Η Ταφή του Κόμητος του Οργκάθ - El Greco
Μέσα στο κάδροΣχετικά με αυτό το επεισόδιο
Σε αυτό το επεισόδιο ταξιδεύουμε στο Τολέδο του 16ου αιώνα για να γνωρίσουμε ένα από τα μεγαλύτερα αριστουργήματα του El Greco, την «Ταφή του Κόμητος του Οργκάθ». Ένας πίνακας που δεν αφηγείται μόνο ένα θαύμα, αλλά ενώνει τον γήινο κόσμο με τον ουρανό, δημιουργώντας μία από τις πιο συγκλονιστικές συνθέσεις στην ιστορία της δυτικής τέχνης.
Εικόνα του έργου: "Η Ταφή του Κόμητος του Οργκάθ"
Πηγές:
Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.
Πριν διαβάσουμε ημερομηνίες, πριν ακούσουμε ερμηνίες, στεκόμαστε απλώς μπροστά σε ένα έργο. Είμαι ο Λευτέρης και εδώ για λίγα λεπτά μπαίνουμε μέσα στο κάδρο. καλύτερα ολόκληρη την καλλιτεχνική του φιλοσοφία. Ο πίνακας δημιουργήθηκε μεταξύ του 1586 και 1588. Πρόκειται για ελογραφία σε καμβά με εντυπωσιακές διαστάσεις περίπου 480x360 εκατοστά.
Και το πιο όμορφο είναι ότι δεν βρίσκεται σε μουσείο. Βρίσκεται ακριβώς εκεί όπου δημιουργήθηκε. Στην εκκλησία του Αγίου Θωμά στο τολέδο της Ισπανίας. Αν στάθει κάποιος μπροστά του βρίσκεται στο ίδιο ακριβώς σημείο όπου τον έβλεπαν οι πιστοί πριν από περισσότερο από 400 χρόνια Και αυτό κάνει την εμπειρία μοναδική Αλλά ποιος ήταν ο κόμις του Οργάφ Στην πραγματικότητα δεν ήταν κόμις Το πραγματικό του όνομα ήταν Κοθάλω Ρουίθ Ντετολέδο Ήταν ένας ευγενής του 14ου αιώνα γνωστός για τη βαθιά πίστη του Αλλά και για τις πολλές δωρεές που έκανε στην εκκλησία και στους φτωχούς Μετά το θάνατό του δημιουργήθηκε ένας θρύλος. Ένας θρύλος που λέει ότι κατά την ταφή του συνέβη κάτι θαυμαστό.
Οι Άγιοι Στέφανος και Αυγουστίνος κατέβηκαν από τον ουρανό και έβαλαν οι ίδιοι το σώμα τους στον τάφο ως ανταμοιβή για τη ζωή και την προσφορά του. Περίπου 250 χρόνια αργότερα η ενορία του ναού αποφάσισε να αναθέσει στον Ελγκρέκο να αποτυπώσει αυτό το θαύμα. και εκείνος δημιούργησε κάτι πολύ περισσότερο από μια θρησκευτική εικόνα.
Δημιούργησε έναν πίνακα που χωρίζεται ουσιαστικά σε δύο κόσμους. Ας ξεκινήσουμε από το κάτω μέρος. Εδώ βρίσκεται η γη, η σκηνή της ταφής. Όλα μοιάζουν σχεδόν αληθινά. Οι ιερείς, οι ευγενείς, οι μάρτυρες. Τα μεταλλικά άμφια των δύο αγίων αντανακλούν το φως με απίστευτη λεπτομέρεια. Ο Ελγκρέκο ζωγραφίζει κάθε κέντημα, κάθε αντάβια πάνω στην πανοπλία, κάθε πτυχή του υφάσματος Και ανάμεσα στους ανθρώπους κρύβει ένα μικρό μυστικό Στα αριστερά υπάρχει ένα μικρό αγόρι, μας κοιτάζει Δεν κοιτά το θαύμα, δεν κοιτά τον κόμι, κοιτάζει εμάς Είναι ο γιος του ίδιου του Ελγκρέκο, ο Χόρχε Μανουέλ Στο μικρό του μαντήλι διακρίνεται ακόμη και η χρονολογία της γέννησής του Είναι σαν ο ζωγράφος να υπέγραψε το έργο του όχι με το δικό του όνομα αλλά με το παιδί του.
Αν παρατηρήσουμε καλύτερα τα πρόσωπα θα δούμε και κάτι ακόμη. Πολλοί από τους ανθρώπους που συμμετέχουν στην τελετή δεν είναι ιστορικά πρόσωπα του 14ου αιώνα. Είναι σύγχρονοι του Ελγκρέκο. Ιερείς, δικαστές, ευγενείς του το Λέδο. Ο ζωγράφος μεταφέρει το θαύμα στο παρόν της εποχής του. Σαν να λέει ότι τα θαύματα δεν ανήκουν μόνο στο παρελθόν, ανήκουν και στο σήμερα.
Πάμε σιγά σιγά να σηκώσουμε τώρα το βλέμμα μας προς τα πάνω. Ξαφνικά όλα αλλάζουν. Δεν υπάρχει πλέον βάρος, δεν υπάρχει γη, δεν υπάρχουν φυσικοί νόμοι. Οι μορφές επιμικύνονται, τα σύννεφα ανοίγουν, οι άγγελοι ανεβαίνουν προς τον ουρανό. Στο κέντρο βλέπουμε έναν άγγελο να κρατά κάτι που μοιάζει με μικρό φωτεινό παιδί. Δεν είναι παιδί όμως, είναι η ψυχή του κόμη Ο Ελγκρέκο την απεικονίζει σαν βρέφος, σύμβολο μιας νέας γέννησης, της αιώνιας ζωής Στην κορυφή δεσπόζει ο Χριστός, δεξιά του βρίσκεται η Παναγία και αριστερά του ο Ιωάννης ο Βαπτιστής Πρόκειται για την γνωστή σύνθεση της δέησης όπου οι δύο Άγιοι μεσητεύουν για την ανθρωπότητα Γύρω τους συγκεντρώνονται οι Απόστολοι, οι Προφήτες και οι Άγιοι Ολόκληρος ο ουρανός μοιάζει να υποδέχεται την ψυχή του κόμι.
Αυτό που κάνει τον πίνακα μοναδικό είναι η αντίθεση ανάμεσα στα δύο επίπεδα. Κάτω όλα είναι ήρεμα, οι άνθρωποι στέκονται σχεδόν ακίνητοι, πάνω όλα κινούνται. Τα σύννεφα στροβιλίζονται, οι μορφές σεωρούνται, ο ουρανός πάλεται από ζωή. Είναι σαν ο Ελγρέκο να ζωγραφίσει δύο διαφορετικές πραγματικότητες. τη δική μας και εκείνη που δεν μπορούμε να δούμε.
Η χρήση του φωτός είναι επίσης εντυπωσιακή. Δεν υπάρχει μια συγκεκριμένη πηγή φωτισμού. Το φως μοιάζει να πηγάζει από τις ίδιες τις μορφές. Είναι ένα πνευματικό φως, όχι φυσικό. Αυτό είναι και ένα από τα χαρακτηριστικά του Ελγρέκο. Δεν ενδιαφέρεται να αποδώσει τον κόσμο όπως τον βλέπει το μάτι, τον ενδιαφέρει να αποδώσει τον κόσμο όπως τον βιώνει η ψυχή.
και ίσως γι' αυτό οι μορφές του να είναι τόσο ψηλές και επιμικημένες. Δεν είναι ένα ατομικό λάθος, είναι συνειδητή επιλογή. Οι άνθρωποι μοιάζουν να αποδεσμεύονται από το βάρος της γης, να πλησιάζουν τον ουρανό. Η ταφή του Κόμητος του Οργάθ θεωρείται σήμερα ένα από τα κορυφαία έργα της ισπανικής αναγέννησης αλλά και ένα από τα σημαντικότερα θρησκευτικά έργα στην ιστορία της ευρωπαϊκής ζωγραφικής.
όχι επειδή αφηγείται ένα θαύμα αλλά επειδή μας κάνει να πιστέψουμε ότι δύο κόσμοι μπορούν να συνεπάρξουν μέσα στην ίδια εικόνα και ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο επίτευγμα του Ελγκρέκο Δεν ζωγράφισε απλώς μια ταφή ζωγράφισε το σημείο που η Γη συναντά τον Ουρανό και εκεί για μία στιγμή το ανθρώπινο και το θεϊκό παύουν να είναι δύο διαφορετικά πράγματα και γίνονται μία ενιαία εικόνα Αν αυτό το ταξίδι μέσα στο κάδρο σου άφησε μια σκέψη μπορείς να ακολουθήσεις το podcast και να το μοιραστείς με κάποιον που αγαπά ή θέλει να αγαπήσει την τέχνη Τα λέμε στο επόμενο έργο
Σχόλια
Χωρίς σχόλιαΣυνδεθείτε για να συμμετάσχετε στη συζήτηση
Σύνδεση για ΣχολιασμόΔεν υπάρχουν σχόλια ακόμα
