Στωική Απάθεια: Μια Παρεξηγημένη Έννοια

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

01:00 να γίνεις ψυχρός, δεν ήθελαν να γίνεις αδιάφορος απέναντι στους ανθρώπους, δεν ήθελαν να πάψεις να χαίρεσαι, να αγαπάς ή να νοιάζεσαι. Ήθελαν να πάψεις να κυβερνάς από το φόβο, την απληστία, την οργή και την αιμονή με όσα δεν εξαρτώνται από σένα. Με άλλα λόγια, η στοϊκή απάθεια δεν είναι συναισθηματική νέκρωση, είναι συναισθηματική ελευθερία. Στο διαδίκτυο υπάρχει μια ενδιαφέρουσα συζήτηση που πέτυχα καθώς έκανα την ερευνά μου για αυτό το επεισόδιο.

01:24 Ήταν από έναν άνθρωπο που ξεκίνησε ψυχοθεραπεία. Όταν ο θεραπευτής τον ρώτησε πώς ένιωθες όλη την εβδομάδα δυσκολεύτηκε να απαντήσει. Και τότε συνειδητοποίησε ότι τις περισσότερες μέρες δεν ένιωθε σχεδόν τίποτα. Αναρωτήθηκε μήπως ο στοικισμός τον είχε κάνει απαθή και είναι μια εύλογη απορία. Αλλά οι απαντήσεις που έλαβε ήταν αποκαλυπτικές.

01:44 Αυτά που διάβασα δηλαδή. Ένας σχολιαστής του είπε κάτι πολύ σημαντικό. Αυτό που περιγράφεις του λέει δεν μοιάζει με στοϊκή απάθεια. Μοιάζει περισσότερο με μηδενισμό. Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη παρεξήγηση. Ο μηδενισμός λέει ότι τίποτα δεν έχει σημασία. Ο στοϊκισμός όμως μας λέει ότι μόνο λίγα πράγματα έχουν πραγματική σημασία.

02:06 Ακούγονται παρόμοια αλλά δεν είναι Ο μηδενιστής παρετείται από όλα Ο στοικός όμως επιλέγει πολύ προσεκτικά που θα επενδύσει την ενέργειά του Για τους στοικούς ο κόσμος χωρίζεται σε τρεις κατηγορίες Το καλό, το οποίο εμπεριέχει τις αρετές Σοφία, δικαιοσύνη, ανδρεία και σοφροσύνη Το κακό, το οποίο εμπεριέχει την αδικία, τη δειλία, την απληστία Και τα διάφορα Τα οποία είναι η υγεία, ο πλούτος, η φτώχεια, η φήμη, η δόξα Η σωματική δύναμη Και δεν είναι αδιάφορα επειδή δεν έχουν καμία πρακτική αξία Αλλά επειδή δεν καθορίζουν τη ποιότητα του χαρακτήρα σου Και αυτό τα αλλάζει όλα σαν σκέψη Η στοική δεν είναι αδιάφορη για όσα μπορούν να ελέγξουν Αντιθέτως, εκεί πρέπει να δείχνουν το μεγαλύτερο πάθος Η προσπάθεια, η ειλικρίνεια, η αυτοπιθαρχία, η δικαιοσύνη, η καλοσύνη Αυτά βρίσκονται μέσα στη δική μας εξουσία Άρα αξίζουν όλοι μας την προσοχή Αυτό που αφήνουν είναι οι αιμονίοι με το αποτέλεσμα Και εδώ εμφανίζεται ένα ακόμα παράδοξο Αν αποδέχομαι την πραγματικότητα όπως είναι

03:05 Γιατί να προσπαθήσω να την βελτιώσω Γιατί να δουλέψω Γιατί να υποφέρω Γιατί να εξελιχθώ Και η απάντηση των στοϊκών είναι εντυπωσιακά απλή Δεν προσπαθείς να βελτιώσεις τη ζωή σου Επειδή δεν αντέχεις αυτή που έχεις προσπαθείς να βελτιώσεις το χαρακτήρα σου επειδή αυτό είναι το έργο σου Ο Μάρκος Αβρίλιος γράφει ότι το κάθε εόν έχει μια λειτουργία όπως το άλογο τρέχει η μέλη σα φτιάχνει μέλη το δέντρο καρποφορεί ο άνθρωπος γίνεται καλύτερος άνθρωπος αυτό είναι το έργο του Γι' αυτό και ο Σενέκας γράφει πως ο σοφός δεν είναι εκείνος που κυνηγά συνεχώς την ευχαρίστηση αλλά είναι εκείνος που παραμένει σταθερός Ήρεμος, ικανοποιημένος με τον εαυτό του Όχι επειδή όλα πάνε καλά Αλλά επειδή η εσωτερική του αξία δεν εξαρτάται από τις εξωτερικές συνθήκες Αν αισθάνεσαι ότι έχεις γίνει συναισθηματικά επίπεδος Μην προσπαθήσεις να νιώσεις περισσότερα πράγματα Μην πιέσεις τον εαυτό σου Προσπάθησε πρώτα να τον παρατηρήσεις Οι στοϊκοί έγραφαν καθημερινά ημερολόγιο Αναλογίζονταν τις πράξεις τους

04:04 Παρατηρούσαν τις αντιδράσεις τους με σοφία, η αυτοπαρατήρηση δεν μειώνει τα συναισθήματα. Τα κάνει πιο καθαρά. Τα συναισθήματα δεν εμφανίζονται από το πουθενά. Πίσω από κάθε συνέστημα υπάρχει μια πεποίθηση. Αν νιώθεις απάθεια, ίσως υπάρχει μια πεποίθηση όπως το ότι δεν έχει νόημα να προσπαθήσω. Ότι ό,τι και να κάνω δεν αλλάζει τίποτα. Ότι δεν αξίζει.

04:33 Ο στοϊκός δεν καταπολεμά το συνέστημα. Εξετάζει την πεποίθηση που το γεννά. Και ίσως αυτή είναι η μεγαλύτερη διαφορά ανάμεσα στη σύγχρονη και τη στοϊκή απάθεια. Η σύγχρονη απάθεια μας λέει ότι δεν με νοιάζει τίποτα, ενώ η στοϊκή απάθεια μας λέει ότι δεν αφήνω τα ασήμαντα να με αποσπούν πόσο πραγματικά αξίζουν. Η πρώτη αδειάζει τη ζωή από νόημα, ενώ η δεύτερη αφαιρεί το θόρυβο. Ίσως λοιπόν ο στόχος είναι να μην νιώθεις λιγότερα, αλλά να νιώθεις σωστότερα δηλαδή να μην φοβάσεις όσα δεν ελέγχεις να μην βασίζεις την αξία σου στις νόμες των άλλων να μην χάνεις την ηρεμία σου για πράγματα που αύριο δεν θα έχουν καμία σημασία και ταυτόχρονα να νοιάζεσαι βαθιά για το χαρακτήρα σου να είσαι δίκαιος, να είσαι γενναίος, να είσαι ειλικρινής και να είσαι παρόν γιατί τελικά η στοική απάθεια δεν είναι η απουσία πάθους αλλά η απελευθέρωση από ότι σε εμποδίζει να ζήσεις μαρετή Ελπίζω να είσαι καλά και εις το επανειδύνω.