K2E8: Η Κρυφή Ζωή των Γυναικών στην Αρχαία Ελλάδα | Όσα ΔΕΝ σου έμαθαν στο Σχολείο

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Η Αθήνα του πέμπτου αιώνα Π χ. Η πόλη που γέννησε τη δημοκρατία, τη φιλοσοφία, το θέατρο, το θαύμα που διδάσκεται σε κάθε σχολείο του πλανήτη. Κι όμως, στην ίδια αυτή πόλη οι μισοί κάτοικοι δε μηχανόνομα, όχι επειδή δεν τους έδωσαν ποτέ επειδή δεν επιτρεπόταν να ακουστεί. Μία καθωσπρέπει αθηναία δεν αναφερόταν σχεδόν ποτέ δημόσια με το όνομά της στα δικαστήρια, στις ομιλίες στους δρόμους ήταν πάντα η κόρη του τάδε η γυναίκα του δύνα.

00:36 Το όνομά της ακουγόταν δημόσια κυρίως σε 2 περιπτώσεις, αν είχε πεθάνει ή αν ήθελα να την προσβάλλουν. Ο ίδιος ο περικλής στον πιο διάσημο λόγο της αρχαιότητας αφιέρωσε στις γυναίκες μία μόνο φράση. Είτε για καλό συμπλήρωσε, είτε για κακό. Με άλλα λόγια, η τέλεια γυναίκα ήταν η αόρατη γυναίκα. Σήμερα θα δούμε ολόκληρη τη ζωή αυτών των αόρατων γυναικών από την πρώτη τους ανάσα μέχρι την τελευταία και σε προειδοποιώ όσα θα ακούσεις. Δεν τα γράφει κανένα σχολικό βιβλίο. Η ζωή μιας αθηναίας ξεκινούσε με μία δοκιμασία που δεν θα τη θυμόταν ποτέ λίγο μετά τη γέννα.

01:24 Η μαμία ακουμπούσε το μωρό στο πάτωμα μπροστά στα πόδια του πατέρα και εκείνος αποφάσιζε αν το σήκωνες στα χέρια του. Το παιδί γινόταν μέλος της οικογένειας αν του γύριζε την πλάτη, το μωρό δεν είχε μέλλον, δεν το σκότωναν με τα χέρια τους. Το εξέθεταν. Έκθεσης έτσι λεγόταν. Το άφηναν σε μία ερημιά ή στην άκρη ενός δρόμου, συχνά μέσα σε ένα πήλινο τοχείο και άφηναν την τύχη του στους θεούς. Ίσως το έβρισκε κάποιος περαστικός, ίσως το μεγάλωνε ως ντούλο του.

02:01 Ίσως όχι. Και ποια μωρά κινδύνευαν περισσότερο; Ο κωμωδιογράφος, Ποιος το είπε Με μία φράση που παγώνει το αίμα, έναν γιο, τον μεγαλώνεις ακόμα και αν είσαι φτωχός μία κόρη, την εκθέτης. Ακόμα και αν είσαι πλούσιος. Γιατί; Ψυχρή αριθμητική, ένα κορίτσι ήθελε προίκα για να παντρευτεί και δεν θα συνέχιζε το όνομα της οικογένειας.

02:29 Ήταν με λογιστικούς όρους ζημιά. Πόσα κορίτσια χάθηκαν έτσι εδώ; Τη μία απάντηση, η ιστορική διαφωνούν κάποιοι υπολόγισαν ένα στα 10, άλλοι απαντούν ότι οι αρχές μαρτυρίες υπερβάλλουν και ότι τα οστά που έχουν βρεθεί δεν δείχνουν μαζική εγκατάλειψη. Κανείς δεν ξέρει το νούμερο εκείνο που ξέρουμε με βεβαιότητα είναι πιο ανατριχιαστικό από κάθε νούμερο.

02:58 Η πρακτική ήταν νόμιμη, γνωστή και δεν σκανδλιζε κανέναν. Αν όμως ο πατέρας σήκωνε το μωρό από το πάτωμα, το σπίτι γέμιζε γιορτή την Πέμπτη ή την έβδομη μέρα. Γίνονταν τα αμφιδρόμια. Η μαμή έτρεχε γύρω από την εστία το ιερό τζάκι του σπιτιού με το μωρό αγκαλιά για να το καλωσορίσει στην οικογένεια και έξω στην εξώπορτα κρεμούσαν ένα σήμα για όλη τη γειτονιά κλαδί ελιάς.

03:28 Αν ήταν αγόρι μία τούφα μαλλί αν ήταν κορίτσι ελιά, το ιερό δέντρο της πόλης, το σύμβολο του πολίτη μαλλί, το εργαλείο της ύφανσης της δουλειάς που την περίμενε. Πριν καλά καλά ανοίξει τα μάτια της, η μικρή αθηναία είχε ήδη πάρει το μήνυμα και τη δέκατη μέρα στη γιορτή της Δέκατης. Το παιδί έπαιρνε επιτέλους το όνομά του.

03:55 Το όνομα που αν ήταν κορίτσι ο έξω κόσμος δεν θα πρόφερε σχεδόν ποτέ ξανά. Τα αγόρια της Αθήνας πήγαιναν σχολείο, γράμματα, μουσική, γυμναστική. Τα κορίτσια όχι. Η δική τους σχολή ήταν το σπίτι. Ύφανση, μαγείρεμα διαχείριση του νοικοκυριού, δασκάλα ή μητέρα τους και αυτή η εκπαίδευση τελείωνε νωρίς. Πολύ νωρίς. Γιατί μόλις ένα κορίτσι έμπαινε στην εφηβεία, χτυπούσε συναγερμός ο Ιπποκράτης ναι, ο πατέρας της ιατρικής είχε γράψει ολόκληρη πραγματία με τίτλο περί Παρθενίων. Εκεί υποστήριζε ότι αν μία κοπέλα δεν παντρευτεί σύντομα, μετά την πρώτη της περίοδο, το αίμα μαζεύεται μέσα της, πιέζει την καρδιά και φέρνει αρρώστιεςες παραισθήσεις, τρέλα. Η θεραπεία που πρότεινε η επίσημη ιατρική επιστήμη της εποχής γάμος άμεσα.

04:53 Έτσι η τυπική αθηναία νύφη ήταν γύρω στα 14 ο γαμπρός, γύρω στα 31 άντρας διπλάσιας ηλικίας που πολλές φορές τον έβλεπε από κοντά πρώτη φορά στον ίδιο της τον γάμο. Γιατί τον γάμο δεν τον αποφάσιζε εκείνη ο αθηναϊκός γάμος Λεγόταν, Εγγυεί και ήταν κυριολεκτικά μία χειραψία ανάμεσα σε 2 άντρες. Τον πατέρα της νύφης και τον γαμπρό. Η νύφη δεν χρειαζόταν καν να είναι παρούσα. Ο πατέρας έδινε το χέρι, έδινε την προίκα, έδινε την κόρη. 3 πράγματα, ένα πακέτο.

05:31 Και πού πήγαινε η δεκατετράχρονη σύζυγος στον Γυναικωνίτη; Τα δωμάτια του σπιτιού που προορίζονταν μόνο για τις γυναίκες, συνήθως στον επάνω όροφο, μακριά από την εξώπορτα και τα βλέμματα των ξένων. Εκεί θα περνούσε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της, να υφαίνει να διευθύνει τους δούλους, να μεγαλώνει παιδιά. Όταν ο άντρας της είχε καλεσμένους στο σπίτι, εκείνη δεν καθόταν στο τραπέζι.

05:58 Εδώ μια απαραίτητη αλήθεια. Αυτή η ζωή κλουβί ήταν κατά κάποιον τρόπο πολυτέλεια. Οι φτωχές αθηνές δεν είχαν την τιμή του εγκλεισμού, δούλευαν πουλούσαν στην αγορά, κουβαλούσαν νερό, μάζευαν ελιές. Η απομόνωση ήταν προνόμιο των πλουσίων. Σκέψου το σ εκείνον τον κόσμο, το να μη σε βλέπει κανείς ήταν ένδειξη κύρους. Νομικά πάντως πλούσιες και φτωχές ήταν το ίδιο πράγμα.

06:28 Ανύπαρκτες μία αθηναία δεν ψήφιζε, δεν πατούσε σε δικαστήριο μόνη της δεν υπέγραφε συμβόλαια, δεν μπορούσε καν να αγοράσει ή να πουλήσει κάτι που άξιζε περισσότερο από έναν μέδι κριθαριού, ένα τσουβάλι δημητριακά σε σημερινή γλώσσα. Σε όλη της τη ζωή έπρεπε να έχει κύριο δηλαδή άντρα κηδεμόνα πρώτα τον πατέρα της μετά τον σύζυγό της.

06:55 Και αν ο πατέρας πέθανε χωρίς γιο, τότε η κόρη γινόταν επίκληρος η κληρονόμος που δεν κληρονομούσε η περιουσία δεν γινόταν δική της, απλώς περνούσε μέσα από αυτήν στον πλησιέστερο άντρα συγγενή του πατέρα της, τον οποίο ήταν υποχρεωμένοι να παντρευτεί και αν ήταν ήδη παντρεμένη με άλλον υπήρχε λύση διαζύγιο για να μη χαθεί η περιουσία από την οικογένεια.

07:22 Κράτα αυτή τη φράση γιατί συνοψίζει τα πάντα. Η αθηναία δεν ήταν ιδιοκτήτρια, ήταν ο δρόμος που ακολουθούσε η ιδιοκτησία. Ο πρώτος και μεγαλύτερος σκοπός του γάμου παιδιά κατά προτίμηση γη και εδώ αρχίζει το πιο επικίνδυνο κεφάλαιο στη ζωή μιας γυναίκας της αρχαιότητας. Ο ευριπίδης έβαλε στο στόμα της Μήδειας μια φράση που χτυπάει σε αγροθιά ακόμα και σήμερα δυόμιση χιλιάδες χρόνια μετά.

07:52 Και δεν ήταν ποιητική υπερβολή, ήταν στατιστική. Κορίτσια 14 και 15 χρονών γεννούσαν σε σώματα που δεν είχαν προλάβει να ωριμάσουν χωρίς αντισηψία, δηλαδή χωρίς καμία προστασία από τα μικρόβια που κανείς δεν ήξερε ότι υπάρχουν χωρίς καμία πραγματική βοήθεια. Αν κάτι πήγαινε στραβά, γεννούσαν καθιστές πάνω σε ειδικό κάθισμα τοκετού με ένα άνοιγμα σαν μισοφέγκαρο στη μέση με τη μαμή γονατισμένη από κάτω να περιμένει.

08:24 Πάρα πολλές δεν σηκώθηκαν ποτέ από εκείνο το κάθισμα. Δεν είναι τυχαίο ότι η μέση αθηναία ζούσε γύρω στα 40, αρκετά λιγότερο από τον άντρα της. Και η θρησκεία τι έλεγε για όλο αυτό; Η θρησκεία θεωρούσε τη γέννα βρωμιά. Μία αόρατη θρησκευτική ακαθαρσία που κολούσε σε όποιον βρισκόταν κοντά, για αυτό και το σπίτι της Ετοιμόγεννης το άλιφαν εξωτερικά με πίσσα για προστασία από αυτό το κακό. 40 μέρες μετά τη γέννα, η μητέρα έπρεπε να καθαριστεί τελετουργικά πριν ξαναπατήσει σε ιερό. 40 μέρες σου θυμίζει κάτι το σαράντισμα της γιαγιάς σου έχει ρίζες βαθύτερες από όσο φαντάζεσαι. Υπήρχε όμως και το αντίστροφο πρόβλημα. Πώς να μην μείνεις έγκυος και εδώ η αρχαία ιατρική κρύβει την πιο απίστευτη ανατροπή αυτού του βίντεο. Ο Ιπποκράτης πρότεινε το εξής.

09:27 Αν μία γυναίκα δεν θέλει παιδί να πιει νερό με διαλυμένο μετάλλευμα χαλκού, ποσότητα, όση ένα κουκί, αυτό έγραφε, την προστατεύει από εγκυμοσύνη για έναν ολόκληρο χρόνο ως ποτό. Φυσικά δε λειτουργούσε και μάλλον την δηλητηρίαζε κιόλας. Αλλά τώρα κρατήσω το σύγχρονο αντισυλληπτικό σπιράλ, αυτό που χρησιμοποιούν εκατομμύρια γυναίκες σε όλο τον πλανήτη αυτή τη στιγμή είναι φτιαγμένο από χαλκικό.

09:57 Ο Ιπποκράτης είχε βρει το σωστό μέταλλο πριν από δυόμιση χιλιάδες χρόνια. Απλώς το έβαλε σε λάθος σημείο του Σώματος. Αυτό βάζω στοίχημα, δεν σου το είπαν στο σχολείο. Και η έκτρωση ο Αριστοτέλης έγραψε ότι επιτρέπεται αρκεί να γίνει πριν το έμβρυο αποκτήσει αίσθηση και ζωή. Πού ακριβώς βρίσκεται αυτό το όριο δεν το ξεκαθάρισε ποτέ και πάνω σε αυτή την ίδια ασάφεια Η ανθρωπότητα μαλώνει μέχρι σήμερα.

10:31 Ένα πάντως ήταν απολύτως ξεκάθαρο στην Αθήνα. Το παιδί γεννημένο ή αγέννητο, ανήκε στον πατέρα. Η απόφαση ήταν δική του. Η γυναίκα που έπαιζε τη ζωή της στο κάθισμα του τοκετού δεν είχε λόγο. Κι αν μία γυναίκα αρρώστενε βαριά, οι γιατροί λίγα μπορούσαν να κάνουν, έμενε μια τελευταία ελπίδα. Η επίδαυρος, το ιερό του Ασκληπιού του Θεού της Ιατρικής.

11:00 Εκεί εφάρμοζαν την εγκύμηση ο άρρωστος κοιμόταν μέσα στο Άβατο τον ιερό Κοιτώνα του Ναού και ο Θεός ερχόταν στον ύπνο του στο όνειρο να τον γιατρέψει ή να του υποδείξει τη θεραπεία. Όσοι θεραπεύονταν χάραζαν την ιστορία τους σε πέτρινες πλάκες. Τα γεματα σώζονται μέχρι σήμερα και μέσα τους διαβάζουμε πράγματα εκπληκτικά. Όπως στην περίπτωση της κλεός, μια γυναίκα λέει, η επιγραφή ήταν έγκυος επί 5 ολόκληρα χρόνια πήγεσα στο Θεό, κοιμήθηκε ένα βράδυ στο Άβατο και μόλις βγήκε από το ιερό το πρωί γέννησε γιο, ο οποίος προσοχή μόλις γεννήθηκε σηκώθηκε, πλύθηκε μόνος του στη βρύση και άρχισε να περπατάει δίπλα στη μάνα του.

11:53 Αυτό δεν ήταν ιατρικός φάκελος. Ήταν διαφήμιση χαραγμένη σε μάρμαρο για να προσελκύει πελάτες πιστούς από όλη την Ελλάδα. Το μάρκετινγκ βλέπεις δεν το ανακαλύψαμε εμείς ακόμα και πάνω στο ίδιο της το Σώμα. Η Αθηνά δεν όριζε πολλά το πρότυπο ομορφιάς ήταν αυστηρό δέρμα κάτασπρο απόδειξη ότι ζούσε μέσα μακριά από τον ήλιο και σώμα εντελώς άτριχο. Κοίταξε προσεκτικά τα αρχαία αγάλματα και τα αγγεία. Οι γυναίκες δεν έχουν ούτε μία τρίχα κάτω από τα φρύδια. Πουθενά οι άντρες αντίθετα, απεικονίζονται με πλήρη φυσιολογική τριχοφυία.

12:36 Το άτριχο Σώμα ήταν το σήμα κατατεθέν του γυναικείου. Και πώς το πετύχαναν χωρίς κεριά και χωρίς λέιζερ; Με τον πιο επώδυνο τρόπο που μπορείς να φανταστείς με το λυχνάρι. Έκαιγαν τις τρίχες με τη φλόγα σημείο σημείο και στα πιο ευαίσθητα μέρη του Σώματος. Σε αγγείο του πέμπτου αιώνα σώζεται ζωγραφισμένη μία γυναίκα την ώρα ακριβώς αυτής της διαδικασίας. Για τα φρύδια και τις λεπτομέρειες υπήρχαν τσιμπιδάκια σχεδόν ίδια με τα σημερινά.

13:11 Στη Λυσιστράτη του Αριστοφάνη, μια ηλικιωμένη Καμαρώνει. Μπορεί να γέρασα λέει, αλλά μαλλιαρί δεν θα με δεις. Είμαι καλοαποτριχωμένη με το λυχνάρι. Και στις εκκλησιάζουσες όταν οι γυναίκες αποφασίζουν να ντυθούν άντρες για να τρυπώσουν κρυφά στη Συνέλευση. Ξέρεις ποιο είναι το πρώτο βήμα του σχεδίου τους πετάνε τα ξυράφια; Πέταξα το ξυράφι από το σπίτι λέει η μία για να γίνω τριχωτή και να μη μοιάζω πια με γυναίκα για να παραστήσεις τον άντρα στην αρχαία Αθήνα αρκούσε να σταματήσεις την αποτρίχωση.

13:48 Και αν νομίζεις ότι ο έλεγχος σταματούσε στην εμφάνιση, Άκου το επόμενο. Η Αθήνα απέκτησε κάποια στιγμή ειδική αστυνομία για τις γυναίκες, λέγονταν γυναικονόμοι και έγιναν κανονικός κρατικός θεσμός. Τον καιρό του Δημητρίου του Φαληρία γύρω στο 315 προ Χριστού. Έλεγχαν πως ντύνονταν οι γυναίκες δημόσια έμπαιναν σε σπίτια, σε γάμους και γιορτές και μετρούσαν τους καλεσμένους. Πάνω από 30 άτομα απαγορευόταν και η παραπανίσραν και τις ποινές των άτακτων γυναικών τις κρεμούσαν γραμμένες σε πινακίδες πάνω σε έναν πλάτανο στον κεραμικό να τις διαβάζει όλη η πόλη.

14:33 Δημόσια διαπόμπευση με κρατική σφραγίδα. Α και το κερασάκι ο ίδιος ο Δημήτριος, ο Φαληρεύς, ο αρχιτέκτονας αυτής της αστυνομίας, ηθών, σύμφωνα με τις αρχαίες πηγές, σπαταλούσε 1200 Τάλαντα τον χρόνο ένα αστρονομικό ποσό σε δείπνα γλέντια και ερωμένες. Οι κανόνες. Βλέπεις ήταν πάντα για τους άλλους. Για τους άντρες πάντως η πόλη είχε στήσει ένα ολόκληρο τακτοποιημένο σύστημα.

15:07 Σε δικαστικό λόγο της εποχής, τον περίφημο κατανέρας ο ρήτορας το ξεστομίζει με ανατριχιαστική φυσικότητα. Και στη μέση αυτής της λίστας, οι παλακδες, οι μόνιμες ερωμένες του σπιτιού για την καθημερινή φροντίδα του Σώματος. 3 κατηγορίες γυναικών, 3 χρήσεις, μία πρόταση, ίσως η πιο διάσημη φράση που γράφτηκε ποτέ για τις γυναίκες της Αρχαίας Ελλάδας και δεν υπάρχει σχεδόν σε κανένα σχολικό βιβλίο.

15:39 Και τώρα κρατήσου, γιατί έρχεται το πιο σκοτεινό εύρημα αυτής της ιστορίας; Στην Αθήνα ο νόμος τιμωρούσε τον βιασμό μιας ελεύθερης γυναίκας με πρόστιμο. Χρηματική αποζημίωση που δεν την έπαιρνε καν η ίδια την έπαιρνε ο κύριός της. Ο εραστής όμως αυτός που κέρδιζε την καρδιά μιας παντρεμένης, μπορούσε να σκοτωθεί επί τόπου από τον σύζυγο νόμιμα ατιμώρητα.

16:11 Δεν είναι θεωρία. Έχουμε την ίδια την υπόθεση ένας Αθηναίος, ο εφλητος έπιασε τον εραστή της γυναίκας του μέσα στο σπίτι του και τον σκότωσε στη δίκη. Ο λογογράφος του, ο περίφημος Πλησίας υποστήριξε ακριβώς αυτό ότι ο νομοθέτης θεωρούσε τον βιαστή άξιο μικρότερης ποινής από τον εραστή. Γιατί; Πάρε βαθιά ανάσα. Επειδή ο βιαστής έπαιρνε μόνο το Σώμα.

16:44 Ο εραστής έκλεβε την αφοσίωση της γυναίκας και έσπευνε αμφιβολία για το ποιανού είναι τα παιδιά, δηλαδή για την κληρονομιά. Το έγκλημα δεν μετριόταν με το τι πάθαι η γυναίκα μετριόταν με το τι έχανε ο άντρας της. Για την ακρίβεια, κάποιοι σύγχρονοι ιστορικοί λένε ότι ο λησίας παρά φούσκωνε το επιχείρημα για να σώσει τον πελάτη του και ότι ένας βιαστής μπορούσε να διωχθεί και βαρύτερα. Αλλά το γεγονός ότι το επιχείρημα ειπώθηκε σε Αθηναϊκό Δικαστήριο και ότι έπιασε σου λέει όλα όσα χρειάζεσαι για το πώς έβλεπε εκείνη η κοινωνία, τη γυναίκα. Ως περιουσιακό στοιχείο.

17:30 Και όμως την ίδια ακριβώς εποχή, μερικές μέρες δρόμο νοτιότερα. Υπήρχε μία Ελλάδα εντελώς διαφορετική. Η Σπάρτη. Η σπαρτιάτισσες παντρεύονταν στα 18 και στα 20, όχι στα 14 και με άνδρες της ηλικίας τους. Γυμναζόταν δημόσια. Έτρεχαν, πάλευαν, έριχναν ακότειο γιατί η πόλη ήθελε γερά κορμιά να γεννούν γερούς στρατιώτες μιλούσαν δημόσια και οι άντρες τις άκουγαν και το πιο εξωφρενικό για τους υπόλοιπους Έλληνες είχαν περιουσία.

18:07 Δική τους στο όνομά τους ο Αριστοτέλης σημειώνει αγανακτισμένος. Ότι σχεδόν τα 2/5 της σπαρτιατικής γης ανήκαν σε γυναίκες και το θεωρούσε απόδειξη ότι το πολίτευμα της Σπάρτης ήταν ελαττωματικό. Οι Σπαρτιάτες παραπονιόταν κυβερνιούνται από τις γυναίκες τους. Οι ίδιες οι σπαρτιάτισσες είχαν άλλη άποψη όταν μία γυναίκα από την Αττική ρώτησε τη βασίλισσα γοργώ τη σύζυγο του Λεωνίδα, Γιατί η σπαρτιάτισσες είναι οι μόνες γυναίκες που εξουσιάζουν τους άντρες τους; Εκείνη απάντησε με λίγες λέξεις που έμειναν στην ιστορία.

18:47 Πριν βιαστείς όμως να πεις ότι η Σπάρτη ήταν παράδεισος, κράτα και τούτο γιατί δεν ανατριχιαστικά με την αρχή της ιστορίας μας. Κατά τον Πλούταρχο στη Σπάρτη, το όνομά σου χαραζόταν σε ταφόπλακα μόνο για 2 λόγους για τους άντρες ανέπεφτε στη μάχη για τις γυναίκες. Αν πέθαινε στη γέννα. Η πόλη το έλεγε επίσημα στην πέτρα. Η γέννα ήταν η μάχη των γυναικών. Η μήδεια δεν έκανε ποίηση περιέγραφε. Και μέσα στην ίδια την Αθήνα το σύστημα είχε ρωγμές. Η μεγαλύτερη ρωγμή λεγόταν θρησκεία ήταν η μόνη δημόσια πόρτα που άνοιγε για γυναίκες ιέρριες, κατείχαν αξιώματα με πραγματικό κύρος.

19:37 Ιέρεια της Αθηνάς Πολλιάδος ήταν από τα σημαντικότερα πρόσωπα της πόλης και στους Δελφούς οι πιο ισχυρή φωνή ολόκληρου του ελληνικού κόσμου, η Πυθία, το στόμα του Απόλλωνα που τη συμβουλεύονταν Βασιλιάδες πριν από πολέμους. Ήταν γυναίκα. Οι άντρες που αποφάσισαν για τα πάντα ταξίδευαν μέρες για να ακούσουν τι θα πει μία γυναίκα.

20:02 Υπήρχαν και τα θεσμοφόρια 3 μέρες τον χρόνο, μια γιορτή της Δήμητρας αποκλειστικά για γυναίκες. Οι άντρες απαγορευόταν αυστηρά να πλησιάσουν και τους έτρωγε τόσο πολύ η περιέργεια που ο Αριστοφάνης έγραψε ολόκληρη κωμωδία για έναν άντρα που τρυπώνει κρυφά μέσα ντυμένος γυναίκα. Και για να περάσει για γυναίκα ξέρεις τι έπρεπε να κάνει πρώτα αποτρίχωση με το λυχνάρι; Όλα δένουν σε αυτή την ιστορία και ήταν και η ασπασία.

20:36 Η σύντροφος του Περικλή ξένοι από τη μίλητο και ακριβώς επειδή δεν ήταν αθηναία ελεύθερη από τους κανόνες των Αθηναίων στο σπίτι της Μαζευόταν η αφρόκρεμα της πόλης. Φιλόσοφοι πολιτικοί. Ο ίδιος ο Σωκράτης έλεγαν μάλιστα μισή με θαυμασμό μισή για να χτυπήσουν τον Περικλή. Ότι του έγραφε τους λόγους. Την κορόιδψαν οι κωμικοί, τη λοιδόρισαν, την έσυραν σε δίκη. Κι όμως δες την ειρωνεία, το όνομά της το ξέρουμε δυόμιση χιλιάδες χρόνια μετά, η γυναίκα που έμεινε στην ιστορία είναι ακριβώς αυτή που αρνήθηκε να είναι αόρατη. Σώζεται τέλος κι ένας θρύλος και το λέω καθαρά θρύλος, όχι επιβεβαιωμένη ιστορία.

21:27 Η αγνοεί μία αθηναία που επειδή στις γυναίκες απαγορευόταν η ιατρική, ντύθηκε άντρας για να τη σπουδάσει, έγινε η πιο περιζήτητη γιατρός των γυναικών της Αθήνας. Οι ασθενείς της την εμπιστευόταν όσο κανέναν, όταν το μυστικό αποκαλύφθηκε, δικάστηκε. Και τότε λέει η ιστορία, οι γυναίκες της Αθήνας ξεσηκώθηκαν. Όρμησαν στο δικαστήριο και δήλωσαν ότι χωρίς αυτήν δεν θα γεννήσουν, αθωώθηκε.

22:00 Ο θρύλος γράφτηκε αιώνες αργότερα από ρωμαίος συγγραφέα, αλλά και μόνο που γεννήθηκε τέτοια ιστορία. Καταλαβαίνεις ότι ακόμα και οι αρχαίοι ένιωθαν πως κάτι εδώ δεν πήγαινε καλά και κάπου εδώ κλείνει ο κύκλος με τη μεγαλύτερη ειρωνεία όλων. Ο πολιτισμός που έκλεινε τις γυναίκες του στο Γυναικίτη που δεν τους έδινε ούτε όνομα ούτε περιουσία, ούτε ψήφο. Ο ίδιος πολιτισμός γονάτιζε μπροστά σε θεές. Η σοφία για τους Έλληνες ήταν γυναίκα, η Αθηνά, η γη και η σοδιά γυναίκα η Δήμητρα, το κυνήγι, η άρτεμη, ο έρωτας, η Αφροδίτη, η ίδια, η δικαιοσύνη, η Θέμις. Και στην κορυφή της ακρόπολης πάνω από την πόλη όπου το όνομα μιας γυναίκας δεν επιτρεπόταν να ακουστεί δημόσια. Έλαμπε ένα χρυσελεφάντινο άγαλμα 12 μέτρων, μια γυναίκα με ασπίδα και δόρυ.

23:02 Ολόκληρη η πόλη μάλιστα έφερε το όνομά της. Η μόνη γυναίκα που είχε όνομα στην Αθήνα ήταν η ίδια η Αθήνα. Εσύ τι λες; Την έβλεπαν οι αρχαίοι αυτοί την αντίφαση ή ήταν τόσο βυθισμένη στον κόσμο τους που δεν τη διέκριναν καν; Γράψε μου τη γνώμη σου στα σχόλια. Κι αν σήμερα έμαθες έστω ένα πράγμα που δεν στο είπε ποτέ κανένα σχολικό βιβλίο, κάνε γραφή, γιατί έρχονται κι άλλες κρυφές ιστορίες.