Οι πολιτικές ελίτ έχουν την ευθύνη για την απομάκρυνση των νέων από την πολιτική
Πολιτικές Ιστορίες για Ανήσυχα ΜυαλάΣχετικά με αυτό το επεισόδιο
Σε αυτές τις “Πολιτικές ιστορίες για Aνήσυχα Mυαλά”, ο Καθηγητής του Δημοκρίτειου, Γιώργος Σιάκας αναλύει όσα σκέφτονται οι νέοι για την πολιτική.
Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.
Μια συζήτηση που αφορά όχι μόνο την πολιτική, αλλά την καθημερινή συμπεριφορά των πολιτών. Εμπιστοσύνη, θεσμοί, λαϊκισμός, Ελλάδα της περιφέρειας, νέοι άνθρωποι. Τι αλλάζει, τι μενίδιο και γιατί φαίνεται να δυσκολευόμαστε να μιλήσουμε με καθαρές λέξεις. Πέτρο. Μαζί μας ο Γιώργος Σιάκας, επίκουρος καθηγητής στο Δημοκρίτιο Πανεπιστήμιο.
με βαθιά γνώση της πολιτικής κοινωνιολογίας και της εκλογικής συμπεριφοράς. Είναι από τους ανθρώπους που διαβάζουν την πραγματικότητα όχι από μακριά, αλλά από τα μέσα, μέσα από τους φοιτητές, τις έρευνες, την περιφέρεια, τη δημόσια σφαίρα. Με λίγα λόγια, ένας καλεσμένος που έχει ένα εξαιρετικό κριτήριο και τη γνώση να μας εξηγήσει για το τι σκέφτεται η χώρα.
Γιώργο, καλησπέρα στην Κομωτινή, καλώς όρισες. Καλησπέρα σας, καλησπέρα Πέτρο, καλησπέρα Ηλία Ευχαριστώ πάρα πολύ για τα καλά λόγια Αυτά βέβαια δημιουργούν ένα high standard Ελπίζω να ανταποκριθώ σε αυτά που είπατε Είμαστε βέβαιοι γι' αυτό Ξεκινάμε λοιπόν Ευχαριστώ πολύ Γιώργο διδάσκης νέους ανθρώπους Σε ένα πανεπιστήμιο της περιφέρειας, πολύ δυναμικό Τι μαθαίνεις από αυτούς Οι πολιτικές ανησυχίες, η πολιτική τους κοινωνικοποίηση θέλουν να συμμετέχουν, κρατούν αποστάσεις για περιέγραψε μας λίγο το κλίμα αυτή τη στιγμή είναι ένα πολύ μεγάλο ερώτημα δηλαδή το ερώτημα είναι μικρό αλλά η περιγραφή της απάντησης είναι εξαιρετικά μεγάλη γιατί υπάρχουν διαφόρων ειδών ανθρωπίων εγώ έχω την τύχη να είμαι σε ένα πανεπιστήμιο της περιφέρειας αφενός το οποίο εντάξει ουσιαστικά τι μας κάνει με όρους real estate στην Ελλάδα μας απομακρύνει από τα κέμπρα και γνωρίζουμε πολύ καλά ότι ένα περιφερειακό πανεπιστήμιο στην Ελλάδα είναι σε μια απόσταση από το κέντρο είναι σε μια απόσταση από τα κέντρα των εξελίξεων
από τα κέντρα των αποφάσεων και ενδεχομένως και από τις φορές φρηματιδότησης που μας δίνουν τα κέντρα στη χώρα κυρίως από την Αθήνα, να μην γινόμαστε αυτή η χώρα είναι περισσότερο έτσι αθήνο-κεντρική εδώ τα παιδιά που έρχονται στην περιφέρεια έχουν το εξής μειονέκτημα και το εξής πλεονέκτημα Το πλεονέκτημά τους, θα ξεκινήσω από αυτό, είναι το ότι έχουν πάρει μια πάρα πολύ σημαντική απόφαση πάρα πολύ νωρίς στην ηλικία τους.
Άρα στην καριέρα τους ας πούμε ότι έχουν μια δυνατότητα μετακίνησης και προσπελασιμότητας και επομένως δεν τους φοβίζει τίποτα άλλο. Ο ίδιος άνθρωπος δηλαδή που έρχεται από την Λευκάδα στην Κομωτινή ή από την Αθήνα στην Κομωτινή μπορεί να πάει παντού και πάει παντού. Το βλέπουμε πολύ συχνά. Δηλαδή ο άνθρωπος που έρχεται να σπουδάσει από την Αθήνα στην Κομωτινή, μετά βρίσκεται στο εξωτερικό, κάνει καριέρα, ζει εκεί, κοινωνικοποιείται, χωρίς να έχει κανένας είδους δισταγμός.
Αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό πλειονέκτημα. Δεν το έχουν όλοι οι φοιτητές που σπουδάζουν στα αστικά κέντρα. Σωστό. Αυτό είναι μια πολύ μεγάλη διαφορά. Στο κομμάτι και... Ναι, συμμετέχουν στην πολιτική ή κρατούν αποστάσεις Πώς βλέπεις τα πράγματα Εδώ έχει να κάνει με δύο βασικά στοιχεία Το πρώτο είναι η κουλτούρα, η κουλτούρα δηλαδή συμμετοχής Γιατί εντάξει ζούμε σε μια περίοδο που η πολιτική είναι ένα πράγμα το οποίο μας αποθεί Είναι ένα πράγμα το οποίο είναι σχεδόν ξεμέρωτο, ένα πράγμα αποθητικό, ένα πράγμα βρώμικο Και ένα πράγμα πολύπλοκο Αυτό καταλαβαίνετε για ένα νέο άνθρωπο στο 2025 που έχει ένα σωρά άλλα αριθίσματα όπως είναι η τεχνολογία, όπως είναι τα ερεθίσματα αυτής της ηλικίας, όπως είναι επίσης τα ερεθίσματα μιας παγκόσμιας διαφορετικής πραγματικότητας και να σαν θα τοποσοποιήσουν πολύ μεγάλη ευκολία να μπορεί να μετακινηθεί από το ένα άκρο της χώρας σε ένα άλλο άκρο μιας άλλης χώρας.
Όπως καταλαβαίνετε αυτό είναι λειτουργία ακροθετικά. Άρα το ένα κομμάτι είναι η κουλτούρα που δημιουργείται, δηλαδή γιατί να συμμετέχω, ποια είναι η αξία του να συμμετέχω. Και το δεύτερο επίσης σημαντικό κομμάτι είναι αυτό το οποίο λένε ορθολογική επιλογή, δηλαδή δυνατότητες μου δίνει η συμμετοχή μου να αλλάξω τα πράγματα.
Άρα για να το κάνουμε το μεγάλο ερώτημα που έφεσε ο Ηλίας Νικρό, ουσιαστικά τι έχουμε, έχουμε έναν νέο άνθρωπο ο οποίος κάποια φορά τα ζηγίζει. άρα η κοινωνικοποίησή του μπορεί να τον οδηγήσει σε μία συμμετοχή δηλαδή αν συμμετέχει σε κάποιο κόμμα, αν συμμετέχει σε κάποια εθελοντική οργάνωση αν συμμετέχει σε κάποια άλλη δράση της κοινωνίας των πολιτών το συμφέρουν πολλές φορές.
Αυτό που εγώ βλέπω στους νέους ανθρώπους, ειδικά στα περιφερειακά πανεπιστήμια είναι ότι πολύ νωρίς μπαίνουν σε μια διαδικασία αυτογνωσίας και αναζήτησης δραστηριοτήτων. Δηλαδή κοινώς όσο απομακρυνόμαστε από τα κέντρα που είναι η Θεσσαλονίκη και η Αθήνα Και πηγαίνουμε στην περιφέρεια Τσάχνει ένας νέος άνθρωπος όχι μόνο να γεμίσει το χρόνο του Μπορεί να το γεμίσει τρογοπίνοντας έξω Αλλά ουσιαστικά να γεμίσει το βιογραφικό του, να γεμίσει τον εαυτό του Ερώτηση Πώς συζητούν για τη χώρα, πώς αισθάνονται για τη χώρα Είναι αισιόδοξοι, είναι απεσιόδοξοι, είναι θυμωμένοι, είναι αδιάφοροι, ελπίζουν.
Έχουν δύο διακρίσεις εδώ, αν μπορώ να το θέσω έτσι. Το ένα είναι η χώρα και το άλλο είναι το πολιτικό σύστημα. Δηλαδή, το ένα είναι η χώρα, ο συναισθηματισμός μας που είναι η χώρα, η πατρίδα, η οικογένεια και το άλλο είναι η διοίκηση της χώρας. Για το κομμάτι της οικογένειας και της πατρίδας υπάρχει πάντα ένα συναισθηματισμός.
Νομίζω ότι αυτό είναι, ας το πούμε, μέσα στις άκρες σταθερό τα τελευταία χρόνια. Για την διοίκηση της χώρας, για το πολιτικό σύστημα υπάρχει ένας πολύ μεγάλος θυμός, μια πολύ μεγάλη απογοήτευση και μια πάρα πολύ μεγάλη απάθεια. Είναι αυτό το οποίο θα λέγαμε ότι ο νέος σήμερα είναι εξαιρετικά χημικός. Δηλαδή θεωρεί αυτά που λέμε και στην καθημερινή κουβέντα, όλοι το ίδιο είναι και μάλιστα όλοι το ίδιο είναι με αρνητική έννοια.
Δηλαδή όλοι είναι το ίδιο άσχημοι, το ίδιο κακοί, το ίδιο νεπαρκείς, το ίδιο αποτελεσματικοί. Νομίζω ότι τον κινησμό τον έχουμε βρει και εμείς με τον Πέτρο σε έρευνες που έχουμε κάνει σε νέους, στη Gen Z τα τελευταία χρόνια από την πανδημία και μετά και ήταν το χαρακτηριστικότερο κομμάτι τους. Δηλαδή ότι υπήρχε η απόσταση από την πολιτική και υπήρχε ένας ισχυρός κινησμός που τους έκανε να βλέπουν τα πράγματα πολύ μακριά και κυρίως το ενδιαφέρον τους ήταν στο ατομικό επίπεδο.
Δηλαδή, κοιτάμε προς τα μέσα και όχι προς τα έξω. Όταν λέμε ατομικό, εννοούμε κυρίως μικρό κύκλο, όχι μόνο το πρόσωπο, αλλά το μικρό κύκλο, όχι τη μεγάλη κοινωνία. Δεν ξέρω αν και εσύ το βλέπεις αυτό. Αν μπορώ να προσθέσω σε αυτό, αυτό που με ενδυπωσιάζει σε αυτή τη νέα γενιά, εμένα προσωπικά, είναι το ότι ενώ έχουμε έναν πολύ σημαντικό βαθμό κοινωνικού προοδευτισμού δηλαδή έχουμε αξίες πολύ φιλελεύθερες με την έννοια δικαιώματα, αυτοπροσδιορισμοί, ταυτότητες που σε αυτά έχουμε πολύ μεγάλη ανοιχτότητα ή ακόμα και σχέσεις για μετανάστες δηλαδή εδώ νομίζω ότι έχουμε μια πολύ προοδευτική γενιά σε αυτό το κομμάτι έχουμε παράλληλα μια συντηρητική γενιά στο κομμάτι της θέσης ως προς την οικονομία Και νομίζω ότι αυτό εξηγείται από τις μειωμένες δυνατότητες, από τις μειωμένες ευκαιρίες και μια αίσθηση ότι η πίτα είναι μικρή.
Όταν έχουμε τη λογική ότι η πίτα είναι μικρή, σημαίνει ότι όποιος πάει να συμμετέχει και να μας πάρει ένα κομμάτι από την πίτα, κατά βάση μας παίρνει δικό μας κομμάτι. Αυτό μας κάνει λίγο πιο συντηρητικούς Δηλαδή στο κομμάτι της οικονομίας θέλουμε περισσότερο προστατευτισμό Θέλουμε λιγότερη ανοιχτότητα Έχουμε τέτοια χαρακτηριστικά Μίλησες πριν συγκεκριμένα για το ότι θεωρεί αυτή η γενιά Ότι όλοι οι ίδιοι είναι και μάλιστα με αρνητικό παράνομα Γιατί όλοι είναι το ίδιο κακό διακρίνω ότι υπάρχει μια κρίση εμπιστοσύνης προς το πολιτικό σύστημα, προς τα κόμματα, προς τους θεσμούς τι φταίει γι' αυτό, άλλοι κατηγορούν τους ελίτ, άλλοι κατηγορούν τον λαϊκισμό τι αισθάνεσαι Εγώ είμαι από αυτούς που κατηγορούν τους ελίτ δηλαδή θεωρώ ότι κατηγορώ τους ελίτ νομίζω ότι κάνουμε μια ψίχραιμη πολλές φορές σχεγράφηση του τι είναι οι πολιτικές ελίτ και πόσο και αν έχουν συμβάλει σε αυτή τη χώρα εδώ το πρόβλημα μπορούμε να πούμε με όρους ότι στην πολιτική όπως και στην οικονομία έχουμε δύο βασικές δυνάμεις
τις δυνάμεις της προσφοράς και τις δυνάμεις της ζήτησης. Οι δυνάμεις της ζήτησης στην πολιτική είναι οι ψηφοφόροι είναι οι εκλογίες, είναι οι πολίτες, είναι η κοινωνία Οι δυνάμεις της προσφοράς είναι οι πολιτικές ελίτ, είναι οι υποψήφαιοι, είναι τα κόμματα Εδώ τι παρατηρούμε και κυρίως που παρατηρούμε μετά τη χρεοκοπία και εκεί θέλω να εστιάσω και όλη την σημερινή φάση γιατί η χρονοκοπία από το σύμπαν είναι 15 χρόνια δηλαδή κατά βάση είναι ένας νέος άνθρωπος είναι αυτή η γενιά που εμείς μελετάμε τώρα Εμείς μετά τη χρονοκοπία ως χώρα δεν βγαίναμε κάποιες τομές δηλαδή η χώρα μας αν κάποιος ξεχάσει αυτό που τραβήξαμε το 2010 με το 2015-2019 όσο θέλετε να το πείτε η χώρα μας μοιάζει πάρα πολύ με τη χώρα πριν το 2010 πάνω κάτω το κράτος είναι αυτός που χρηματοδοτεί και κοιμεί τα νήματα.
Έχουμε τις ίδιες ασθένειες και τα ίδια προβλήματα της διευρωκρατίας, της αναπατελεσματικότητας. Έχουμε πολύ χαμηλή προσπερασιμότητα. Δηλαδή σκεφτείτε ότι ένας νέος άνθρωπος σήμερα για να πάει από την Αθήνα στον Βόλο, δεν θα σας πω στην Κομοτηνή καν, δεν έχει άλλες επιλογές παρά μόνο το κτέλ και το αυτοκίνητο. Αυτό είναι μια μεγάλη αποτυχία του πολιτικού συστήματος στο να συμβέσει τη χώρα. Αυτή λοιπόν η χώρα δεν έχει κάνει κάποιους τομές μετά τη χρονοκομπία.
Άρα κατά μήνυα τι έχει κάνει έχει ποιμηθεί και έχει ξυπνήσει πάνω κάτω με τις ίδιες καταστάσεις με τις ίδιες συνθήκες. Εδώ λοιπόν ποιος φταίει, φταίει ο πολίτης φταίει η ζήτηση. Όχι. Φταίει αλλά πολύ καθαρά η προσφορά ότι το πολιτικό σύστημα δεν στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων και δεν στέκεται άμα στο ύψος των περιστάσεων. Και τι σημαίνει αυτό.
Άλλες χώρες όταν μπήκαν στο μνημόνιο για παράδειγμα η Ιρλανδία η Πορτογαλία, κάνουν ένα σχέδιο ένα σχέδιο που αφορούσε σε ποιους τομείς δίνουν έμφαση που ενδεχομένως θα κάνουμε μια μείωση προσεπικού που θα προχωρήσουμε σε εξολογήσεις. Εμείς από το μνημόνιο μέχρι και σήμερα τα μέτρα τα οποία έχουν κεντρικό κρατικό σχεδιασμό είναι οριζόντια.
Τι σημαίνει οριζόντα, σημαίνει ότι δεν λαμβάνουν υπόψη τις ιδετερότητες καμιάς περιοχής, δεν λαμβάνουν υπόψη τα συγκριτικά χλονεκτήματα και δεν κατανοούν τις ανάγκες. Άλλες είναι οι ανάγκες για παράδειγμα της Αθήνας σήμερα που ζει το 50% της χώρας σε υποδομές που μπορούν να φιλοκριθμίσουν το 20% για παράδειγμα της χώρας, δηλαδή έχει ξεπεράσει τη φέρουσα δυνατότητα.
και άλλες είναι ανάγκες της περιφέρειας όπως είναι η Αλεξανδρόπολη, η Κομωτινή θα σας πω εγώ, η Ξάνθη, η Βόρεια Ελλάδα ή τα νησιά. Εμείς έχουμε μάθει στα οριζόντα μέτρα δηλαδή δεν έφημε εξειδικεύσει κανένας είδους λογικές μιας τοπικής ανάπτυξης και εκεί θεωρώ ότι είναι το μεγάλο πρόβλημα της χώρας μας σήμερα. άρα στο ερώτημά σας προφανώς είναι και η Ελίτ και αυτές δημιουργούν αυτή την απομάκρυνση των νέων και των πολιτών εν γέννη των νέων ειδικότερα γιατί είναι αποτελεσματικές πολύ απλά Από όσους ακούω όταν μιλάς για Ελίτ εννοείς στις πολιτικές Ελίτ τα κόμματα, τους ηγέτες είναι όμως μόνο αυτές οι Ελίτ είναι μόνο αυτές οι Ελίτ που φταίνουν Έτσι προσπαθείς Πέτρο όχι αλλά στη Δημοκρατία κάπου πρέπει να σταματήθει ευθύνη. Δηλαδή, νομίζω το έχουμε δει και αν θυμηθούμε όλη την περίοδο ελάτε να τη θυμηθούμε μαζί, από το 2009 θέλετε πιο μπροστά. Κάθε πρωθυπουργός που εκλέγεται μπορεί κυριολεκτικά που το πω εγώ, μπορεί την επόμενη μέρα να κάνει ό,τι θέλει.
Ό,τι θέλει. Δηλαδή, ο Παπανδρέου το 2009 όταν είχε εκλεγεί, στην πρώτη φάση την μνημονιακή έκοψε δύο μισθούς, δύο συντάξεις, με τους τότε έτσι ονομαστικούς όρους των συνδάξεων και των νηστών και το 2010 πέρθησε τις περιφερειακές εκλογές με συντριπτικά ποσοστά και τον Δήμο Αθηναίων και τον Δήμο Αφθαλονίκης και είναι οφανός.
Δηλαδή, ο Πρωθυπουργός έχει πολύ μεγάλη περίοδο χάρητος και βεβαίως έχει τη δυνατότητα και με τα συμφέροντα όπως θε εννοούμε να τα βάλει και με τις κακοφορμισμένες καταστάσεις μπορεί να τις αντιμετωπίσει μπορεί να κάνει ό,τι θέλει. Το πρόβλημα είναι ότι το ότι θέλω συνήθως εξαντλείται στο ότι δεν γνωρίζω τι θέλω. Δηλαδή κάθε φορά που εκλέγεται κάποιος, και νομίζω ότι το βλέπουμε και πρόσφατα, και στην μνημονιακή περίοδο και στην προμνημονιακή περίοδο, ότι κάθε φορά που εκλέγεται ένας ηγέτης, παρότι εκλέγεται συνήθως με ενθουσιασμό, δηλαδή οι εκλογές από το 2009 μέχρι σήμερα είχαν περισσότερες φάσεις ενθουσιασμού, παρότι μπορούμε να πούμε φάσεις αναγκαιότητας.
Οι εκλογές του 2012 ήταν εκλογές της αντιότητας. Ήταν η επανάληψη του κομματικού συστήματος όπως το ξέραμε. Οι εκλογές του 2009 όμως ήταν εκλογές ενθουσιασμού. Οι εκλογές του 2015 ήταν εκλογές ενθουσιασμού. Οι εκλογές του 2019 ήταν εκλογές ενθουσιασμού. Οι εκλογές του 2023 δεν ήταν εκλογές ενθουσιασμού. Σε φάση της ενθουσιασμού δεν είδαμε κάποιον ηγέτη να μπαίνει σε μια διαδικασία να αλλάξει αυτό που έχει εντοπίσει ο ίδιος ότι κρατάει τη χώρα μας πίσω.
Ζούμε σε μια εποχή όπου περιγράφουμε και συμφωνούμε νομίζω όλοι μας και οι τρεις μας που κάνουμε αυτή την κουβέντα, περιγράφουμε αυτή τη δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς, απέναντι στο πολιτικό σύστημα. Έχουμε πόλωση, δεν έχουμε όμως θυμό, δεν έχουμε το θυμό της προηγούμενης δεκαετίας, τουλάχιστον στην κοινωνία. Το θυμό αυτό τον βρίσκουμε περισσότερο στα social media.
να δούμε πώς συμβάλλουν τα social media σε αυτή τη δημιουργία αυτού του κλίματος Ναι φυσικά αν μπορώ να προσθέτω σε αυτό το οποίο λες Ηλία θεωρώ ότι βρισκόμαστε σε φάση θυμού απλά δεν θεωρώ ότι είμαστε στον θυμό ο οποίος εξωτερικεύεται με διαδικασίες τις οποίες εμείς πρόσφατα είδαμε να εξωτερικεύεται δηλαδή με διαβιλώσεις με βία με σύγκρουση. Θεωρώ ότι υπάρχει θυμός ένα ενεολογικό έτσι ένα ερμηνευτικό πλαίσιο που χρησιμοποιώ πολλές φορές και μήνως αυτό είναι ότι βρισκόμαστε σε μία ακόμα περίοδο αγανακτισμένο σε άλλη μία περίοδο αγανακτισμένο δηλαδή τι βλέπουμε βλέπουμε πολύ ριδοναστοιχεία απονομιμοποίησης του πολιτικού συστήματος, μεγάλη έλλειψη εμπιστοσύνης, ουσιαστικά μια διαδικασία απομάκρυνσης από τα παραδοσιακά κόμματα και αμφισβήτησης, έντονης αμφισβήτησης αυτών που ασχολούνται με την πολιτική.
Αυτά τα είδαμε και την περίοδο των αγανακτισμένων. Δεν έχει που μπορούμε έτσι να πούμε ότι εκεί είναι το ερώτημα αν όντως βρισκόμαστε σε αυτό ή δεν βρισκόμαστε σε αυτό. Δεν έχει το έντονο οικονομικό στοιχείο ουσιαστικά της απομείωσης με ονομαστικούς όρους του εισοδήματος που είχαμε την περίοδο των αγανακτισμένων. Όμως, σε αυτό έχω να προσθέσω ούσια της αγοραστικής δύναμης με πραγματικούς όρους.
Ότι ολοένα και λιγότερα ολοένα και λιγότερες μέρες που ουσιαστικά μπορούμε να περάσουμε με το διαθέσιμο εισόδημά μας. Αυτό είναι σημαντικό ζήτημα κατ' εμέ για να δημιουργηθεί μια έκρηξη. Μίλησες για τα κόμματα. Πολύ σωστά. Απολαμβάνουν πολύ χαμηλά επίπεδα εμπιστοσύνης. Το γνωρίζουμε καλά και όλοι εμείς που κάνουμε έρευνες. Αν Έπρεπε να πεις τρία πρακτικά πράγματα που θα μπορούσαν να κάνουν αύριο για να αλλάξουν αυτή την εικόνα, δηλαδή για να επανακτήσουν τα κόμματα την εμπιστοσύνη προς τους πολίτες. Ποιο θα ήταν αυτό, δηλαδή ποια είναι αυτή η αντίστροφη διαδικασία η οποία θα πρέπει να ακολουθηθεί.
Θα ρωτήσω ότι πρέπει να ξεκινήσουμε από το προσωπικό παράδειγμα που είναι πάρα πολύ σημαντικό είναι εκεί που λείπει και είναι εκεί που δημιουργεί απόσταση των πολιτικών με τους πολίτες και δεν είναι τυχαίο που πολλές φορές βλέπουμε την ανάδειξη αντισυμβατικών ηγετών, αυτό το οποίο θα λέγαμε άνθρωποι δηλαδή που μπαίνουν στην πολιτική και λένε τρέλες πολλές φορές αυτός ο προσωπικός χαρακτήρας και το προσωπικό ύφος κεντρίζει την προσοχή γιατί όλοι οι υπόλοιποι μας φαίνονται ίδιοι, μας φαίνονται παροχημένοι, μας φαίνονται κατά κάποιον τρόπο, είναι αποτελέσματα, είναι αποτυπώματα, είναι αντίγραφα του ίδιου καρουπιού, της ίδιας μήτρας.
Άρα το ένα πολύ βασικό στοιχείο είναι το να υπάρξει αυτό το προσωπικό παράδειγμα. Το δεύτερο που για μένα είναι πάρα πολύ σημαντικό είναι να υπάρχει μια εξειδικευμένη πρόταση, πρόταση, δηλαδή να φανεί ότι υπάρχουν άνθρωποι που πραγματικά πιστεύουν αυτά που λένε και δεν λένε όλοι τα ίδια και δεν προτείνουν ίδιες λύσεις για προβλήματα τα οποία επίσης δεν διορθώνονται με τις ίδιες λύσεις που προτείνονται. Και το τρίτο πολύ σημαντικό στοιχείο είναι η δημιουργία κινημάτων, να το πω έτσι, που αυτά δημιουργούνται με μια λογική ταυτότητας, δηλαδή πίστης σε μια πρόταση, πίστης σε ένα παράδειγμα, πίστης σε ένα περιεχόμενο και αυτή η συλλογική ταυτότητα τους ακολουθεί.
Για μένα αυτά είναι τα τρία βασικά στοιχεία τα οποία δεν έχει κάνει σήμερα το πολιτικό σύστημα και θεωρώ ότι όποιος θα κάνει θα μπορέσει να ξεχωρήσει. Και στο προηγούμενο ερώτημα για να το συνδέσω με αυτό το οποίο είπε η Λία για τα social media λέω είναι ακόμη πιο εύκολο κατεμέσια σχέση με αυτό το οποίο βίωναν για παράδειγμα οι πατέρες μας ή οι παππούδες μας όσοι ασχολούνταν με την πολιτική πριν από χρόνια που δεν υπήρχε τεχνολογία, δεν υπήρχαν τα social media, δεν υπήρχε η δυνατότητα διάρκησης και προσέγγισης ανθρώπων με τα συμβατικά μέσα. Δηλαδή σκεφτείτε ότι αυτός ο οποίος προσπαθούσε να ασχοληθεί με την πολιτική δεκαετία του 80 είχε τη δυνατότητά του να πάει σε ένα μέρος ή να τηλεφωνήσει κάπου ας πούμε ή να επικοινωνήσει τις ιδέες του με το συμβατικό τρόπο.
δηλαδή ραδιόφωνο τηλεόραση τύπος σήμερα έχουμε πάρα πολλά και πολύ περισσότερα και πιο ποιοτικά μέσα για να γίνει όλο αυτό αυτό που δεν έχουμε όμως είναι το περιεχόμενο Αυτό, εσύ λες ότι λείπουν οι ιδέες λείπει το περιεχόμενο, λείπει ο τρόπος ο τρόπος υπάρχει, το μέσο υπάρχει μάλλον δεν υπάρχει το περιεχόμενο το οποίο μπορεί να κουμπήσει και να διεγείριαθούμε τους πολίτες Το πιστεύω και όχι μόνο στο ζήτημα του περιγράμματος, δηλαδή των ιδεών, στο ζήτημα το να ξεχωρίζει κάποιος γιατί αυτές τις ιδέες τις κάνει η προσωπική πρακτική.
Θέλω να θυμίσω δύο για μένα πολύ θεμελιώδεις εκλογικές διαδικασίες στην Αμερική που έχουν πολλά κοινά στοιχεία. Ξέρω δεν μπορώ να σας ξενήσω με αυτό που θα πω, αλλά το πιστεύω. Είναι η εκλογή του Ομπάμα και η εκλογή του Τραμπ. Και στις δύο περιπτώσεις ήρθαμε αντισυμβατικούς ηγέτες. εντάξει μπορεί τον ένα να το συμπαθούμε περισσότερο από τον άλλον εμείς που είμαστε σε αυτή την παρέα αλλά δεν έχει καμία σημασία γιατί και οι δύο είχαν χαρακτηριστικά πολύ αντισυμβατικά χαρακτηριστικά απέναντι στο κατευθυμένο του κόμματός τους βγήκαν από διαδικασίες αμφισβήτησης και δημιουργώντας ένα κίνημα βεβαίως στη μία περίπτωση το κίνημα έχει στοιχεία ενσωμάτωσης Ομπάμα θα έλεγα και στην άλλη περίπτωση έχει στοιχεία ουσιαστικά περίκλειστα Είναι, αν αφήσουμε αυτά τα χαρακτηριστικά τα αξιακά, τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά είναι παρόμοια, δηλαδή είναι αντισυμβατικές προσωπικότητες, είναι σύγκρουση, είναι δημιουργία κινήματος, είναι δημιουργία συλλογικής ταυτότητας και κυρίως το προσωπικό παράδειγμα.
Το προσωπικό παράδειγμα, δηλαδή, που ενσωματώνει αυτές, ας το πούμε, τις ιδέες, που ένας ο οποίος θεωρεί τον εαυτό του αποκλεισμένο από την καθιστική πολιτική τάξη και από την πραγματικότητα όπως πορεύεται, θεωρεί ότι αυτό του δεν είναι μια δυνατότητα να κάνει την υπέρβαση. Αυτή είναι όλη η ιστορία του κινήματος, δηλαδή της δημιουργίας μιας θεωρικής ταυτότητας.
Ενώ ταυτόχρονα ο Τραμπ δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι ένας άνθρωπος ο οποίος είναι αποκλεισμένος από την καθιστική ατάξη. Όχι βέβαια, είναι ένας πάρα πολύ πλούσιος άνθρωπος, ένας επιχειρηματίας, μια ελίτ. Όμως ο ίδιος άνθρωπος που ήταν μια επιχειρηματική ελίτ, μια οικονομική ελίτ, δεν ήταν μια πολιτική ελίτ. Όμως επιστρέφοντας στο ερώτημά σου, εσύ μου έθεσες στο ερώτημα ότι δεν φτάνε μόνο οι ελίτ οι πολιτικές, φτάνουν και οι οικονομικές.
Και εγώ κατά μία έννοια πέφυγα να απαντήσω ευθέως από αυτό που κάνω τώρα με μεγαλύτερη ευθύτητα. Για μένα φτάνουν οι πολιτικές ελίτ καθαρά, τελείαν. Δηλαδή, γιατί λέω φταίνω, γιατί αυτοί είναι απέναντι. Δηλαδή, αν το πείτε σήμερα, ακόμη ακόμα και στα κόμματα που υπάρχουν άνθρωποι που θεωρούνται άνθρωποι του κομματικού σωλήνα, δεν έχουν αυτή την πίστοση χρόνου σε σχέση με ανθρώπους που δεν είναι του κομματικού σωλήνα.
Δηλαδή, υπάρχουν άνθρωποι σήμερα στο δικό μας πολιτικό σύστημα που θεωρούνται ότι είναι αποτελέσματα μιας διαδικασίας ζήμωσης εντός του κόμματος, αυτοί οι άνθρωποι θεωρούνται στην κοινωνία ότι είναι πολύ κομματικοί και αυτό είναι αμέσως αμέσως μια ρετσινιά είναι δηλαδή αμέσως αμέσως ένα μειονέκτημα ένα δυσαπαντάζ Για να γυρίσουμε λίγο στο δικό μας κομματικό σύστημα αφήνοντας τον Τραμπ και τον Ομπάμα 2012 και μετά αρευστότητα εκλογές σεισμός εκλογές one vote stand διάφορα πράγματα έχουν συμβεί, διαρροές, νέα κόμματα, παλιά κόμματα φεύγουν, άλλα έρχονται.
Πιστεύεις ότι κάποια στιγμή θα ξαναδούμε σταθερό δίπολο δύο βασικούς πρωταγωνιστές ή αυτή η εποχή έχει τελειώσει. Ναι, το πιστεύω. Πιστεύω ότι θα ξαναδούμε ένα δίπολο όσο το σύστημά μας έχει πλειοψηφικά καρακτηριστικά ή θεωρώ ότι οι πιθανότητες είναι στο να πάμε ξανά σε ένα δίπολο. αν αποφασίσουν οι πολιτικές δυνάμεις να πάνε σε ένα αναλογικό εκλογικό σύστημα περίπου ότι ουσιαστικά θα έχουμε μια επανάληψη εκλογών 2012, δηλαδή θα έχουμε περισσότερα κόμματα και μεγαλύτερη ρευστότητα εδώ για μένα είναι πολύ καθαρά το αποτέλεσμα της εκλογικής μηχανικής σήμερα η εκλογική μηχανική έχει πολύ, έχει έντονα πλειοψηφικά χαρακτηριστικά, ο εκλογικός μας νόμος έχει έντονα πλειοψηφικά χαρακτηριστικά, άρα δημιουργεί μια τέτοια αρρωπή.
Ακόμα, να το πω λίγο διαφορετικά, ακόμα και αν οι κοινωνικές δυνάμεις είναι τέτοιες που θέλουν να δώσουν την δυνατότητα σε πολλά κόμματα να εισέλθουν και αυτά τα κόμματα να έχουν σχετικά χαμηλές αποστάσεις μεταξύ τους, μια διαδικασία επαναληπτικών εκλογών, όπως έγινε για παράδειγμα από το Μάιο του 2012 στον Ιούνιο του 2012, θα εξισορροπήσει το κομματικό σύστημα.
Πώς να έχουμε επανάληψη ενός μοντέλου όπως είναι το σημερινό μοντέλο τουλάχιστον δημοσιοκοπικά όπως αποτυπώνται, του κυρίαρχου κόμματος. Δηλαδή ένα κόμμα στο 40% και τα άλλα κόμματα με χαμηλά ποσοστά. Δεν πιστεύω ότι είμαστε εκεί σήμερα. Πιστεύω ότι είμαστε σε χαμηλότερα ποσοστά και τολμώ να πω ότι είμαστε σε ποσοστά κάτω από το 30%, κάτω από το 25% στο πρώτο κόμμα.
Άρα εκτιμώ ότι είναι ζήτημα χρόνου να φανεί ο δεύτερος ο αντίπαλος πόλος Βεβαίως θα μου πείτε και αν προδοκιάζω το ερώτημά σας Και γιατί δεν έχει φανεστεί μέχρι τώρα δημοσκοπικά Η απάντησή μου είναι πολύ απλά γιατί δεν έχουμε εκλογικό ορίζοντα Παρ' όλα αυτά η αίσθηση ότι το 2019 το σύστημα επανατοποθετήθηκε σε έναν διπολισμό Έστω και μικρότερο δεν επιβεβαιώθηκε μετά το 2023 είδαμε ότι ο έτερος πόλος αυτοδιαλύθηκε ουσιαστικά.
Δηλαδή βλέπουμε ότι το σύστημα πάει προς κατακαιραματισμό περισσότερο και όχι προς διπολισμό, τουλάχιστον στη βάση που είμαστε τώρα. Δηλαδή το 2027 μπορεί να είναι ένα νέο 2012, προφανώς οι συγκρίσεις δεν είναι ευθείας, αλλά φαίνεται ότι πηγαίνουμε σε ένα κατακαιραματισμό μεγάλο. Δεν το ξέρω να είμαι ειλικρινής για το 2027 Δηλαδή εμείς αυτή τη στιγμή έχουμε ένα πλεονέκτημα Ότι συζητάμε σε έναν κενό εκλογικό χρόνο Δεν έχουμε μπροστά μας κάποια εκλογική διαδικασία Οπότε έχουμε μια δυνατότητα να κάνουμε διάφορες σκέψεις Και διάφορες συσχετήσεις και διάφορες στοιχήσεις Τι ξέρουμε όμως από τις έρευνες Και από αυτές τις οποίες βλέπουμε διδαρκώς Βλέπουμε μια πολύ μεγάλη μεταβλητότητα Δηλαδή βλέπουμε πολύ εύκολα ότι ένας ψηφοφόρος που ψήφιζε, δεν υπάρχουν κοινώς παραδοσιακοί ψηφοφόροι.
Ένας ψηφοφόρος που ψήφιζε ένα αλφακό. Με πολύ μεγάλη ευκολία πηγαίνει σε μια πολύ αντίθετη επιλογή έστω ακόμα και αν δεν εκφράζεται ιδεολογικά. Αυτό το βλέπουμε. Άρα αυτό επιβεβαιώνει τη δικιά σου την άποψη Λύα ότι πάμε σε μια διαδικασία κατακαιρματισμού. εγώ έρχομαι να διαφωνήσω λίγο με τη δικιά σου άποψη όχι επειδή δεν την πιστεύω, την πιστεύω απλά θεωρώ ότι η παράμετρος του εκλογικού συστήματος δεν είναι ένα μελιτέα παράμετρος δηλαδή το γεγονός ότι το εκλογικό μας σύστημα λέει ότι αυτός που θα είναι πρώτος θα πάρει μπόνους εκλογικό και αυτός ο οποίος είναι δεύτερος πρέπει να προσπαθήσει να γίνει πρώτος για να πάρει αυτός το εκλογικό μπόνους δεν θεωρώ ότι είναι μια, να το πούμε έτσι, ανελητεία παράμετρος.
Υπάρχει και μια πολύ ενδιαφέρουσα θεωρία την οποία επίσης πιστεύω στην εκλογική συμπεριφορά είναι το λεγόμενο political learning δηλαδή ότι οι ψηφοφόροι μαθαίνουν πώς να ψηφίζουν ανάλογα με το εκλογικό σύστημα. Δεν ψηφίζουν αποκλειστικά και μόνο με αυτό που θέλουν αλλά ψηφίζουν και με αυτό που πιστεύουν ότι είναι το καλύτερο για να αποδώσει περισσότερο η ψήφος τους.
Άρα αυτό που λες είναι ότι ακόμα και αν στις πρώτες εκλογές το 16, το 17 όποτε γίνουν έχουμε χαμηλές πτήσεις για τα κόμματα και να βγουν πολλά κόμματα στη Βουλή εάν χρειαστεί δεύτερη εκλογική αναμέτρηση εκεί θα εξορροπιστούν κάπως τα πράγματα και θα δούμε ανεβασμένα ποσοστά για το πρώτο και το δεύτερο κόμμα Λέω και αυτό, λέω περίπου αυτό να είμαι απλότητα ειλικρινής, αυτό που λέω είναι ότι αυτό που για παράδειγμα όλοι παρατηρούμε σήμερα και εσείς το αναφέρατε και πριν ότι έχουμε έναν κατακαιρματισμό.
Λόγω ακριβώς του εκλογικού συστήματος εγώ ισχυρίζομαι ότι είναι περίεργο να υπάρχει αυτός ο κατακαιρματισμός. Άρα, πού υπάρχει αυτή τη στιγμή το πρόβλημα? Το πρόβλημα υπάρχει στην πολιτική προσφορά. Δεν υπάρχει αυτός ο πολιτικός φορέας ο οποίος φαίνεται ότι μπορεί να κάνει και διαφορά. Φαίνεται δηλαδή ότι μπορεί να ξεχωρίσει.
και επειδή δημοσιοπικά αυτή τη στιγμή το δεύτερο κόμμα είναι το ΠΑΣΟΚ, φαίνεται ότι το ΠΑΣΟΚ αυτή τη στιγμή, σε κενό εκλογικό χρόνο, να το τονίσω αυτό, βρίσκεται σε χαμηλό ποσοστά, δηλαδή σε ποσοστά που δεν αγγίζουν μια δυνατότητα υπέρβασης του πρώτου κόμματος. Αυτό λοιπόν είναι περίεργο. Τι σημαίνει είναι περίεργο, σημαίνει ότι σε λογικές εκλογικού χρόνου είτε χρέπει να αυξήσει τα ποσοστά του ή αν δεν αυξήσει τα ποσοστά του θα πρέπει ενδεχομένως να βρει κάποιος άλλος φορέας ο οποίος θα μπορέσει να του πάρει τη δύναμη.
Αυτό συμβαίνει συνήθως στα εκλογικά. Σωστά και να προσθέσω κάτι που λέει ο Πέτρος να του το κλέψω ότι αυτή τη στιγμή στις δημοσιοποιήσεις μετράμε ένα τοπίο το οποίο πιθανά να μην είναι αυτό που θα καταλήξουμε τελικά στις εκλογές. Δηλαδή δεν μετράμε κόμματα που πιθανά να υπάρξουν ή μετράμε κόμματα που πιθανά να μην υπάρξουν στις επόμενες εκλογές.
Άρα είναι και αυτό το χαρακτηριστικό που πρέπει να λάβουμε η υπόψη μας. Όλοι σωστά και αν μου επιτρέπετε να προσθέσω πάνω σε αυτό, συγγνώμη Πέτρο που σε διακόπτω, είναι το ότι εμείς ουσιαστικά βλέποντας το τοπίο αυτό, βλέπουμε συμπίθως διακυμάνσεις στις δυνάμεις των κομμάτων, βλέπουμε αυτό. Αυτό όμως που δεν βλέπουμε διακοίμαση Είναι στις διαθέσεις των πολιτών Δηλαδή τα στοιχεία της χαμηλής εμπιστοσύνης Της απονομιμοποίησης, της απομάκρυνσης Του κινησμού Αυτά είναι σταθερά εδώ και δύο-τρία χρόνια Άρα τι σημαίνει ότι αυτά Δεν γίνονται μια συγκεκριμένη σταθερή επιλογή Γίνονται πολλές επιλογές Οι οποίες μάλιστα μπορούν να ανατραπούν Και κάτι την πορεία Αλλά αυτό την μια φορά, αλλά αυτό την άλλη φορά Γιώργο κλείνοντας ξεκινήσαμε με τη δημοκρατία να κλείσουμε τη δημοκρατία ποιοι είναι οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι για τη δημοκρατία στη χώρα μας αλλά και γενικώς, διεθνώς την επόμενη δεκαετία Θα πω ένα στερεότυπο ένα τσιτάτο που μ' αρέσει που δεν είναι δικό μου φυσικά
είναι του Ντάου ότι δεν μπορεί να υπάρξει δημοκρατία χωρίς δημοκράτες αυτό φυσικά πρέπει να το αποκωδικοποιήσουμε τι σημαίνει αυτό Σήμερα η δημοκρατία όπως τη βλέπουμε σε παγκόσμια τίμακα έχει το πρόβλημα της απόδοσης. Δηλαδή βλέπουμε κάποια καθεστώτα τα οποία είναι αυταρχικά, για παράδειγμα η Κίνα που δεν θεωρείται μια δημοκρατία είναι ένα μονοκομματικό καθεστώς, η Ρωσία που επίσης είναι ένα αυταρχικό καθεστώς ή η Τουρκία που έχει κάτι ενδιάμεσο σε δημοκρατία ότι απαντάνε στο δίλημα δημοκρατία ή ειδημερία στο κομμάτι της ειδημερίας.
δηλαδή αποφασιστικότητα ή διαβούλευση, αποφασιστικότητα αυτό το βλέπουμε και επίσης έχουμε και τις εκλογές στην Αμερική που και εκεί κατά έτσι ας πούμε μία έννοια σε αυτό το δίδυμα άλλη επιλογή ήταν αποφασιστικότητα αυτό δηλαδή δημιουργεί μία λογική αθυσβήτησης των θεμελιωδών αξιών των δημοκρατιών που μια θεμελιώδης αρχή της δημοκρατίας είναι ότι η δημοκρατία για παράδειγμα δεν αφήνει τους πολίτες να πεινάσουν γιατί υπάρχει αυτό το οποίο λέμε responsive δηλαδή καταλογισμός και η διάθεση των ηγετών να είναι απόλυτα υπόλογη στους πολίτες τους για να μπορέσουν να επανεκλεγούν άρα πρέπει να δημιουργήσουν ευημερία αυτό φαίνεται ότι αμφισβητείται σήμερα και τα αντίβαρα Γιώργο για να κλείσουμε με κάτι έτσι πιο αισιόδοξο να δούμε ποιο είναι το αντίβαρο σε αυτή τη συνθήκη κινδύνου το αντίβαρο στην λογική δηλαδή αν καταλαβαίνω καλά το ερώτημα είναι μπορούμε να είμαστε αισιόδοξοι ή όχι για την πτυχή της δημοκρατίας αν μπορώ να το αλλάξω εντάξει τώρα εγώ δυστυχώς
είμαι ένας απόλυτα αισιόδοξος άνθρωπος γενικά το οποίο ξέρετε ότι είναι πολλές φορές επικίνδυνος στη δικά μας τη δουλειά δεν πρέπει να είμαστε απεσιόδοξοι για να μπορέσουμε να αποφεύγουμε τις κακοτοπιές θεωρώ ότι οι δημοκρατίες αντέχουν και από τις μεγαλύτερες λογικές που ο άνθρωπος κτάλαβε και κατεύνασε είναι τα ένστικρα, τα πολεμοχαρή που έχει ο άνθρωπος.
Δηλαδή, οι μοντέλα όπως είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση, συνεργατικά μοντέλα και μοντέλα τα οποία αυξάνουν την πίτα, όπως είναι για παράδειγμα η Ευρωπαϊκή Ένωση που αποδεικμένα έχει αυξήσει την εθνιμερία των πολιτών και των λαών που συμμετέχουν σε αυτή, είναι πετυχημένα παραδείγματα περιθώρησης της δημοκρατίας. πάντα υπάρχουν λογικές αταυριστικές. Αυτή είναι η ανθρωπίνη φύση.
Ο άνθρωπος είναι ένα εξουσιαστικό όν που έχει μια λογική το να λέει στους άλλους τι θα κάνουν και όταν οι άλλοι δεν κάνουν αυτό που κάποιος νομίζει ότι είναι ισχυρός μετά έχουμε τη διαδικασία της πολεμικής σύραξης με απλά λόγια. Αυτό λοιπόν αρχίζει και μπαίνει σε ένα καλούπι όταν η συνεργασία σου φέρνει περισσότερα καλά από τη σύγκρουση.
Είναι αισιόδοξος ότι τέτοιου είδους πειράματα, επειδή ακριβώς έχουμε αποδώσει, όπως απέδωση και η Ευρωπαϊκή Ένωση, και αποδίδει σταθερά, διαχρονικά, δηλαδή, μακροπρόθεσμα, θα έχουμε μια ρωτή προς τη δημοκρατία. Οπότε, για μένα το ερώτημα, αν μπορώ έτσι να το φέρω λίγο στα δικά μου μέτρα, είναι πώς θα αντιμετωπίσουμε τους, ας το πούμε, τις επιμέρους απειλές, οι οποίες, βασικά, οι πρόθεσμα αποτελούν απειλές για τη δημοκρατία.
Θα τα αντιμετωπίσουμε με τα βασικά μας εργαλεία, όπως είναι η συνείδησή μας του τι είμαστε, η εκπαίδευσή μας, η ενεργότητα συμμετοχής μας και κυρίως η δημοκρατία να αποδίδει. Δηλαδή να είναι ένα πολίτευμα όχι μόνο διαβουλευτικό και αρβό, να είναι μια αποδοτική ευημερούσα δημοκρατία. Δύσκολο, αλλά νομίζω ότι αυτό είναι που μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερες μέρες.
Η αισιοδοξία είναι καθήκον, όπως λέει και ο Ηλίας. Γιώργο, η συζήτηση μαζί σου μας θύμισε ότι η πολιτική δεν είναι μόνο αυτό που βλέπουμε στις οθόνες. Είναι και όσα λένε, αλλά και δεν λένε, οι πολίτες, η ακαδημαϊκή, η κοινωνία. Σε ευχαριστούμε πάρα πολύ για την καθαρή και προσγειωμένη ματιά σου. Εγώ σας ευχαριστώ πάρα πολύ.
Ευχαριστούμε πολύ. Ραντεβού στο επόμενο επεισόδιο των πολιτικών ιστοριών για ανήσυχα μυαλά, όπου συνεχίζουμε να ψάχνουμε απαντήσεις σε ερωτήματα που δεν χωρούν σε συνθήματα και εύκολες συζητήσεις. Ευχαριστούμε πάρα πολύ.
Σχόλια
Χωρίς σχόλιαΣυνδεθείτε για να συμμετάσχετε στη συζήτηση
Σύνδεση για ΣχολιασμόΔεν υπάρχουν σχόλια ακόμα
