Τι σημαίνει “αρκετά καλή” μητέρα;

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Η έννοια της αρκετά καλής μητέρας είναι μία έννοια ενός σημαντικού βρετανού ψυχαναλυτή, του Ντόναλτου Γουίνικοτ, και είναι ένα πάρα πολύ ενδιαφέρον εφιολόγημα, διότι αυτό το οποίο ήθελε να πει ο Γουίνικοτ, ή τουλάχιστον αυτό το οποίο νομίζω εγώ ότι ήθελε να πει, γιατί καμιά φορά είναι τη ρήμη του λόγου, λέμε, ο Φρόιντ είπε αυτό, ο Γουίνικοτ είπε αυτό, ο ένας είπε αυτό, ο άλλος είπε αυτό, που στην πραγματικότητα μπορεί να μην ξέρουμε ακριβώς τι είπαν οι άνθρωποι αυτοί.

00:27 Τα περισσότερα είναι ερμηνείες δικές μας για το τι είπαν και οφείλω να κάνω αυτή τη διαφοροποίηση, ότι η δική μου κατανόηση γύρω από τον τύπο μητρότας τον οποίο περιέγραψε ο Γουίνικοτ είναι ότι η αρκετά καλή μητέρα δεν χρειάζεται να είναι μία τέλεια μητέρα, αλλά χρειάζεται απλώς να είναι αρκετά καλή. Και η αρκετά καλή αυτή μητέρα έχει δύο βασικά χαρακτηριστικά.

00:50 Το πρώτο χαρακτηριστικό είναι να δημιουργήσει ένα περιβάλλον, όπως το ονομάζουμε εμείς στην ψυχανάλυση, αυταπάτης, το οποίο καταλαβαίνω ότι ακούγεται περίεργο, αλλά θα εξηγήσω τι σημαίνει. Ο βασικός ρόλος της μητέρας, την οποία ονομάζουμε αρκετά καλή, είναι να προσαρμόζεται πλήρως, ή όσο το δυνατόν να πάσει περιπτώσει περισσότερο, στις ανάγκες του βρέφους.

01:17 Αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό, ειδικά στους πρώτους μήνες της ζωής, όπου το βρέφος βρίσκεται σε ένα στάδιο, το οποίο είναι ένα στάδιο απόλυτης συγχώνευσης με τη μητέρα. Αυτά είναι πράγματα τα οποία τα ξέρουμε και από τις παρατηρήσεις βρεφών, από την εργασία με παιδιά, αλλά έχουμε και στη διάθεσή μας ορισμένες μελέτες που δείχνουν ότι τα παιδιά δεν μπορούν να διαφοροποιήσουν τον εαυτό τους και ψυχικά, αλλά και νευροβιολογικά σχεδόν από την μητέρα.

01:43 αισθάνονται ότι βρίσκονται σε μια κατάσταση απόλυτης συγχώνευσης. Με απλά λόγια, το βρέφος δεν μπορεί να διαφορευτεί τον εαυτό του από την μητέρα. Επειδή λοιπόν το βρέφος δεν μπορεί να διαφορευτεί τον εαυτό του από την μητέρα, ό,τι καλώς συμβαίνει στο περιβάλλον του δηλαδή ότι η μητέρα ικανοποιεί τις ανάγκες του, ότι η μητέρα του ταΐζει, ότι η μητέρα του φροντίζει, ότι η μητέρα του αλλάζει, πιστεύει ότι τα προκαλεί το ίδιο.

02:10 βρίσκεται δηλαδή σε μια κατάσταση αυταπάτης, η οποία αυταπάτη είναι πάρα πολύ σημαντική να υπάρχει στο βρέφος για εκείνη την περίοδο φυσικά της ζωής του. Αν αυτή η αυταπάτη υπήρχε για παράδειγμα στους ενήλικες, θα λέγαμε ότι υπάρχει μια ψύχωση, αν κανείς πίστευε ότι οτιδήποτε συμβαίνει το προκαλεί ο ίδιος. Αλλά για εκείνη την αναπτυξιακή περίοδος της ζωής ενός ανθρώπου, για την πρώη μη βρεφική ηλικία, για τους πρώτους μερικούς μήνες της ζωής και θα μιλήσω πιο συγκεκριμένα χρονικά σε λίγο.

02:41 Αυτό είναι πολύ σημαντικό διότι δημιουργείται μία αίσθηση παντοδύναμου ελέγχου του βρέφους, μια αίσθηση ότι μπορεί το βρέφος να ελέγξει το περιβάλλον του, το οποίο είναι πολύ σημαντικό διότι το βοηθάει να αναπτύξει έναν βοηθητικό ναρκισισμό τον οποίο ονομάζουμε πρωτογενή ναρκισισμό, μια αίσθηση δηλαδή πρώιμη, πρώιμη αίσθηση αξίας και η οποία είναι και μια αίσθηση ουσιαστικά δημιουργικότητας ότι κάτι συμβαίνει στο περιβάλλον μου και αυτό το κάτι το δημιουργώ εγώ.

03:14 Αυτό το ονομάζουμε πρωτογενή δημιουργικότητα. Αυτά είναι πολύ σημαντικά διότι θέτουν τα θεμέλια σιγά σιγά για μια πρώιμη, πολύ σταδιακή απαρτίωση του μωρού το οποίο προϋποθέτει την καλή φροντίδα της μητέρας. Αν λοιπόν η φροντίδα της μητέρας είναι αρκετά καλή, δηλαδή ανταποκρίνεται στις ανάγκες του βρέφους, τότε ο βρέφος αισθάνεται αυτή την παντοδυναμία, αισθάνεται ότι δημιουργεί πράγματα και αυτό το κάνει να νιώθει λίγο περισσότερο απαρτιωμένο και το κάνει να αισθάνεται και περισσότερο δημιουργικό.

03:47 Στην ακρίβεια, η βάση της δημιουργικότητας κάθε ανθρώπου βρίσκεται ακριβώς στην φροντίδα της μητέρας. ότι το βρέφος αισθάνθηκε ότι δημιουργούσε πράγματα γιατί η μητέρα τα δημιουργούσε για αυτό. Ένα άλλο χαρακτηριστικό της μητέρας αυτής είναι το να καθρεφτίζει στο βρέφος την αγάπη και την αξία. Γι' αυτό λέμε ότι τι είναι αυτό το οποίο κοιτάζει το βρέφος όταν βλέπει την μητέρα του, το βρέφος βλέπει τον εαυτό του.

04:15 Διότι το βρέφος εκείνο το στάδιο, όπως είπα, δεν μπορεί να διαφοροποιήσει τον εαυτό του από την μητέρα. Συνεπώς, αν μία μητέρα είναι εκφραστική απέναντι στο βρέφος αντανακλά αγάπη και φροντίδα, τότε το βρέφος αρχίζει και αναπτύσσει αυτή την πρώτη υγιή αυτοπεποίθηση, αυτό που ονομάζουμε πρωτογενής ναρκισισμός, αρχίζει να νιώθει ασφάλεια γιατί ελέγχει το περιβάλλον του και έτσι τίθονται τα θεμέλια για το δεύτερο σημαντικό ρόλο της αρκετά καλής μητέρας, η οποία είναι η σταδιακή λύση αυτής της αυταπάτης, η οποία επιτυγχάνεται με την σταδιακή και πολύ προσεκτική απόσυρση της φροντίδας, η οποία είναι πάρα πολύ σημαντική, διότι και ίσως το ίδιο σημαντική, και το ίσως είναι πλουνασμός εδώ με τη δημιουργία αυτής της αυταπάτης, διότι η αρκετά καλή μητέρα χρειάζεται να μπορέσει να αποτραβήξει την φροντίδα της για να δημιουργήσει έναν χώρο, μέσα στον οποίο χώρο το παιδί αρχίζει να συνειδητοποιεί ότι πλέον δεν είναι το επίκεντρο ακριβώς του κόσμου, δεν είναι συγχωνευμένο με την μητέρα

05:27 και έναν χώρο τον οποίο ονομάζουμε ενδιάμεσο ή μεταβατικό χώρο, ο οποίος ονομάζεται μεταβατικός, διότι διευκολύνει την μετάβαση από το στάδιο της απόλυτης εξάρτησης και της συγχώνευσης με την μητέρα, στο στάδιο το οποίο ονομάζουμε οδεύοντας προς την ανεξαρτησία. προετοιμάζει δηλαδή ο χώρος αυτός, το έδαφος για να μπορέσει σταδιακά το βρέφος να αποκοπεί από τη μητέρα, το οποίο είναι μια ψυχολογική αναγκαιότητα διότι μόνο όταν η μητέρα μπορεί να αποσύρει σταδιακά την φροντίδα της δημιουργείται χώρος για το βρέφος, το βρέφος αρχίζει να διαχωρίζει τον εαυτό του από τη μητέρα και εκεί είναι που αρχίζει και αναπτύσσεται η έννοια του εαυτού του βρέφους ως ενός μωρού το οποίο είναι ξεχωριστό από την μητέρα.

06:16 Γι' αυτόν λοιπόν τον λόγο η αρκετά καλή μητέρα είναι η μητέρα η οποία ανταποκρίνεται αφενός στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό και προσαρμόζεται πλήρως στις ανάγκες του παιδιού, σε όλες τις ανάγκες του παιδιού και αργότερα είναι η ίδια μητέρα η οποία σταδιακά αποσύρει αυτές τις ανάγκες. Και όταν λέω αργότερα, παρότι δεν υπάρχουν ακριβή χρονικά πλαίσια, αλλά οι περισσότεροι, είτε ψυχολόγοι, είτε αναλυτές παιδιών, είτε οι περισσότεροι άνθρωποι οι οποίοι έχουν γράψει και μελετήσει τη βρεφική ηλικία, τοποθετούν αυτό το στάδιο κάπου μεταξύ 4 και 12 μηνών.

06:59 Τα όρια πάντοτε είναι περισσότερο ρευστά και περισσότερο διευρημένα, αλλά συνήθως μετά τον 5ο-6ο μήνα αρχίζει η μητέρα σταδιακά και αποσύρει φυσικά την φροντίδα της, λαμβάνοντας υπόψη την ικανότητα του παιδιού να μπορεί να αντέξει την ματέωση. Και εδώ ισχύει το εξής παράδοξο, φαινομενικά παράδοξο, ότι όσοι περισσότερη φροντίδα πάρει το βρέφος ανεφόρων και ανεφορίων φροντίδα στους πρώτους μήνες της ζωής του, τόσο πιο εύκολα μπορεί να διαχειριστεί την σταδιακή απόσυρση της φροντίδας της μητέρας, διότι αισθάνεται περισσότερο ασφαλές μέσα του, όπως είπα, αρχίζει και να πτήσει μία πρώιμη υπόσταση.

07:41 Και ακριβώς μέσα σε αυτόν τον χώρο που δημιουργεί η μητέρα, αυτόν τον χώρο που ονομάζουμε μεταβατικό, το παιδί αρχίζει, όσοι είστε γονείς, ανδεχομένως το έχετε δει, να χρησιμοποιεί ορισμένα αντικείμενα, ένα αρκουδάκι, ένα αυτοκινητάκι, ένα κομμάτι ύφασμα, τα οποία το ονομάζουν μεταβατικά αντικείμενα, τα οποία είναι σε έναν βαθμό ένα είδος υποκατάστατου της φροντίδας και της παρουσίας της μητέρας και τα οποία αντικείμενα ακριβώς διευκολύνουν αυτή τη μετάβαση από το στάδιο της απόλυτης εξάρτησης με σχόλητες στο στάδιο το οποίο προετοιμάζει το ένταφος για την ανεξαρτησία το οποίο ολοκληρώνεται τον 36ο μήνα της ζωής ενός παιδιού.

08:27 Αυτά λοιπόν είναι τα δύο χαρακτηριστικά της μητέρας, την οποία ονομάζουμε αρκετά καλή.