχνότητα, την ένταση, τη διάρκεια ή την καθημερινότητα ένας παιδιού που μας κάνουν να πούμε ότι χρειαζόμαστε τη βοήθεια κάποιου ειδικού.

52:28 Πρέπει να μιλήσουμε σε έναν ειδικό. Σκέφτομαι ότι δεν φαίνεται να στους γονείς έτσι έναν μαγικό αριθμό ή κάτι πολύ συγκεκριμένο, αλλά θα προσπαθούσα να προτείνω στους γονείς να κοιτάξουν ένα σύνολο χαρακτηριστικών. Μας απασχολεί έτσι περισσότερο όταν οι εκρήξεις είναι πολύ συχνές, πολύ παρατεταμένες, πολύ έντονες και κάπως απρόβλεπτες.

52:48 και το πιο σημαντικό είναι όταν το παιδί δυσκολεύεται πάρα πολύ να επανέλθει έτσι μετά. Άρα έτσι αν προσπαθούσα να το βάλω σε κάποια συγκεκριμένα κομμάτια επεξεργασίας για τους γονείς θα ήταν όταν τα ξεσπάσματα διαρκούν συστηματικά πάνω από 45 λεπτά. Πολύ συστηματικά όμως και όποια προσπάθεια και να γίνεται από τον γονέα δεν γίνεται κάποια αλλαγή.

53:14 Όταν εμφανίζονται πολλές φορές την ημέρα για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Όταν υπάρχει μια πολύ έντονη αυτοεπιθετικότητα ή μια επιθετικότητα προς τους τρίτους, όταν βλέπουμε παιδιά πολύ συχνά και με ένα πολύ βάθος χρόνου να δαγκώνονται, να τραβάνε τα μαλάκια τους, να χτυπιούνται πολύ έντονα, αυτό είναι η αυτοεπιθετικότητα.

53:35 και όταν το παιδί παρόλο που ο φροντιστής και ο ενήλικας προσπαθεί να κάνει όλα αυτά που συζητάμε τόση ώρα, βλέπουμε ότι δεν μπορεί να ηρεμήσει μετά από κάποιες δικές μας προσπάθειες ημερών, τότε ίσως εκεί να είναι σημαντικό να δούμε κάτι περαιτέρω. Δηλαδή όταν αυτό επηρεάζει τη λειτουργικότητα και την καθημερινότητα του παιδιού και το οποίο το εμποδίζει από το να συνεχίσει να κάνει τα πράγματα τα οποία κάνει μέσα στην ημέρα του.

54:03 Και εκεί θέλω να δώσω και άλλη μια πληροφορία και μια σκέψη που τη μοιράζομαι συχνά με τους γονείς Είναι ότι πρέπει να σκεφτόμαστε πάντα πότε κάνει το παιδί μας ποια συμπεριφορά και σε ποια ηλικία βρίσκεται Αν η συμπεριφορά είναι αναπτυξιακά δυσανάλογη για την ηλικία του Εκεί πρέπει να σκεφτούμε ότι ίσως χρειάζεται να τη ερευνήσουμε λίγο περαιτέρω και νομίζω ότι δεν πρέπει να περιμένουν οι γονείς να γίνει η κατάσταση αρκετά σοβαρή για να ζητήσουν βοήθεια.

54:36 Μια συμβουλευτική, ένα τηλέφωνο, μια σκέψη, μια δική τους διερεύνηση είναι απαραίτητο έτσι ώστε να διευκολύνουν όσο πιο γρήγορα και άμεσα και το κομμάτι που αντιμετωπίζει το ίδιο τους το παιδάκι. Σημαντικό. σημείο λοιπόν ο έφηβος να μας εμπιστεύεται και να μας μιλάει. Να μιλάει στους γονείς του πολύ απλά. Νομίζω θα ήταν κάπως μια πιο απλουστευμένη σκέψη να πούμε ότι υπάρχει μια γραμμική σκέψη ότι αν κάνω αυτό σε τρία χρόνια θα έχω αυτόν τον έφηβο αλλά αυτό που είναι πάρα πολύ σημαντικό και κομβικό είναι ότι η εμπιστοσύνη αλλά και η ανοιχτή επαφή με τον έφηβό μου και την εφηβή μου, χτίζεται σταδιακά από την πιο παιδική ηλικία.

55:51 Όταν έχω ένα δύσκολο συνέστημα, και ο γονέας μου δεν τρομάζει με αυτό, μπορώ να το πω σε εκείνον. Όταν, για παράδειγμα, ένα παιδί ρίξει το γάλα όταν είναι νήπιο ή όταν είναι στην πρώτη παιδική ηλικία, και ο γονέας κάνει μια έκρηξη, μια πολύ μεγάλη ένταση, έτσι μια έντονη κριτική. Πάλι ρίξεις το γάλα και δεν έχουμε πει δέκα φορές να το κρατάς πιο σταθερά ή οτιδήποτε.

56:14 εκεί αυτό κωδικοποιείται στον εγκέφαλο του παιδιού ότι φοβάμαι να κάνω κάτι το οποίο μπορεί να επηρεάσει τον γονέα μου αυτό έτσι θα σας ταξιδέψω, θα σας ταξιδέψω λίγο πιο μετά στην εφηβεία όπου ο έφηβος κάπως νομίζω αναπτυξιακά καταλήλως θα δοκιμάσει πράγματα και θα προσπαθήσει έτσι να αναζητήσει τον εαυτό του είναι σημαντικό να μην φοβάται να πει στο γονέα του αυτά που μπορεί να του συμβαίνουν Ή ταυτό αφορά το ότι μαμά μου έρχεται περίοδος ή τι είναι η περίοδος που είναι έτσι μια πολύ βιολογική λειτουργία και κάπως τα παιδιά, οι έφηβες και τα κορίτσια πρέπει να νιώθουν την ασφάλεια και την εμπιστοσύνη να το μοιραστούν με τους γονείς.

56:54 Μέχρι το γεγονός ότι μαμά δοκίμασε ηλεκτρονικό τσιγάρο και δεν μου άρεσε ή με πίεσε μια φίλη μου να κάνουμε κάτι που δεν ήθελα. Άρα εκεί τι είναι σημαντικό, να δείξουμε από πολύ μικρή ηλικία στα παιδιά ότι τα ακούμε και ότι αντέχουμε αυτά τα οποία μας φέρνουν Γιατί αναγκαστικά οι έφηβοι κάποια στιγμή εφόσον έχουμε χτίσει την εμπιστοσύνη μαζί τους θα μας φέρουν και δύσκολα κομμάτια Άρα εκεί πρέπει να κρατήσουμε την ψυχραιμία μας και με κάποιον τρόπο να τους δείξουμε ότι αντέχουμε ό,τι και να τους συμβαίνει για να μπορέσουμε μετά να τους βοηθήσουμε και να μην μας κλείσουν την πόρτα και μείνουν στο δωμάτιό τους και προσπαθήσουν να διαχειριστούν όλα αυτά που τους συμβαίνουν μόνοι τους.

57:41 γιατί πολλές φορές οι έφηβοι θα πάνε και θα πούνε θα μιλήσω με τη φίλη μου θα μιλήσω με το αγόρι μου θα το ψάξω στο TikTok χάνουν ένα πάρα πολύ βασικό κομμάτι που πιο είναι ότι ο γονέας δεν θα μιλήσει μόνο μαζί τους για να τους βοηθήσει αλλά θα είναι εκεί για να τους στηρίξει ακόμα και όταν όλοι οι υπόλοιποι δεν θα είναι εκεί κοντά τους άρα όσο περισσότερο μπορούμε από μικρή ηλικία είμαστε κοντά τους, μιλάμε μαζί τους, λέμε και τα δικά μας βιώματα, λέμε και τις δικές μας εμπειρίες και όταν του συμβαίνουν πιο δύσκολα κομμάτια, είτε στο σχολείο είτε σε κάποιο άλλο πλαίσιο, προσπαθούμε πριν πάμε σε μια πολύ άμεση αντίδρασή μας να σκεφτούμε, να ακούσουμε και μετά να του δώσουμε χώρο να δούμε πώς αισθάνεται και πώς μετά θα μπορέσουμε να τον βοηθήσουμε, τον έφηβο.

58:33 Συναισθηματική ασφάλεια, σύνδεση ακούω και θα ρωτήσω έτσι πάρα πολύ γρήγορα. Κάνουμε ερωτήσεις αν εμείς έχουμε αντιληφθεί ότι κάτι συμβαίνει ή θεωρείται ότι επεμβαίνουμε πάλι πριν το παιδί έρθει να μας εκφράσει αυτό που νιώθουμε. Πολλές φορές οι έφηβοι δεν θα εκφράσουν εύκολα το τι νιώθουν και πόσο μάλλον έτσι περιμένουν με κάποιον τρόπο να έρθει μια ερώτηση από τον γονέα για να μπορέσουμε να τους πατήσουμε έτσι κάπως σαν ένα κουμπάκι να αρχίσουν να εκφράζονται.

59:01 Πώς όμως γίνεται αυτό? Γίνεται όταν ο έφηβος είναι σε μια συνθήκη μεγαλύτερης ηρεμίας, όταν είμαστε σε μια κατάσταση πιο χαλαρή και ήρεμη στο σπίτι και όχι σε στιγμές έντασης και σε στιγμές έντονης τριβής. Γιατί όταν εμείς σε αυτές τις στιγμές που συμβαίνουν έτσι και αναμενόμενο να συμβούν μέσα στο σπίτι με το εύβο παιδί μας, θα πάμε να ξεκινήσουμε και να βομβαρδίζουμε το παιδί με πάρα πολλές ερωτήσεις, εκεί το παιδί δεν θα μπορέσει ούτε να μας απαντήσει και θα το νιώσει ως μια πολύ έντονη εισβολή στη ζωή του το κομμάτι των έντονων και πολύ στοχευμένων ερωτήσεών μας.

59:40 Άρα το χρησιμοποιούμε αυτό το κομμάτι των ερωτήσεων Με έναν πιο ήρεμο τρόπο Σε πιο ήρεμες στιγμές Και όταν αναγνωρίζουμε Και κάποια κομμάτια Τα οποία δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι το παιδί πρέπει να μας τα πει Αλλά κάποια κομμάτια που μπορεί να βλέπουμε Και όλα σε τη συμπεριφορά του Γυρνάει για παράδειγμα από το σχολείο πάρα πολύ θυμωμένος Είναι σημαντικό να πούμε Σε βλέπω θυμωμένο Όχι πάλι γύρισες θυμωμένος Πάλι δεν μιλάς, πάλι μπήκες στο δωμάτιο.

01:00:08 Καταλαβαίνω ότι είσαι δημιουμένη σήμερα. Είμαι εδώ αν χρειάζεσαι κάτι. Είναι πολύ κομβική αυτή η έκφραση. Ή για παράδειγμα βλέπουμε ένα παιδί το οποίο αρχίζει και απομονώνεται πάρα πολύ στο δωμάτιό του. Πάμε διακριτικά και στεκόμαστε δίπλα του, το παρατηρούμε. Του λέμε ότι μπορώ να είμαι εδώ να μείνω κι εγώ μαζί σου αν νιώθεις μόνος.

01:00:27 Κάπως δηλαδή αρχίζουμε και κωδικοποιούμε τη συμπεριφορά πριν πάμε να κρίνουμε τη συμπεριφορά μας. Και βοηθάμε το παιδί σε αυτό το οποίο νομίζω λες σε όλο αυτό το επεισόδιο, να αναγνωρίζει το συνέστημά του. Θύμωσα, στεναχωρήθηκα, νιώθω απελπισία γιατί κάτι δεν μου βγαίνει, κάτι δεν πάει καλά. όλα αυτά τα συναισθήματα που στην ουσία τα λεκτικοποιούμε λέγοντάς του ότι βλέπω ότι νιώθεις αυτό, θέλεις να μιλήσουμε, τι σου συμβαίνει.

01:00:59 Και μας οδηγεί στην ερώτηση που όλοι κάνουμε, τι σημαίνει συναισθηματικά υγιές παιδί. Ναι, συναισθηματικά υγιές παιδί, τι σημαίνει, πάρα πολύ ωραία ερώτηση. Νομίζω ότι συναισθηματικά υγιές παιδί δεν είναι το παιδί που είναι πάντα ήρεμο, δεν είναι το παιδί που δεν θυμώνει, δεν είναι το παιδί που συμπεριφέρεται τέλεια Συνήθως έτσι μου δημιουργεί ένα κομμάτι ανησυχία σε ένα παιδί που τα κάνει όλα τέλεια ή που συμμορφώνεται σε όλα Συναισθηματικά υγιές παιδί κατά τη γνώμη μου Είναι ένα παιδί που σταδιακά μπορεί να αναγνωρίζει αυτό που νιώθει να το εκφράζει με όλο και πιο λειτουργικούς τρόπους να ζητά βοήθεια όταν τη χρειάζεται και να μαθαίνει ότι τα συναισθήματα μπορεί να είναι πολύ έντονα χωρίς να είναι επικίνδυνα υδροπιαστικά Είναι εντυπωσιακό πολλές φορές στα σχολεία που εργάζομαι να βλέπω τα παιδιά και τους εφήβους να έρχονται μόνα τους και να μου λένε, κυρία Σοφία θέλω να κλείσουμε μια συνάντηση, θέλω να μιλήσουμε.

01:02:04 Αυτό από μόνο του μου δείχνει ότι ένα παιδί με έναν πάρα πολύ υγιή τρόπο προσπαθεί να πει ότι εγώ αναγνωρίζω κάτι που με δυσκολεύει και άρα θέλω να πάω και να το επεξεργαστώ, θέλω να πάω και να το γνωρίσω λίγο περισσότερο. Και φυσικά ένα παιδί που μαθαίνει ότι υπάρχουν όρια είναι ένα συναισθηματικά υγιές παιδί. Γιατί συναισθηματική υγεία δεν σημαίνει ότι κάνω ό,τι θέλω, ό,τι γουστάρω και ό,τι νιώθω. Σημαίνει ότι μπορώ να νιώθω αυτό που νιώθω και να μαθαίνω τι μπορώ να κάνω με αυτό.

01:02:38 Και νομίζω ότι αυτό που είναι έτσι πολύ πιο ρεαλιστικό από την ιδέα ενός παιδιού που είναι διαρκώς ήρεμο, συνεργάσιμο και συναισθηματικά τέλειο Είναι ένα παιδί το οποίο με κάποιον τρόπο ακόμα και στην έκρηξή του, ακόμα και στο ξεσπασμά του θα γυρίσει και θα πει Ναι, εκείνη τη στιγμή μάλλον ξέφυγα, εκείνη τη στιγμή η συμπεριφορά μου δεν ήταν τόσο καλή και θα πάω να ζητήσω συγγνώμη στη φίλη μου Θα πάω να μιλήσω περισσότερο με τον κολλητό μου. Δηλαδή παιδιά τα οποία γυρνάνε και κάνουν έναν αναστοχασμό. Γυρνάνε και επιστρέφουν στη συμπεριφορά τους και την μελετούν λίγο περισσότερο.

01:03:15 Και έτσι κάπως σκέφτομαι ότι με έναν τρόπο ένα συναισθηματικά υγιές παιδί προέρχεται και από ενηλίκους οι οποίοι αντίστοιχα έχουν μια ωραία επαφή με τα δικά τους συναισθήματα. Είτε αυτοί είναι γονείς είτε είναι οι βασικοί φροντιστές τους έτσι Άρα όταν εμείς στην καθημερινότητα βλέπουμε με κάποιον τρόπο Έναν γονέα ο οποίος όλο αυτό το συνέστημα το διαχειρίζεται και στη δική του καθημερινότητα Όχι μόνο το συνέστημα που προκαλεί το παιδί στον ίδιο όπως έχουμε πει μέχρι τώρα Αλλά και το συνέστημα που ο ίδιος έχει επειδή μάλλον σε έναν συνάδελφό του Επειδή είχε μια πολύ κουραστική μέρα στη δουλειά επειδή απογοητεύτηκε πολύ με μια συνθήκη που έγινε με μια φίλη, έναν φίλο του.

01:03:58 Άρα όταν βλέπουμε ως παιδιά και τον γονέα μας να διαχειρίζεται έτσι με έναν λειτουργικό τρόπο τα συναισθήματά του, εκεί είναι ένας πολύ ωραίος προθάλαμος για να εκπαιδευτώ και εγώ στον τρόπο που θα τα διαχειρίζουμε με έναν υγιές τρόπο. Πολύ σημαντικό. Αληθινοί γονείς, αληθινά παιδιά και αληθινά συναισθήματα. και όχι απαραίτητα λίστες και κανόνες για το πώς πρέπει να αντιδρούμε.

01:04:22 Και αν λοιπόν έπρεπε οι γονείς σήμερα να κρατήσουν μόνο μία σκέψη από όλη αυτή τη συζήτηση που είπαμε πάρα πολλά πράγματα, τι θα ήταν αυτό. Νομίζω πάντα κάτι πολύ σύντομο μου έρχεται και παράλληλα κάτι το οποίο θα το οπτικοποιήσω πάλι για να μπορεί να έρχεται και πιο εύκολα και γρήγορα στη μνήμη σε μια πιο δύσκολη στιγμή.

01:04:40 Κάπως όταν υπάρχει όλο αυτό το ξέσπασμα το τάντρου μου θυμώσα, ο εκνευρισμός Ότι το παιδί μου δεν μου κάνει επίθεση Αλλά περνάει το ίδιο κι αυτό μια δύσκολη στιγμή Δεν είμαστε αντίπαλοι με το παιδί μου Αλλά είμαστε στην ίδια ομάδα απέναντι στο κύμα του συναισθήματος Κάπως δηλαδή έχω ήδη κάνει εικόνα μια μαμά ή έναν μπαμπά με το παιδάκι του Που έρχεται ένα μεγάλο κύμα και κρατιούνται χέρι χέρι για να το διαχειριστούν και για να μπορέσουν να κολυμπήσουν μαζί με τις ανίδα τους, έτσι.

01:05:13 Άρα είναι πολύ σημαντικό αυτό, όσο μπορούν, όταν είναι εφικτό, οι γονείς να το υπενθυμίζουν στον εαυτό τους. Εξαιρετικό παράδειγμα, θα το κρατήσω και ελπίζω να το κρατήσουν όσοι γονείς μας ακούνε. Και νομίζω ότι κάπως έτσι από όλο αυτό το επεισόδιο καταλήγουμε στο γεγονός ότι η στόχος δεν είναι να μεγαλώσουμε παιδιά που δεν θυμώνουν, δεν κλαίνε, δεν αντιδρούν γενικότερα, Ειδικότερα, αλλά να αποδεχτούμε αυτά τα συναισθήματα, να τα αγκαλιάσουμε. Δεν είναι συναισθήματα που πρέπει να φοβόμαστε, είναι υγιείς συναισθήματα που έχουμε όλοι και έτσι στόχος είναι να μεγαλώσουμε παιδιά τα οποία νιώθουν και επιτρέπουν στο συναισθήμα τους να εκφραστεί.

01:05:49 Σε ευχαριστώ πάρα πολύ για αυτή τη συζήτηση Σοφία Πραγματικά έμαθα πάρα πολλά πράγματα σήμερα Και ελπίζω να βοηθήσαμε και όποιον μας άκουσε να μάθει Έτσι λίγα περισσότερα πράγματα για το συνέστημα και τι σημαίνει παιδικά συναισθήματα Τα είχε όλα νομίζω αυτή η συζήτηση Εγώ ευχαριστώ πάρα πολύ για την πρόσκληση Χαρά μου μεγάλη Και ελπίζω να τα ξαναπούμε σύντομα Και σε όποιον μας άκουσε μέχρι τώρα αν σου άρεσε αυτή η συζήτηση στείλε το επεισόδιο σε έναν άλλο γονιό που χρειάζεται να ακούσεις περισσότερα για τα συναισθήματα των παιδιών και φυσικά ακολούθησε τη Σοφία και τις μαμάδες στο Blender και τις θα λαμβάνεις ειδοποίηση κάθε φορά που μου βγαίνει καινούριο επεισόδιο φιλάκια πολλά bye bye