K2E6 - Η ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΑΠΑΤΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ | Λαυρεωτικά 1873

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Ένα πλοίο, ένας σωρός από πέτρες και μια ολόκληρη χώρα που έχασε τα λεφτά της. Πάμε στο 1860 στο λιμάνι του Κάλλιαρη στη Σαρδηνία της Ιταλίας. Ένα φορτηγό πλοίο δένει στην προκυμαία και αδειάζει στη στεριά τη σαβούρα του σαβούρα, έλεγαν τις πέτρες και τα χώματα που φόρτωναν τα πλοία σκέτο βάρος για να μην αναποδογυρίζουν. Όταν ταξίδευαν άδεια σκουπίδια, δηλαδή εκείνη τη μέρα, ένας εύσωμος Ιταλός στέκεται πάνω από τον σωρό και τον κοιτάζει πολλή ώρα.

00:30 Πάρα πολύ ώρα για έναν σωρό από σκουπίδια. Ο λόγος είναι απλός. Η οικογένειά του είχε ορυχεία. Αυτός ο άνθρωπος ήξερε πέτρες και αυτές οι πέτρες είχαν μέσα τους ασήμι. Ρωτάει από πού ήρθε το πλοίο του λένε μία λέξη που δεν του λέει απολύτως τίποτα. Λαύριο 13 χρόνια μετά, εξαιτίας αυτού του σωρού, χιλιάδες ελληνικές οικογένειες θα έχουν πουλήσει τα σπίτια τους, οι χρεοκοπίες στην Ελλάδα θα διπλασιαστούν.

00:58 Ένας από τους πιο διάσημους συγγραφείς της χώρας θα χάσει ολόκλη. Αυτή την περιουσία του σε μία νύχτα και το πιο παράξενο από όλα, ο άνθρωπος που ο κόσμος θα κατηγορήσει περισσότερο για την καταστροφή δεν θα είναι ούτε ο Ιταλός, ούτε ο τραπεζίτης που έβγαλε τα λεφτά. Θα είναι ο πολιτικός που υποτίθεται ότι τους πολεμούσε.

01:17 Αυτή είναι η ιστορία των λαυρεωτικών της πρώτης οικονομικής φούσκας στην ιστορία της Ελλάδας, ενός κραχ σε μία χώρα που δεν είχε καν χρηματιστήριο. Για να καταλάβεις γιατί ο Ιταλός ενθουσιάστηκε, πρέπει να πάμε πολύ πιο πίσω. Δυόμιση χιλιάδες χρόνια πίσω το Λαύριο είναι μία περιοχή στη νοτιοανατολική άκρη της Αττικής, εκεί κοντά στο Σούμιιο. Σήμερα είναι μία ήσυχη παραθαλάσσια πόλη. Τότε ήταν το πιο πολύτιμο κομμάτι γης στον ελληνικό κόσμο, γιατί από κάτω υπήρχε ασήμι.

01:50 Οι αρχαίοι Αθηναίοι έσκαβαν εκεί από τα πολύ παλιά χρόνια. Ο αισχύλος, ο μεγάλος τραγικός ποιητής ονομάζει την περιοχή θησαυρό της γης και δεν υπερβάλλει το ασήμι του λαυρίου. Γινόταν ΑΘΗΝΑ. Νόμισμα το αθηναϊκό νόμισμα πλήρωνε τα πάντα το 483 πριν Χριστού συμβαίνει κάτι που άλλαξε την Ιστορία; Οι Αθηναίοι πέφτουν πάνω σε μία νέα τεράστια φλέβα ασημιού ξαφνικά η πόλη έχει στα χέρια της μία περιουσία. Τι κάνεις με τόσα λεφτά; Οι περισσότεροι πολίτες ήθελα να τα μοιραστούν, να πάρει ο καθένας το μερίδιό του και να πάει σπίτι του.

02:28 Ένας άνθρωπος διαφώνησε ο Θεμιστοκλής του Σπίθει να μην πάρουν ούτε δραχμή και να τα δώσουν όλα. Για να φτιαχτεί πολεμικό στόλος 3 χρόνια μετά, αυτός ο στόλος συναντάει τους Πέρσες στη Σαλαμίνα, τα λεφτά του Λαυρίου έσωσαν την Ελλάδα, αλλά ο θησαυρός είχε και μία άλλη όψη, το ασήμι δεν το έβγαζαν ελεύθεροι άνθρωποι. Το έβγαζαν σκλάβοι δεκάδες χιλιάδες σκλάβοι, οι στοές δηλαδή οι σήραγγες μέσα στο βουνό ήταν τόσο στενές που δεν χωρούσες να σταθείς όρθιος. Δούλευαν γονατιστοί με ένα λυχνάρι μέσα στη σκόνη πέρασαν οι αιώνες.

03:06 Η Αθήνα έχασε τη δύναμή της, το ασήμιλιγόστεψε, τα ορυχεία έκλεισαν και το Λαύριο κοιμήθηκε για 2000 χρόνια. Μόνο που οι αρχαίοι. Είχαν αφήσει πίσω τους κάτι όταν έβγαζες την πέτρα από το βουνό. Έπρεπε να την ψήσει σε φούρνο για να βγει το μέταλλο και ό τι περίσσευε μετά το ψήσιμο το πετούσες. Αυτά τα υπολείμματα λέγονται σκουριές, οι παλιοί τα έλεγαν και εκβολάδες 2000 χρόνια μετά γύρω από το Λαύριο υπήρχαν ολόκληροι λόφοι από αυτές τις σκουριές, ένα ενάμιση εκατομμύριο τόνοι σκουπιδιών.

03:42 Οι αρχαίοι τα πέταξαν γιατί δεν είχαν την τεχνολογία να βγάλουν τίποτα άλλο από μέσα. Το 1860 η Ευρώπη την είχε. Ο Ιταλός λεγόταν Τζοβάνι Μπατίστα. Σερ οικογένειά του είχε ορυχεία στη Σαρδηνία στο νησί που ανήκει στην Ιταλία. Δεν ήταν μόνο η σαβούρα που τον έφερε στην Ελλάδα υπήρχε και ένας Έλληνας, ο Ανδρέας Κορδλας, νεαρός επιστήμονας των ορυκτών, είχε επισκεφτεί το Λαύριο και είχε γράψει μία μελέτη έλεγε ότι εκεί δεν υπάρχει αξία μόνο κάτω από τη γη. Στις παλιές στοές υπάρχει αξία και πάνω στη γη στα σκουπίδια. Ο σεπιέρ διάβασε αυτή τη μελέτη, έψξε τους αρχαίους συγγραφείς, έκανε τους λογαριασμούς του και έβαλε πλώρη για την Ελλάδα ένα πράγμα να κρατήσεις εδώ γιατί θα το χρειαστούμε μετά. Ο service δεν κυνηγούσε ασήμι το ασήμι στο Λαύριο είχε σχεδόν τελειώσει από την αρχαιότητα.

04:33 Αυτό που κυνηγούσε ήταν ο μόλυβδος, ένα μέταλλο βαρύ φτηνό, καθόλου εντυπωσιακό, που όμως το ζητούσε. Όλη η ευρωπαϊκή βιομηχανία μόλυβδος όχι θησαυρός κράτα το στις 16/04/1864 το ελληνικό Υπουργείο Οικονομικών του δίνει την άδεια. Ο σερπιέρρι βρίσκει συντέρους τη Μασσαλία της Γαλλίας, έναν τραπεζίτη, τον Ιλαρίων Αρού. Και μία πλούσια ελληνική οικογένεια τους ροδοκανκη φτιάχνουν εταιρεία και ξεκινάνε. Μόνο που για να δουλέψεις στην ελληνική επαρχία του 1864 δεν αρκεί η άδεια του υπουργείου.

05:10 Χρειάζεσαι και την άδεια του πραγματικού αφεντικού της περιοχής εκείνη την εποχή, έξω από τις πόλεις, η Ελλάδα ήταν στα χέρια των ληστών, ολόκληρες περιοχές πλήρωναν φόρο σε ένοπλες συμμορίες. Γιατί το κράτος απλώς δεν έφτανε ως εκεί και κοντά στο Λαύριο ζούσε ένας από τους πιο διάσημους. Της εποχής τον έλεγαν Κίτσο. Ο κίτσος έστειλε μήνυμα στους νέους επιχειρηματίες, το μήνυμα ήταν απλό, ξέρεις τι έκανε; Ο σεπιέρ πήγε ο ίδιος το λιμάνι του μόνος και έκλεισε συμφωνία μαζί του.

05:41 Ο ληστής θα προστάτευε την εταιρεία από τους άλλους ληστές. Η εταιρεία θα τον πλήρωνε και επιπλέον ο σερπιέρι ανέλαβε να μεγαλώσει τα 2 παιδιά του Κίτσου, το ένα από αυτά τα παιδιά μεγαλώνοντας έκανε καριέρα στη χωροφυλακή. Δηλαδή στην αστυνομία, ο γιος του ληστή έγινε αστυνομικός με τη συμφωνία κλεισμένη το Λαύριο εκρήγνυται μέσα σε λίγα χρόνια στήνεται και ένα εργοστάσιο με 18 καμίνια, δηλαδή 18 τεράστιους φούρνους που έλιωναν μέταλλο μέρα νύχτα, Μηχανείο, σιδηρόδρομος, λιμάνι, σπίτια, μαγαζιά, νοσοκομείο, σχολείο εκκλησία. Είναι η μεγαλύτερη βιομηχανία που είχε δει ποτέ το ελληνικό κράτος. 3000 εργάτες και εδώ αρχίζει το πρόβλημα. Όλα αυτά τα σπίτια και τα μαγαζιά δεν ανήκαν. Στους κατοίκους, ανήκαν στην εταιρεία. Η εταιρεία ήταν το αφεντικό σου Ο σπιτονικοκύρης σου και ο γιατρός σου.

06:40 Αν την ενοχλούσες δεν έχουν μόνο τη δουλειά σου, σε έδιωχναν και από την πόλη. Ο ιστορικός Τάσος Βουρνάς το λέει ωμά τα μεροκάματα, εξευτελιστικά οι συνθήκες κόλαση και όταν το σώμα σου καταστρεφόταν από τη βαριά δουλειά, η εταιρεία σε πετούσε στο δρόμο εσένα και την οικογένειά σου χωρίς μία δραχμή αποζημίωση στα χαρτιά.

07:01 Το Λαύριο ήταν ελληνικό έδαφος. Στην πραγματικότητα ήταν κράτος μέσα στο κράτος και όταν το κράτος προσπάθησε να μπει μέσα έφαγε πόρτα κυριολεκτικά. Το 1867 η κυβέρνηση στέλνει επιτροπή για έλεγχο. Ο διευθυντής του εργοστασίου Χαστουκίζει ένα μέλος της Επιτροπής το 1870 στέλνει έναν γερμανό επιστήμονα, τον Γκόβατς, να εξετάσει τις σκουριές.

07:25 Ο σερπιέρι τον πετάει στη θάλασσα μαζί με τα δείγματά του και τα εργαλεία του. Και αυτό δεν είναι φήμη ή κουτσομπολιό είναι γραμμένο μέσα στην επίσημη έκθεση που συνέταξε λίγο αργότερα ο ίδιος ο πρωθυπουργός της Ελλάδας το 1867. Η εταιρεία κάνει μία κίνηση που θα τινάξει τη χώρα στον αέρα. Αρχίζει να επεξεργάζεται και τις σκουργριές τους λόφους από αρχαία σκουπίδια που ήταν σκορπισμένη παντού γύρω από το Λαύριο.

07:51 Η αντιπολίτευση ξεσηκώνεται, αντιπολίτευση είναι τα κόμματα που δεν κυβερνούν και ελέγχουν αυτούς που κυβερνούν. Το επιχείρημά τους ήταν λογικό η άδεια που δόθηκε στο Σεπιέρ μιλούσε για ότι υπάρχει κάτω από τη γη. Οι σκουριές δεν είναι κάτω από τη γη, είναι πάνω και δεν τις έφταιξε. Η φύση τις έφτιαξαν άνθρωποι πριν από 2000 χρόνια, άρα ανήκουν στο ελληνικό κράτος.

08:13 Επικεφαλής αυτής της επίθεσης ήταν ένας πολιτικός με μεγάλο ταλέντο στον λόγο ο επαμεινώνδας δεληγιώργης και εδώ γίνεται το μοιραίο για να ξεσηκώσεις τον κόσμο. Δεν αρκεί να πεις ότι μας παίρνουν σκουπίδια, πρέπει να πεις ότι μας παίρνουν θησαυρό οι εφημερίδες που στήριζαν. Άρχισαν να γράφουν ότι στο Λαύριο δεν υπάρχει απλώς μόλυβδος. Υπάρχει χρυσάφι ποτάμια από χρυσάφι και ο ίδιος από το βήμα της Βουλής.

08:38 Ο ιστορικός Επαμεινώνδας Κυριακίδης, που έζησε εκείνη την εποχή, περιγράφει τι έπαθε ο κόσμος. Η φαντασία των ανθρώπων που κάθονταν στα καφενεία γράφει, είχε ανάψει επικίνδυνα υπολόγιζαν εκατομμύρια πάνω σε εκατομμύρια ξεπλήρωναν τα εθνικά δάνεια, μείωναν τους φόρους, έφτιαχναν πολεμικά πλοία, δημιουργούσαν στρατούς. Και διπλασίαζαν τους μισθούς όλων των δημοσίων υπαλλήλων.

09:01 Όλα αυτά στο μυαλό τους από έναν λόφο με σκουπίδια. Θυμάσαι τι είπαμε πριν; Ο σεπιέρι κυνηγούσε μόλυβδο χρυσάφι δεν υπήρχε πουθενά ποτέ, αλλά όταν μία χώρα ολόκληρη θέλει να πιστέψει κάτι, Η αλήθεια δεν έχει και πολύ σημασία. Στις 24/05/1871 η Βουλή ψηφίζει με 91 ψήφους υπέρ και 31 κατά. Οι σκουριές γίνονται εθνική περιουσία, ο σεπιέρ δεν το βάζει κάτω, απαντάει.

09:29 Με 2 κινήσεις. Πρώτον, γράφει στην ελληνική κυβέρνηση και τις λέει, αφού τα θέλετε όλα, αγοράστε μου την εταιρεία 20 εκατομμύρια για να καταλάβεις το μέγεθος ολόκληρο το ελληνικό κράτος εκείνη την εποχή ζοριζόταν να μαζέψει τους φόρους του, Δεύτερον και πιο επικίνδυνα καλεί τους φίλους του και οι φίλοι του δεν ήταν άνθρωποι, ήταν κράτη ο σεπιέρ ήταν Ιταλός, οι συνεταίροι του Γάλλοι στις 23/06/1872.

09:56 Οι κυβερνήσεις της Γαλλίας και της Ιταλίας. Στέλνουν κοινό γράμμα στην Αθήνα το κείμενο είναι ευγενικό στη διατύπωση και απειλητικό στο νόημα λέει ότι οι 2 δυνάμεις, αν χρειαστεί, θα αντιτάξουν άλλα μέσα για να σώσουν τα συμφέροντα της εταιρείας. Άλλα μέσα στη γλώσσα του δεκάτου ένατου αιώνα, αυτό σήμαινε ένα πράγμα πολεμικά πλοία.

10:16 Η μικρή Ελλάδα, που πριν από 40 χρόνια είχε βγει από την επανάσταση και ακόμα χρωστούσε σε όλη την Ευρώπη, βρίσκεται ξαφνικά αντιμέτωπη με 2 μεγάλες δυνάμεις για έναν λόφο με σκουριές. Η κυβέρνηση δεν ξέρει τι να κάνει οι κυβερνήσεις αλλάζουν. Και τότε ο βασιλιάς Γεώργιος κάνει μια κίνηση με σπάνιο χιούμορ, διώχνει τον πρωθυπουργό και βάζει στη θέση του τον Δεληγεόργη, δηλαδή τον άνθρωπο που άναψε τη φωτιά. Εσύ το ξεκίνησες Εσύ ξεμπέρδεψέ το ο Δελγιώργης παλεύει, γράφει η έκθεση εξηγεί, αρνείται, αλλά το αδιέξοδο με μία αδιέξοδο και τότε εμφανίζεται ο άνθρωπος που θα λύσει το πρόβλημα, τον έλεγαν Ανδρέα Συγγρό ήταν Έλληνας από την Κωνσταντινούπολη. Τραπεζίτης πάμπλουτος ανήκει σε έναν κύκλο πλούσιων Ελλήνων του εξωτερικού που έβγαζαν χρήματα Δανείζοντας την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

11:05 Ο κόσμος τους έλεγε Χρυσοκάνθαρους. Ο συγκρούζ κάνει το εξής, αντί να μαλώνει το κράτος με την εταιρεία αγοράζει την εταιρεία στις 03/02/1873 Οι διαπραγματεύσεις τελειώνουν, ο υγρός αγοράζει τα πάντα στο Λαύριο για 11 και μισό εκατομμύρια φράγκα. Ο ίδιος γράφει στα απομνημονεύματά του τι έγινε μετά; Η είδηση διαδόθηκε γρήγορα στην Αθήνα.

11:28 Έκανε μεγάλη εντύπωση, σημαντικοί άνθρωποι έρχονταν να τον συγχαρούν και ο βασιλιάς τον κάλεσε προσωπικά του εξέφρασε τη μεγάλη του ευχαρίστηση για τη σπουδαία υπηρεσία που πρόσφερε στο έθνος και του είπε με αυτά ακριβώς τα λόγια ότι δεν θα την ξεχάσει ποτέ. Ο συγκρός ήταν ο ήρωας της χώρας για περίπου 6 μήνες. Στις 13/05/1873 ανακοινώνεται η νέα εταιρεία και μαζί της κάτι που η Ελλάδα δεν είχε ξαναδεί 100.000 μετοχές. Εδώ πρέπει να σταματήσουμε γιατί όλα παίζονται σε αυτή τη λέξη μετοχή σημαίνει ένα μικρό κομμάτι μιας εταιρείας. Αν η εταιρεία κοπεί σε 100.000 κομμάτια και εσύ αγοράσεις ένα, τότε σου ανήκει το ένα 100 στο χιλιοστό της. Αν η εταιρία βγαλέρδη παίρνεις και εσύ ένα μικρό μερίδιο και αν κάποιος άλλος θέλει πιο πολύ από σένα να έχει αυτό το κομμάτι, μπορείς να του το πουλήσεις πιο ακριβά από ότι το πήρες σήμερα. Αυτό είναι αυτονόητο το 1873.

12:27 Στην Ελλάδα ήταν επιστημονική φαντασία. Οι μετοχές βγήκαν προς 200 δραχμές. Σημεία οι μισές δόθηκαν στο κοινό, τις άλλες μισές, τις κράτησαν ιδρυτές και τώρα το κρίσιμο πούλούνται οι μετοχές; Ένα κράτος έχει χρηματιστήριο, ένα κτίριο με κανόνες με ελέγχους, με ανθρώπους που ξέρουν τι κάνουν. Η Ελλάδα του 1873 δεν είχε χρηματιστείριο, δεν είχε τίποτα, είχε όμως ένα καφενείο στο κέντρο της Αθήνας υπήρχε ένα διάσημο καφενείο. Λεγόταν η ωραία Ελλάς είχε και αίθουσα με μπλιάρδα. Εκεί μαζεύονταν πολιτική δημοσιογράφοι, κοσμοπολίτες. Εκείνο τον Μάιο η αίθουσα του μπλιάρδου έγινε χρηματιστήριο. Ο καφετζής έγινε χρηματιστής, οι ουρές έφταναν έξω στον τρόμο και δεν ήταν μόνο αθηναίοι.

13:15 Έρχονταν άνθρωποι από την επαρχία με τα ζώα για να αγοράσουν χαρτιά. Ο συγγραφέας Μιχαήλ Μητσάκης, που το έζησε το περιγράφει σαν αρρώστια ξαφνική δίψα για πλούτο κατέλαβε το πλήθος, γράφει και οι χρηματισ. Που ήρθαν από έξω άναψαν όλα τα ένστικτα του κόσμου, κάνοντάς το να πιστέψει ότι εκεί πέρα στην άκρη του Σουνίου κρύβονταν αμύθητοι θησαυροί. Ποιοι αγόραζαν όλοι φτωχοί και πλούσιοι έμποροι και εργάτες, επιστήμονες και χειρώνακτες, καταθέτοντας, όπως γράφει ο Κυριακίδης και το τελευταίο τους νόμισμα, ο κόσμος πουλούσε σπίτια, χωράφια, μαγαζιά, τα κοσμήματα της γυναίκας του και οι μετοχές ανέβαιναν από τις 200 δραχμές γρήγορα στις. 10 όποιος αγόρασε την πρώτη μέρα είχε ήδη βγάλει 50%. Ήταν και κάποιοι που φώναξαν στις 18/03/1873 η εφημερίδα Μέλλον προειδοποιεί ρητά το κοινό να προσέξει με αυτές τις μετοχές.

14:14 Δεν την άκουσε κανείς ποτέ δεν την ακούνε και κανείς μα κανείς δεν είχε πάει ποτέ στο Λαύριο να δει τι υπάρχει εκεί. Στο πιο ψηλό σημείο της τρέλας. Σκάει η είδηση; Κυκλοφορούν πλαστές μετοχές, δηλαδή κάποιοι τύπωναν ψεύτικα χαρτιά και τα πουλούσαν σαν αληθινά και κανείς δεν μπορούσαν να ξεχωρίσει. Ποια είναι; Ποια γιατί ποιος να τα ελέγξει; Χρηματιστήριο Δεν υπήρχε, υπήρχε ένα καφενείο. Η εταιρεία πανικοβάλλεται και στις 30/10/1873 παίρνει την απόφαση που τα γκρεμίζει όλα σταματάει την πληρωμή της τρίτης δόσης στους μετόχους.

14:51 Οι μέτοχοι θα έπαιρναν τα κέρδη τους σε δόσεις. Η τρίτη δόση δεν ήρθε ποτέ. Τη στιγμή που ένας άνθρωπος καταλαβαίνει ότι τα λεφτά δεν έρχονται, θέλει να ξεφορτωθεί το χαρτί αμέσως πριν από τον διπλανό του. Το πρόβλημα είναι ότι ο διπλανός του σκέφτεται ακριβώς το ίδιο έξω από την ωραία Ελλάδα. Όλοι πουλάνε κανείς δεν αγοράζει και όταν όλοι πουλάνε και κανείς δεν αγοράζει η τιμή, δεν πέφτει.

15:16 Εξαφανίζεται. Μέσα σε λίγες μέρες τα χαρτιά για τα οποία ο κόσμος είχε πουλήσει σπίτια δεν άξιζαν τίποτα δεν υπήρχε χρυσάφι, δεν υπήρξε ποτέ, υπήρχε μόλυβδος. Ακριβώς όπως έλεγε ο Servier από την πρώτη μέρα ο ιστορικός Γεώργιος Ασρέας γράφει το αποτέλεσμα με μία παγερή πρόταση. Χιλιάδες οικογένειες από γυμνώθηκαν, ενώ ορισμένα άτομα καρπώθηκαν.

15:40 Περίπου 2 εκατομμύρια δραχμές μέσα στα 2 χρόνια που ακολούθησαν οι χρεοκοπίες στην Ελλάδα διπλασιάστηκαν ανάμεσα στους κατεστραμμένους υπάρχει και ένα όνομα που θα το βρει σήμερα στα σχολικά βιβλία. Ο Εμμανουήλ Ρουδης, ένας από τους πιο έξυπλους ανθρώπους που πέρασαν ποτέ από τα ελληνικά γράμματα, ο άνθρωπος που είχε γράψει την Πάπισσα Ιωάννα.

16:01 Ένα βιβλίο τόσο τολμηρό που η εκκλησία τον Αφόρισε. Ο ροΐδης έχασε σχεδόν όλη του την περιουσία στις μετοχές του Λαυρίου. Δεν έμεινε μόνος μαζί του, καταστράφηκε και ο ποιητής Πυρίδων Βασιλειάδης, καθώς και πλούσια αγρότες από την Πελοπόννησο που είχαν ρίξει τα κέρδη ολόκληρων. Σε χαρτιά οροΐδης δεν είχε πια λεφτά, είχε όμως κάτι πιο επικίνδυνο.

16:24 Είχε πένα στις 02/02/1875. Την εφημερίδα Ασμοδέος δημοσιεύει ένα κείμενο με τίτλο Σκνίπα και μέσα εκεί κάνει το πιο κακό αστείο που έχει γραφτεί ποτέ στα ελληνικά για τα λεφτά λέει ότι πήρε μία χρυσή λίρα και την έστειλε για χημική ανάλυση και το εργαστήριό του γύρισε τα συστατικά της δάκρυ ορφανού στεγνή χήρας πείνα συνταξιούχου, ελαστικότητα των νόμων και το τελευταίο συστατικό το μεγαλύτερο από όλα 85%.

16:58 Ευπιστία μετόχου. Η ευκολία με την οποία ένας άνθρωπος πιστεύει ότι του πουν ο ροΐδης δεν κατηγορούσε μόνο τον συγκρό, κατηγορούσε και τον εαυτό του και τώρα το πιο παράξενο κομμάτι όλης της ιστορίας. Ο κόσμος ήταν έξαλλος. Έψαχνε κάποιον να τον κατηγορήσει ποιον διάλεξε όχι τον σεπιέρη που πέταξε στη θάλασσα τον ελεγκτή του κράτους και είχε ληστή για μπράβο.

17:22 Όχι τον συγκρό που έβαλε στην αγορά 100.000 χαρτιά σε μία χώρα που δεν ήξερε τι είναι μετοχή. Ο ασπίας του γράφει καθαρά. Του λαού στράφηκε κυρίως εναντίον του δεληγιώργη, γιατί από όλους τους πολιτικούς αρχηγούς, είτε από λάθος, είτε για να χτυπήσει την κυβέρνηση, αυτός ήταν που ανέβασε περισσότερο τα μεταλλεύματα του λαυρίου στο ύψος ενός μεγάλου εθνικού θησαυρού, δηλαδή τον κατηγόρησαν επειδή τους είπε ότι υπάρχει χρυσάφι. Η φούσκα δεν ξεκίνησε από τον Ιταλό, ούτε από τον τραπεζίτη. Ξεκίνησε μέσα από την Ελληνική Βουλή σαν πολιτικό επιχείρημα εναντίον μιας κυβέρνησης.

18:00 Και μετά ξέφυγε και έφαγε τον κόσμο που υποτίθεται ότι προστάτευε. Τι απέγιναν όλοι; Ο Σεπιέρ έμεινε στην Ελλάδα και έφτιαξε δεύτερη γαλλική εταιρεία στο Λαύριο. Δεν έχασε τίποτα ο συρός έγραψε στα απομνημονεύματά του ότι από τα λαυρεωτικά δεν κέρδισε, συνέχισε να μεγαλώνει, έφτιαξε τράπεζα, αγόρασε γεί στη. Θεσσαλία εξελέγη βουλευτής και δώρισε τεράστια ποσά σε νοσοκομεία, σχολεία και μουσεία πέθανε το 1899 με τον τίτλο.

18:31 Του εθνικού ευεργέτη σήμερα αν μπει στην Αθήνα από τη θάλασσα, θα περάσεις από έναν από τους μεγαλύτερους δρόμους της πόλης. Λέγεται λεωφόρο Συγγρού του ελληνικό κράτος έμαθε το μάθημά του με τον χειρότερο τρόπο το 1876, 3 χρόνια μετά την καταστροφή, ιδρύεται επιτέλους του Χρηματιστηρίου Αθηνών 3 χρόνια πολύ αργά και το Λαύριο τα εργοστάσια δούλεψαν άλλα 100 χρόνια και έκλεισαν το 1989. Σήμερα το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Τα έχει κάνει τεχνολογικό πάρκο, Μπορείς να πας να το επισκεφτείς και αν περπατήσεις λίγο έξω από την πόλη Θα δεις ακόμα τους λόφους τις σκουριές, τα σκουπίδια που άφησαν οι αρχαίοι που ένας Ιταλός τα είδε σε ένα λιμάνι της Σαρδηνίας που ένας πολιτικός τα ονόμασε χρυσάφι και που εξαιτίας τους χιλιάδες άνθρωποι έχασαν τα σπίτια τους είναι ακόμα εκεί. Δεν άξιζαν ποτέ τίποτα το ιδιαίτερο το χρυσάφι δεν ήταν ποτέ μέσα στις πέτρες, ήταν μέσα στο μυαλό μας.