ΕΞΟΔΟΣ 1826 – Επεισόδιο 3: Οι 100 ημέρες του Λόρδου Μπάιρον

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 Στο Μεσολόγγι τον υποδέχονται ως ελπίδα Ο Λόρδος Μπάιρον δεν έρχεται απλώς να πολεμήσει Αλλά να σφραγίσει τον ελληνικό αγώνα Θα μείνει στην πόλη 100 ημέρες Μέχρι τον θάνατό του Είμαι η Κατερίνα Τζουμερκιώτη Και αυτό είναι το τρίτο επεισόδιο του podcast Έξοδος 1826 Η σειρά είναι μια παραγωγή των φίλων της Λιμνοθάλασσας για τα 200 χρόνια από την έξοδο του Μεσολογγίου.

01:08 Ποιος είναι ο Λόρδος Μπάιρον που φτάνει στο Μεσολόγγι και προκαλεί τέτοιο ενθουσιασμό? Ο διδάκτορης θεωρίας και σύμβουλος στη Βουλή των Λόρδων Ιωάννης Ντεφάμπριχου Τής, συγγραφέας του βιβλίου Ρομαντισμός στην Εξουσία, μας μιλάει γι' αυτόν. Είναι μέλος της Υπουλής των Λόρδων, είναι ένας απόστολος του Πανεπιστήμιου του Cambridge, είναι ένα μέρος ας πούμε ας το που ονομάζεται fashionable society στο Λονδίνο, της μοδά της κοινωνίας του Λονδίνου των αριστοκρατών και των υπόλοιπων καλλιτεχνών.

01:40 Ήταν ήδη ένας πάρα πολύ διάσημος άνθρωπος την εποχή που έρχεται στην Ελλάδα. Κανείς άλλος που έρχεται στην Ελλάδα δεν είναι το ίδιο διάσημος σε όλο τον πλανήτη εκείνη την εποχή. κανείς δεν είναι τόσο επιτυχημένος ποιητής κανείς δεν δημιουργεί μέσω της προσωπικής του ζωής των σκανδάλων της ομορφιάς που έχει των σχέσεων που συνάπτει επομένως ένας χαρακτήρας ο οποίος μπορεί να γίνει ταινίες από το BBC και τηλεοπτικές σειρές προφανώς θα είναι και πιο σημαντικός φιλέλληνας στην Ελλάδα Η υποδοχή του είναι εντυπωσιακή Ο Ιωάννης Κουντής μας μιλάει γι' αυτό Ουσιαστικά οι Μεσολογγίτες τον υποδέφονται ούτως απελευθερωτή.

02:22 Έχουμε φυσικά και τις ελεογραφίες διάσημων Ελλήνων ελεογράφων, οι οποίοι έχουν απαθανατήσει τη σκηπημένη άφηξη του Βήρονα. Εκεί βλέπουμε και τους προϊστούς του Μεσολογγίου και την θρησκευτική ηγεσία της πόλης και φυσικά διαφόρους ανθρώπους που ήρθαν μαζί με τον Μπάιρον Σε αυτόν τον πρίκι με το οποίο έφτασε το τύπο καραδιού από την Κεφαλονιά υπάρχουν κανονιωβολισμοί.

02:44 Ο Καψάλης του δίνει φυσικά να μείνει στη βίλα του, στο σπίτι του, που είναι ένας από τους πιο πλούσιους ανθρώπους του Μεσολογγίου. Δυστυχώς αυτή η βίλα ανατινάσεται, όπως γνωρίζετε, στη διάρκεια του πολέμου. Επομένως στη βίλα Καψάλη εγκαθίσταται ο Μπάιρον μαζί με τους άλλους φιλέλληνες. Πριν το Μεσολόγγι, ο Μπάιρον βρίσκεται στην Κεφαλονιά.

03:08 Αναζητά το μέρος που θα έρθει στην επαναστατημένη Ελλάδα. Ανταλλάσσει επιστολές με τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο και τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη. Τελικώς, επιλέγει να έρθει στην έδρα του πρώτου. Ο καθηγητής φιλοσοφίας δικαίου και θεωρίας θεσμών στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αριστίδης Χατζής ερμηνεύει την απόφαση του Ο Μπάιρον πάει στο Μεσολόγγι γιατί είναι εκεί ο Μαυροκορδάτος Αυτό πρέπει να αντιληφθούμε Δηλαδή δεν επέλεξε το Μεσολόγγι ο Μπάιρον γιατί ήθελε να πάει στη συγκεκριμένη πόλη είχε ακούσει για αυτήν Όχι, γιατί βρίσκεται εκεί ο Μαυροκορδάτος Ο Ιωάννης Δεφάμπρηχουντής συμπληρώνει Στο βιβλίο το οποίο έγραψα για την πολιτική σταδιοδρομία του Λόρδου Μπάιρον Εξετάζω μια σειρά από περίπου έξι διαφορετικές θεωρίες Επίσης, οι οποίες έχουν προταθεί για την ανάμεξή τους στην Ελληνική Επανάσταση Αυτές είναι πάρα πολύ διαφορετικές μεταξύ τους Η μία λέει για παράδειγμα ότι ήρθε στην Ελλάδα περίπου ως κατάσκοπος Του Βρετανικού Υπουργείου εξωτερικών

04:16 Μία άλλη θεωρία υποστηρίζει ότι τον έπεισαν σε αυτή τη διαδικασία ο Μητροπολίτης Ιγνάτιος Ουγκροβλαχίας και ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, οι οποίοι είχαν διάφορες συναντήσεις μαζί του όταν ο Μπάιρον βρισκόταν στην Πίζα της Ιταλίας το 1822, λίγο πριν δηλαδή περιοθεί στην Ελλάδα. Άλλες θεωρίες αναφέρουν ότι πολύ απλά έψαχνε ένα σκοπό.

04:39 δηλαδή είχε ασχοληθεί ήδη με την Ιταλική αντίσταση την επανάσταση των Καρμπονάρων απέναντι στην Αυστριακή κατοχή της Ιταλίας αυτό απέτυχε αρκετά σύντομα επομένως είχε βρεθεί με κάποιο τρόπο να ψάχνει ποιο θα είναι το επόμενο του βήμα δεν μπορούσε να γυρίσει πίσω στην Αγγλία το κλίμα δεν ήταν ιδιαίτερα ευνοϊκό για μια τέτοια μετακίνηση έχουμε επιστολές του οι οποίες αναφέρουν ότι για κάποιο σύντομο χρονικό διάστημα να σκέφτεται να πάει στη Λατινική Αμερική και να λάβει μέρος στα εκεί εθνικοπελευθερωτικά κινήματα π.χ. στην Βολιδία του Μπολιβάρ, του Σιμών Μπολιβάρ.

05:14 Υπάρχουν και άλλες θεωρίες, οι οποίες είναι πολύ πιο προσωπικού χαρακτήρα, ότι στην Ελλάδα θα μπορούσε να έχει μια μεγαλύτερη έκφραση του χαρακτήρα του. Επομένως, έχω δώσει πάρα πολλές διαφορετικές θεωρίες που υπάρχουν. με μια ακόμα θεωρία την οποία έχω καταγράψει στο βιβλίο με βάση αναφορές από τις πρωτογενείς πηγές αναφέρει ότι υπήρχε μέχρι και ένα σχέδιο να γίνει βασιλιάς της Ελλάδας, ο πρώτος βασιλιάς της Ελλάδας μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας από τον Οθωμανικό Ζυγό έχω αφιερώσει ένα κομμάτι στο βιβλίο σε αυτό, στην πραγματικότητα υπάρχουν τρεις πηγές οι οποίες αναφέρουν αυτή την ιστορία είναι κάποια περιοδικά της εποχής.

05:50 Το πρώτο είναι το Blackwoods Magazine, που είναι ένα περιοδικό που εκδίδεται στο Ελληνιβούργο εκείνα τα χρόνια από Βρετανούς. Δύο χρόνια με το θάνατο του Βίρονα εμφανίζεται μια ιστορία στο Blackwoods Magazine, η οποία αναφέρει ότι είναι από έναν συνταξιδιώτη του Βίρονα στο ταξίδι από την Πίζα προς τον Κεφαλονιά. Αυτός λοιπόν, ως συνταξιδιώτης μεταξύ των πολλών άλλων πραγμάτων, που λέει σε ένα κομμάτι της ιστορίας, ως αυτίκος μάρτυρας, αναφέρει ότι δύο ελληνικοί παράγοντες, εκ των οποίων ένας ήταν ο κόμις Ιωάννης Κιλίντζης, που είναι ένας σημαντικός παράγοντης επανάστασης, το στρατινούπολίτης, στην πραγματικότητα ρίχνει την ιδέα στον Μπάιρον, λέγοντάς του πώς θα σου φαινόταν να γίνεις ο βασιλιάς Γεώργιος ο πρώτος, γιατί το πρώτο όνομα του Μπάιρον ήταν George, George Gordon Byron και έχουμε την εξιστόρηση ότι ο Βίρον απαντάει ότι αυτή είναι μια πάρα πολύ καλή ιδέα νομίζω θα μου άρεσε φυσικά όμως με μια πηγή δεν μπορείς να πραγματοποιήσεις μια ιστορική τεκμηρίωση

06:46 βρήκα δεύτερη πηγή όμως η οποία είναι από έναν άλλο συνταξιδιώτη στο ίδιο ταξίδι ο οποίος σε ένα άλλο περιοδικό περιγράφει την ίδια ιστορία ελαφρώς διαφορετική διότι εκεί ο Byron είναι λίγο πιο ειρωνικός στην απάντησή του γυρνάει σε έναν φίλο του τον Ιταλό Πιέτρο Γκάμπα και του λέει, α κοίταξε να δεις λέει αυτοί οι Έλληνες μας θέλουν να γίνουν εγώ, Δον Κιχώτες και εσύ Σάνσο Βίλα.

07:07 Ήταν και μια τρίτη πηγή που δημοσιεύεται κάπου αλλού και λέει περίπου τα ίδια πράγματα. Άρα σίγουρα η συνομήλια έγινε στην πραγματικότητα βέβαια αυτό το οποίο ξέρουμε ότι ένας αριστοκράτης που κατέχει τον κύριο του Βαρόνου δεν θα μπορούσε ποτέ να γίνει βασιλιάς μιας χώρας. Νομίζω ότι η αλήθεια είναι ένας συνδυασμός, όπως πάντα στην ιστορία, όλων αυτών των παραγόντων.

07:26 Σε μεγάλο βαθμό, στο τέλος ήταν μια απόφαση της στιγμής, όπως λαμβάνουν όλοι οι άνθρωποι, οι οποίοι ζητήν διάφορα δεδομένα και στο τέλος αποφασίζουν να κάνουν ένα βήμα μεγάλο. η μόνη φυσικά εξήγηση την οποία δεν πιστεύω σε καμία περίπτωση είναι ότι ήρθε στην Ελλάδα για να πεθάνει ο Βίρον ξέρουμε από τις επιστολές του είχε μέχρι και τις τελευταίες εβδομάδες της ζωής του σχέδια για το μέλλον διάφορο τύπου σχέδια επομένως δεν υπήρχε κάποια μυρολατρία εκεί ότι ο ρομαντικός ποιητής που έρχεται να πεθάνει και να θυσιαστεί για την Ελληνική Επανάσταση μάλλον είχε πολύ περισσότερους στόχους Ο Λόρδος Μπάιρον θέλει ενεργό συμμετοχή Αρχικά αποφασίζει να βάλει σε δράση τα στρατιωτικά του σχέδια Πληρώνει από την τσέπη του 500 σουλιώτες Ο ίδιος φαίνεται ότι έχει την πρόθεση να πολεμήσει Στόχος του να καταλάβει την αύπακτο με τον ίδιο ως αρχιστράτηγο Όμως το σχέδιο έχει άδοξο τέλος όπως μας εξηγεί ο Ιωάννης Ντεφάμπρη Χουντής Το πρώτο είναι φυσικά να οργανώσει κάποιο είδους στρατιωτικό εξτρατευτικό σώμα στο Μεσολόγγι

08:38 Αυτό το κάνει με τους 500 περίπου σουλιώτες τους οποίους λυρώνει από την προσωπική του περιουσία Ο στόχος του είναι να εξτρατεύσει κατά ενός οθωμανικού φρουρίου που βρίσκεται στο Λεπάντο Λεπάντο, γιατί ο Μπάριον φαντάζεται τον εαυτό του ως πολέμαρθο, πλέον εκείνη την εποχή λέει ότι έχω αφήσει στην άκρη τη γραφίδα και έχω πιάσει το ξύφος έχει φέρει και αυτά επιβιώνουν μέχρι σήμερα μια σειρά από περικεφαλές σφαφιά στρατιωτικές στολές μαζί του πανάκριβες από την Ιταλία και από την Κεφαλονιά επομένως ήδη φαντάζεται τον εαυτό του σε αυτό το ρόλο γιατί ήθελε να πάει στο Λεπάντο γιατί εκεί έχει γίνει διάσημη ναυμαχία μεταξύ των Βενετών, του Μοροζίνη και των Οθωμανών τον 17ο αιώνα.

09:25 Επομένως θέλει κατά κάποιο τρόπο να ξαναδημιουργήσει αυτή την στρατητική μνήμη η οποία ως ο ίδιος επεδευμένος Ευρωπαίος γνωρίζει πάρα πολύ καλά. Δεν ξέρω κατά πόσο το γνωρίζουν οι υπόλοιποι άνθρωποι που βρίσκονται γύρω του αλλά αυτός φαντασιώνεται αυτό το πράγμα. στρατηγικά όμως τελικά το όλο πράγμα είναι μια αποτυχία διότι πρώτα απ' όλα η Οθωμανική φρουρά η οποία βρίσκεται εκεί είναι μια ασήμαντη δύναμη δεν είναι κανένα ιδιαίτερα σημαντικό χειρό αυτό το οποίο έχει απομείνει εκεί πέρα επομένως ως προς αυτό ο στρατηγικός στόχος στρατηγικά δεν έχει κανένα απολύτως νόημα οι σουλιώτες οι οποίοι είναι στα γράμματα της εποχής αρκετά διάσημοι για το φιλοκερδές το χαρακτήρα τους τον απομυζούν στην πραγματικότητα οικονομικά μέχρι που δεν αντέχει άλλο και λέει εντάξει αυτό το πράγμα δεν οδηγεί πουθενά, δεν υπάρχει επιστροφική σύγκρουση, τον απληρώνω έναν ιδιωτικό στρατό περίπου με πολύ σημαντικό κόστος και να μην τους θέτω σε μάχη δεν χρειάζεται πόδες στο τέλος αρκετά απογοητευμένος,

10:26 γιατί είχε μεγάλη αδυναμία στους σουλιώτες, απογοητεύεται. Απόσπασμα επιστολής του Λόρδου Μπάιρον προς τον πρόκριτο της Βοστίτσας, Ανδρέα Λότο. Γενναιότατε στρατηγέ και καλέ φίλε. Σας είμαι κατά πολλά υπόχρεος δια την ευάριστον μνήμη την οποίαν διαφυλάτεται δι' εμέ. Δια να ακολουθήσω το παράδειγμά σας αναφέρω αμέσως περί των υποθέσεων της Ελλάδος Εξαιτίας ασθενείας ή της εξέφνης με συνέβη και από την οποίαν χάρη τη Θεία μόλις ανέλαβα και περισσότερον ακόμη εξαιτίας διχονιών συμβάντων εδώ μεταξύ των Σουλωτών οι οποίοι έμελλον να σχηματίσουν τον έβρον των δυνάμεών μας κατά της ναυπάκτου.

11:29 Υποχρεώθην, αν όχι να παρετήσω, τουλάχιστον να αναβάλω την κατά της ναυπάκτου εκστρατεία μας. Σας παρακαλώ να με έχετε εις τον αριθμό των ευνοϊκών σας φίλων. Μεσολόγγιον, 24 Φεβρουαρίου 1824 Νόελ Μπάιρον, Πέρντ Αγκλιτέρα Ο Μπάιρον χάνει τον έλεγχο και απογοητεύεται. Αφήνει πίσω τον ρομαντισμό και ασχολείται με την πολιτική.

12:04 Όμως εδώ δεν είναι μόνος Ήδη όταν φτάνει στην πόλη βρίσκεται ένας συμπατριώτης του Ο συνταγματάρχης Λέστερ Στάνχοπ Ο Αριστίδης Χατζής μας μιλάει για αυτόν Βρίσκει αυτόν που είναι ο πραγματικός αρχηγός της αποστολής της Βρετανικής Ο κομισάριος όπως θα λέγαμε τώρα γιατί είναι μια αποστολή η οποία έχει ένα πολύ συγκεκριμένο πολιτικό σκοπό που δεν είναι η απελευθέρωση, η επιτυχία της επανάστασης.

12:40 Η επιτυχία της επανάστασης είναι ένας από τους σκοπούς που προφανώς είναι προϋπόθεση για να επιτύχει ο βασικός σκοπός αλλά ο βασικός σκοπός είναι άλλος. Είναι η μετατροπή της Ελλάδος σε ένα θεσμικό φιλελεύθερο πείραμα. Ο Μπάιρον είναι η βιτρίνα γιατί είναι διάσημος και έχει πολύ μεγάλο κύρος. αλλά ο πραγματικός κομισάριος, έτσι τον ονομάζω, είναι ο συνταγματάρχης Λέστερ Στάνχοπ, ο οποίος έχει έρθει λίγο νωρίτερα, μερικές μέρες νωρίτερα.

13:06 Οι δύο άντρες έχουν διαφορετικές αντιλήψεις, ωστόσο συνδέουν το όνομά τους και με την έκδοση εφημερίδων. Πιο θερμός ήταν ο Στάνχοπ. Ο σοπαδός του Τζέρεμι Μπένθαμ πιστεύει στην ανάγκη για τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης, τη διάδοση των ιδεών και την ελευθερωτυπία. Οι προτάσεις του έγιναν δεκτές από τη διοίκηση, εστωκιασμένους.

13:33 Λίγες μέρες μετά ξεκινά η αεκδοσή των ελληνικών χρονικών με εκδότη τον ελβετό φιλέλληνα Ιωάννη Άκοβο Μάγερ. Ο Αριστίδης Χατζής μας αναλύει. Αυτό που γίνεται στο Μεσολόγγι έχει πάρα πολύ μεγάλο ενδιαφέρον και μάλιστα έχει και ενδιαφέρον και για την ευρωπαϊκή ιστορία, έτσι το πώς γίνεται μετακαίνωση ιδεών, ας πούμε, ιδεών του οφελημισμού.

14:01 Έχουμε μια εφημερίδα η οποία εκφράζει και μεταφέρει ιδέες των οφελημιστών των Βρετανών και ειδικά του Τζέρεμι Μπένθαμ, μέσα στον ελληνικό επαναστατημένο χώρο, αναρωτιέται κανείς λοιπόν ποιος τα διαβάζει αυτά, μεταφράζουν αυτά του Μπένθαμ, ποιος τα διαβάζει και τι καταλαβαίνει. Και όμως και διαβάζουν και καταλαβαίνουν. Είναι πολλοί αυτοί που μπορούν να καταλάβουν, είναι αρκετοί αυτοί που μπορούν να διαβάσουν, αλλά κυρίως είναι πάρα πολλοί αυτοί που ενδιαφέρονται να ακούσουν μαζεύοντας τα καφενεία αμέσως πως συκλοφορείς η εφημερίδα και τη διαβάζουν.

14:35 Ο Λόρδος Μπάιρον δεν έχει πιστεί ότι οι εφημερίδες έχουν προτεραιότητα. Πιστεύει ότι προέχουν οι πολεμικές ανάγκες. Όμως στηρίζει οικονομικά την έκδοση του φύλου. Ο Ιωάννης Δε Φάμπρηχου της συμπληρώνει. Όπως φυσικά ξέρουμε στο Μεσολόγγι εκδηλούνται τα ελληνικά χρονικά. Ο Μπάρεν το πρώτο πράγμα που κάνει, επειδή έχουν διαφορετικές ιδεολογικές απόψεις με τον Στάνχοπ, δηλαδή ο Στάνχοπ είναι λίγο πιο φιλελεύθερος σε μια σειρά από ζητήματα, ο Μπάρεν παρά τους κοινούς μύθους που υπάρχουν είναι πολύ λιγότερο προοδευτικός και φιλελεύθερος από ό,τι συχνά νομίζουμε.

15:12 Διαφωνεί λοιπόν με τον Στάνθουπ. Το πρώτο βήμα που κάνει είναι να βάλει τον Πιέτρο Γκάμπα το φύλλο του αρχισυντάκτη του Τελέγραφο Γκρέκο για να ελέγξει κατά κάποιο τρόπο την αρχισυνταξία και το τι βγαίνει σε αυτή την εφημερίδα. Έχουν πάρα πολλές συγκρούσεις. Εκεί είναι και ο Μάιρ που έχει στήσει το υπογραφείο στο υπόγειο, στον πρώτο όροφο της Βίλα Καψάλη και δίδει τα χρονικά.

15:31 ο Μπάρκας στην αρχή τους δίνει λεφτά για να το κάνουν αυτό αλλά όταν βλέπει το τι γράφουν και αρχίζει και διαφωνεί με την προσέγγιση αποσύρει την κλιματοδοτησή του. Ανάμεσα στους δύο άνδρες ξεσπά συγκρούση. Αφορμή το τεύχος 20 των ελληνικών χρονικών. Ο εκδότης της εφημερίδας Ιωάννης Ιάκωβος Μάγερ δημοσιεύει ένα άρθρο. Σε αυτό εκφράζει τη συμπαράστασή του στους Σούγκρους που ζούσαν υπό αυστριακή κυριαρχία.

16:02 Ο Μπάιρον θεωρεί ότι το τεύχος δεν πρέπει να κυκλοφορήσει γιατί ήταν επικίνδυνο. Ο Αριστίδης Χατζής Στο Μεσολόγγι γίνονται πολύ σπουδαία πράγματα. Είναι ένα εργαστήριο το Μεσολόγγι. Γίνεται για μένα το ιδεολογικό κέντρο του αγώνα. Τα ελληνικά χρονικά φιλοδοξού να παίξουν ένα ρόλο ιδεολογικό είναι μια συνειδητά φιλελεύθερη εφημερίδα με τον τρόπο που οι Ευρωπαίοι εννοούν το φιλελευθερισμό εκείνη την εποχή.

16:31 Είναι μια εφημερίδα η οποία κάνει κάτι το οποίο είναι αναρωτιέμαι αν το κάνει κάποιος άλλος εκείνη την εποχή σε μια άλλη συγκυρία αντίστοιχη. Ασκούν κριτική στην ελληνική κυβέρνηση εν καιρό πολέμου. Είναι μια εφημερίδα που προστατεύει την ελευθερωτικοίη. Είναι μια εφημερίδα στην οποία από την αρχή της ήδη θα υπάρξει μια σύγκρουση μεταξύ των ρεαλιστών και των ιδεολόγων φιλελεύθερων οι οποίοι θέλουν η εφημερίδα αυτή να είναι ένα όργανο ιδεολογικό ο Στάχοπ και ο Μάγκερ.

17:02 Ενώ οι πιο ρεαλιστές, ο Μαυροκορδάτος και ο Μπάιρον καταλαβαίνουν ότι αυτό που προέχει τώρα είναι η επιτυχία του αγώνα και μετά θα δούμε το πώς θα οργανωθεί αυτό το κράτος. Δεν είναι προτεραιότητα τώρα να έχουμε ένα κράτος με καινοτόμους θεσμούς ή φοβερά προοδευτικούς. Αυτό που προέχει είναι να πετύχει ο αγώνας και να πετύχει ο αγώνας θα πρέπει να μην προκαλούμε αυτούς που μπορεί να μας βοηθήσουν.

17:26 Και αυτοί που μπορεί να μας βοηθήσουν είναι οι ευρωπαϊκές αυλές. Δεν υπάρχει λόγος να έχουμε μια εφημερίδα η οποία να πρωταγωνιστεί ας πούμε στην ευρωπαϊκή δημόσια σφαίρα στη ρίζος παστικότητα. Καμία. Μας κάνει κακό αυτό. κυκλοφορεί το τεύχος 20 των ελληνικών χρονικών στο οποίο απευθύνονται στους Ούγκρους οι οποίοι και αυτοί τραβάνε τα ίδια ας πούμε με τους Έλληνες γιατί είναι υπόδουλοι των Αυστριακών και ο Μπάιρον το λογοκρίνει το τεύχος αυτό σε συνεργασία με τον Μαύρο Κορδάτο αποφασίζει ότι αυτό το τεύχος πρέπει να εξαφανιστεί και το εξαφανίζει κυριολεκτικά αλλά όταν βγαίνει το επόμενο τεύχος το 2021 που βγαίνει διπλό και έχει αφαιρεθεί το άρθρο ο Μάγερ ασκεί κριτική στο Μαυροκορδάτο και στην ελληνική κυβέρνηση και αυτό είναι ανεκτό αυτό δεν πειράζει εννοχλεί, αλλά αυτό που μπορούμε να ανεχθούμε αυτό που δεν μπορούμε να ανεχθούμε είναι επιθέσεις πολιτικές ευρωπαϊκές δυνάμεις, δεν μας ενφέρει Στρατιωτικά, όπως είδαμε ο Λόρδος Μπάιρον απέτυχε.

18:32 Παρ' όλα αυτά, η δράση του λειτουργεί καλύτερα στην εξωτερική πολιτική. Στο Λονδίνο εγκρίνεται το πρώτο ελληνικό δάνειο. Το επόμενο σκέλος φυσικά είναι το διπλωματικό. Εκεί νομίζω ότι η συμβολή του είναι κρίσιμη, διότι στην πραγματικότητα με τη δική του χρηματική συνεισφορά, αποκλειστικά σχεδόν να βλώνει την αποστολή του Ορλάνδου και του Λουριώτη οι οποίοι είναι οι εκπρόσωποι της ελληνικής επανάστασης που θα διεκπεραιωθούν μέσω της κεφαλονιάς και των πανίσων που βρίσκονται εδώ, τύπον αυτικό αποκλεισμό, στο Λονδίνο θα είναι αυτοί οι οποίοι θα διαπραγματευτούν το πρώτο επαναστατικό δάνειο στο σίτι του Λονδίνου, το χρηματιστικό κέντρο της εποχής Έρχουν μαζί τους τις διαβεβαιώσεις του Byron, ο οποίος τους συνδέει με μία σειρά από Βρετανούς φιλέλληνες πολιτικούς χρηματιστές, αφρόπους των γραμμάτων και δημοσιογράφους, οι οποίοι στην πραγματικότητα έχουν φτιάξει ένα λόμπι για την ελληνική επανάσταση στο Λονδίνο.

19:37 και φυσικά γιατί είναι πάρα πολύ σημαντικό αυτό, διότι με τη σύμβαση του πρώτου επανεστατικού και του δεύτερου αργότερου επανεστατικού δανείου, η Βρετανία πλέον έχει αυτό που λέμε skin in the game, έχει πράγματα να χάσει, έχει δικά της συμφέροντας σε αυτή την υπόθεση. Επομένως, οι θεματιστικοί κύκλοι εκ των πραγμάτων έχουν κάνει μια επένδυση, έχουν πλέον ομολογίες των εμπολέμων Ελλήνων, άρα πιέζουν σταδιακά και με όλο και αυξανόμενη επιτυχία την Βρετανική κυβέρνηση, ως που κάνει τρία χρόνια αργότερα, θα αναγνωρίσει πλέον την Ελληνική Επανάσταση, αναγνωρίζοντας τους Έλληνες ως καθεστώς εμπολέμων στον Διεθνές Δίκαιο εναντί των Οθωμανών.

20:13 Αλλά εδώ πέρα μάλλον ο Βίρον παίρνει άριστα και η συμβολή του είναι πάρα πολύ κρίσιμη για την μετατόπιση της Βρετανικής πολιτικής. Το όνομά του λειτουργεί ως εγγύηση. Το δάνειο υπογράφεται και ισοδυναμεί με ντεφάκτο αναγνώριση. Για πρώτη φορά η επανάσταση δεν είναι μόνο ένουπλη. Οι εξεγερμένοι αποκτούν πιστωτές. Η άφηξη του Μπάιρον δεν περνά απαρατήρητη από την Οθωμανική πλευρά.

20:46 Στην Κωνσταντινούπολη γνωρίζουν ότι ένας Άγγλος λόρδος βρίσκεται πλέον στο Μεσολόγγι. Πώς αντιμετωπίζει η ψηλή πύλη την έλευση του Μπάιρον? Θέτω το ερώτημα στον καθηγητή Οθωμανικής Ιστορίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστήμιου Αθηνών Σουκρού Ιλιτζάκ Σύμφωνα με περίπου 10 έγγραφα που εντόπισα στα Οθωμανικά κρατικά αρχεία σχετικά με τον Λόρντο Βύρονα η ψηλή πίδη δεν φαίνονταν να ανησυχεί τόσο για την φυσική του παρουσία στο μέσο λόγγι ανησυχούσε περισσότερο για αυτό που σημαδοτούσε η άφηξή του, δηλαδή τη μεταβαλώμενη στάση της Μεγάλης Βρετανίας απέναντι στην Ελληνική Επανάσταση.

21:35 Κατά τα πρώτα χρόνια της Επανάστασης, η Πύλη ήταν πεπισμένη ότι η ελληνική έξεγερση ήταν μια ρωσική συνωμοσία. Πιστεύω επίσης ότι ένας Ρώσος-Οθωμανικός πόλεμος ήταν αναπόφευκτος και για να αντισταθμίσει αυτή τη Ρώσικη απειλή η Υψηλή Πύλη είχε στηριχτεί σε μεγάλο βαθμό στη Μεγάλη Βρυτανία Συνεπώς το ελληνικό δάνειο του Λονδίνου και η άφηξη του Βίρονα προκάλεσαν σοκ όχι όμως εξαιτίας των ίδιων των ενεργειών του Βύρονα στη περιοχή αλλά επειδή σημαδοδοτούσαν μια επικίνδυνη ανατροπή στη διεθνή ισορροπία δυνάμεων και την κατάρρευση του σύστηματος συμμαχιών της Υψηλής Πύλης.

22:29 Η Οθωμανική Διοίκηση δεν ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τον Πίτη. Αυτό που την ανησυχεί είναι η Βρετανική παρουσία, μας λέει ο Αριστίδης Χατζής. Οι Οθωμανοί, οι πληροφορίες που έχουν για το Μεσολόγγι, τις αξιολογούν σωστά, καταλαβαίνουν τι ακριβώς συμβαίνει. Λέει ας πούμε στον Βρετανό πρέσβιο ο Υπουργός Ξωτερικών ο Οθωμανός, καταλαβαίνουμε ότι δεν μπορείτε να ελέγξετε τον Μπάιρον και δεν μας ενδιαφέρει ο Μπάιρον.

22:58 Εμάς μας ενδιαφέρει ότι υπάρχει μια αποστολή από τη Βρετανία ημιεπίσημη με επικεφαλή σε έναν συνταγματάρχη εν ενεργία στον Βρετανικό στρατό, τον συνταγματάρχη Στάχοπ, ο οποίος είναι ο εκπρόσωπος, όπως και ο Μπάιρον, αλλά αυτός μας ενδιαφέρει περισσότερο, γιατί καταλαβαίνουν οι Οθωμανοί ποιος είναι ο πραγματικός αρχηγός, ο οποίος φέρνει μαζί του και ένα δάνειο το οποίο δάνειο πως δόθηκε ενώ εμείς με την Βρετανική κυβέρνηση έχουμε σχέσεις ειρήνης, φιλίας, συνεργασίας πως δίνεται ένα τόσο μεγάλο δάνειο σ' αυτούς εδώ τους αντάρτες τους αποστάτες, τους προδότες οι οποίοι επαναστατούν εναντίον μας και πιέζεται πολύ ο Βρετανός πρέσβης για να δώσει απαντήσεις σε αυτά μπορεί να δώσει εύκολα μια απάντηση για τον Μπάιρον είναι ένας ποιητής, κάνει ό,τι θέλει.

23:46 Αλλά για τον αξιωματικό, το δικό του, της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, που βρίσκεται εκεί ως εκπρόσφυγος του Κομιτάτου, για ανθρώπους οι οποίοι είναι μέλη του Κομιτάτου και είναι μέλη ταυτόχρονα του Βρετανικού Κοινοβουλίου, δεν είναι εύκολο να δώσει απαντήσεις. Ιδιαίτερα μάλιστα, όταν καταλαβαίνει ότι η Βρετανική πολιτική έχει αλλάξει, αλλά δεν τον έχει ενημερώσει κανείς.

24:06 και γράφει απολυπισμένα μηνύματα στον Κάνινγκ λέγοντας «Τι συμβαίνει, αλλάξαμε πολιτική, υποστηρίζουμε τους Έλληνες, θα με ενημερώσει κάποιος να ξέρω τι να πω στους Οθωμανούς». Και ενώ όλα μοιάζουν να προχωρούν, στα μέσα Φεβρουαρίου ο Λόρδος Μπάιρον αρρωσταίνει. Παρά την προσωρινή βελτίωση, η κατάστασή του υποτροπιάζει.

24:31 Ο οργανισμός του είναι εξασθενημένος. Οι αφεμάξεις τις οποίες υποβάλλεται επιδεινώνουν την κατάστασή του Το τέλος είναι κοντά Απόσπασμα από το βιβλίο του Πιέτρο Γκάμπα Το τελευταίο ταξίδι του Λόρδου Μπάιρον στην Ελλάδα Μετά την τελευταία του σύσκεψη Οι περισσότεροι γιατροί πίστευαν πια Πως η ασθένεια έχει φτάσει σε κρίσιμο σημείο Θεωρούσαν πως ο κύριος κίνδυνος πλέον ήταν η εξαιρετική αδυναμία του ασθενούς και πως έπρεπε να του χορηγηθούν τονωτικά Ο δόκτωρ Μπρούνο είχε αντίθετη γνώμη όμως τελικά αποφασίστηκε να του δώσουν μια δόση από κρασί κλάρετ κινήνο και όπιο και να τοποθετήσουν επιθέματα συναπιού στα πέλματα των ποδιών του Ο Μπάιρον δέχτηκε πρόθυμα το φάρμακο αρνήθηκε όμως τα επιθέματα Με κάλεσαν για να τον μεταπίσω και επέστρεψα γρήγορα μαζί με τον κύριο Πάρη Όταν έφτασα με πληροφόρησαν ότι κοιμόταν Και πως είχε τελικά επιτρέψει να του βάλουν τα επιθέματα όχι όμως στα πόδια αλλά αλλού Οι γιατροί προέβλεπαν καλά αποτελέσματα από αυτόν τον ύπνο

25:54 Ίσως όμως να ήταν απλώς η επίδραση του φαρμάκου που επιτάχυνε το θάνατό του Ξύπνησε μετά από μισή ώρα Ήθελα να πάω κοντά του, μα δεν είχα το κουράγιο Πήγε ο κύριος Πάρη Ο Μπάιρον τον αναγνώρισε, του έσφιξε το χέρι και προσπάθησε να εκφράσει τις τελευταίες του επιθυμίες Ανέφερε ονόματα και κάποια χρηματικά ποσά, μιλούσε πότε αγγλικά και πότε ιταλικά Από όσους ήταν γύρω του έμαθα πως είτε εκείνη τη στιγμή είτε σε κάποια προηγούμενη αναλαμπή τον άκουσαν καθαρά να λέει Φτωχή Ελλάδα, φτωχή πόλη, φτωχοί μου οι πειρέτες Και μετά... γιατί δεν το κατάλαβα νωρίτερα Η ώρα μου έφτασε, δεν με νοιάζει ο θάνατος αλλά γιατί δεν επέστρεψα σπίτι πριν έρθω εδώ Κάποια άλλη στιγμή είπε Υπάρχουν δεσμοί που με κρατούν δεμένο με αυτόν τον κόσμο Αφήνω πίσω μου κάτι πολύτιμο Κατά τα άλλα πεθαίνω ικανοποιημένος Μίλησε ξανά για την Ελλάδα Της χάρισα το χρόνο μου, την περιουσία μου, την υγεία μου Και τώρα της δίνω τη ζωή μου Τι άλλο θα μπορούσα να κάνω Ήταν περίπου έξι το απόγευμα όταν είπε «Τώρα θέλω να κοιμηθώ».

27:29 Γύρισε πλευρό και έπεσε αμέσως εκείνον το λίθαργο από τον οποίο, αλίμονο, δεν ξύπνησε ποτέ. Από εκείνη τη στιγμή φαινόταν να έχει χάσει κάθε αίσθηση και κάθε ικανότητα κίνησης. Μόνο κάποια συμπτώματα ασφυξίας και ένας ρόγχος στο λαιμό έκαναν τους υπηρέτες του να του ανασηκώνουν που και που το κεφάλι Προσπάθησαν να τον επαναφέρουν από το λίθαργο αλαμάτεα Παρέμεινε σε αυτήν την κατάσταση για 24 ώρες Ήταν ακριβώς 6 και 4 το απόγευμα της επόμενης ημέρας στις 19 Απριλίου Όταν τον είδα να ανοίγει για μια στιγμή τα μάτια του και να τα κλείνει αμέσως μετά Οι γιατροί αναζήτησαν το σφιγμό του Είχε πια φύγει Μέχρι σήμερα έχουν γραφτεί αρκετά παραδόξεις άρθρα σε επιστημονικά ιατρικά περιοδικά για τον θάνατο του Βύρον Αυτό συμβαίνει πάντα με θανάτους ή διαφορετικόν ασθένειες στην ιστορία μέχρι τον 19ο αιώνα.

28:35 Είναι πολύ δύσκολο να γνωρίσουμε ακριβώς τι συμβαίνει, διότι η ιατρική ορολογία εκείνης της εποχής είναι πολύ διαφορετική από τη σημερινή. Πάρα πολλές ασθένειες δεν ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένες ή εξακριβωμένες. Η μία θεωρία που έχει προσφερθεί είναι ότι ο Βύρον πήγε για πρωινή υπασία σε κάποιους βάλτους εκεί του Μεσολογγίου κρύος, κρυολόγησαν.

29:02 Αυτό εξελίθηκε σε πνευμονία και πέθανε από αυτό. Η άλλη κρατούσα θεωρία και οι πιο θέσεις θεωρίας είναι να μη δέα κρατούσες, είναι ότι όντως κρυολόγησε, αλλά δεν πέθανε από πνευμονία, αλλά στην πραγματικότητα ο νεαρός γιατρός, ο ελβετός Julius Millingen που ήταν μαζί εκείνη τη στιγμή στην Αποστολή και έχει γράψει και αυτός όπως όλοι που βρίσκονταν γύρω από το Βύρον ένα βιβλίο για τις τελευταίες στιγμές του Βύρων επομένως έχουμε όλες αυτές τις διαφορετικές εξιστορήσεις από διαφορετικούς μάρτυρες και Έλληνες και ξένους επειδή ήταν άπειρος ένας κοινός τρόπος της εποχής για να λύσουν οποιαδήποτε ασθένεια ήταν να σου βάλουν ευδέλες στο μέτωπο οι οποίες τραβάνε το μολυσμένο αίμα νομίζαν εκείνη την εποχή ιατρικά. Αυτό φυσικά όταν το κάνει κάποιος άπειρος γιατρός μπορούσε να οδηγήσει σε τέτοια αφεμάτωση η οποία στο τέλος τράβηξε όλο το αίμα από τον Βίρον και τον σκότωσε.

29:49 Επομένως είναι πολύ πιθανό να πέθανε από ιατρικό λάθος. Ο Λόρδος Μπάιρον αφήνει την τελευταία του πνοή στις 19 Απριλίου 1824. Είναι μόλις 37 ετών. Έφτασε στο Μεσολόγγι μία μέρα πριν τα Χριστούγεννα και πεθαίνει τη Δευτέρα του Πάσχα. η γεννόσιν θλίψιν ισθάνετο η καρδία όλων. Και όλοι, μικροί, μεγάλοι, άνδρες και γυναίκες, νικημένοι από την θλίψιν, ελισμονίσατε το Πάσχα.

30:57 Η στέρηση εις αυτού του λαμπρού υποκειμένου είναι βέβαια πολλά αισθαντική δι' όλη την Ελλάδα, αλλά είναι πολύ περισσότερο αξιοθρύνητος δι' αυτήν την πόλη, την οποίαν η γάπη σε ενδιαφερόντως και εις αυτήν επολυτογράφει και απόφασην σταθερά νύχεν αν το έφερεν η περίστασης, να γεννή και προσωπικό συμμέτοχος του κινδύνου της.

31:18 Καθένας βλέπει μπρος του τα σπλουσία προς το κοινό ανευεργεσίας του. Και μήτε έπαυσε, μήτε πάβει κανείς με ευγνώμονα και αληθινή φωνή να τον ονομάζει ευεργέτην. Έως ού να γνωστοποιηθούν οι διαταγές της εθνικής διοικήσεως περί αυτού του πολυθρηνήτου συμβάντος, διατάτεται. Πρώτον, αύριον, μόλις ανατύλει ο ήλιος, να πέσουν από το μεγάλο κανονοστάσιο του τείχους αυτής της πόλεως 37 κανονιές.

31:46 Μία το κάθε λεπτόν, κατά τον αριθμό των χρόνων της ζωής τοποθανόντος. Δεύτερον, όλα τα κοινά υπουργεία, δια τρεις ημέρες κατά συνέχεια, να κλεισθούν. 3. Να κλεισούν όλα τα εργαστήρια εκτός εκείνων όπου πουλούνται τροφέ και ιατρικά και να λείψουν τα μουσικά παιγνίδια, οι συνηθισμένοι εις αυτάς τα σημαίρας χωρί να πάυσουν τα φαγοπότια εις τα καρσοπολία και κάθε άλλο είδος κοινού ξεφαντώματος 4. Να γεννεί 21 ημέρας γενική πενθυφορία 5. Να γέννουν επικείδη δεήσεις εις όλας τας εκκλησίας Εν Μεσολογγίω, την 7η Απριλίου 1824 Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος Οι διεθνείς αντιδράσεις είναι ψηφιακά πάρα πολλοί.

32:42 Εντόνως ξέρουμε ότι ο ποιητής Άλφρεντ Ένισον, για παράδειγμα, έχει αναφέρει ότι επανέμαθα ότι πέθανε ο Δήρον. Ήταν σε μια εξοχική του κατοικία, έτρεξα στην ακρογιαλιά και έγραψα πάνω στην άμμο ότι ο Λόρδος Βήρον έχει πεθάνει. είναι μια διασημότητα της εποχής, επομένως γρήγορα διαδίδεται η είδηση του θανάτου του Σουστάρινς του Λονδίνου και με τον θάνατό του στην πραγματικότητα βοηθάει με κάποιο τρόπο την ελληνική επανάσταση διότι τα αρχόντα της δημοσιότητας στρέφονται από των πραγμάτων στο τι γίνεται στην Ελλάδα, στο ποιες είναι οι συνθήκες στο Μεσολόγγι, οι οποίες φυσικά βαίνουν χειρότερες όσο περνάει ο καιρός και ειδικά μετά τον θάνατό του.

33:20 Επομένως η στεροφημία η οποία δημιουργείται και η σύνδεση με την Ελλάδα βοηθάει τη μεγιστοποίηση της δημοσιότητας γύρω από την υπόθεση του αγώνα Τα σπλάχνα του Λόρδου Μπάιρον τοποθετούνται στον Άγιο Σπυρίδωνα Ένα κομμάτι του μένει στην πόλη Η σωρός του επιστρέφει στο Λονδίνο Η είδηση του θανάτου ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο.

33:52 Συνομιλώ με την καθηγήτρια ιστορίας και πρίτανη του Παντιού Πανεπιστημίου Χριστίνα Κουλούρη. Το επιφανέστερο πρόσωπο που συνέδεσε το όνομά του με την πόλη του Μεσολογγίου είναι ο Λόρδος Βύρονας, ο οποίος παρόλο που έμεινε λίγο στο Μεσολόγγι, το γεγονός ότι πέθανε στο Μεσολόγγι δημιούργησε μια τεράστια συγκίνηση και τον έκανε κατά κάποιο τρόπο τον ήρωα του μεσολογίου, ακριβώς επειδή πρόκειται για μια διεθνή προσωπικότητα.

34:25 Άρα, μέσα από την εκτενοβολία του γνωστού ποιητή, αρκετά εναλλακτικού θα έλεγα και αμφιλευόμενης προσωπικότητας, όπως ήταν ο ρομαντικός ποιητής και ευγενής βεβαίως της Βρετανίας, ο Μπάιρον, Μέσα από αυτό το πεσολόγιο απέκτησε και με μια τεράστια ακτινοβολία στον υπόλοιπο κόσμο. Το ταριχευμένο σώμα του Μπάιρον φτάνει στην Αγγλία τον Ιούλιο.

34:58 Ωστόσο το παρελθόν του τον κυνηγά. Η κηδεία του δεν γίνεται στο αβαίο του Westminster. Η αριστοκρατία τον περιφρονεί. Οι αντιδράσεις στην κοινωνία είναι διαφορετικές. Πλήθος κόσμου βγαίνει στους δρόμους και συμμετέχει στο λαϊκό προσκύνημα Οι εκδηλώσεις λατρείας είναι τέτοιες που χρειάζεται να επέμβει η αστυνομία Ο Αριστίδης Κατζής Ο θάνατός του ίσως κάνει πολύ μεγαλύτερο καλό στην ελληνική επανάσταση και ο θάνατός του Μεσολόγγι παρά αυτό που θα έκανε ο ίδιος ζωντανός ως πολέμαρχος τι πολέμαρχος δεν ξέρω αν πολεμάει ο Μπάιρον θα ήταν εκεί ένας άνθρωπος που θα μπορεί να άχανε και τη ζωή του σε μια μάχη ας πούμε στην πρώτη μάχη θα συμμετείχε αν δεν ήταν αρκετά προσεκτικός δεν ήταν ένας πολεμιστής ο Μπάιρον ήταν ένας άνθρωπος που ήθελε να ζήσει αυτή τη συμμετοχή σε μια επανάσταση και τη ζει αλλά δεν προλαβαίνει να τη ζει με τρόπο που να είναι πραγματικά επικίνδυνος Η παρουσία του Μπάιρον δεν έκρινε τον πόλεμο Με το θάνατό του όμως το Μεσολόγγι δεν είναι πλέον μια άγνωστη πόλη σε μια μακρινή εξέγερση

36:18 Δύο χρόνια αργότερα το 1826 το Μεσολόγγι επιστρέφει στο επίκεντρο Και αυτή τη φορά η δοκιμασία είναι οριστική Ήταν το τρίτο επεισόδιο του ηχητικού ντοκιμαντέρ «Έξοδος 1826». Αν θέλετε να ακούσετε τη συνέχεια της σειράς, μπορείτε να ακολουθήσετε τους λογαριασμούς των φίλων της Λιμνοθάλασσας σε Spotify, Apple Podcasts και YouTube.

36:53 Δημοσιογραφική έρευνα, αφήγηση, Κατερίνα Τζουμερκιώτη.