Μέρος 1ο: Πώς να Ζεις μια Καλή Ζωή με Βάση τους Στωικούς

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 τι είναι η καλή ζωή, τι σημαίνει καλή ζωή και αν τελικά είναι εφικτό να ζήσεις μια καλή ζωή με βάση όσα μας δίδαξαν οι στοικοί. Έχω μιλήσει για αρκετά από αυτά που θα πω σήμερα σε προηγούμενα επεισόδια, αλλά στο συγκεκριμένο θα προσπαθήσω να αποτυπώσω όσο πιο απλά και συμμαζεμένα γίνεται την αντίληψη των στοικών για την καλή ζωή.

00:51 Ας ξεκινήσουμε με τον στοικισμό και τι είναι ο στοικισμός. παρότι έχω μιλήσει επανειλημμένα για το στοικό ιδεώδες και τι σκοπό επιτελεί η στοική φιλοσοφία δεν βλάπτει για άλλη μια φορά να αναφέρουμε λίγα πράγματα για τους φίλους μας στοικούς οι οποίοι ομολογουμένως είναι αρκετά παρεξηγημένοι βέβαια θα πω όχι χωρίς λόγο.

01:10 Οι στοικοί, ειδικά οι πρώιμοι στοικοί ήταν αρκετά πιο σκληροπυρηνικοί στις απόψεις τους κάτι που οι νεότεροι στοικοί, οι πιο μοντέρνοι όπως ο Σενέκας, ο Μάρκος Αυρίλιος, ο Επίκτητος, ήρθαν να αμβλύνουν λίγο αυτές τις κληροπυρηνικές απόψεις. Ο στοικισμός είναι μια από τις πιο επιδραστικές φιλοσοφικές σχολές της αρχαιότητας και μια από τις ελάχιστες αρχαίες φιλοσοφίες που εξακολουθούν να εφαρμόζονται σχεδόν αυτούσια στη σύγχρονη ζωή.

01:35 Από ψυχοθεραπευτικές τεχνικές, όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, που δανείζεται άμεσα από αυτόν έως τη σύγχρονη λαϊκή κουλτούρα της προσωπικής ανάπτυξης. Ο στοικισμός υπάρχει ως απάντηση σε ένα διαχρονικό ανθρώπινο πρόβλημα. Πώς να ζήσει κανείς με ηρεμία και αξιοπρέπεια σε ένα κόσμο που είναι σε μεγάλο βαθμό εκτός του ελέγχου του.

01:55 Γεννήθηκε σε μια εποχή πολιτικής αστάθειας και προσωπικής ανασφάλειας όπου το άτομο έπρεπε να βρει νόημα και σταθερότητα ανεξάρτητα από εξωτερικές συνθήκες. Ο ρόλος του στη ζωή είναι πρακτικός και άμεσα εφαρμόσυμος. Δεν είναι απλά θεωρία, αλλά τέχνη ζωής που στοχεύει στην ευδαιμονία μέσα από την ορθή χρήση της λογικής, τη διάκριση ανάμεσα σε αυτό που εξαρτάται από εμάς και σε αυτό που δεν εξαρτάται και την καλλιέργεια της αρετής ως μοναδικού πραγματικού αγαθού.

02:24 Ο στοικισμός λοιπόν είναι μια φιλοσοφία που σκοπό έχει να μας κάνει να ζήσουμε μια ευδαιμονική ζωή. Τι είναι όμως η ευδαιμονία? Πρέπει να τονίσω εδώ ότι θα μιλήσω για τη στοϊκή ευδαιμονία και όχι για την αριστοτελική αντίληψη της ευδαιμονίας Ο Αριστοτέλης και οι στοϊκοί είχαν διαφορετικές αντιλήψεις για το τι σημαίνει και το πώς μπορείς να ζήσεις με ευδαιμονία Ευδαιμονία σημαίνει κυριολεκτικά περίπου καλή τύχη, καλή μοίρα δηλαδή η κατάσταση του ανθρώπου που έχει έναν καλό δαίμονα να τον ευνοεί Ευδηλώνει το θετικό, το ωραίο, το καλό Δαίμον είναι η θεϊκή δύναμη παρουσία και κατ' επέκταση η μοίρα που καθορίζει τη ζωτική πορεία του ανθρώπου Πριν ξεκινήσουμε θέλω να ξεκαθαρίσω κάτι για να μην υπάρχουν παρεξηγήσεις Όταν μιλάμε για μια καλή ζωή δεν μιλάμε για μια ζωή χωρίς προβλήματα Αυτό πρέπει να γίνει ξεκάθαρο και να μην το ξεχνάμε Δεν μπορούμε να δημιουργήσουμε μια ζωή όπου τίποτα κακό δεν θα συμβαίνει Αυτό όπως καταλαβαίνετε είναι αδύνατο Αυτό που μπορούμε και όπως θα δούμε στη πορεία

03:27 είναι το πώς μπορούμε να στεκόμαστε στοϊκά σε όλες αυτές τις αντικεινότητες και τις δυσκολίες που η ζωή μπορεί να πετάει στο δρόμο μας. Που πολλές φορές αυτές όπως θα δούμε δεν είναι ουσιαστικές δυσκολίες αλλά φανταστικές δυσκολίες που δημιουργούμε εμείς στο κεφάλι μας τις περισσότερες φορές θα πω. Η καλή ζωή δεν είναι η ζωή στην οποία όλα πάνε καλά.

03:48 είναι η ζωή στην οποία ακόμα και όταν τα πράγματα δεν πάνε καλά εμείς προσπαθούμε να παραμένουμε ψύχρεμοι. Για τους στοικούς λοιπόν η καλή ζωή είναι να ζεις με ευδαιμονία. Ας συνδέσουμε λοιπόν την καλή ζωή με την ευδαιμονική ζωή που είναι και ο ανώτατος σκοπός της στοικής φιλοσοφίας. Οι στοικοί λοιπόν πιστευάνε ότι υπάρχει ένα μονοπάτι που κάποιος μπορεί να το ακολουθήσει για να φτάσει σε αυτή την ευδαιμονία.

04:12 Βέβαια φίλοι μου εδώ να πω ότι το μονοπάτι αυτό είναι δύσκολο μονοπάτι Αν και ξαναλέω ότι οι μοντέρνιοι στοϊκοί το κάνανε αν θέλετε λίγο πιο βατό και προσβάσιμο σε όλους Παρ' όλα αυτά εξακολουθεί να είναι ένα μονοπάτι που θέλει πολύ δουλειά από πλευράς μας Για να καταφέρουμε να το διαβούμε Και γιατί είναι τόσο δύσκολο Γιατί ήταν και οι εποχές τότε δύσκολες Είπαμε ότι ευδαιμονία ισούται με την καλή ζωή Τι συμπεριλαμβάνει όμως αυτή η καλή ζωή Δηλαδή τι είναι καλή ζωή τελικά με βάση τους τοικούς Ή μάλλον τι μας προσφέρει Ο άνθρωπος λοιπόν που ζει μια καλή ζωή με βάση τους τοικούς Έχει καταφέρει τα εξής Πρώτον να ζήσει μια ζωή με αταραξία Δηλαδή να απαλλαχθεί από την έντονη ψυχική αναστάτωση Δεύτερον έχει καταφέρει την ανάπτυξη της εσωτερικής γαλήνης και να μην εξαρτάται η ψυχική του κατάσταση από τα εξωτερικά γεγονότα.

05:09 Τρίτον, ζει ελεύθερος και σταματάει να είναι δούλος των παθών και των επιθυμιών του. Τέταρτον, είναι κυρίαρχος του εαυτού του, σταματάει να αντιδράει και μαθαίνει να ελέγχει τα συναισθήματά του. Πέμπτον, αποδέχεται ότι δεν μπορεί να αλλάξει και επικεντρωνείται σε αυτά που εξαρτώνται από τον ίδιο. Για τους στοικούς, η ευδαιμονία είναι η εσωτερική ελευθερία και γαλήνη που αποκτάει ο άνθρωπος όταν ζει με αρετή, σύμφωνα με τη φύση και τον ορθό λόγο, χωρίς να εξαρτά την ευτυχία του από τα εξωτερικά αγαθά.

05:41 Σε αντίθεση με τον Αριστοτέλη, ο οποίος πίστευε ότι για να ζήσεις με ευδαιμονία πρέπει να πληρούνται κάποιες προϋποθέσεις όπως ο πλούτος, η υγεία, η φήμη και άλλα εξωτερικά αγαθά, για τους στοικούς ισχύει το αντίθετο. Οι στοικοί θεωρούν ότι ο πλούτος, η υγεία, η φήμη και τα άλλα εξωτερικά αγαθά δεν είναι απαραίτητα για την ευδαιμονία και ότι η ευδαιμονία εξαρτάται πρωτίστως από το χαρακτήρα και τη στάση μας απέναντι στα πράγματα.

06:09 Αφού εξηγήσαμε τελικά ποιος είναι ο ανώτερος σκοπός του στοικισμού, εξηγήσαμε και τι είναι η ευδαιμονία, τώρα μας μένει να δούμε πώς μπορούμε να διανύσουμε και εμείς αυτό το μονοπάτι που οδηγεί εκεί. Το δύσκολο μονοπάτι που οδηγεί στη καλή ζωή Κατά τους στοικούς, το να ζήσεις μια καλή ζωή σημαίνει να ζεις με αρετή Σύμφωνα με τη φύση και το λόγο Τι σημαίνει αυτό όμως?

06:31 Τι σημαίνει να ζω σύμφωνα με τη φύση και το λόγο? Να βγω έξω και να ζω στο δάσος ας πούμε? Για τους στοικούς, η φύση είναι η λογική και οργανωμένη τάξη που διέπει ολόκληρο το σύμπαν Τα πάντα με βάση τους στοικούς συμβαίνουν σύμφωνα με ένα καθολικό λόγο και μια αναγκαία τάξη. Οι στοικοί πίστευαν ότι για να ζεις μια καλή ζωή πρέπει να ζεις με βάση τις τέσσερις βασικές αρετές που μας διδάσκουν.

06:56 Αυτές οι αρετές είναι η σοφία, δηλαδή η φρόνηση, να ξέρεις τι είναι σωστό και τι λάθος και να παίρνεις τις σωστές αποφάσεις. Είναι η δικαιοσύνη, να φέρεσαι δίκαια στους άλλους και να κάνεις το καθήκον σου απέναντι στη κοινωνία. είναι η ανδρεία ή κουράγιο ή γενναιότητα να αντιμετωπίζεις δηλαδή τις δυσκολίες τον φόβο και τον πόνο χωρίς να χάνεις τη ψυχραιμία σου είναι η σοφροσύνη ή αυτοκυριαρχία να ελέγχεις τις επιθυμίες και τα πάθη σου και να μην αφήνεις τις παρορμήσεις να σε κυβερνούν με βάση λοιπόν τους τοικούς αν τηρείς αυτές τις τέσσερις αρετές ζεις μια καλή ζωή και οι τέσσερις αυτές αρετές διαμορφώνουν το χαρακτήρα μας Ο χαρακτήρας μας δηλαδή διαμορφώνεται όταν εφαρμόζουμε αυτές τις αρετές σταθερά στην καθημερινή μας ζωή Τώρα θα μου πείτε, ωραία μας τα λες Αλέξανδρε αλλά πώς ξέρουμε ότι παίρνουμε τις σωστές αποφάσεις Πώς ξέρουμε αν φερόμαστε δίκαια στους άλλους και κάνουμε το καθήκον μας προς αυτούς Πολλές φορές είναι πολύ δύσκολο να μην φοβόμαστε και δεν ελέγχουμε πάντα τις επιθυμίες και τα πάθη μας

08:01 Με λίγα λόγια, ωραία όλα αυτά, γνωρίζω τις αρετές αλλά μου είναι δύσκολο να τις στηρίσω ή δεν γνωρίζω πώς. Ευλογές ερωτήσεις, το καλό είναι ότι οι στοικοί μας παρέχουν και το κατάλληλο πλαίσιο σκέψης για να καταφέρουμε να πετύχουμε όλα αυτά τα πράγματα, δηλαδή να καταφέρουμε να ζήσουμε με βάση τις αρετές. Για τους στοικούς, ο άνθρωπος διαμορφώνει το χαρακτήρα του μέσα από ένα συνδυασμό ενστήκτου και περιβαλλοντολογικών παραγόντων όπως είναι η οικογένεια, η καθοδήγηση από κάποιο δάσκαλο, η μέντορα κτλ.

08:35 Πάμε τώρα να μιλήσουμε για μια ιδέα, ίσως από τις πιο βασικές ιδέες της στοικής φιλοσοφίας, η οποία είναι κλειδί για την αντιμετώπιση των περισσότερων εμποδίων που θα συναντήσουμε στο μονοπάτι μας προς την καλή ζωή. Νομίζω ότι σε κάθε επεισόδιο αναφέρω αυτή την ιδέα που δεν είναι άλλη από τη διχοτόμηση του ελέγχου των στοικών ή αλλιώς τη διάκριση του ελέγχου Αυτό είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι του φιλοσοφικού συστήματος του στοικισμού Αν κατανοήσεις αυτή την ιδέα έχεις κατανοήσει μία από τις πιο σημαντικές ιδέες της στοικής φιλοσοφίας Και τι είναι η διάκριση του ελέγχου Είναι η ικανότητά μας να αναγνωρίσουμε τι είναι στο χέρι μας να ελέγξουμε και τι όχι σε οποιαδήποτε στιγμή και σε οποιαδήποτε κατάσταση βρισκόμαστε.

09:20 Μια μεγάλη πηγή δυστυχίας για εμάς τους ανθρώπους είναι η αντίσταση που φέρνουμε στην ίδια τη ροή της ζωής και σε πράγματα που βρίσκονται εκτός του άμεσου ελέγχου μας. Στην ουσία, αυτό που αναφέρω ως αντίσταση είναι οι επανειλημμένες αρνητικές σκέψεις που κάνουμε και τα αρνητικά συναισθήματα που αναδύονται λόγω αυτού για πράγματα εκτός της σφαίρας του ελέγχου μας.

09:42 Συνήθως σκεφτόμαστε πράγματα του παρελθόντος που έχουν περάσει και δεν γυρνάνε πίσω Παίζουμε σε επανάληψη στο μυαλό μας πράγματα τα οποία έχουν συμβεί και δεν υπάρχει τρόπος να τα αλλάξουμε Ή μπορεί να σκεφτόμαστε μελλοντικά υποθετικά σενάρια που φοβόμαστε ότι θα συμβούν ή περιμένουμε να μας συμβούν Για παράδειγμα είναι σύνδεστο να σκεφτόμαστε τι ιδέα έχουν οι άλλοι για εμάς και τι σκέφτονται προσπαθούμε να μπούμε στο μυαλό τους, αναρωτιόμαστε αν τους αρέσουμε, αν μας αποδέχονται ή μπορεί να το γνωρίζουμε, να γνωρίζουμε ότι κάποιος δεν μας συμπαθεί.

10:17 Η διάκριση του ελέγχου λοιπόν έρχεται εδώ σαν εργαλείο το οποίο μπορεί να μας βοηθήσει να πεμπλακούμε από αυτές τις ανούσιες πολλές φορές σκέψεις. Οι στοϊκοί λοιπόν μας λένε να μην ανησυχούμε για πράγματα που δεν βρίσκονται υπό τον έλεγχό μας και η λίστα είναι μεγάλη. Για τους στοικούς τα μόνα πράγματα που μπορούμε να ελέγξουμε είναι η στάση μας απέναντι στα εξωτερικά γεγονότα, ο χαρακτήρας μας και οι πράξεις μας.

10:42 Δεν μπορούμε να ελέγξουμε τίποτα άλλο. Μπορούμε βέβαια να επηρεάσουμε πράγματα, αλλά αυτό είναι πολύ διαφορετικό από το ελέγχο μια κατάσταση. Θα μπορούσα να γράψω τόμους για πράγματα που δεν είναι υπό τον ελέγχο μας, αλλά αυτό δεν έχει νόημα γιατί νομίζω ότι αυτά είναι πλέον προφανή τώρα που ξέρουμε ποια είναι τα μόνα πράγματα που μπορούμε όντως να ελέγξουμε.

11:06 Δεν μπορώ να ελέγξω το αποτέλεσμα. Μπορώ όμως να ελέγξω την προσπάθειά μου. Για παράδειγμα, δεν ελέγχω αν θα πάρω τη δουλειά, ελέγχω αν θα προετοιμαστώ σωστά για τη συνέντευξη. Δεν ελέγχω αν κάποιος με αγαπήσει Ελέγχω αν θα είμαι ειλικρινής, αξιοπρεπής και σωστός απέναντί του Δεν ελέγχω αν θα πετύχω Ελέγχω όμως αν θα προσπαθήσω Έχοντας λοιπόν αυτή τη γνώση Κάθε φορά που σου συμβαίνει κάτι Πάντα να κάνεις αυτή την ερώτηση στον εαυτό σου Είναι αυτό που μου συμβαίνει κάτι που μπορώ να ελέγξω Αν όχι ας το να φύγει Αν είναι τότε πράξε Για παράδειγμα, αν βρίσκεσαι κολλημένος στην κίνηση, σίγουρα δεν είναι κάτι που μπορείς να ελέγξεις, αλλά μπορείς να ελέγξεις τη στάση σου και τις πράξεις σου.

11:59 Για παράδειγμα, μπορείς να βάλεις ένα podcast να ακούσεις ή να βάλεις μουσική όσο είσαι στην κίνηση. Αντί να βλασφημάς λοιπόν χωρίς κανένα αποτέλεσμα και να χαλάς τη διάθεσή σου ακόμα περισσότερο, μπορείς να κάνεις κάποια πράγματα τα οποία μέχρι έναν βαθμό μπορούν να σε γαλινέψουν λιγάκι και να σε ηρεμήσουν. Αντί να κάθεσαι και να φέρνεις αντίσταση σε αυτό που υπάρχει και να βλασφημάς όλη την ώρα.

12:27 Φίλες και φίλοι μου ζούμε σε έναν κόσμο που δεν έχουμε κανέναν απολύτως έλεγχος στα εξωτερικά Βέβαια αυτός δεν είναι και λόγος να είμαστε παθητικοί Οι στοικοί δεν προωθούν την παθητικότητα Αλλά ας πάμε λίγο παραπέρα γιατί υπάρχει ένα ακόμα πολύ σημαντικό κομμάτι στη στοική φιλοσοφία Το οποίο συνδέεται άμεσα με όλα όσα έχουμε πει μέχρι τώρα Ας σκεφτούμε λίγο τι κάνουμε οι περισσότεροι άνθρωποι όταν μας συμβαίνει κάτι που δεν μας αρέσει Συνήθως αντιδρούμε αμέσως Κάτι συμβαίνει και σχεδόν αυτόματα σχηματίζουμε μια άποψη γι' αυτό Το χαρακτηρίζουμε καλό ή κακό, θετικό ή αρνητικό, ευχάριστο ή δυσάρεστο Κάποιος μας μιλάει άσχημα και αμέσως σκεφτόμαστε με προσβάλλη Κάποιος δεν μας απαντάει σε ένα μήνυμα και λέμε αυτός με αγνοεί Δεν παίρνουμε τη δουλειά που θέλουμε και σκεφτόμαστε ότι αποτύχαμε κάτι δεν πηγαίνει όπως το είχαμε σχεδιάσει και λέμε γιατί πάντα σε μένα και πολλές φορές δεν σταματάμε εκεί μια σκέψη φέρνει την επόμενη η επόμενη φέρνει μια άλλη και μέσα σε λίγα λεπτά

13:33 έχουμε δημιουργήσει στο μυαλό μας μια ολόκληρη ιστορία γύρω από ένα γεγονός και εδώ ακριβώς έρχονται οι στοιχοί να μας κάνουν μια πολύ σημαντική παρατήρηση συγκεκριμένα ο επίκτητος ο οποίος μας είχε πει την περίφημη φράση ότι δεν είναι μόνο αυτό που μας συμβαίνει που επηρεάζει την ψυχική μας κατάσταση, είναι και η κρίση που κάνουμε για αυτό που μας συμβαίνει.

13:55 Στην ουσία είχε πει ότι δεν ταράζουν τους ανθρώπους τα ίδια τα πράγματα, αλλά οι κρίσεις και οι αντιλήψεις τους για τα πράγματα. Γιατί άλλο είναι το γεγονός και άλλο η ερμηνεία που του δίνουμε. Ας πάρουμε ένα απλό παράδειγμα. Κάποιος στη δουλειά μας κάνει μια παρατήρηση. Αυτό από μόνο του είναι ένα γεγονός. Από εκεί και πέρα όμως μπορεί να αρχίσει το μυαλό μας τα εξής Α, αυτός με υποτιμά ή δεν με σέβεται ή νομίζει ότι δεν είμαι ικανός Πρέπει κάπως να του απαντήσω Βλέπετε τώρα τι έχει συμβεί Έχουμε πάρει ένα απλό γεγονός και έχουμε περάσει σε μια σειρά από κρίσεις και ερμηνείες Και μαζί με αυτές έρχονται και τα συναισθήματα Έρχεται ο θυμός, έρχεται ο εκνευρισμός, η απογοήτευση και τελικά τι κάνουμε, αντιδρούμε όχι στο ίδιο το γεγονός αλλά στην ιστορία που δημιουργήσαμε εμείς οι ίδιοι γύρω από αυτό.

14:52 Αυτό είναι κάτι που οι στοικοί θεωρούσαν εξαιρετικά σημαντικό. Ο άνθρωπος έχει την τάση να δίνει πολύ γρήγορα αξία στα πράγματα. Λέμε αυτό είναι καλό, αυτό είναι κακό, αυτό είναι καταστροφικό, αυτό είναι επιτυχία, αυτό σημαίνει ότι αξίζω, Αξίζω. Αυτό σημαίνει ότι δεν αξίζω. Και πολλές φορές αυτές οι κρίσεις γίνονται τόσο γρήγορα που ούτε καν αντιλαμβανόμαστε ότι τις έχουμε κάνει.

15:20 Απλώς τις πιστεύουμε. Και ίσως αυτό είναι από τα πιο δύσκολα πράγματα που πρέπει να μάθουμε. Δηλαδή να μην πιστεύουμε αμέσως κάθε σκέψη που περνάει από το μυαλό μας. Το ότι σκέφτομαι ένα πράγμα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αυτό το πράγμα είναι αλήθεια. Το ότι αισθάνομαι ότι κάποιος με απορρίπτει δε σημαίνει ότι με απορρίπτει.

15:46 Το ότι αισθάνομαι ότι απέτυχα δε σημαίνει ότι είμαι αποτυχημένος. Το ότι φοβάμαι ότι κάτι μπορεί να πάει στραβά ρε παιδί μου δε σημαίνει ότι θα πάει στραβά. Βέβαια δε σημαίνει κιόλας ότι πρέπει να βλέπουμε τα πάντα θετικά. Ως το οικισμός δε μας λέει να κοροϊδεύουμε τον εαυτό μας και να λέμε ότι όλα είναι καλά ενώ δεν είναι.

16:06 μας καλεί να προσπαθούμε να βλέπουμε τα πράγματα όσο γίνεται πιο καθαρά. Να ξεχωρίζουμε δηλαδή αυτό που πραγματικά συνέβη από αυτό που εμείς προσθέσαμε σε αυτό. Για παράδειγμα, έχασα τη δουλειά μου. Αυτό είναι ένα γεγονός. Το «η ζωή μου καταστράφηκε» αυτό είναι μια κρίση. Το «δεν θα βρω ποτέ άλλη δουλειά» αυτό είναι μια πρόβλεψη.

16:33 Το είμαι αποτυχημένος άνθρωπος Αυτό είναι μια αξιολόγηση του εαυτού μας Και αν το καλοσκεφτούμε μέσα σε αυτές τις τέσσερις προτάσεις Υπάρχει μόνο μία που πραγματικά γνωρίζουμε με βεβαιότητα Ότι χάσαμε τη δουλειά μας Όλα τα υπόλοιπα είναι πράγματα που έχει προσθέσει ο νους μας Το μυαλό μας Και καλό είναι να κάνουμε μια μικρή άσκηση κάθε φορά Δηλαδή την επόμενη φορά που κάτι θα μας αναστατώσει Πριν να αντιδράσουμε ας κάνουμε μια μικρή παύση Και να ρωτήσουμε τον εαυτό μας Από αυτό που συνέβη Τι ξέρω πραγματικά γι' αυτό Τι ξέρω πραγματικά ότι έγινε, ότι συνέβη Και μετά Τι από όλα από αυτά που έχω πει εγώ τώρα είναι δική μου ερμηνεία Από όλα αυτά που σκέφτομαι ποια είναι η δική μου ερμηνεία του γεγονότος.

17:34 Γιατί όλα αυτά γίνονται ακαριέα. Μπορεί να ανακαλύψουμε ότι η πραγματικότητα είναι πολύ πιο απλή από την ιστορία που έχουμε δημιουργήσει στο μυαλό μας. Και αυτή η μικρή απόσταση, πάυση αν θέλετε, ανάμεσα στο γεγονός και την κρίση μας, είναι πάρα πολύ σημαντική. Γιατί μας δίνει το χρόνο, χρόνο δηλαδή να σκεφτούμε, χρόνο να εξετάσουμε και χρόνο να αποφασίσουμε πώς θέλουμε να αντιδράσουμε.

18:07 Ίσως να μην είναι εφικτό πάντα να σταματάμε να έχουμε κρίσεις. Αυτό μάλλον δεν είναι ανθρωπίνως δυνατό. Είναι να μάθουμε όμως να εξετάζουμε τις κρίσεις μας πριν τις κάνουμε πράξη. Δηλαδή να μην λέμε κατευθείαν ότι αυτό είναι καταστροφή ας πούμε, αυτό που συνέβη. Να λέμε ότι, να ρωτάμε μάλλον, είναι πράγματι καταστροφή ή έτσι το αξιολογώ εγώ αυτή τη στιγμή.

18:41 Δηλαδή να μην λέμε ότι ο τάδε άνθρωπος με προσέβαλε ας πούμε. να λέμε και να αναρωτιόμαστε, να ρωτάμε τον εαυτό μας τι ακριβώς είπε και τι σημασία έδωσα εγώ σε αυτό. Να μην λέμε ξέρω εγώ ότι αποτύχαμε, άρα δεν αξίζουμε κιόλας. Να λέμε ότι αποτύχαμε σε κάτι, στο οτιδήποτε. Τι μπορώ να μάθω τώρα από αυτό. Μπορεί να φαίνεται μικρή αυτή η αλλαγή Αλλά είναι τεράστια στην πραγματικότητα Γιατί αρχίζουμε να παίρνουμε ένα κομμάτι της ελευθερίας μας πίσω Δεν αφήνουμε πλέον κάθε σκέψη να γίνεται αυτόματα πεποίθηση Και κάθε πεποίθηση να γίνεται αυτόματα και μία αντίδραση Αρχίζουμε να παρατηρούμε τον εαυτό μας και όταν αρχίζουμε να παρατηρούμε τον εαυτό μας με τον οποίο κλείνουμε τα πράγματα τότε αρχίζουμε σταδιακά να καταλαβαίνουμε και τον ίδιο μας τον εαυτό.

19:51 Κλείνοντας σιγά σιγά το επεισόδιο αυτό είναι το πρώτο μέρος του πώς να ζήσεις μια καλή ζωή με βάση τους στοικούς καταφέραμε να περάσουμε δύο πολύ σημαντικές ιδέες των στοικών τρόπους σκέψης δηλαδή τους οποίους αν τους εσωματώσεις στην καθημερινότητά σου και τις κάνεις δικό σου τρόπο σκέψης, πολλές από τις ταραχές που δημιουργούνται μέσα στην ημέρα σου θα εξαφανιστούν ή τουλάχιστον θα μειωθούν πολύ σε ένταση.

20:23 Στο δεύτερο μέρος θα επεκτείνω όλες αυτές τις πρακτικές, θα μιλήσω για περισσότερα πράγματα τα οποία δεν μας αφήνουν να ζήσουμε ευδαιμονικά, για την αποδοχή της πραγματικότητας, για την εξάρτησή μας στα εξωτερικά και πολλές άλλες ιδέες που συνθέτουν με βάση τους τοικούς μια καλή και ευδαιμονική ζωή. Μέχρι το επόμενο επεισόδιο, να είστε καλά.