Η επανάσταση της ψυχοθεραπείας: Ελευθερία ή ψυχικός θάνατος

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Χαίρετε και χρόνια πολλά. Το σημερινό επεισόδιο είναι συμβολικό, το κάνω 11ης ημέρας, για να πω μερικά πράγματα για την ψυχοθεραπεία, ορμόμενος από την επαιτειακή ημέρα της 25ης Μαρτίου και με το επεισόδιο αυτό θα ήθελα να παρουσιάσω την ψυχοθεραπεία ως ένα είδος επαναστατικής πράξης. Ένα είδος επαναστατικής πράξης, το οποίο όμως δεν στρέφεται όπως οι διάφορες εθνικοαπελευθερωτικές, πολιτικές, κοινωνικές επαναστάσεις εναντίον εξωτερικών τυράννων, αλλά στρέφεται εναντίον δύο εσωτερικών τυράννων, της άγνοιας και της αλαζονίας.

00:41 Δύο τυράννων οι οποίες διαφεντεύουν, οι οποίες καταδυναστεύουν την ψυχική ζωή ενός ανθρώπου. Η ψυχοθεραπεία, όπως πολλές φορές έχω πει σε διάφορα επεισόδια, έχει να κάνει με την ελευθερία. Και ελευθερία σημαίνει αυτογεσία, δηλαδή η δυνατότητα να μπορεί κανείς να παίρνει αποφάσεις για τον εαυτό του, την δυνατότητα κανείς να μπορεί να σκέπτεται ελεύθερα.

01:07 Και τι σημαίνει να σκέπτεται κανείς ελεύθερα. Σημαίνει να μπορεί κανείς να σκέπτεται συνειδητά. Διότι αν το ασυνείδητο παραμένει ασυνειδητό και όσο το ασυνείδητο δεν γίνεται συνειδητό, όπως έλεγε για ένας σημαντικός ψυχαναλυτής ο Κάρολος Γιούγκ, τότε αυτό θα το ονομάζει κανείς μοίρα και είναι καταδικασμένος να το επαναλαμβάνει αένα συνεχόμενα μέχρις ότου αυτό να μπορέσει να γίνει συνειδητό.

01:32 Ο σκοπός λοιπόν του επεισοδίου είναι να πω μερικά πράγματα για την ψυχαναλυτική συγκεκριμένα ψυχοθεραπεία, την οποία θα παρουσιάσω ως ένα είδος επαναστατικής πράξης, όπως ανέφερα, απέναντι στην τυραννία της άγνοιας και στην τυραννία της αλαζονίας και να πω μερικά πράγματα για τις συνέπειες του να ζει κανείς μέσα στο σκοτάδι της άγνοιας και κάτω από την τυραννία της αλαζονίας.

01:58 Δεν θα μπορούσα να προχωρήσω παρακάτω αν πρώτα δεν κάνω μία παρένθεση και πω λίγα πράγματα για το τι είναι η ελευθερία. Και στην πραγματικότητα όταν αναφερόμαστε στην ελευθερία πολλές φορές αυτό το οποίο περιγράφουμε είναι μια ψευδέσθηση ελευθερίας και αυτό είναι κάτι το οποίο υπογράμισε ο Φρόιν δεν ήταν φυσικά ο πρώτος ο οποίος το υπογράμισε αλλά ήταν ο πρώτος ο οποίος το συστηματικοποίησε και ο οποίος έφερε και έναν αρκισιστικό πλήγμα αν θέλετε στον πολιτισμό μας λέγοντας ότι ο άνθρωπος πιστεύει ότι είναι ελεύθερος αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι τόσο ελεύθερος όσο θα ήθελε να πιστεύει διότι την ζωή του, την συμπεριφορά του, την καθορίζουν ασυνείδητα κίνητρα, ασυνείδητες συγκρούσεις, οι οποίες όπως το δηλώνει και η λέξη, δεν είναι συνειδητές και μέχρι να γίνουν συνειδητές, ουσιαστικά καθορίζουν την ζωή του και ο άνθρωπος δεν μπορεί να έχει τα ενία της ζωής του και της πραγματικότητάς του.

03:00 Αυτό το οποίο είπε ο Φρόιντ περισσότερο από έναν αιώνα πριν ήταν κάτι το οποίο υπογράμμισε και ο Πλάτωνας με την αλληγορία του σπηλαίου που παρουσίασε τον άνθρωπο ως δεσμότητης δικής του ύπαρξης, όπως κάποιον ο οποίος το μόνο στο οποίο έχει πρόσβαση είναι οι σκέες τις οποίες της περδεύει με την πραγματικότητα και πράγματι ο άνθρωπος ο οποίος είναι ψυχικά αναλεύθερος είναι σαν το δεσμότη του Πλάτωνος.

03:27 Αυτό το οποίο μπορεί να δει μόνον είναι οι σκιές της ψυχικής του πραγματικότητας, είναι οι σκιές του ασυνειδίτου του, τις οποίες μπερδεύει με την πραγματική ουσιαστική συναισθηματική του αλήθεια, στην οποία όμως δεν έχει πρόσβαση. Και η πραγματικότητά του καθοδηγείται από το ασυνείδητο, από συνείδητους φόβους, από συνείδητα άγχοι, από συνείδητες συγκρούσεις, οι οποίες δεν είναι εύκολο να γίνουνε συνειδητές αν κανείς δεν κάνει μία εργασία.

03:57 πάνω σε αυτές. Όταν όμως αναφερόμαστε στην ελευθερία, ουσιαστικά στην ψυχοθεραπεία φυσικά ενώ, αναφερόμαστε σε αυτό που ονομάζουμε ψυχολογική ελευθερία. Και ποια είναι η επιτομή της ελευθερίας. Η επιτομή της ελευθερίας, τουλάχιστον όπως την αντιλαμβάνομαι εγώ, είναι να μπορεί κανείς να στέκεται γυμνός απέναντι στον εαυτό του και να μην τρέπεται.

04:21 Και τι σημαίνει να στέκεται γυμνός κανείς απέναντι στον εαυτό του και να μην τρέπεται. Σημαίνει να μπορεί κανείς να βλέπει τον εαυτό του Να βλέπει την ψεγγική του πραγματικότητα Να βλέπει τη συναισθηματική του αλήθεια Με αθώλωτο μάτι Να μπορεί δηλαδή κανείς Να κοιτάζει με αθώλωτο μάτι Τα σκοτάδια της δικής του ύπαρξης Να μπορεί να βλέπει τον εαυτό του Χωρίς αυταπάτες ή με λιγότερες αυταπάτες Να μπορεί με απλά λόγια Και για να το πω σε μία φράση Να αντέχει κανείς τον εαυτό του Αν κανείς μπορέσει να αντέξει τον εαυτό του, τότε μπορεί να αντέξει και τους ανθρώπους γύρω του.

04:59 Και τότε αυτό αποτελεί προθάλαμο για αυτό το οποίο ονομάζουμε αυτοηγεσία. Και η αυτοηγεσία είναι συνειφασμένη με την ελευθερία. Αυτοηγεσία σημαίνει να μην κυβερνάται κανείς από τα τραύματά του και όποιος άνθρωπος είναι ζωντανός έχει εκτεθεί στο τραύμα. Όποιος άνθρωπος υπάρχει μέσα στη ζωή αναφίβολα και αναπόφευτα έχει βιώσει τραυματικές εμπειρίες Όπως ένας άνθρωπος ο οποίος έχει βιώσει τραύματα είναι σημαντικό να κάνει μια εργασία πάνω στα τραύματα αυτά Ώστε τα τραύματα να μην αποτελούν στην πραγματικότητα οδηγό της ζωής του Αλλά να μπορεί ο άνθρωπος αυτός να γίνει νίωχος της ύπαρξής του και αυτό είναι η αυτοηγεσία όταν δηλαδή κανείς μπορεί και ελέγχει τη ζωή του, όχι με ένα ψυχαναγκαστικό τρόπο, γιατί η αλήθεια είναι ότι κανείς δεν μπορεί να ελέγξει τίποτα ή για να μην ακουστώ κατηγορηματικώς, κανείς μπορεί να ελέγξει πολύ λίγα πράγματα γύρω από τη ζωή του.

05:57 Αυτό το οποίο θέλω να πω είναι ότι όσο κανείς εργάζεται πάνω στον εαυτό του, τόσο περισσότερο μπορεί να ζει συνειδητά. Και όταν κανείς ζει συνειδητά, ζει και ελεύθερα. Μπορεί να κάνει περισσότερο ελεύθερες επιλογές, μπορεί να ζει τη ζωή του σύμφωνα με τις επιθυμίες του υπό την προϋπόθεση ότι οι επιθυμίες αυτές δεν έρχονται εις βάρος των άλλων και μπορεί κανείς να δένει τη ζωή του γύρω από ένα σκοπό και να βρίσκει φυσικά νόημα στην ζωή του.

06:30 Αλλά δεν μπορεί να υπάρξει ελευθερία, και αυτά μας τα είπε ο Σοκράτης χιλιάδες χρόνια πριν, και φυσικά όπως είπα τα συστηματικοποίησε ο Φρόιντ, χωρίς να υπάρχει γνώση. Και για την ακρίβεια δεν μπορεί να υπάρχει ελευθερία χωρίς να υπάρχει γνώση του ευτού. Και στον πολιτισμό μας μαστιζόμαστε από την τυραννία της άγνοιας.

06:54 Αλλά για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε τι είναι η τυραννία της άγνοιας, Το σημαντικό είναι να κατανοήσουμε το τι είναι γνώση. Και η αλήθεια είναι ότι όταν αναφερόμαστε στην γνώση, πολλές φορές αναφερόμαστε ή πιστεύουμε ότι αναφερόμαστε μόνο, περιορίζεται δηλαδή η γνώση σε αυτό που ονομάζουμε γνωστική κατανόηση ή διανοητική κατανόηση των πραγμάτων, το οποίο είναι μόνο μία όψη της γνώσης.

07:21 Και στην ακρίβεια υπάρχουν τρία είδη γνώσεις. Το πρώτο είναι η γνώση, η οποία είναι αρκισιστική, αυτό που ονομάζουμε στην ψυχαναλυτική, δηλαδή η ορολογία, η γνώση σαν φαλικό σύμβολο. Και τι εννοώ με αυτήν την ακαταλαβίστικη ορολογία. Εννοώ ότι η γνώση η οποία έρχεται στην πραγματικότητα σαγηνευτικά. Γι' αυτόν τον λόγο οι άνθρωποι, οι οποίοι έχουν πολλές γνώσεις, πολλές φορές είναι και πάρα πολύ ερωτεύσιμοι, διότι η γνώση προσφέρει μία σαγήνη.

07:49 Αλλά αυτό είναι μόνο μία επιφανειακή οπτική της γνώσης. Υπάρχει η διανοητικοποιημένη γνώση όταν κανείς, για παράδειγμα, γνωρίζει πολλά πράγματα αναφορικά με διάφορους τομείς, αλλά υπάρχει και η ουσιαστική γνώση. Και η ουσιαστική γνώση είναι η γνώση συναίσθηματική, το να γνωρίζει η πραγματική, δηλαδή η πεμπτουσία της γνώσης, το να γνωρίζει κανείς πώς αισθάνεται, το να μπορεί κανείς να κατανοεί τον εαυτό του και όταν κανείς μπορεί να κατανοήσει τον εαυτό του, μπορεί να κατανοήσει και τον κόσμο γύρω του.

08:20 Αυτή είναι η πραγματική γνώση και η συναισθηματική γνώση που είναι το πιο βαθύ είδος γνώσης. Το οποίο, κατά την τουλάχιστον άποψή μου, μπορεί κανείς να επιτύχει μόνο μέσα από την επαναστατική πράξη της ψυχοθεραπείας και το μόνο μπορεί να ακούγεται κατηγορηματικό, μπορεί να ακούγεται απόλυτο, αλλά η αλήθεια είναι ότι είναι δύσκολο κανείς να μπορέσει να φύγει από ασυνείδητες επαναλήψεις, να μπορέσει να δει μια διαφορετική πραγματικότητα χωρίς να υπάρχει ένας άλλος νους, ο νους του θεραπευτή, ο οποίος σκέπτεται μαζί με τον άνθρωπο αυτό.

08:59 Είναι όπως το έλεγε ο Νίτσο ότι όσο κανείς προσπαθεί να φύγει μακριά από τις αλυσίδες, τόσο περισσότερο και οι αλυσίδες τρέχουν έξω πίσω του. Και αυτό το βλέπουμε στην ψυχοθεραπεία. Οι άνθρωποι οι οποίοι έρχονται σε εμάς πολλές φορές και ειδικά στην αρχή της θεραπείας, έρχονται διότι θέλουν να απαλλαγούν από κάτι. Και η αλήθεια είναι ότι οι άνθρωποι έρχονται για ψυχοθεραπεία επειδή βιώνουν μία νύποτη, μία κατανόμαστη, όπως την ονομάζουμε, δυσφορία, δηλαδή μία δυσφορία χωρίς όνομα, έναν μεγάλο ψυχικό πόνο, τον οποίο δεν μπορούν ούτε να τον κατανοήσουν, των οποίων δεν μπορούν να τον επεξεργαστούν και κυρίως δεν μπορούν να τον μεταβολήσουν.

09:42 Όταν έρχονται για θεραπεία πιστεύουν ότι θα μπορέσουν να ξεφορτωθούν αυτόν τον ψυχικό πόνο και μάλιστα πιστεύουν ότι ο θεραπευτής θα τους βοηθήσει σε αυτό το εχείρημα να το ξεφορτωθούν, να το αποκόψουν και να το διώξουν από πάνω του. Ακόμα και αν αυτό ήταν δυνατόν, ακόμα δηλαδή και αν ήταν δυνατόν Να μπορέσει κανείς να αποκόψει από πάνω του ένα κομμάτι του πόνου και της οδύνης του, ένα κομμάτι το οποίο έχει να κάνει με τον εαυτό του, θα απέκοπτε στην πραγματικότητα και ένα τμήμα της ύπαρξης του, ένα τμήμα του εαυτό του.

10:17 Και αυτό θα τον έκανε πιο φτωχό, πιο ρηχό και κυρίως πιο κενό. Και ο πόνος δεν είναι κάτι το οποίים μπορεί να διωχθεί, δεν είναι κάτι το οποίים μπορεί κανείς να αποκόψει, αλλά είναι κάτι το οποίים μπορεί κανείς να το επεξεργαστεί. Όταν κανείς επεξεργάζεται τον ψυχικό του πόνο, τότε αυτός ο πόνος αρχίζει να γίνεται περισσότερο μεταβολίσιμος, αρχίζει να πλουτίζει τον ψυχισμό ενός ανθρώπου και δεν γίνεται ούτε τόσο διατρακτικός, δεν γίνεται ούτε τόσο ανυπόφορος, γίνεται ένας πόνος ο οποίος μπορεί να μεταβολιστεί.

10:51 Και μέσα από αυτόν τον μεταβολισμό, δηλαδή μέσα από αυτή την επεξεργασία του ψυχικού άλγους, του ψυχικού πόνου, μπορεί κανείς να αποκτήσει γνώση, αλλά η γνώση αυτή δεν έρχεται ανέμεκτα. Και αναφέρομαι στην ψυχοθεραπευτική πράξη, αναφέρομαι κυρίως στην ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία. Και μέσα στην ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία η γνώση αυτή έρχεται μέσα από επώδυνη σκέψη.

11:15 Και η αλήθεια είναι ότι αυτή η επώδυνη σκέψη προϋποθέτει μία προσπάθεια, μία επεξεργασία και κυρίως μία τριβή. και κάθε γνώση προϋποθέτει ένα είδος θανάτου, μιλώ φυσικά μεταφορικώς και συμβολικά. Ένα είδος θανάτου, ο θάνατος ο οποίος είναι συνηφασμένος με μια προηγούμενη κατάσταση του νου. Γι' αυτόν τον λόγο ένας πολύ σημαντικός ψυχαναλυτής, Βρετανός, ο Μπίον, έλεγε ότι κάθε αλλαγή σε έναν άνθρωπο, ακόμα κι αν είναι μια αλλαγή προς το καλύτερο, μια αλλαγή δηλαδή η οποία κάνει την ζωή του πιο καλή, πιο όμορφη, πιο δημιουργική και πιο λειτουργική είναι μια αλλαγή η οποία βιώνει το σκαταστροφική και είναι καταστροφική διότι καταστρέφεται ένα προηγούμενο κομμάτι της ύπαρξης καταστρέφεται ο τρόπος στον οποίο ένας άνθρωπος έβλεπε τα πράγματα και αυτό τρομάζει τους ανθρώπους και αυτόν τον λόγο είναι προτιμότερο κανείς να είναι επί παραδείγματοι σε μια καταστροφική κατάσταση, σε μια σχέση τραυματική, σε μια σχέση κακοποιητική, σε μια σχέση όπου είναι παγιδευμένος

12:25 ή σε μια εργασία όπου είναι παγιδευμένος ή σε οποιαδήποτε έκφανση της ζωής όπου είναι βαθιά παγιδευμένος από το να εκτεθεί στο αβέβαιο της αλλαγής. Αυτό είναι κάτι το οποίο φέρνει ταραχή στους ανθρώπους ακόμα και αν αυτό το αβέβαιο μπορεί να οδηγήσει σε μια πολύ καλύτερη, πολύ ωραιότερη και πολύ δημιουργικότερη ζωή. Και η γνώση βιώνεται ως ένα είδος καταστροφικής αλλαγής, γιατί αυτού του είδους η γνώση δεν αποκτάται ούτε μέσα από το διάβασμα, δεν αποκτάται ούτε μέσα από τα podcast, δεν αποκτάται ούτε μέσα από τη συνομιλία, αποκτάται μέσα από μια ειδικά διαμορφωμένη συνθήκη, αυτό που ονομάζουμε αναλυτικό πεδίο, ψυχοθεραπευτική συνθήκη, δηλαδή τη συνθήκη όπου δύο άνθρωποι, ένας έμπειρος, όπως τους ονόμαζε ο ίδιος ψυχοαναλυτής του Βρετανού Σομπίων, ένας έμπειρος ασθενής ο θεραπευτής, ένας έμπειρος ασθενής επειδή έχει κάνει αυτή την εργασία με τον εαυτό του πολλά χρόνια ο ίδιος όντας ασθενής στη θεραπεία, και ένας άπειρος ασθενής, απειρός ασθενής, ένας θεραπευόμενος ο οποίος ακόμα δεν γνωρίζει

13:38 τα κομμάτια του ψυχισμού του και οι δύο είναι ασθενείς σύμφωνα με τον Βρετανό ψυχαναλυτή, αλλά ο ένας είναι πιο έμπειρος ασθενής γιατί γνωρίζει καλύτερα τον εαυτό του, ο άλλος είναι πιο άπειρος γιατί δεν γνωρίζει τον εαυτό του. Και η γνώση αυτή αποκτάται μέσα από αυτή την αλληλεπίδραση, η οποία είναι μια δημιουργική αλληλεπίδραση.

13:57 Αλλά είναι μια αλληλεπίδραση όπου ο θεραπευτής δεν παρέχει έτοιμες λύσεις στον θεραπευόμενο. Είναι μια αλληλεπίδραση η οποία είναι κοπιαστική, μια αλληλεπίδραση η οποία περνεί χρόνο, μια αλληλεπίδραση η οποία φοβίζει πολλούς ανθρώπους. Και γι' αυτόν τον λόγο πολλοί άνθρωποι προτιμούν να βρίσκονται κάτω από τον ζυγό της άγνοιας παρά να εκτεθούν στον αβέβαιο ψυχοθεραπευτικό επαναστατικό αγώνα ο οποίος οδηγεί στη γνώση.

14:28 Και το να γνωρίζει κανείς μέσα από την ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία είναι κάτι το οποίο μπορεί να αλλάξει την ζωή ενός ανθρώπου. Αλλά αυτού είδους η γνώση, η γνώση η οποία αποκτάται μέσα από την ψυχοθεραπεία φαντάζει πολλές φορές καταστροφική. Και εδώ είναι το εξής παράδοξο, ότι μπορεί να έρθει κανείς για ψυχοθεραπεία, μπορεί να έρθει ένας άνθρωπος γιατί θέλει να εργαστεί πάνω σε κάτι, αλλά μόλις ακουμπήσει όψεις του ψυχισμού του, οι οποίες τον τρομάζουν, εκεί αναπτύσσονται διάφορες αντιστάσεις.

15:05 Και είναι απολύτως λογικό και φυσιολογικό να αναπτύσσονται διάφορες αντιστάσεις. Αντιστάσεις όμως αυτές δεν έχουν να κάνουν με την αντίσταση που έχει να κάνει με το επόδεινο συνέστημα. Είναι μια πολύ βαθύτερη, πολύ ευρύτερη αντίσταση, η οποία έχει να κάνει με την αντίσταση στην ψυχική αλλαγή, έχει να κάνει με την αντίσταση στην συναισθηματική ανάπτυξη.

15:27 Και αυτός είναι ο βασικότερος λόγος που οι άνθρωποι πολλές φορές δυσκολεύονται με την ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία, διότι στην ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία η γνώση έρχεται μέσα από μια επόδυνη σκέψη, μια συναισθηματική σκέψη, μια συναισθηματική επεξεργασία. Και αυτή είναι και η ουσία, η επιτομή του σκέπτερσται, του να σκέπτεται κανείς.

15:53 Να σκέπτεται δηλαδή πάνω σε αυτό το οποίο αισθάνεται, να σκέπτεται δηλαδή πάνω σε αυτό το οποίο νιώθει, να έχει την ικανότητα, την ενδοσκοπική ικανότητα, να μπορεί δηλαδή να εξετάζει τον ψηγισμό του, να μπορεί κανείς να εξετάζει το πώς νιώθει, ούτως ώστε το ασυνείδητο να γίνεται συνειδητό και έτσι να νιώθει κανείς πολύ περισσότερο ελεύθερος.

16:18 Η επεξεργασία όμως αυτή στην ψυχοθεραπεία και έχω κάνει διάφορα επεισόδια πάνω στην ψυχοθεραπεία τα οποία μπορείτε να βρείτε στο κανάλι μου όπου περιγράφω λίγο τη διαδικασία αυτή αλλά θα ήθελα να τη φωτίσω από μια διαφορετική πλευρά και να πω ότι η επεξεργασία εδώ πέρα δεν γίνεται από τον θεραπευτή. γίνεται μαζί με τον θεραπευτή.

16:42 Και αυτό είναι άλλη μια δυσκολία που πολλές φορές βρίσκουν οι άνθρωποι που έρχονται στη θεραπεία και θέλουν ο θεραπευτής να λύσει τις δυσκολίες τους και να λύσει τα προβλήματά τους και είναι λογικό. Οι άνθρωποι βιώνουν, όπως είπα, έναν πολύ έντονο πόνο και θέλουν να ανακουφιστούν. Αλλά ακόμα και αν ένας θεραπευτής είχε τη δυνατότητα να μπορούσε να απαλύνει ως διαμαγείας, ως deus ex machina που λένε οι Λατίνοι, ως απομηχανίστεος, τον ψυχικό πόνο ενός ανθρώπου.

17:13 Θεωρώ ότι αυτό θα δημιουργούσε ολέθριες συνέπειες, διότι αφενός αυτό θα ήταν ευνοχιστικό ως προς την ικανότητα ενός ανθρώπου να σκέπτεται πάνω στον εαυτό του. Και αφεντέρου, μία τέτοια προσέγγιση από έναν τόσο παντογνώστη θεραπευτή θα έκανε έναν άνθρωπο πολύ λιγότερο δημιουργικό και η ψυχοαναλυτική ψυχοθεραπεία έχει να κάνει με τη δημιουργικότητα και η δημιουργικότητα πάει μαζί με την ελευθερία η οποία φυσικά οδηγεί στην αυτοηγεσία.

17:44 Γι' αυτόν τον λόγο η επεξεργασία στην θεραπεία γίνεται μέσα από την αλληλεπίδραση και είναι αυτό το οποίο ονομάζουμε θεραπευτική ουδετερότητα. Το να μπορεί δηλαδή ένας άνθρωπος να υπάρξει θεραπεία χωρίς να επηρεάζεται από τον θεραπευτή. ο θεραπευτής δεν είναι αμέτωγος. Θεραπευτική ουδετερότητα δεν σημαίνει ότι ο θεραπευτής είναι ψυχρός, δεν σημαίνει ότι ο θεραπευτής δεν μετέχει της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας, δεν είναι αυτό που έλεγε ο Φρόιτ, το οποίים φυσικά αναθεώρησε αργότερα προς το τέλος της ζωής του όταν είπε ότι ο θεραπευτής είναι σκαθρέφτης ο οποίος πρέπει να δείχνει μόνο ό,τι του δείχνουν. Σε καμία περίπτωση δεν είναι αυτό η θεραπευτική ουδετερότητα.

18:28 Η θεραπευτική ουδετερότητα είναι ο θεραπευτής να μην εκφράζει τις απόψεις του, να μην εκφράζει τις αντιλήψεις του, να μπορεί να επιτρέπει στον άνθρωπο με τον οποίο εργάζεται να υπάρχει μέσα στην θεραπεία, να υπάρχει και ο θεραπευτής μαζί του, με μια ανθρώπινη διάσταση, αλλά χωρίς να φέρει τα δικά του συμπλέγματα, τις δικές του δυσκολίες, τις δικές του επιθυμίες και κομμάτια του εαυτού του μέσα στη θεραπεία.

18:49 διότι αυτό δημιουργεί προβλήματα στη θεραπευτική διαδικασία και εμποδίζει και τη δημιουργικότητα του ανθρώπου με τον οποίο δουλεύει αλλά στερεί κυρίως τον χώρο από τον ίδιο, τον χώρο ο οποίος θα τον οδηγήσει στο να αναπτυχθεί και τον χώρο ο οποίος θα τον οδηγήσει στο να μπορέσει να δημιουργήσει μαζί μου τον θεραπευτή το περιβάλλον και τις συνθήκες όπου θα επεξεργάζεται τις σκέψεις του.

19:14 Επειδή λοιπόν αυτού του είδους η γνώση η οποία έρχεται μέσα από αυτή την επόδυνη διαδικασία της σκέψης και τη σκέψη όπως την περιέγραψα πριν να αναφέρομαι συγκεκριμένα στην επεξεργασία της συναισθηματική και αυτό είναι πράγματι δύσκολο και επόδυνο όταν αυτό γίνεται πολύ δύσκολο και επόδυνο κανείς καταφεύγει σε ένα καταφύγιο της αλαζονίας και τι εννοούμε με τον όρο ψυχολογική αλαζονία.

19:48 Η αλαζονία, τουλάχιστον όπως εγώ την αντιλαμβάνομαι και όπως την βλέπουμε εμείς θεραπευτές και στην ψυχοθεραπευτική πράξη, είναι στην πραγματικότητα το αντίθετο της γνώσης. Για την ακρίβεια, η αλαζονία είναι η ψευδέστηση της γνώσης και η ψευδέστηση αυτής της γνώσης συνεπάγεται την άρνηση της συναισθηματικής πραγματικότητας ενός ανθρώπου.

20:12 Συνήθως αυτό εκφράζεται μέσα από δύο φράσεις. Η πρώτη είναι «εγώ ξέρω» όταν κανείς δηλαδή αισθάνεται ότι γνωρίζει τα πάντα, γιατί αυτό είναι η αλαζονία, να νιώθει κανείς ότι είναι παντογνώστης, ή από την άρνηση να μάθει, το οποίο έρχεται μέσα από το «δεν ξέρω». Όχι το «δεν ξέρω» όμως με την έννοια της σοκρατικής άγνοιας, το «έν είδα ότι ού δεν είδα», το οποίο είναι στην πραγματικότητα η προϋπόθεση της γνώσης, αλλά μέσα από ένα «δεν ξέρω» το οποίο έχει να κάνει με την άρνηση της γνώσης.

20:47 Δηλαδή, στην ουσία και επί της ουσίας είναι το «δεν θέλω να ξέρω». Η αίσθηση ότι δεν γνωρίζει κανείς, αυτό που ονομάζουμε ως σοκρατική άγνοια στην πραγματικότητα, είναι προϋπόθεση. για να παραφράσω λίγο το Φρόιν, είναι η βασιλική οδός η οποία οδηγεί στο ξέφωτο της γνώσης. Η σοκρατική άγνοια ουσιαστικά είναι στην πραγματικότητα αυτό που ονομάζουμε εμείς στην ψυχαναλυτική γλώσσα ως αρνητική ικανότητα και τι είναι αρνητική ικανότητα είναι η ικανότητα ενός ανθρώπου να μπορεί να αντέξει το αβέβαιο της ζωής, να μπορεί να φιλοξενήσει μέσα στον ψυχισμό του αβέβαιες πραγματικότητες, να μπορεί να αντιληφθεί και το πεπερασμένο της ύπαρξης του, να μπορεί να κατανοήσει ότι δεν είναι παντοδύναμος και μόνο όταν κανείς μπορεί να αντιληφθεί τον εαυτό του ως κάποιον ο οποίος είναι ΕΣΑΗ μαθητής, ως κάποιον ο οποίος δεν κατέχει την απόλυτη γνώση, ως κάποιον ο οποίος δεν μπορεί να ελέγξει το περιβάλλον στο οποίος ζει και αυτό είναι μία πραγματικότητα, τότε κανείς αποκτά τα θεμέλια πάνω στα οποία θα στηριχτεί η γνώση.

22:08 Διότι η πραγματική γνώση μπορεί να έρθει μόνο μέσα από την ανοχή της άγνοιας και η ανοχή της άγνοιας είναι κάτι το οποίο είναι δύσκολο να αναπτύξει κανείς. Και όσο περισσότερο κανείς μορφώνεται, και όταν λέω μορφώνεται δεν το λέω με την ακαδημαϊκή έννοια, η μόρφωση είναι χρήσιμη αλλά δεν πιστεύω ότι είναι η επιτομή της μόρφωσης, το λέω με την έννοια του ρήματος, του μορφώ, όμορφώ του, να δίνει κανείς σχήμα, δηλαδή, στην πραγματικότητα, να δίνει κανείς μορφή στο πνεύμα του, να μπορεί κανείς να βαθαίνει την επαφή με τον εαυτό του, με την πραγματικότητά του, να μπορεί κανείς να κατανοεί καλύτερα τον εαυτό του και τον κόσμο μέσα στον οποίος ζει.

22:49 Όταν κανείς μπορεί στην πραγματικότητα να αποκτά αυτό το είδους την μόρφωση, τόσο περισσότερο, όσο ψήμωρο και παράδοξο και ανακούγεται, συνειδητοποιεί ότι δεν ξέρει πράγματα. Και όπως έλεγε ο Όσκαρ Βάιλτ, το έλεγε αν δεν κάνω λάθος αυτό προς το τέλος της ζωής του, της πολύ σύντομης ζωής του, ότι δεν είμαι πλέον τόσο νέος, έλεγε, για να ξέρω τα πάντα.

23:15 Και αυτό που πιστεύω ότι ήθελε να πει με τη φράση αυτή, είναι ότι οι νέοι άνθρωποι, και λόγω της παρορμητικότητας της νιώτης, πιστεύουν ότι γνωρίζουν τα πάντα, αλλά αυτό δεν περιορίζεται στην νότα. Έχει να κάνει με ανθρώπους οι οποίοι νιώθουν πολύ ευάλωτοι απέναντι στην άγνοια και γι' αυτόν τον λόγο καταφεύγουν στο καταφύγιο της αλαζονίας, το οποίο μετά γίνεται τυραννία στην πραγματικότητα.

23:44 Ότι εγώ ξέρω τα πάντα επειδή φοβάμαι να αντιληφθώ ότι δεν γνωρίζω τα πάντα. Γι' αυτόν τον λόγο η άγνοια είναι πάρα πολύ τρομακτική. Αλλά όσο περισσότερο κανείς μπορεί να επιτρέψει στον εαυτό του Να αποκτήσει αυτή την αρνητική ικανότητα Όσο περισσότερο κανείς μπορεί να βυθιστεί μέσα Ουσιαστικά μέσα στη σοκρατική άγνοια Τόσο περισσότερο μπορεί να ανοιχθεί προς την πραγματική γνώση Διότι μπορεί κανείς να γνωρίσει Είμαι το πω διαφορετικά Μπορεί κανείς να επιτρέψει στον εαυτό του να γνωρίσει μόνον Όταν μπορεί να παραδεχτεί ότι δεν γνωρίζει Ένας παντογνώστης άνθρωπος δεν μπορεί να γνωρίζει πράγματα γιατί ήδη στο νότο του τα γνωρίζει όλα.

24:27 Ασχέτως αν αυτό δεν ισχύει στην πραγματικότητα. Η ψυχαναλυτική λοιπόν ψυχοθεραπεία είναι ένα είδος επανάστασης στην πραγματικότητα απέναντι ακριβώς σε αυτούς τους δύο τυράννους και τους ονομάζω τυράννους, την άγνοια δηλαδή και την αλαζονία διότι διαφεντεύουν την ζωή του ανθρώπου και τον κάνουν βαθιά ανελεύθερο. Και αυτού του είδους η ανελευθερία οδηγεί σε ένα είδος ψυχικού θανάτου, διότι όταν κανείς είναι βυθισμένος στην άγνοια, όταν κανείς χάνει τον εαυτό του μέσα στην τυραννία της άγνοιας, όταν κανείς χάνει τον εαυτό του μέσα στην τυραννία της αλαζονίας, τότε είναι βαθιά ανελεύθερος.

25:12 Τότε είναι ένας άνθρωπος ο οποίος δεν μπορεί να είναι πραγματικά ζωντανός στο εδώ και τώρα, αλλά είναι ένας άνθρωπος ο οποίος είναι παραδομένος στην ζωή, την οποία ζωή όμως δεν μπορεί να τη ζήσει, δεν μπορεί να έχει αυτό το οποίο περιέγραψα στην αρχή του επεισοδίου, ως αυτοηγεσία, δεν μπορεί να ηγηθεί τη ζωή του, η ζωή του τον πάει οπουδήποτε, εν πάση περιπτώσει, τον πάει χωρίς να μπορεί ο ίδιος να κάνει τίποτα για αυτήν την ζωή, χωρίς να είναι πραγματικά ζωντανός, όπως είναι κι ένας λαός ο οποίος είναι υπόδουλος στην τυραννία ενός άλλου λαού. Έχει χάσει την ελευθερία του.

25:54 Έχει χάσει την αυτοδιάθεσή του. Έχει χάσει την αυτοηγεσία του. Και εκεί είναι που έρχεται, για να το ανάγω στο μεταφορικό και συμβολικό της ψυχοθεραπείας, η ίδια η ψυχοθεραπεία. Να απελευθερώσει δηλαδή τον άνθρωπο από αυτήν την τυραννία της άγνοιας. και όταν λέω άγνοια, όπως ανέφερα πριν, αναφέρομαι στη συναισθηματική άγνοια, αναφέρομαι στην άρνηση της ψυχικής πραγματικότητας, η οποία, αν θέλετε, είναι και ένας δούριος ύπος της ύπαρξης και λέω δούριος ύπος ύπαρξης διότι, όπως ήταν και ο δούριος ύπος, είναι κάτι το οποίο φαινομενικά λύνει ένα πρόβλημα, αλλά μπορεί να φέρει πολλά άλλα και πολύ μεγαλύτερα άλλα προβλήματα.

26:39 Και οι δούροι αυτοί επί της ύπαρξης είναι οι καταστάσεις οι οποίες αργότερα γίνονται πάρα πολλοί επιζήμιες και πολλοί επιβλαβείς για έναν άνθρωπο. Η ψυχοθεραπεία βοηθάει λοιπόν κάποιον να μπορέσει να απεγκλωβιστεί από αυτές τις δύο τυραννίες, την άγνοια και την αλαζονία. Βοηθάει έναν άνθρωπο να μπορέσει να αντιληφθεί την ψυχική του πραγματικότητα και να εγκαταλείψει την αλαζονία του, γιατί η αλαζονία είναι έναν αρκισιστικό καταφύγιο.

27:13 Όσο περισσότερο ναρκισιστικά ευάλωτος είναι ένας άνθρωπος, όσο περισσότερο φοβισμένος είναι ένας άνθρωπος και κυρίως όσο περισσότερο ανασφαλής είναι ένας άνθρωπος, τόσο περισσότερο αλλαζόνας γίνεται. διότι φοβάται να παραδεχτεί ότι δεν γνωρίζει πράγματα. Αντιθέτως, η ουσιαστική μόρφωση, η ουσιαστική γνώση και η ουσιαστική αυτοπεποίθηση έρχονται μέσα από την παραδοχή της άγνοιας.

27:43 Της άγνοιας μέσα από μία πραγματικότητα, διότι μόνο όταν κανείς, και αυτό το γνώριζε πολύ καλά ο Σοκράτης, μπορεί να αφαιθεί στο να μην γνωρίζει, μόνο όταν κανείς μπορεί να παραδεχτεί γιατί ουσιαστικά την άγνοια άτομο μόνο τότε μπορεί να ανοιχτεί στη δυνατότητα να γνωρίσει πράγματα. Γι' αυτόν τον λόγο το δίλημα το οποίο υπήρχε περισσότερα από 200 χρόνια πριν όταν ξεκίνησε η Εθνικό-Πελευθερωτική Υπανάσταση του 1921, δηλαδή η ελευθερία ή η θάνατος, νομίζω ότι είναι πολύ επίκαιρο και στην ψυχολογική ζωή ενός ανθρώπου.

28:26 Διότι το δίλημα είναι είτε ελευθερία, δηλαδή αυτοηγεσία και γνώση, είτε ψυχικός θάνατος. Και ο ψυχικός θάνατος είναι μια ζωή γεμάτη βαρεμάρα, μια ζωή μη δημιουργική, μια ζωή όπου ένας άνθρωπος είναι βυθισμένος στο κενό. Ενώ αντιθέτως η ελευθερία είναι μια κατάσταση όπου κανείς γείται τη ζωή του. Ελευθερία είναι ικανότητα να μπορεί κανείς να στέκεται μπροστά στον εαυτό του γυμνός και να μην τρέπεται και ενδεχομένως να μην υπάρχει.

29:08 Βαρύ και ακριβό τίμημα να πληρώσει κανείς για να μπορεί να στέκεται γυμνός απέναντι στον εαυτό του και να μην τρέπεται. Και αυτό πιστεύω ότι είναι η επιτομή της ελευθερίας. Και αυτόν τον λόγο το δίλημα ελευθερία ή ψυχικός θάνατος είναι περισσότερο επίκαιρο από ποτέ και η ψυχοθεραπεία είναι η κατάσταση και η διεργασία η οποία επιτρέπει σε έναν άνθρωπο να απεγκλωβιστεί από την τυραννία της άγνοιας και της αλαζονίας και να οδηγηθεί προς μια ελεύθερη και δημιουργική ζωή.

29:47 Σας ευχαριστώ.