Η γνώση στην εποχή της 4ης βιομηχανικής επανάστασης και ο ρόλος της δια βίου μάθησης

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Η έννοια του μικροδιαπιστευτηρίου σχετίζεται με τα ανοιχτά μαζικά διαδικτυακά μαθήματα, τα λεγόμενα MOOC. Έρχεται από την άλλη μεριά του Ατλαντικού, από την Αμερική, όπου για παράδειγμα μπορεί κάποιος να παρακολουθεί σε ένα πολύ εστιασμένο πρόγραμμα, να μάθει ένα πολύ συγκεκριμένο εργαλείο, να αποκτήσει αυτό το μικροδιαπιστευτήριο και βάσει αυτού να βρει δουλειά, διότι η εταιρεία αναγνωρίζει ότι αυτό το μικροδιαπιστευτήριο, για αυτήν έχει μεγαλύτερη αξία και χρησιμότητα από το να κατέχει για παράδειγμα ένα γενικό πτυχίο πληροφορικής.

00:35 Έχουμε λοιπόν πάρα πολλά τέτοια παραδείγματα εταιρείων όπως για παράδειγμα η Microsoft, η Google, η Cisco μεγάλες εταιρείες κυρίως τεχνολογίας οι οποίες πολλές φορές προτιμούν τέτοιου τύπου αποδεικτικά στοιχείας που δω να το πω πολύ απλά από ένα τυπικό πτυχίο. Αυτό όμως στην Ευρώπη ακόμα δεν εφαρμόζεται. Είμαστε σε μια διαρκή διαβούλευση για το πώς θα ελοποιηθεί πρακτικά, αλλά στην πραγματικότητα φανταστείτε ένα εκμορφωτικό πρόγραμμα ενός μήνα που είναι πάρα πολύ εστιασμένο.

01:07 Κάποιος που το παρακολουθεί μαθαίνει να κάνει κάτι πολύ συγκεκριμένα και αυτό το μικροδιαπιστευτήριο όταν το προσκομίζει σε μια εταιρεία, η εταιρεία θα πιστεί αμέσως ότι ο συγκεκριμένος ξέρει να κάνει αυτό το συγκεκριμένο με καλό τρόπο. Άρα λοιπόν είναι μια προστιθέμενη αξία για το βιογραφικό του. Ο Απόστολος Κώστας είναι επίκουρος καθηγητής στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αιγαίου.

01:53 Διδάσκει στο Προπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών του Τμήματος και στα Προγράμματα Μεταπτυχιακών, καθώς και στο Διεδρυματικό Μεταπτυχιακό με το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Εθνικού Καπδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Είναι μέλος του συνεργαζόμενου εκπαιδευτικού προσωπικού του Ελληνικού Ανοιχτού Πανεπιστημίου. Από το 2018 έχει αναλάβει καθήκοντα Διευθυντή του Κέντρου Επιμόρφωσης και Διαβίου Μάθησης του Πανεπιστημίου Αιγαίου.

02:18 Κύριε Κώστα, σας καλωσορίζουμε ξανά στο podcast Τεχνολογικά. Καλησπέρα σας. Ευχαριστώ πάρα πολύ για τη νέα πρόσκληση. Χαρά μου να είμαι μαζί σας και ελπίζω και η σημερινή μας συνάντηση να είναι το ίδιο επικοδημητική και ενδιαφέρουσα όπως η προηγούμενη. Στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε ερώτηση. Να ξεκινήσουμε λοιπόν από τα βασικά και πάλι.

02:41 Ακούμε συχνά τον όρο διαβίου μάθηση. Τι σημαίνει πρακτικά αυτός ο όρος σήμερα στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και ποιος είναι ο ρόλος του κέντρου διαβίου μάθησης που διευθύνεται στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Είναι δηλαδή ένα σχολείο για ενήλικες. Η ερώτησή σας είναι πολύ ενδιαφέρουσα αλλά είναι και πολύ επίπεδη. Οπότε να απαντήσω σιγά σιγά στα επιμέρους θέματα ξεκινώντας από την πάρα πολύ σημαντική και πάντα επίκαιρη έννοια της διαβίου μάθησης.

03:12 Η διαβίου μάθηση θα μπορούσε να πει κανείς ότι είναι περισσότερο μια φιλοσοφική προσέγγιση, υπό την έννοια ότι το άτομο, ο άνθρωπος, από την στιγμή που αρχίζει να καταλαβαίνει τον κόσμο έως την στιγμή που αφήνει αυτό το μάταιο κόσμο, μπαίνει σε μια συνεχή διαδικασία μάθησης και επαφής του με την πραγματικότητα με τον κόσμο σε μια προσπάθεια να βελτιωθεί γνωστικά, συμπεριφορικά και γενικότερα να βελτιώθει ως άνθρωπος.

03:43 Έτσι λοιπόν η διαβίου μάθηση και στο επίπεδο της διαβίου εκπαίδευσης δηλαδή της συντεταγμένης πια προσέγγισης από την πολιτεία και τις ζωμές για να προσφερθεί διαβίου μάθηση στους πολίτες αποτελεί εδώ και αρκετά χρόνια από τις μεγαλύτερες προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αυτό αποτελεί πλέον και εθνική πολιτική στα κράτη-μέλη υπό την έννοια ότι είναι υποχρέωση της κάθε στενόμενης πολιτείας να φροντίσει για την εκπαίδευση των πολιτών όχι μόνο σε επίπεδο σχολικής εκπαίδευσης αλλά πανεπιστημιακής και στη συνέχεια σε μια συνεχή διαδικασία εκπαίδευσης, κατάρτισης και μετεκπαίδευσης είτε σε μη τυπικό επίπεδο είτε και σε άτυπο επίπεδο όπως λέμε, δηλαδή την ανάπτυξη μιας κουλτούρας μάθησης για τον καθένα από εμάς όπου με τα νέα μέσα πια, με τις τεχνολογίες, την πρόσβαση στην πληροφορία να μπορεί να ενημερώνεται, να μαθαίνει πράγματα, να βελτιώνεται και να αποκτάει μια κριτική προσέγγιση θα έλεγε κανείς για τα πράγματα που τον ενδιαφέρουν.

04:52 Αναφορικά τώρα με το θέμα της εκδίδου νομοσύνης μπορούμε να πούμε ότι πλέον είναι ένα νέο εργαλείο το οποίο μπορεί να ενισχύσει ακόμα περισσότερο αυτό που λέμε διαβίου μάθηση, την ανάγκη κάποιος να μάθει πράγματα με τη χρήση της νέας τεχνολογίας και μάλιστα με ένα νέο μοντέλο διαφορετικό από αυτά που ξέραμε μέχρι τώρα, όπως για παράδειγμα στο σελίδες, βίντεο στο YouTube, κοινωνικά δίχτυα, αλλά με έναν πιο διαδραστικό τρόπο έχοντας το απέναντι ουσιαστικά έναν ψηφιακό ακούραστο tutor, δάσκαλο δηλαδή, που μπορεί να τον βοηθήσει να τον καθοδηγήσει να μελετήσει πράγματα, έννοιες, παραδείγματα με ένα ακόμα πιο αποδοτικό θα έλεγα τρόπο.

05:41 Ένα από τα πράγματα τα οποία αλλάζουν όλες αυτές οι ραγδές εξελίξεις στην τεχνολογία, την νομοσύνη, η ρομποτική, η αυτοματισμή αλλά και ο γενικότερος ψηφιακός μεταξυματισμός είναι ο χάρτης της εργασίας Πώς πιστεύετε ότι αυτό επηρεάζεται και πώς συσχετίζεται η εργασία με όλη την προσπάθεια που κάνετε στο ΚΕΔΙΒΗΜ Λοιπόν, να μιλήσουμε λίγο για το ΚΕΔΙΒΗΜ του Πανεπιστήμιου Αιγαίου αλλά και γενικότερα τα κεδιβήμ των πανεπιστήμιων, τα οποία αποτελούν μια σχετικά νέα δομή, η οποία ιδρύθηκε με ένα νέο νόμο πλαίσιο το 2018 και ξεκίνησε να ελοποιείται από το 2019.

06:23 Είμαστε από τα πιο παλιά κεδιβήμ στην Ελλάδα, το Πανεπιστήμιο Αιγαίο, που έχω την χαρά και την τιμή να διευθύνω. Ουσιαστικά είναι μια ακαδημαϊκή μονάδα, η οποία έχει ως βασική υποχρέωση να παρέχει σπουδές πέρα από το πρώτο, δεύτερο και τρίτο κύκλο σπουδών, δηλαδή πέρα από τις προπτυχιακές, μεταπτυχιακές και διδαστορικές σπουδές, άρα καλύπτοντας όλο το φάσμα της μη τυπικής εκπαίδευσης και εκπαίδευσης ενηλίκων, όπως συνηθίζεται να λέγεται.

06:54 Η εκπαίδευση ενηλίκων και ειδικά η κατάρτιση και μετεκπαίδευση των ενηλίκων αποτελεί κάτι πάρα πολύ σημαντικό και σχετίζεται άμεσα με την αγορά εργασίας κατά κύριο λόγο, διότι αποτελεί ένα από τα βασικότερα εργαλεία όπου κάποιος μπορεί να εξελίξει δεξιότητες, να αναπτύξει νέες δεξιότητες και με αυτόν τον τρόπο είτε να μπει στην αγορά εργασίας ή να επανατοποθετηθεί στην αγορά εργασίας, καταλαμβάνοντας καλύτερες θέσεις εργασίας οι οποίες απαιτούν υψηλότερες ή νέες ή διαφορετικές γνώσεις και δεξιότητες.

07:31 Άρα λοιπόν θα έλεγε κανείς ότι τα κεντριβήμ των πανεπιστημίων, ειδικά επειδή ουσιαστικά προσφέρουν προγράμματα τα οποία σχεδιάζονται και υλοποιούνται από ακαδημαϊκούς, από μέλη δεύτου πανεπιστημίου, άρα υπό μία έννοια εκλαϊκεύεται η πανεπιστημιακή γνώση και γίνεται πιο χειροπιαστή, πιο πρακτική για μεγάλες ομάδες πληθυσμού, επιτελούν πάρα πολύ σημαντικό ρόλο στην καρτάρτιση και πανακατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού στη χ ΑΕΙ διαθέτουν ένα και διδύο που παρέχονται προγράμματα, κυρίως πλέον μέσω εξαποστάσεως εκπαίδευσης, καλύπτοντας όλες τις γεωγραφικές περιφέρειες της Ελλάδος.

08:13 Άρα λοιπόν δίνοντας νέες ευκαιρίες σε κόσμο που ζητάει εκπαίδευση και κατάρτιση σε ένα γνωστικά αντικείμενα, είτε για να δει κάποιο νέο αντικείμενο και να επιμορφωθεί, αλλά κυρίως να αποκτήσει νέες δεξιότητες για την αγορά εργασίας. Κάνατε λόγο για νέο πλαίσιο δεξιοτήτων. Πώς ορίζουμε όμως το τι πρέπει να ξέρει ή μπορεί να κάνει ένας εργαζόμενος ώστε να μην είναι στη συνέχεια παροχημένος.

08:42 Αυτό είναι πολύ σημαντική ερώτηση και ουσιαστικά η απάντηση αυτή δεν δίνεται ad hoc ή διασθητικά αλλά γίνεται μέσα από επιστημονικά εργαλεία όπως για παράδειγμα η συστηματική ανείχνευση αναγκών ενός επαγγελματικού πεδίου, μιας ομάδας ενδιαφερόντων, το τι λέει η επιστημονική βιβλογραφία, το τι λένε οι οδηγίες που έρχονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και αφουγκραζόμενοι φυσικά τις τεχνολογικές εξελίξεις αλλά και τις εκάστοτε οικονομικοκοινωνικές συνθήκες που επικρατούν σε επίπεδο κράτους.

09:19 Φυσικά οι ανάγκες Ελλάδας δεν μπορούν να είναι ίδιες με τις ανάγκες για παράδειγμα της Γαλλίας ή της Γερμανίας που έχει έντονη βιομηχανική παραγωγή. Άρα λοιπόν προσπαθούμε να στιάσουμε σε ανάγκες που σχετίζονται με την οργάνωση της ελληνικής οικονομίας, άρα λοιπόν κυρίως ζητήματα που σχετίζονται με υπηρεσίες και πάνω εκεί προσπαθούμε να προσφέρουμε προγράμματα τα οποία θα δώσουν τη δυνατότητα στους εργαζόμενους και σε κάθε ενδιαφερόμενο να έρθει σε επαφή με νέες δεξιότητες, κυρίως τεχνολογικές αλλά όχι μόνο τεχνολογικές δεξιότητες, ακόμα και δεξιότητες πράσινης ανάπτυξης, όπως λέμε πράσινες δεξιότητες, να έρθουν σε επαφή εκπαιδευτικοί που είναι πολύ μεγάλη ομάδα στόχου των ΚΕΔΙΒΗ με νέες διδακτικές παιδαγωγικές προσεγγίσεις, με νέες θεωρίες, με νέες προκλήσεις που υπάρχουν, έτσι ώστε να αναπτύξουν και να ευθυγραμμιστούν με τρέχουσες εξελίξεις σε θέματα κυρίως επαγγελματικής κατάρτισης.

10:30 Και για να το κλείσω να πούμε ότι η δεξιότητα δεν είναι καταφηρημένο. Η δεξιότητα έχει να κάνει με τα λεγόμενα επίπεδα ικανοτήτων, πλαίσια ικανοτήτων, τα οποία αφορούν διαφορετικούς τομείς και συνήθως σχεδιάζονται και προτείνονται από μεγάλους οργανισμούς όπως είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση, η UNESCO και αποτελούν οριζόντια, οριζόντες πλατφόρμες αναφοράς.

10:57 όπου πάνω εκεί μπορεί κανείς να χτίσει προγράμματα σπουδών, εκμορφωτικά προγράμματα και γενικά κατάρτιση. Αναφερθήκατε νωρίτερα στις τεχνολογικές δεξιότητες. Μέχρι τώρα, στο μυαλό μας πρωτού, εισχωρήσετε τόσο βαθιά η τεχνητή νοημοσύνη, αυτό που είχαμε σαν τεχνηλογική δεξιότητα ήταν μαθαίνω να χρησιμοποιώ τον υπολογιστή, τα αργαλεία του κτλ.

11:18 Η τεχνητή νοημοσύνη όμως κύριε Καθηγητά δημιουργεί ένα καινούριο τοπίο νομίζω από τεχνηλογικές δεξιότητες. Ακριβώς. Εδώ ουσιαστικά τα τελευταία δύο-τρία χρόνια, αλλά το ζούμε πολύ έντονα πλέον τον τελευταίο χρόνο, το ζήτημα της δεξιότητας σε σχέση με τη χρήση τεχνητή νοημοσύνη είναι κάτι διαφορετικό και πρωτόγνωρο σε όλα τα επίπεδα και σε ένα μεγάλο βαθμό πιστεύουμε θα επηρεάσει και θα επανακαθορίσει ακόμα και τις βασικές σπουδές πληροφορικής.

11:49 Εδώ λοιπόν τα ζητούμενα είναι κάποιος όταν μιλάμε ότι είναι εγγράμματος της τεχνητής νοημοσύνης, να μπορεί να αναγνωρίζει το πλαίσιο της τεχνητής νοημοσύνης, να καταλάβει ακριβώς αυτό το φαινόμενο, τι είναι και σε τι συνίσταται, να μπορεί να δουλέψει με διαφορετικά εργαλεία, να παράγει περιεχόμενο, να παράγει νέα τεχνουργήματα αποδοτικά, να μπορεί να διακρίνει ζητήματα πνευματικών δικαιωμάτων, να μπορεί να αναγνωρίσει ζητήματα ηθικής και διοντολογίας και ουσιαστικά να αναγνωρίσει και να μπορεί να χρησιμοποιήσει πραγματικά αυτά τα εργαλεία για να βελτιώσει τη δουλειά του, να βελτιώσει τον τρόπο που δουλεύει καθημερινά, όχι όμως να υποκαταστήσει, όσο και αυτό αν ακούγεται τετριμένο, είναι πάρα πολύ δύσκολο, να αντικαταστήσει μάλλον γνωστικές λειτουργίες με τη χρήση αυτών των εργαλείων.

12:48 Άρα λοιπόν στην πραγματικότητα αντί να πετύχει ένα θετικό αποτέλεσμα απλά να τεμπελιάσει γνωστικά και να κερδίσει ενδεχομένως χρόνο ευκολία στην καθημερινότητά του. Αυτό λοιπόν είναι το μεγάλο στίχημα του εγγράμματος του τεχνητή νοημοσύνη το οποίο είναι κάτι πολύ διαφορετικό από αυτό που λέγαμε ψηφιακά εγγράμματος. Δηλαδή, όπως είπατε και εσείς πολύ σωστά, δουλεύω με κάποια εργαλεία, κάνω κάποια πράγματα και είναι ένα μοντέλο το οποίο το γνωρίζουμε καλά εδώ και περίπου 20-25 χρόνια.

13:19 Άρα λοιπόν είναι ένα πολύ μεγάλο στίχημα και κάτι το οποίο δεν είναι αυτονόητο. Να πάμε λίγο και στις πολιτικές. Υπάρχει ανάγκη για επανακατάρτηση και αναβάθμιση δεξιοτήτων. Παλαιότερων, πιο μεγάλων σε ηλικία ίσως εργαζομένων. Εσείς τι στρατηγικές ακολουθείτε για να στήριξετε αυτούς τους ανθρώπους που βλέπετε το επάγγελμά τους να αλλάζει και να εξαφανίζεται.

13:44 Εδώ υπάρχουν δύο κατεύθυνσεις. Μία κατεύθυνση που έρχεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση προς τα κράτη-μέλη και δίνει κατευθυντήρες οδηγίες και μάλιστα έχουν τρέξει πάρα πολλά προγράμματα μέσω ΔΥΠΑ, πρώην ΟΑΕΔ με βάουτσερ για διαφορετικές ομάδες πληθυσμού με έμφαση στις ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες είναι αυτό που αναφέρεται ως διπλή μετάβαση δηλαδή μια κοινωνία οποία ταυτόχρονα θα περάσει προς ένα νέο ψηφιακό επίπεδο όμως διατηρώντας και αυτό που λέμε βιωσιμότητα και περιβαλλοντική συνείδηση είναι διπλό και δύσκολο στίχημα άρα λοιπόν υπάρχουν οδηγίες, υπάρχουν κατευθύνσεις και κάθε κεδίδι όπως και εμείς προσπαθούμε σε αυτό το πλαίσιο να προσφέρουμε κάποια προγράμματα και το έχουμε κάνει ήδη στο παρελθόν.

14:30 Το δεύτερο είναι μια προσέγγιση από κάτω προς τα πάνω, όπου υπάρχουν ανάγκες συγκεκριμένων ομάδων, οι οποίες έρχονται, χτυπάνε την πόρτα να το πω πολύ απλά στο κεδίδι και ζητάνε συγκεκριμένη κατάρτιση, όπου εκεί εμείς πηγαίνουμε και σχεδιάζουμε προγράμματα on demand, δηλαδή δουλεύουμε τη συγκεκριμένη ομάδα στόχου, σχεδιάζουμε προγράμματα βάσει των δικών τους αναγκών και τα προσφέρουμε όπως για παράδειγμα σε κάποιες εταιρείες, σε τοπική αυτοδιοίκηση, σε ομάδες όπως για παράδειγμα επαγγελματίες του τουρισμού, για παράδειγμα εκπαιδευτική.

15:07 Άρα λοιπόν είναι διπλή προσέγγιση όπου κανείς θα πρέπει να έχει πραγματικά τα μάτια και τα αυτιά του ανοιχτά για να φουγκραστεί αυτές τις νέες ανάγκες. Και πιστεύω ότι το καταφέρνουμε αρκετά καλά. Τα τελευταία χρόνια ένας όρος που ακούμε είναι τα μικροδιαπιστευτήρια. Σωστά. Τι είναι αυτά, μπορεί ένα σύντομο στοχευμένο πρόγραμμα κατάρτισης να έχει ας πούμε ουσιαστικό αντίκρισμα στην αγορά εργασίας ή σάξιο ακόμα και με πιο παραδοσιακές μορφές εκπαίδευσης Σωστά, να σας δώσω ένα παράδειγμα Η έννοια μικροδιαπιστευτήριο ή macro-credential είναι μια έννοια που έρχεται απ' έξω και ουσιαστικά αντιστοιχεί σε ένα τίτλο σπουδών μικρής διάρκειας που όμως έχει πραγματικό αντίκρισμα σε επίπεδο ικανότητας.

15:57 Δηλαδή αποδεικνύει ότι κάποιος μπορεί να κάνει κάτι συγκεκριμένο, όχι απλά ξέρει κάτι. Άρα λοιπόν αυτό έχει και μια πρακτική αξία για την αγορά εργασίας γιατί αποδεικνύει ότι αυτός που κατέχει αυτό το μικροδιαπιστευτήριο ξέρει και να το εφαρμόσει στην πράξη. Η έννοια του μικροδιαπιστευτήριου σχετίζεται με τα ανοιχτά μαζικά διαδικτυακά μαθήματα, τα λεγόμενα MOOC.

16:21 έρχεται από την άλλη μεριά του Ατλαντικού από την Αμερική όπου για παράδειγμα μπορεί κάποιος να παρακολουθεί σε ένα πολύ εστιασμένο πρόγραμμα να μάθει ένα πολύ συγκεκριμένο εργαλείο να αποκτήσει αυτό το μικρό διαπιστευτήριο και βάσει αυτού να βρει δουλειά διότι η εταιρεία αναγνωρίζει ότι αυτό το μικρό διαπιστευτήριο για αυτήν έχει μεγαλύτερη αξία και χρησιμότητα από το να κατέχει για παράδειγμα ένα γενικό πτυχίο πληροφορικής.

16:50 έχουμε λοιπόν πάρα πολλά τέτοια παραδείγματα εταιρεών όπως για παράδειγμα η Microsoft, η Google, η Cisco μεγάλες εταιρείες κυρίως τεχνολογίας οι οποίες πολλές φορές προτιμούν τέτοιου τύπου αποδεικτικά στοιχεία που δω να το πω πολύ απλά από ένα τυπικό πτυχίο αυτό όμως στην Ευρώπη ακόμα δεν εφαρμόζεται είμαστε σε μια διαρκή διαβούλευση για το πώς θα ελοποιηθεί πρακτικά αλλά στην πραγματικότητα φανταστείτε ένα εκμορφωτικό πρόγραμμα ενός μήνα που είναι πάρα πολύ εστιασμένο κάποιος που το παρακολουθεί μαθαίνει να κάνει κάτι πολύ συγκεκριμένα και αυτό το μικροδιαπιστήριο όταν το προσκομίζει σε μια εταιρεία η εταιρεία θα πιστεί αμέσως ότι ο συγκεκριμένος ξέρει να κάνει αυτό το συγκεκριμένο με καλό τρόπο άρα λοιπόν είναι μια προστιθέμενη αξία για το βιογραφικό του Εκτός από το σχεδιασμό όμως υπάρχει και η διδασκαλία Η εκπαίδευση ενηλίκων δεν είναι σαν την εκπαίδευση των παιδιών Ακριβώς Άρα φανταζόμαστε ότι ακολουθείται και ένα διαφορετικό μοντέλο διδασκαλίας

17:57 Ακριβώς Αυτό λέμε και στους φοιτές μας Ότι αυτά που μαθαίνετε για να κάνετε μάθημα στα παιδιά στο σχολείο Δεν έχουν καμία σχέση, τουλάχιστον τα περισσότερα Ή δεν μπορούν να εφαρμοστούν όταν μιλάμε για ενήλικες και να πούμε ότι η έννοια της ενηλικιότητας δεν έχει να κάνει με την ηλικία, όπως ορίζεται από τις θεωρίες εκπαίδευσης ενηλίκων, έχει να κάνει με το σημείο εκείνο που το άτομο, το υποκείμενο μπορεί να πάρει τον έλεγχο της ζωής του και να είναι επαγγελματικά, ψυχολογικά, συναισθηματικά, νοητικά, αυτόνομος και αυτάρχης.

18:34 Αυτό μπορεί να συμβεί στα 18, μπορεί να συμβεί για κάποιον και στα 28. Έτσι λοιπόν η έννοια της ενηλικιότητας είναι κάτι σχετικό και γι' αυτόν ακριβώς το λόγο υπάρχουν διαφορετικές θεωρίες μάθησης διαφορετικές προσεγγίσεις διδακτικές όπου όλα αυτά έχουν ένα κοινό στοιχείο ότι λαμβάνεται πολύ σοβαρά στο σχεδιασμό και στην ελοπής διδασκαλίας η εμπειρία που έχουν τα άτομα από τη ζωή τους, τη δουλειά τους στην οποία ο εκπαιδευτής θα πρέπει να εκμεταλλευτεί με την καλή έννοια κατά τη διάρκεια του μαθήματος για να βγάλει στην επιφάνεια όλα αυτά τα στοιχεία από τον εκπαιδευόμενο που θα του ενισχύσουν τη μαθησιακή διαδικασία.

19:18 Είναι δύσκολη διαδικασία εκπαίδευσης ενηλίκων, μερικές φορές δυσκολότερη από την εκπαίδευση των παιδιών. Είναι πολύ ενδιαφέρουσα όμως και έχει αρκετά ζητήματα, παράγοντες και προκλήσεις που επηρεάζουν θετικά ερνητικά. Και είναι και με διάφορους τρόπους ή ακολουθείται μόνο εξ αποστάσεως οι διαζώσεις. Η εκπαίδευση ενηλίκων ξεκίνησε προφανώς διαζώσεις και μάλιστα οι διαζώσεις ειδικά στην εκπαίδευση ενηλίκων που έχει να κάνει με την ομαδικότητα, τη δημιουργία ομάδας, τη συζήτηση, την ανατροφοδότηση, την επικοινωνία και όχι την κλασική με τοπική διδασκαλία.

19:59 αναγκαστικά και ειδικά μετά την περίοδο του COVID εξελίχθηκε και ουσιαστικά πλέον προσφέρεται σχεδόν εξ ολοκλήρου μέσου εξ αποστάσεως εκπαίδευσης. Όπου και εδώ πάλι έχουμε δύο μοντέλα. Έχουμε το ασύγχρονο μοντέλο που προσφέρονται προγράμματα και υλικό μελέτης για αυτομάθηση, ο καθένας στο δικό του χώρο και χρόνο, αλλά ταυτόχρονα σύγχρονες συνεδρίες, σύγχρονες τηλεδιασκέψεις, όπου προσπαθούμε να χρησιμοποιήσουμε τεχνικές εκπαίδευσης ενηλίκων προσαρμοσμένες σε ένα online περιβάλλον.

20:34 Το χαρακτηριστικότερο από όλα είναι η προσπάθεια να δημιουργήσουμε ομάδες εργασίας, αυτό που λέμε τα breakout rooms, να αναθέτουμε κάποια έργα, να δουλεύουν οι ενήλικες, να συζητάνε το αποτέλεσμα, να υπάρχει ανατροφοδότηση, κριτική συζήτηση, ώστε να ξεφύγουμε από μια τυπική παρουσίαση και ένα τυπικό μάθημα. Το Πανεπιστήμιο ΓΕΟ έχει την ιδιαιτερότητα της πολυνησιοτικότητας.

21:02 Οπότε νομίζω ότι είναι και από τα πιο έμπειρα πανεπιστήμια στο πώς να διαχειρίζεται θέματα απόστασης και όλα αυτά. Ο σχεδιασμός και η μέθοδο διδασκαλίας σας, πώς έχουν λάβει υπόψη αυτή την εμπειρία και την ιδιαιτερότητα του συγκεκριμένου Πανεπιστήμιου, προκειμένου το ΚΕΔΙΒΗΜ να απευθυνθεί στις αντίστοιχες κοινωνικές ομάδες.

21:21 Να πούμε ότι το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, παρ' ό,τι το ΚΕΔΙΒΗΜ λειτουργήσε ουσιαστικά αρχές του 2019, έχει εμπειρία ήδη από το 2011-2012 στην παροχή προγραμμάτων εκπαίδευσης ενηλίκων και επιμόρφωσης μέσω e-learning. Ακριβώς λόγω αυτής της κουλτούρας και τεχνογνωσίας που ανέπτυξε έτσι ώστε να μπορούμε κατά βάση να επικοινωνούμε τα έξι νησιά και να συνεργαζόμαστε μεταξύ μας.

21:47 Άρα λοιπόν υπήρχε μια κουλτούρα εξαποστάσεως συνεργασίας και εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, η οποία μπήκε κάπως φυσιολογικά και στο σχεδιασμό των προγραμμάτων. Δηλαδή τα προγράμματά μας από την αρχή ήταν εξολοκλήρου σχεδιασμένα για εξαποστάσεις εκπαίδευση, ακολουθώντας σε ένα μεγάλο βαθμό και το μοντέλο του ΕΑΠ.

22:10 Δηλαδή το σωστά σχεδιασμένο εκπαιδευτικό υλικό, το οποίο βοηθάει τον ενήλικα εκπαιδευόμενο να μελετήσει μόνος του και το οποίο υποστηριζόταν από περιοδικές σύγχρονες τηλεδιασκέψεις, κυρίως συμβουλευτικού και υποστηριφτικού χαρακτήρα. ακολουθήσαμε τα αντίστοιχα μοντέλα όπου για παράδειγμα το Moodle που είναι ένα διεθνώς αναγνωρισμένο πρότυπο συστήματος διαχείρισης μάθησης για εξαποστάσεις εκπαίδευση και εκπαιδεύσαμε το προσωπικό και σιγά σιγά όλη αυτή η κουλτούρα διαχέθηκε σε όλο το πανεπιστήμιο.

22:49 Οπότε ως ίδρυμα νομίζω ότι έχουμε δουλέψει αρκετά σε αυτό το επίπεδο το πώς δηλαδή τα προγράμματά μας θα προσφέρονται αμυγός εξαποστάσεως αλλά και ταυτόχρονα διατουρέοντας και μια καλή ποιότητα που αυτό είναι και ένα από τα ζητούμενα στην εξαποστάσεως εκπαίδευση εγγλίκων Ως πανεπιστημιακός αλλά και μηχανικός υπολογιστών Ποια είναι η μεγαλύτερη ευκαιρία που πιστεύετε ότι φέρνει η τεχνητή νοημοσύνη στην εκπαίδευση ενηλίκων.

23:22 Η τεχνητή νοημοσύνη στην εκπαίδευση ενηλίκων θεωρώ ότι δεν ενισχύει τόσο πολύ την μη τυπική εκπαίδευση, δηλαδή τη θεσμοθετημένη εκπαίδευση ενηλίκων μέσα από προγράμματα, κατάρτιση, επιμόρφωση όπως τα γνωρίζουμε, αλλά ενισχύει δραματικά την άτυπη μάθηση που είναι ο τρίτος πυλώνας της διαδίου εκπαίδευσης όπως λέμε, δηλαδή την μάθηση οποία κυρίως τροφοδοτεί τα ποσοτερικά κίνητρα, δεν υποστηρίζεται από κάποιο θεσμικό φορέα ούτε οδηγεί σε κάποιο πιστοποιητικό, αλλά όμως ουσιαστικά είναι ίσως και για μένα από τα σημαντικότερα στοιχεία όπου το άτομο μόνο του αναζητά, μελετά, βρίσκει και δουλεύει με νέα γνώση, νέα πληροφορία, αλλά με ένα νέο δημιουργικό τρόπο.

24:21 Φανταστείτε ότι πλέον ο καθένας μας έχει απέναντί του έναν ψηφιακό βοηθό, ένα ψηφιακό βοηθό μάθησης όπως λέμε, 24 ώρες 24 ώρες, ακούραστο, με ένα τεράστιο υπόβαθρο γνώσεων σε εισαγωγικά. Έχει λοιπόν έναν ψηφιακό βοηθό μάθησης, έναν personal tutor όπως λέμε που περιμένει εκεί να τον ανακαλύψει ο χρήστης που με την έννοια αυτή μπορεί να τον βοηθήσει να μελετήσει οποιοδήποτε θέμα, με οποιαδήποτε προσέγγιση, με παραδείγματα, με τον τρόπο που καθένας από εμάς μαθαίνει, άρα λοιπόν να έχει έναν ακούραστο δάσκαλο στη διάθεσή του.

25:11 Κατά την άποψή μου λοιπόν η μεγαλύτερη συνεισφορά αυτή τη στιγμή των εργαλείων τεχνητής νομοσύνης σε σχέση με την εκπαίδευση ενηλίκων είναι ότι έχουν ενισχύσει δραματικά την άτυπη μάθηση των Χριστών, των υποκειμένων. Αν διατηρήσουμε το πλαίσιο αυτής της ωραίας ανάλυσης που κάνετε αλλά αλλάξουμε την πλευρά του νομίσματος.

25:31 Έχουμε και απειλές, έχουμε κινδυνούς ή είναι μόνο θετικά τα πράγματα. Οι κίνδυνοι πάντα υπάρχουν διότι σε αντίθεση με το υλικό που έβρισε κανείς στο διαδίκτυο, δηλαδή υλικό μέσα από την αναζήτηση στο Google, με βίντεο, είναι υλικό το οποίο έχει φτιαχτεί από άνθρωπο, κάποιον χρήστη κάπου στον πλανήτη που το ανάρτησε στο διαδίκτυο και μάλιστα έχοντας ή μη αναθέσει πνευματικά δικαιώματα Creative Commons στο δημιούργημά του έτσι ώστε εμείς να ξέρουμε με ποιο τρόπο και αν μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε και να το αναπαράγουμε.

26:10 Η μεγάλη διαφορά εδώ είναι ότι ό,τι πληροφορία μας έρχεται από τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα όπως το chat GPT δεν έχει παραχθεί πρωτογενός από άνθρωπο, αλλά ουσιαστικά αποτελεί μια πιθανωτική παραγωγή περιεχομένου που έχει προέλθει από όλα αυτά τα εκατομμύρια δισεκατομμύρια αρχεία πληροφοριών που έχει εκπαιδευτεί το εκάστοτε γλωσσικό μοντέλο.

26:35 Άρα λοιπόν χρειάζεται πολύ μεγάλη προσοχή και εδώ είναι και ένα μεγάλο ρίσκο που έχουμε κατά πόσο η πληροφορία που μας δίνουν αυτά τα γλωσσικά μοντέλα κατά την προσπάθειά μας για παράδειγμα να μάθουμε κάποια έννοια ή να μελετήσουμε κάποιο ζήτημα τελικά είναι έγκυρα και αξιόπιστα σε ποιο βαθμό, από πού προέρχονται και αν υπάρχει κίνδυνος τελικά από προσανατολισμού των χρηστών.

27:09 Εδώ λοιπόν τίθεται πια ένα πολύ μεγάλο ζήτημα όχι απλά ηθικής κεντρολογίας αλλά αυτό που λέγεται πλέον επίσημα και από την Ευρωπαϊκή Ένωση AI governance δηλαδή διακυβέρνηση της τέχνης της νοημοσύνης άρα λοιπόν ένα πλαίσιο το οποίο θα μπορεί αξιόπιστα να διαφυλάξει την ακαιρεότητα και εγκυρότητα του παραγόμενου περιεχομένου.

27:33 Ξέρετε, δεν μπορούμε να επέμβουμε στο υλικό που παράγεται από τα γλωσσικά μοντέλα διότι δεν έχουμε εμείς αυτή τη δικαιοδοσία. Μπορούμε όμως να αναπτύξουμε ένα επίπεδο μετά το οποίο θα μας βοηθάει, θα μας προοδοποιεί και θα μας συμβουλεύει αν τελικά αυτό το υλικό είναι έγκυρο ή όχι. Αυτό είναι και ένα μεγάλο στίχημα της έρευνας το τελευταίο διάστημα και μάλιστα με συναδέλφους από το Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας σχεδιάζουμε προς υποβολή στην Ευρωπαϊκή Ένωση ένας αντίστοιχος προγράμματος που θα έχει ως στόχο ακριβώς αυτό, δηλαδή την ανάπτυξη ενός πλαισίου που θα βοηθάει τον εκπαιδευτικό κυρίως να αξιολογήσει και τον χρήστη γενικότερα τα παραγόμενα αποτελέσματα από αυτά τα γλωσσικά μοντέλα.

28:21 Κάποιος που μας ακούει τώρα και σκέφτεται να ξεκινήσω ή δεν θα τα καταφέρω. Τι θα του λέγατε? Νομίζω ότι η απάντηση είναι ξεκάθαρη. Φυσικά και θα πρέπει να ξεκινήσει. Νομίζω ότι οποιοςδήποτε όχι απλά έχει δικαίωμα αλλά και υποχρέωση να πειραματιστεί με τα νέα εργαλεία, να προσπαθήσει να τα γνωρίσει και να αναγνωρίσει τις δυνατότητες, αλλά ταυτόχρονα να μην θεωρείς τίποτα δεδομένο και πάντα να προσπαθεί να έχει μια κριτική προσέγγιση στα θέματα αυτά.

28:56 Νομίζω ότι πλέον χρησιμοποιείται από όλο τον κόσμο, από όλες τις ηλικίες αυτά τα γνωστικά μοντέλα και τα εργαλεία της ειρηνητικής νομοσύνης και νομίζω ότι δεν μπορούμε να κάνουμε και κάτι για να το αποτρέψουμε αυτό ακόμα και αν θέλαμε. νομίζω όμως ότι το μόνο που μας μένει είναι να εκπαιδεύσουμε κατάλληλα τον κόσμο για να χρησιμοποιεί όσο το δυνατόν καλύτερα αυτά τα εργαλεία κατά αναλογία για να το κλείσω και η χρήση των κοινωνικών δικτύων έχει θετικά έχει και αρνητικά ανάλογα τι χρήση κάνει ο καθένας και αυτό νομίζω σχεδιάζει για κάθε τεχνολογία Σωστά και αν αναπτύξουμε και λίγο παραπάνω την κριτική μας σκέψη θα είναι πιο σωστό Ακριβώς, ακριβώς Νομίζω ήταν μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση.

29:41 Σε ένα διαφορετικό πεδίο αυτή τη φορά. Και ένα πεδίο το οποίο έχει πολλές ευκαιρίες για μας τους ενήλικες. Για να μάθουμε καινούρια πράγματα, να γίνουμε καλύτεροι. Είτε αυτά αφορούν την εργασία μας, είτε αφορούν την ανάπτυξή μας γενικότερα. Ακριβώς. Να πω ότι η μη τυπική εκπαίδευση, εκπαίδευση είναι λίγο συμβραματικότητα, είναι δεύτερες ευκαιρίες για πολύ μεγάλες ομάδες πληθυσμού.

30:03 και ουσιαστικά κατά την άποψή μου όπως και το Ανοιχτό Πανεπιστήμιο, όπως όλα τα ανοιχτά πανεπιστήμια στον κόσμο και αυτές οι δομές που παρέχουν οι προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων επιτελούν ένα σημαντικό οικονομικό αλλά και κοινωνικό έργο θα έλεγα δίνοντας δεύτερη και τρίτη ευκαιρία σε μεγάλης ομάδας της πλήθης μου. Και αυτό νομίζω έχει αποδειχθεί διαχρονικά και στη χώρα μας.

30:29 Κύριε Κώστα, σας ευχαριστούμε πολύ. και σας ευχόμαστε καλό κουράγιο σε όλες αυτές τις υποχρεώσεις που έχετε, τις αρκετά σημαντικές. Και εγώ ευχαριστώ πάρα πολύ, χαρά μου να είμαι μαζί σας. Να είστε καλά. Καλή αντάμωση και πάλι.