Μα πώς να κρίνει κανείς τον Χαρούκι Μουρακάμι;

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 Τέσσερις και πάνω δεκαετίες στο παγκόσμιο λογοτεχνικό προσκήνιο, 77 χρονών σήμερα, μεγάλωσε αλλά γράφει και θα γράφει. Έτσι, κυκλοφόρησε πρόσφατα και στην Ελλάδα, το νέο 15ο του Μητιστόρημα, τίτλος του «Η πόλη και τα αβέβαια τείχη της», εκδόσεις ψυχογιός φυσικά. Είμαι η Παναγιώργο Κοπούλου και θα κοβεδιάσω σήμερα για το φαινόμενο Μουρακάμι με τον Βασίλη Κιμούλη, μεταφραστή του και γνώστου του.

01:01 Για να μην χάνετε κανένα podcast της Erasdo Review, ακολουθήστε μας στο Spotify, στα Apple Podcast και στο κανάλι της Lifeo στο YouTube. Είναι τα podcast της Lifeo. Ακολουθεί διαφημιστικό spot. Για κάποιες αλήθειες πρέπει να τολμήσεις πιο πολύ, να ψάξεις πιο βαθιά. με πιο πολλούς. Αυτές τις αλήθειες ζητάς να μάθεις και δεν θα τις βρεις πουθενάλλου.

01:32 Σκληρές αλήθειες on demand από τον Άρη Δημοκίδη. Ιστορίες που δεν ακούστηκαν ολόκληρες ποτέ πριν. Έρευνα σε βάθος, δεκάδες συνεντεύξεις και ντοκουμέντα για τα πιο σκοτεινά και ενδιαφέροντα πρόσωπα της ελληνικής πραγματικότητας. Σκληρές αλήθειες on demand από τον Άρη Δημοκίδη. Βασίλη μου, Ευχαριστώ. Θα σε συστήσω, παρόλο που είσαι πολύ παλιά καραβάνα στον εκδοτικό χώρο από το 1990 μου, οπότε...

02:04 Ναι, ναι, ναι, 91. Επιμελητής, επέφερνης επικοινωνίας μεγάλων οίκων, είσαι συγγραφέας ο ίδιος, έχεις γράψει και πίεση και φυσικά είσαι καταξιωμένος μεταφραστής, όχι μόνο του Μουρακάμη, το πέμπτο βιβλίο του είναι αυτό. Το έκτο. Το έκτο, κάποιο μου λείπει. αλλά και άλλων σημαντικών έργων της ξένης λογοτεχνίας και πρέπει να ομολογήσω γιατί δεν μπορώ να το κρύψω και νομίζω ότι είναι και μέρος του podcast που κάνουμε ότι κανένας δεν ήθελε να έρθει να μιλήσει για τον Μουρακάμη και πήρα πολλούς τηλέφωνο ή είπε τον Πολυγούσταραν ή κι αν τον γούσταραν κάποτε είχα να τον διαβάσουν χρόνια και ενώ προτιμούσα για λόγους καταλαβαίνεις κάποιον μη εμπλεκόμενο με τον Ιάπονα αποφάσισα, σε είχα στη λίστα μου φυσικά κορφή-κορφή από την αρχή να σε καλέσω και τώρα τελικά χαίρομαι πολύ γιατί εσύ τον ξέρεις πολύ καλά και τον αγαπάς πράγμα που δεν συμβαίνει και τόσο πολύ με μένα τον πρωτοδιάβασα το 2002 τον κάφκα στην ακτή, το είχα διαβάσει στα αγγλικά τότε γιατί με είχε πιάσει μια προημούρα

03:16 να δω τι είναι αυτός ο Μουρακάμι τότε τον ανακάλυπτα και δεν μου άρεσε το βιβλίο. Ένιωσα δηλαδή ότι κάνει κήρυγμα, ότι υπήρχε συνεχώς η δικιά του φωνή, πολύ έντονη που έλεγε διάφορα πράγματα, σήματα κλπ. Και η Ανόητη τον διαγράψα, έχασα κάποια άλλα πολύ διάσημα και σημαντικά βιβλία του, τρία έχω διαβάσει συνολικά και ομολογώ ότι φέτος το καλοκαίρι όταν είδα ότι βγάλατε την πόλη και τα βέβαια τείχη της και το πήρα ανακάλυψα ότι το απολάμβανα, μ' άρεσε πολύ με εντρίγκαρε, με κράτησε χωρίς βέβαια να το καταλαβαίνω πάντοτε, θα τα πούμε αυτά τι θέλει να δείξει και πού το πάει και είπα, α, είναι ευκαιρία να κάνουμε ένα podcast για αυτή το παγκόσμιο είδωλο, ας πούμε, της λογοτεχνίας εσύ φαντάζομαι τον έχεις ανακαλύψει πολύ νωρίτερα από μένα ναι, ήταν κάπου αρχές της δεκαετίας του 2000 που συναντάω μία φωτογράφο την Ανδρονίκη Χριστοδούλου η οποία θέλει να μας προτείνει να κάνει εξόφυλλα στις εκδόσεις Οκεανίδα Οκεανίδα τότε, μπράβο πράγματι συναντιόμαστε, κάνει καταπληκτική δουλειά

04:32 απλώς δεν προχωράει συνεργασία γιατί τότε υπήρχε ένα στάντερ εξόφυλλο στην Οκεανίδα η περίφημη ασημένια σειρά οπότε δεν συνεργαζόμαστε σε αυτό το επίπεδο αλλά γινόμαστε πιο φίλοι και μου συστήνει λογοτέχνες και ανάμεσα σε αυτούς κρατάει μαζί της κατά σύμπτωση μια αγγλική έκδοση βιβλίου του Μουρακάμι το Wind Up Bird Chronicle Είναι το περίφημο Κουρδιστόπουλη Α, ωραία, το Κουρδιστόπουλη, μπράβο έχεις δίκιο ματιάπαστη το οποίο μου το δίνει να σημειώσω επίσης το μεγάλο της όνειρο της Ανδρονίκης εκείνη την εποχή είναι να πάει στην Ιαπωνία Να γνωρίσει τον Μουρακάμη, να τον φωτογραφίσει, να κάνει εκεί καριέρα.

05:15 Τα έκανε όλα αυτά. Τα ωραία εξόφυλλα που βλέπουμε σε περιοδικά ένθετα ελληνικών εφημερίδων από την Ιαπωνία, με γκέισες, με υπέροχα χρώματα, με σκηνικά. Οι Ιαπωνικά είναι της Ανδρονίκης. Οπότε εκείνο το καλοκαίρι πρωτογνωρίζομαι με τον Μουρακάμη. Τον Κορδιστόπουλη. Πάμε διακοπές μάλιστα. Σου άρεσε αμέσως. και δεν κουνούσα, δηλαδή έχανα τα μπάνια έχανα τις εξόδους μέχρι να το τελειώσω μετά γυρνάω το φθινόπορο στη δουλειά, στην Οκεανίδα και το συζητάω με τη Λουίζα Ζαούση, την εκδότρια η οποία προφανώς ήταν ενήμερη ήδη και μου λέει βέβαια σχεδιάζουμε να βγάλουμε το Κουρδιστόπουλί όχι σε δική μου μετάφραση αλλά είχε ήδη πάρει άλλα 5-6 βιβλία στα αγγλικά να τα διαβάσουμε, να τα αξιολογήσουμε και τα παίρνω όλα να τα διαβάσω Α, καλά έχεις διαβάσει όλο το Μορακάμι αισθάνομαι μπροστά σου μυρμήγκι λοιπόν δεν έχουν εκδοθεί όλα δυστυχώς στα αγγλικά, δηλαδή έχω διαβάσει ότι μπορεί να έχει γράψει και πάνω από 30 μαζί με παιδικά διηγήματα δοκίμια πολλά διηγήματα, ναι

06:27 αλλά τα με τις τορήματα είναι 15 κάποιες τα πέτρισα και ό,τι είναι στα αγγλικά, ναι, το έχω διαβάσει και εκεί ας πούμε ξεκινάει η σχέση η προσωπική και η μεταφραστική μάλλον σχέση ότι αρχίζω να μεταφράζω για το κέφι μου ένα βιβλίο του το μετά το σεισμό Απ' τα αγγλικά το μεταφράζεις Απ' τα αγγλικά πάντα Γιατί απ' τα αγγλικά Δεν ξέρω η απονικά Το ξέρω Αλλά έχεις ακούσει σου έχουν πει ότι στα αγγλικά είναι πολύ πιστή η μεταφορά Σίγουρα κάτι χάνεται πιστεύω σίγουρα με τη διαμεσολάβηση άλλων γλωσσών.

07:04 Και σίγουρα το άλλο που γνωρίζουμε είναι ότι τις αγγλικές μεταφράσεις των μυθιστορυμάτων του τις επιμελείται και ο ίδιος και τα αλλάζει. Δηλαδή το κουρδιστό πουλί έχει αφαιρέσει στην αγγλική του έκδοση διάβαζα κάπου ένα μεγάλο μέρος το οποίο θεωρεί για κάποιο δικό του λόγο ότι δεν αφορά, δεν απευθύνεται τόσο σε ένα δυτικό κοινό.

07:29 Την καταλαβαίνω αυτή τη σχέση του με τα αγγλικά γιατί μην ξεχνάμε το άνθρωπος αυτός ο περίεργος θα πούμε τα βιογραφικά του όταν αποφάσισε να γίνει χριστέμο επαγγελματίας συγγραφές με πολύ φιλόδοξο προσπάθησε όπως λέει διάβαζε με συνειδητή του τώρα πριν μερικούς μήνες στην Guardian προσπάθησε να γράψει πρώτα στα αγγλικά είδε ότι δεν μπορούσε και άρχισε να γράφει γιαπωνέζικα δεν γούσταρε τη γιαπωνέζικη λογοτεχνία καθόλου δεν την είχε διαβάσει καθόλου Διάβαζε μόνο Αμερικάνους, Άγγλους, Ρώσους κλπ Είναι ένας περίεργος τύπος Δεν είναι ο κλασικός Ιαπωνέζος έτσι δεν είναι Ναι ναι Και όσον αφορά αυτό που λέγαμε την αγγλική μετάφραση Υπάρχει και μια άλλη ασφάλεια Ότι έχει δύο, κυρίως έναν σταθερό μεταφραστή Ο Φίλιπ Γκάμπριελ Καθηγητή Ιαπωνικής Γλώσσας στην Αριζόνα νομίζω κάπου και νομίζω ότι έχουν κάποια κουμπαριά πλέον είναι πολύ στενή η σχέση τους και επειδή και ο ίδιος τα επιμελείται προτού κυκλοφορήσουν στη Δύση νιώθω μια κάποια ασφάλεια ναι ότι είναι εγκεκριμένο

08:36 αυτό που πιάνω στα χέρια μου πάντως να πούμε ότι έχουν μεταφραστεί και από τα Ιαπωνέζικα βέβαια τώρα δεν θυμάμαι είναι ο Παναγιώτης Ευαγγελίτης όχι δεν έχει μεταφράσει σε Μουρακάμι Βαγγελίδης, έγιναν άλλους Ιαπωνέζους, Μαρία Αργυράκη νομίζω ήταν αυτή από τα Ιαπωνέζικα Νομίζω αυτό το τρίτο μου μάλιστα το 1Q84 νομίζω αυτό μεταφράστηκε από τα Ιαπωνικά Το έχεις διαβάσει αυτό το τρίτο μου Βέβαια, βέβαια Αρκαξίζει να το διαβάσω Εννοείται Πάμε παρακάτω Θες να πεις δύο τρία λόγια για τον Μουρακάμι σαν άνθρωπο Γιατί έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον Εννοώ ψηλοβιογραφικά του, πως μεγάλωσε, όλα αυτά Λίγα, λίγα Έχει σπουδές που έχουν να κάνουν με την Ελλάδα Είχε σπουδάσει στο Πανεπιστήμιο Ουασέντα και αρχαία ελληνική γραμματεία, φιλολογία δεν ασχολήθηκε εξ αρχής με το γράψιμο κάποια στιγμή ανοίγει ένα jazz bar πολύ σημαντικό στο Τόκιο στο Τόκιο αλλά μετά από κάποιο διάστημα που ζει ας πούμε αυτή την καθημερινότητα τη νύχτα, το βράδυ, jazz μουσική, τσιγάρα, ποτάκια

10:05 κάποια στιγμή παθαίνει μία, όπως έχει πει ο ίδιος, μία επιφήτηση παρακολουθώντας έναν αγώνα baseball αποφασίζει ότι έτσι χαλαρά όπως γράφει κιόλας ότι ας δοκιμάσουμε να γράψω ένα μυθιστόρημα μάλλον θα είναι καλό κάπως έτσι το λέει σε μια συνέντευξή του τέλος μας δοκιμάζει παίρνει κάποιο βραβείο όραμα αλλά και ταυτόχρονα αλλάζει τη ζωή του δηλαδή κόβει το κάπνισμα αρχίζει το τρέξιμο το κάπνισμα νομίζω και το τρέξιμο τα άρχισε αργότερα γύρω σε 39 ας πούμε λες αμέσως το κόψε που το αποφάσισε να γίνει συγγραφές κόβει τη νύχτα το ξενύχτη, τα ποτά, τα τσιγάρα και αρχίζει να τρέχει και σε αυτό το βιβλίο γιατί μιλάω όταν μιλάω για το τρέξιμο το δικό του βιβλίο που παραφράζει τον αγαπημένο του Raymond Carver που επίσης έχει μεταφράσει στα Ιεπωνικά ο ίδιος γιατί πράγμα μιλάμε για την αγάπη εκεί λέει ότι ό,τι έμαθα για το βράψιμο το έμαθα τρέχοντας αυτό δεν είναι τρελό Ένας άνθρωπος ο οποίος είναι τρομές μεγάλων αποστάσεων, δηλαδή μιλάμε για μαραθώνιους, έχει τρέξει μέχρι και 100 χιλιόμετρα, τρέχει κάθε μέρα από τα 30 τόσο του και λέει ότι θα ήμουν διαφορετικός συγγραφέας, τα βιβλία μου θα ήταν πολύ διαφορετικά, αν δεν ήμουν τρομές.

11:27 και δεν κουράζεται γιατί καταλαβαίνω ότι είναι πολύ χωραστικό να τραγείς 10 χιλιόμετρα την ημέρα εγώ να έτρωγα 10 χιλιόμετρα την ημέρα θα κοιμόμουν 10 χιλιάδες ώρες και αυτός γράφει και είναι και πολυγραφότατος αλλά φαίνεται ότι δίνει μία σωματική, χειρονακτική αίσθηση στο γράψιμο ότι το γράψιμο είναι κάτι βαρύ που απαιτεί να έχεις όχι μόνο ταλέντο αλλά και άλλα πράγματα Πώς το λέει, συγκέντρωση, αντοχή κλπ.

11:58 Είναι συγκινητικό αυτό, δεν είναι? Είναι, είναι. Δηλαδή, έχει ομοιότητες αυτό, η αυστηρή καθημερινή ρουτίνα του συγγραφέα και του δρομέα μεγάλων αποστάσεων, που πρέπει κάθε μέρα, ας πούμε, και διατροφή να προσέχεις και να κάνεις χιλιόμετρα. Η άσκηση να αντέχεις το χρόνο, ιδίως όταν γράφεις μεγάλη φόρμα, μυθιστόρημα. Και οι πιθανοί τραυματισμοί.

12:22 Παθαίνει διάφορα ο κακομύρης Στη συγγραφή ας πούμε η συναισθηματική Και εκεί μπορεί να περάσει κανείς Κατευθείαν και στο βασικό μοτίβο Σε όλα του τα βιβλία Το βασικό κεντρικό του θέμα που είναι η απώλεια Από όλια, αυτό πιστεύεις Και στο καινούριο το πάντως με τη στόριμα Που το έχεις μεταφράσει εσύ ξέχασα να το πω Ή μπορεί και να το είπα Υπάρχει ένας μεγάλος έρωτας Μια απώλεια και φυσικά έχει νόημα τώρα να πούμε είναι άλλη μια περίεργη φανταστική ιστορία με πόλεις με τύχη με ανθρώπους χωρισκιά με φαντάσματα που μιλάνε με έναν άνθρωπο άντρα πάντα έτσι μοναχικό που το αρέσει πάρα πολύ η τζαζ που ψάχνει να βρει την αγαπημένη την οποία έχει εξαφανιστεί δηλαδή είναι απώλεια πολλών πραγμάτων όχι μόνο του έρωτα τι άλλη απώλεια ας πούμε για πες μου ο ίδιος λέει ότι ειλικρινά Δεν ξέρω τι είναι αυτό το συνέστημα Γερνάμε και η ζωή Όλο ένα λιγοστεύει Μέρα με τη μέρα Ο χρόνος γλιστράει μέσα από τα δάχτυλά μας Το ίδιο και οι δυνατότητες Τα λεφτά τώρα φαντάζομαι

13:28 Που μεγάλωσε Όλα χάνονται Χάνονται σιγά σιγά Και μάλλον μιλάω για τη θλίψη Ή ας πούμε σε κάποιο άλλο σημείο Αυτό στο προηγούμενο βιβλίο Που μετέφραζα Μια συλλογή διηγημάτων σε πρώτο ενικό. Ναι, το θυμήθηκα. Εκεί έλεγε ότι υπάρχουν τρία είδη συναισθηματικών τραυμάτων. Το ένα είναι τα τραύματα που φεύγουν γρήγορα. Το δεύτερο είναι τα τραύματα που επιμένουν πολύ.

14:00 Και το τρίτο είναι τα τραύματα τα οποία τα κουβαλάς μαζί σου μέχρι το θάνατό σου. Και ότι ο κύριος ρόλος της λογοτεχνίας είναι να ξερευνάει όσο πιο βαθιά γίνεται αυτά τα τραύματα που παραμένουν. γιατί αυτές οι ουλές όπως λέει είναι που τελικά ορίζουν και διαμορφώνουν τις ζωές μας και η λογοτεχνία όχι μόνο μπορεί να τα εντοπίσει αυτά τα τάγματα να τα περιγράψει, να τα λεκτικοποιήσει όπως θα έλεγε ένας ψυχολόγος αλλά και να τα θεραπεύσει.

14:32 Όλα αυτά είναι πάρα πολύ ενδιαφέροντα που λες αλλά ας πούμε ένα βασικό χαρακτηριστικό αυτού του παγκόσμιου συγγραφέα είναι ο μαγικός του ρεαλισμός, να το πούμε έτσι, δεν έχουμε άλλη λέξη να την πούμε. Δηλαδή ότι στα βιβλία του υπάρχουν πάντοτε δύο διαστάσεις, δύο πραγματικότητες. Ένας κανονικός, μπανάλο, όμορφος κόσμος της καθημερινότητας και ένας αλόκατος, περίεργος, supernatural κόσμος στον οποίο ο ηρωάς του φτάνει με διάφορους περίεργους τρόπους.

15:06 Ξέρω, εγώ πέφτω σε μια τρύπα, δεν ξέρω. Να σε ρωτήσω τώρα, έτσι στα ίσια. νιώθεις ότι πάντοτε αυτός ο μαγικός ρεαλισμός του Μορακάμ που υπάρχει τον κουβαλάει σε όλα τα βιβλία είναι βασικό στοιχείο της λογοτεχνικής του γραφής έχει πάντοτε κάποιο νόημα, κάποια σκέψη πάνω στην ανθρώπινη ζωή ότι είναι αλληγορία με δύναμη ας πούμε αυτό είναι εντελώς πρόχειρο που θα πω δες τι έχει κάνει ο Ισυγκούρο που αρέσει να τον αγαπάει και πάρα πολύ, και αυτό είναι προς τιμήν του ο Μουρακάμι, αγαπάει πολύ τον Ισικούρο έχει γράψει αυτό το αριστούργημα των απαρηγόρητων που είναι επίσης σαν τα έργα του Μουρακάμι σορελιστικό, παράλογο, χαόδης ονειρικό, με ένα πιανίστα που ήταν σε μια πόλη και μπλέξε ένα κικιώνα σχέσεων κλπ αλλά εκεί νιώθεις ότι υπάρχει κάτι που είναι και δικό σου πολλές φορές η φανταστική κόσμη του Μουρακάμι είναι απλώς ωραία μετέφραση στο τελευταίο βιβλίο αυτή η πόλη υπάρχει μια πόλη με τα βέβαια τείχη υπάρχει μια πόλη περιτυχισμένη στην οποία ζουν άνθρωποι χωρίς σκέστος

16:24 υπάρχουν μονόκεροι που κυκλοφορούν δεν υπάρχει ευτυχία μουσική οτιδήποτε οι άνθρωποι είναι φτωχοί και το μόνο με το οποίο ασχολούνται είναι ότι υπάρχει μια βιβλιοθήκη με παλιά όνειρα Όλο αυτό από την οποία φυσικά αυτή η πόλη, ο ήρωας του βιβλίου, θέλει να το σκάσει. Τι είναι αυτή η πόλη ας πούμε. Εγώ δεν έχω καταλάβει τι είναι. Τι είναι τα τείχη αυτά.

16:52 Τα καταδικάζει. Τι κάνει ο Μουρακάμι. Παίζει με την έννοια του πραγματικού. Το τι είναι πραγματικό τελικά. Δηλαδή δεν είναι σίγουρο σε αυτό το τελευταίο βιβλίο τελικά τι είναι πραγματικό. πολλές φορές ο ήρωας όταν είναι μέσα στην πόλη πίσω από τα τείχη αναρωτιέται είναι εδώ ο πραγματικός μου εαυτός ή μήπως είναι απ' έξω ή μήπως ανάποδα με αυτό παίζει σε όλα τα βιβλία βέβαια κάποια είναι πολύ πιο ας πούμε mainstream απλά, δηλαδή το νορβηγικό δάσος η τεράστια πρώτη του επιτυχία το πέμπτο μυθιστόρημα εξωφρενική επιτυχία σε βαθμό που τρόμαξε τόσο και σηκώθηκε και έφυγε από την Ιαπωνία με τη γυναίκα του και ζούσαν κάπου κάνανε μια ένα μεγάλο ταξίδι στη Μεσόγειο και στη Ρώμη κάπου διάβωσε ότι ήσυξε και στην Ελλάδα λέγεται ότι σε κάποιο νησί έξω από τη Ρόδο που δεν έχει αποκαλύψει κοιτάξτε να γυρίσουμε στο νορμινικό δάσος αυτό είναι το μεγαλύτερο η επιτυχία είναι αυτό που τον έκανε παγκόσμιο φαινόμενο παγκόσμιο, δηλαδή σε σημείο βγήκανε Όχι ο Κάφκας την ακτή, ούτε το πουλί, πώς το λέμε, το πρωτιστό.

18:08 Ναι, το πουλί ακολούθησε μετά. Το πουλί πιο πολύ τον καταξίωσε στη Δύση ως έναν συγγραφέα που μπορεί να είναι φάμιλος, ας πούμε, με τον Τόμας Πίντσον, ας πούμε. Εκεί ανέβηκε σε επίπεδο και κέρδισε την αποδοχή των... Αν και πάντα τον κατηγορούνε σε εισαγωγικά ότι είναι υπερβολικά pop και δυτικότροπος. Μ' αρέσει αυτό το θέμα που είπες Εξήγησέ το γιατί και εγώ το νιώθω Και εμένα μ' αρέσει αυτό Και γιατί δηλαδή Δεν απαρνείται ό,τι έχει προηγηθεί Στην Ιαπωνία Δηλαδή γιατί Είναι ο σημαντικότερος μεταπολεμικός Διάδοχος των τριών μεγάλων Της χώρας του, του Μισήμα, του Κοαμπάτα Του Τανιζάκη Δεν απαρνείται αυτή την παράδοση Τη βλέπεις σε αυτή την παράδοση Τη γεπονέζικη στα έργα του γιατί εγώ δεν τη βλέπω καθόλου βέβαια ας πούμε στο άλλο που είχα μεταφράσει το δίτομο το σκοτώνοντας τον κομμεντατόρε εκεί αυτό το εμπνεύστηκε από την ιστορία μιας μουμιας που επανέρχεται στη ζωή από το βιβλίο του Ιάπωνα κλασσικού συγγραφέα Ουέντα Κινάρη ιστορίες της Ανοιξιάτικης Βροχής

19:20 γιατί οι Ιαπωνέζοι δεν έχουν πιστεί για την αξία του και την Ιαπωνικότητά του και πάλι και ο ίδιος ο Κακομήρης έχει πει ότι απάντοτε ένιωθε παρίας, ότι πάντοτε ένιωθε απόβλητος, ότι ήτανε το μαύρο πρόβατο, ότι τον θεωρούσανε πολύ επηρεασμένο από τη δυτική λογοτεχνία και τα βιβλία του είναι τίγκα στις δυτικές, σαν να φορέσει τη δυτική κουλτούρα, να τα πεις, ας πούμε η μουσική, καλά ξέρει τη τζάζο όπως δεν την ξέρει κανένας μουσική, μυθιστορήματα ταινίες, ρούχα υπάρχουν όπως τα υπήρχαν στο έργο ενός Αμερικάνου συγγραφέα εγώ αυτό το βρίσκω φρέσκο και ζωντανό και που με ενώνει με φέρνει κοντά του δεν το θεωρώ κακό ναι ναι κάθε άλλο και για να γυρίσω πάλι σε αυτό που έλεγες πολύ σωστά ότι είναι κατά μία έννοια μαγικός ρεαλισμός δηλαδή θυμάμαι Απ' την άλλη όμως Συγγνώμη που ανοίγω συνέχεια παρενθέσεις Καλά κάνεις, καλά κάνεις, podcast κάνουμε, ναι Πολύ ρεαλιστικό αυτό που γράφει Έλα Χριστέ και απόστολε Δηλαδή αν κοιτάξεις την καθημερινή ζωή Να βγούμε εδώ στη Βουλής να περπατήσουμε

20:35 Ή κάτσουμε σε ένα σημείο Και πιούμε ένα καφέ και παρατηρούμε Εγώ το βλέπω το παράλογο συνέχεια Τριγύρω, δηλαδή δεν είναι Μου φαίνεται ότι είναι ρεαλιστής Μήπως βλέπεις και φαντάζομαι που λες γιατί το ίδιος λέει δεν θυμάμαι που τον διάβασα ότι μπορεί και στο βιβλίο που μου πρότεινες ότι εγώ είμαι συγγραφέας των σωματικών αισθήσεων για να καταλάβω κάτι πρέπει να το πιάσω και λέω μεγάλε είσαι των σωματικών αισθήσεων και γράφεις για φαντάσματα για σκές που μιλάνε για δεν ξέρω εγώ τι για γάτ δηλαδή είναι μια περίεργη αντίφαση το θεωρείς ειραλιστή λοιπόν ναι Και το κάνει και με ένα τρόπο, αυτό είναι επειδή είναι μεγάλος συγγραφέας, εκεί έγκυται ας πούμε το μεγαλείο του, το ταλέντο του, είναι ότι το κάνει με ένα τρόπο τόσο απλό, πάρα πολύ απλά.

21:33 Δηλαδή, σε αυτή την πρώτη συλλογή διηγημάτων που άρχισα να μεταφράζω για το κέφι μου και μετά τα έδειξα στην εκδότρια και λέει, α, δεν είναι άσχημα, ας τα βγάλουμε. Το μετά το σεισμό. Έχει μια ιστορία όπου ένας υπάλληλος, καθημερινός άνθρωπος, τυπικός τυπικότατος, κλασικότατος υπάλληλος σε τράπεζα γυρνάει σπίτι του και αντικρίζει ένα τεράστιο βάτραχο μέχρι το ταβάνι και του λέει γεια σας είμαι ο βάτραχος τελείως καύκα αυτό, συγγνώμη τον αγαπάει και τον καύκα έχει πάρει και τον βραβείο καύκα μεγάλη τιμή και του λέει, ο άλλος μένει κόκαλος του λέει γεια σας και συνεχίζει ο βάτραχος ήρθα γιατί θέλω τη βοήθειά σας να με συνδράμεται να σώσουμε το Τόκιο από έναν καταστροφικό σεισμό ο οποίος προκαλείται από ένα τεράστιο σκουλίκι το οποίο κοιμάται μέσα στη γη και κάθε κάποια χρόνια γυρνάει και αυτό προκαλεί το σεισμό.

22:37 Και ο άλλος εντάξει κοντεύει να λιποθυμήσει του λέει και γιατί διάλεξες εμένα ας πούμε εγώ είμαι ένας άνθρωπος καθημερινός ένα τύπο και αρχίζει να απαριθμεί ας πούμε όλες τις αδυναμίες του τις αρρώστιες αυτά, τις αδυναμίες και του λέει γιατί ακριβώς για τέτοιους ανθρώπους θέλω να σώσω το Τόκιο ωραίο ναι μου κάνει τύπηση ότι αυτός ο πάρα πολύ διάσημος και ο πολύ πλούσιος φαντάζομαι πια συγγραφέας στο ψηλό το βιογραφικό του αυτό βιβλίο για το τρέξιμο είναι τόσο ταπεινός μιλάει για τις φοβίες του έχει φοβίες, αυτό μου άρεσε πάρα πολύ γιατί πως έχεις φοβίες και γράψεις για φαντάσματα είναι ένας πάρα πολύ πολύ πιο προσιτός άνθρωπος από τον πελώριο φανταστικό κόσμο που φτιάχνει το ύφος του που είναι τόσο απλό σχεδόν μπανάλ, πως σου φαίνεται, σε αρέσει Μ' αρέσει πάρα πολύ και εμένα δηλαδή και αυτό απ' την άλλη το φαινομενικά απλό και όχι μόνο φαινομενικά απλό ύφος, εκεί είναι και η μεγάλη δυσκολία στην απόδοση στα ελληνικά για μένα πουλάχιστον δηλαδή γιατί μπορεί να

23:51 το μεταφράσεις και να πεις τι είναι αυτό τώρα δηλαδή να ακούγεται ακόμα πιο μπανάλλα έχεις δίκιο έχει μια μεγάλη δυσκολία αυτή είναι η δυσκολία αλλά όπως λέει και ο Γκάμπριελ ο μεταφραστής του, ο βασικός στα αγγλικά εκεί συμφωνώ το έχω νιώσει ότι αυτό που ψάχνω εγώ να βρω μεταφράζοντας τον Μουρακάμι είναι η μουσική που υπάρχει από πίσω, από κάτω και προφανώς η σύνδεσή του με τη μουσική είναι πολύ μεγάλη έχει λένε 15.000 δίσκους βινίλια, κλασική και τζαζ Τι κλίσικη και τζαζ, κλειπόπ και ροκ δηλαδή ακούει τα πιο προωθημένα συγκροτήματα, είναι φοβερός ο τύπος και σε κάθε βιβλίο όντως ακούω άλλη μουσική ας πούμε στο νότια των συνόρων δυτικά του ήλιου και αυτό είναι από τα σχετικά πιο ας τα πούμε ρεαλιστικά απλά δεν έχει παράλληλα σύμπαντα ή τρύπες που μπαίνει στον άλλο κόσμο πάλι έχει χαθεί μια γυναίκα που την ψάχνει ο αφηγητής, ο ήρωας μπαινοβγαίνει στη ζωή του ο οποίος έχει ένα jazz bar και η μουσική ήταν συγκεκριμένη στο μυαλό μου το Ask Times Goes By

25:07 αυτό άκουγα εγώ άσχετο με το βιβλίο αλλά αυτό για κάποιο λόγο αυτό ήταν. Και δεν είναι μόνο αυτό τώρα με τις μουσικές κλπ που είναι 100% δυτικές και πολύ πλούσια η γάμα τους. Δεν είναι δικό μου αυτό δεν γίνεται και εσείς δεν μπορούν να καταλάβουν. Καταλαβαίνω που τους συγγραφείς τους οποίους αναφέρεις στα βιβλία του γιατί αναφέρει πολλούς κάθε φορά. Νομίζω ότι στο δικό σου το τελευταίο αναφέρει το μεγάλο Γκάτσμι όχι.

25:36 Δεν τον αναφέρει ρητά αλλά έχει επηρεαστεί σαφώς από το Στρατόνφις Τζέραλ νομίζω είναι ένα σαν κλείσιμο ματιό Λένε οι μεγαλύτερες επιρροές του είναι από τον Raymond Chandler από τον Raymond Carver τον ανέφερες και εσύ τον Kafka τον Salinger τον Isiguro κλπ χαίρομαι πάρα πολύ και μου τον κάνει πολύ συμπαθή το γεγονός ότι αυτός τόσο διάσημος και πολυγραφότοτος συγγραφέας μεταφράζει και δίνει στους συμπατριώτες του αριστουργήματα στην Ιαπωνική γλώσσα.

26:49 Έχει μεταφράσει πολλούς. Σάλιντζερ έχει μεταφράσει. Φιτ Τζέραλντ έχει μεταφράσει. Τώρα δεν ξέρω. Έχει μεταφράσει πάρα πολλούς. Δεν είναι εντυπωσιακό αυτό. Ναι, ναι. Και σαφώς τον έχουν επηρεάσει όλοι αυτοί στο γράψιμο. Πιστεύεις ότι θα είναι καλός μεταφραστής στα Ιαπωνικά Ξέρεις, καμιά φορά είναι και λίγο ερμηνεία ίσως η μετάφραση Δηλαδή με τα δικά σου μέτρα και δυνατότητες Και εκείνη η δυσκολία να μην προδώσεις το πρωτότυπο Να μην αρχίσεις να μιλάς εσύ ως εξ ονόματος του συγγραφέα Αναρωτιέμαι λοιπόν ένας μεγάλος συγγραφέας Γιατί Τι μεγαλύτερο πειρασμό θα έχει είναι η μεγαλύτερο πειρασμό, δηλαδή μπαίνεις στον πειρασμό λίγο να βελτιώσει τον Κάρβερ όταν τον αποδίδεις τα Ιαπωνικά, πολύ ωραίο αυτό που λες πάντως μου έχει πει φίλος μου που ξέρει πάρα πολύ καλά Ιαπωνικά, έχει ζήσει και στην Ιαπωνία, φυσικά και έχει διαβάσει μονακάμι στο πορτοτύπο ότι τα Ιαπωνικά, και εγώ δεν το καταλαβαίνω γιατί δεν ξέρω αυτή τη γλώσσα καθόλου, ότι η γλώσσα του είναι το χ

27:59 ακόμα μου λέει και σε βιογράμματα που χρησιμοποιεί δηλαδή δεν είναι επεξεργασμένη και εξεπιενισμένη και πολύ υψηλό επίπεδο ότι κάπως την έχει απλοποίησει η τριαπωνική γλώσσα το οποίο είναι και περίεργο και γι' αυτό μου πολύ γουστάρει και το λογοτεχνικό κατεστημένο εμένα προσωπικά μου πάει πολύ αυτό στη λογοτεχνία γενικά προτιμώ το εντελώς λιτό, εντελώς απλό αλλά είναι και γούστα προφανώς αναγνωστικά αυτά Συμφωνώ και εγώ, και εμένα μου αρέσει αυτό δεν είδες που πήρε τον Μπούκερ ο Ούγκρος ο Ντέιβιτς ο Σόλοι με το φλέσκ το οποίο ήταν χειρότερα φλατ από το Μουρακάμι έτσι δεν είναι επανέρχεται αυτό το στυλ δεν μπορεί να χαθεί από τη λογοτεχνία και έχω και οι αναφορές μου είναι τέτοιες ας πούμε θυμάμαι την άλλη σπουδαία συγγραφέα Ελληνίδα που είχα γνωρίσει στην Οκιανίδα και είχαμε συνδεθεί φιλικά και τη Μαργαρίτα την Καραπάνου εκείνη αυτό έλεγε ότι αυτό μου έλεγε συζητώντας για λογοτεχνία και ότι γράφε απλά σαν παιδί Α σαν παιδί τέλειο Ναι ναι και όταν

29:14 τώρα φύγαμε είναι συγγενείς βέβαια αυτοί οι δύο είναι μεγάλοι είναι όλοι συγγενείς κατά μια έννοια που της έλεγα ναι αλλά γιατί να γράψω, δυσκολεύομαι να βρω θέμα πλοκί μου, λέει δεν έχει καμία σημασία αυτό που να αποπίσω έχει σημασία Άρα η Μεργαλίτα σε έσπρωξε στο να γράψεις Ναι, ναι και να αρχίσω να διαβάζω αγγλικά και από το διάβασμα έφτασα στη μετάφραση μέσω του Μουρακάμη Αισθάνομαι ότι αυτός ο άνθρωπος που είναι πια 77 χρονών πρέπει να έχει μια κάποια αγωνία μέσα του πόσο καιρό ακόμα θα μπορεί να έχει τη δύναμη και το σώμα του, η φθορά του σώματος να μην γίνει και φθορά του πνεύματος και να γράφει σημαντικά βιβλία και μου αρέσει πάρα πολύ που το εκφράζει κιόλας από αυτό που μετέπρωσες το 15ο βρήκω ότι είναι σε πολύ καλή φόρμα και διάβασα, δεν ξέρω τώρα αν είναι σωστό, ότι ήδη γράφει καινούριο μυθιστόρημα ναι ναι, έτσι έχουμε ακούσει Ο ψυχογιός θα το πάρετε και αυτό ας πούμε Δεν γνωρίζω Δηλαδή ενώ είναι θέμα του ψυχογιού της συντακτικής ομάδας

30:28 που επιλέγει Γιατί πάντοτε πουλάω μηροκάμι δεν πουλάει Αλλά υποθέτω ότι ναι είναι συνολικά εκδίδει όλα του τα έργα Ξέρεις καθόλου στην Ελλάδα πέρα από το πικ ας πούμε με τον ορβηγικό δάσος ή το πουλί ή το 1Q84 Φέρα Κλάτο, λέω, χθέ μου, τριλογία. Πώς την διαβάσανε αυτή. Είναι από τους αγαπημένους στην Ελλάδα. Σίγουρα είναι.

30:57 Δηλαδή θυμάμαι το Κουρδιστόπουλη. Βέβαια ήταν άλλη εποχή πριν την οικονομική κρίση. Δεκαετία 2000 αρχές κάπου εκεί βγήκε. Που ήταν ένα ογκοδέστατο βιβλίο, 500 σελίδες. Και δύσκολο, δεν ήταν εκεί από τα απλούστερα. παρόλο που έχει αυτή την ευκολία, τη χαλαρότητα η γραφή του που σε παίρνει από το χέρι και πάτε μια βόλτα ας πούμε αυτή την αίσθηση έχει χαλαρά μια βόλτα πάτε αλλά έχει πολλά επίπεδα, δυσκολίες, παράλληλους κόσμους τα έχει όλα εκεί τα μοτίβα του αυτά τα αγαπημένα πούλησε σε διάρκεια μηνών βέβαια 5000 αντίτυπα αλλά ήταν άλλες εποχές τότε πολλές φορές πρώτη έκδοση τυπώναμε 5000 Πιστεύεις ότι ακόμα και σήμερα υπάρχει ένα γνωστικό κοινό πιστεύεις ότι τέτοια νούμερα δεν τα αγγίζουμε τόσο εύκολα πιστεύω ότι ναι έχουν αλλάξει τα νούμερα προς τα κάτω προς τα κάτω αλλά σίγουρα τα μεγάλα ονόματα που και ένας από αυτούς είναι ο Μουρακάμη έχει ένα φανατικό κοινό που πιστεύω ότι τον ακολουθεί υπάρχει ένα σκληρό σπυρήνας αναγνωστών μπορεί να είναι λίγοι

32:06 κάπου διάβευες ότι και μου άρεσε πάρα πολύ και είπαν τρελή αυτή η φίλη του Μοραγκάμη ότι κάνουν κάτι αναλόγω με αυτό που γίνεται με το Χάρι Πότερ πηγαίνουν, περιμένουν σε ώρες έξω από το βιβλιοπολείο και κάνουν πάρτι για να πάρουν το αντίτυπο έχει νιώσει μεγάλη αγάπη στη ζωή του αυτός ο άνθρωπος ελπίζω να το καταλαβαίνει και έχω την αίσθηση ότι θέλει και να το ποδώσει μέσα τα βιβλία του, η ιδέα μου είναι έτσι νιώθω και εγώ έτσι νιώθω και πιστεύω ότι είναι ένας πολύ ωραίος άνθρωπος πάρα πολύ ωραίος και αυτό που έλεγες πριν ότι μεγαλώνοντας νιώθεις ότι υπάρχει κάποια αγωνία για αυτό ακριβώς παίρνει την απόφαση όπως γράφεις το γιατί μιλάω όταν μιλάω για το τρέξιμο να αλλάξεις τα 30 τη ζωή του λέει ότι αυτό μου είχε τυποσιάσει όταν μετέφραζα αυτό το βιβλίο και το διάβασα πρώτη φορά ότι υπάρχει λέει κάτι σαν τοξίνη ας πούμε Α ναι γιατί νοησίμα μου το αυτό είναι πολύ ενδιαφέρον Μέσα ας πούμε ο συγγραφέας που πρέπει να πάει πολύ βαθιά να σκάψει, αυτός έχει και τις εικόνες

33:18 με τα πηγάδια με τα υπόγεια σε όλα τα βιβλία αλλά λέει ότι και εγώ έτσι γράφω ας πούμε κατεβαίνω σε ένα χώρο πολύ μυστικό, πολύ δικό μου, πολύ βαθύ και εκεί σκάβω και βγάζω πράγματα και ότι αυτή η διαδικασία είναι πάρα πολύ τοξική για τον συγγραφέα με είχε εντυπωσιάσει αυτό, λέω τι λέει αυτός τώρα ότι εκκρίνεται λέει σαν κάποιο είδους τοξίνη ας πούμε, ένα δηλητήριο τον οποίο τη βγάζει τρέχοντας άρα θεωρώ ότι επειδή προφανώς έχει και μια έτσι ασιατική πρέπει να είναι μέσα στο DNA τους αυτό, η πειθαρχία, ο στόχος η οργάνωση, φοβερή πειθαρχία πως κάθονται στην ουρά με μια ευθένεια ίσως ένα από τα λίγα ανατολίτικα στοιχεία που έχει αυτό αυτή η προσήλωση και η επιμονή μέχρι σπάνε τα πόδια του δεν μπορεί να περπατήσει και τρέχει ας πούμε ή κάποτε και γράφει είναι ένας άνθρωπος που συνεχώς βάζει και το λέει και όλα στον εαυτόν του να ξεπεράσει όλα τα όρια. Αυτό κάπως βοηθάει και τον αναγνώστη να πει γιατί ήμουνα να κάνει ας πούμε κάνει αυτά μήπως πρέπει και εγώ να είμαι λίγο πιο

34:29 έτσι δεν είναι. Ναι ναι Αυτό που λένε ότι με τις γυναίκες του Το έχεις καταλάβει Της έχει περιθωρία Της έχει σεξουαλικό ρόλο Το έχεις καταλάβει Της γυναίκες της υπεραγαπάει Και έχει και τα φετίχτου Δηλαδή ας πούμε Έχει δυναμία στους λοβούς των αυτιών Των γυναικών Σε όλα τα βιβλία όταν περιγράφει τη γυναίκα Την πρωταγωνίστρια θα πει Αυτή έχει ένα λοβό μικρό συμμετρικό και είναι σχεδόν όλες όμορφες ακόμα και αυτές που είναι μέτριες έχουν μια γοητεία επίσης αυτό που το έχουν οι Ιαπωνέζες περιγράφει τα λεπτά τους σώματα ας πούμε, τα ρούχα τους τα παπούτσια τους σου δημιουργεί εικόνες μόδας ας πούμε διαβάζοντας είναι πολύ ωραίες οι Ιαπωνέζικες εικόνες άρα δεν πιστεύεις ότι έχει πρόβλημα με τις γυναίκες Να πω το εξής, είχα ξαναμεταφράσει είχα ξαναδεί μάλλον τη μετάφραση του νότια των συνόρων δυτικά του ήλιου που είχα κάνει το 2010 και ξαναβγήκε μια δεκαετία μετά από το ψυχογιό η πρώτη έκδοση από την Οκεανίδα και το ξαναδούλεψα από την αρχή εκεί λοιπόν όντως για να είμαι ειλικρινής

35:45 είδα κάποια σημεία που αναφέρεται με το πως μιλάει για γυναίκες που με τα σημερινά δεδομένα πια που έχουν αλλάξει πολλά έχουν μεσολαβήσει το μυτού μιλάμε και σκεφτόμαστε και πολύ καλά με άλλο τρόπο πια και προσπαθούμε ακριβώς εκεί είδα πράγματα που όντως θα κλωτσούσαν σήμερα λίγο αυτό φαντάζομαι ότι δεν αφορά μόνο το Μωρακά με αφορά όλους σχεδόν τους άντρες γραφής και επίσης είναι πολύ περίεργο ότι αυτός ο άνθρωπος παντρεύτηκε τόσο νέος και είναι με την ίδια γυναίκα από 20 χρονών και εμένα πάρα πολύ τώρα το πως αντέχει αυτή η γυναίκα να έχει έναν άντρα που κάθε πρωί βγαίνει και γυρνάει πτώμα είμαι σπασμένα πόδια η μέση του να τον πονάει και δουλεύει κάθε βράδυ ότι κοιμάται από τις 10 η ώρα το βράδυ δεν έχουν νυχτερνή ζωή είναι μια ηρωίδα η γυναίκα του και δεν της φέρνει και το νόμπελ όλο περιμένει δεν το φέρνει για να μιλήσουμε λίγο για το νόμπελ εσύ πιστεύεις ότι πρέπει να το πάρει φυσικά ναι ναι φυσικά τώρα βέβαια ναι εντάξει το νόμπελ προφανώς είναι

37:00 πολλοί οι παράγοντες που καθορίζουν το που πότε και πως δίνεται ένα νόμπελ αλλά πιστεύω ότι είναι ένας από τους μεγαλύτερους συγγραφείς της εποχής μας και αν είναι αυτή η μεγαλύτερη διάκριση ναι θεωρώ ότι πρέπει του αξίζει έχει κάτι μοναδικό που δεν έχει κανένας άλλος θα του δώσει μεγάλη χαρά εγώ μόνο γι' αυτό θα χαρώ αν πάρει το νόμπελ να γίνει γιατί μπορεί να υπάρχουν και άλλοι που μου αρέσουν πάρα πολύ αλλά έτσι όπως τον έζησες μέσα από τα βιβλία του τον έχω συμπαθήσει ας πούμε και να νιώσει και αυτή τη δικαίωση και να τελειώσουμε λέγοντας αφού σε ρώτησα για τις γυναίκες γιατί είμαι κολλημένη με τις γυναίκες δεν ξέρω τι έχω πάθει διάβασα, ο ίδιος το έλεγε δηλαδή ότι το καινούργιο βιβλίο μήπως είναι και το επόμενο που θα μεταφράσεις έχει για πρώτη φορά γυναίκα αφηγήτρια που μου λένε ότι έχω εξαπανίσει τις γυναίκες και είναι γραμμένο αποκλειστικά από τη γυναικεία ματιά.

37:59 Το βρήκα πολύ. Τέλεια. Ναι, τέλεια. Τέλεια, μακάρι. Μακάρι, είναι καταπληκτικό. Μα και σε αυτό το τελευταίο, η πόλη και τα βέβαια τείχη της, παρόλο που είχε η πρώτη του μορφή, ήταν ένα πολύ μικρότερο σε έκταση κείμενο, ένα διήγημα που είχε γράψει πριν 30 χρόνια και κατά τη διάρκεια της καραντίνας από την πανδημία πριν μερικά χρόνια το ξανά πιάσε γιατί ήταν κάτι που όπως λέει στο επίμετρο που κατεξαίρεση γράφει επίμετρο λέει βαριέμαι να γράφω επίμετρα δεν θέλω να εξηγώ γιατί έγραψα κάτι εδώ όμως νιώθει την ανάγκη να το εξηγείς ότι μου είχε καθίσει σαν ένα κόκαλο ψαριού στο λαιμό σαν μια κρεμότητα και το ξαναπιάνει και το μεγαλώνει το κάνει τρία μέρη πες για τις γυναίκες του βιβλίου μία γυναίκα παίζει βασικό ρόλο εκεί λοιπόν σε αυτό το βιβλίο μιλάει επειδή τι να κάνουμε η εποχή μας μας καθορίζει δηλαδή είμαστε μέσα στη στερεότυπα της εποχής θέλοντας και εμείς αλλά αυτός εξελίσσεται εκεί ήθελα να καταλήξω μιλάει με άλλο τρόπο πια για τις γυναίκες αλλά και είδα σε αυτό το βιβλίο

39:11 ότι δεν σταματάει να πειραματίζεται δηλαδή και λογοτεχνικά και τα πρόσωπα το πρώτο, τρίτο εναλλάσσει δηλαδή δεν είναι μια επανάληψη αυτών που έχει πετύχει ψάχνεται άρα με χαροποιεί πολύ αυτό που λες ότι το νέο βιβλίο θα έχει πρωταγωνίστρια γυναίκα και ανυπομονώ και γραμμένο σε πρώτο πρόσωπο δεν φαντάζομαι αφού λέει τη μαντία της γυναίκας και εμένα με χαροποιεί σε αυτό Βασίλη θέλω να σε ευχαριστήσω πάρα πολύ που ήρθες, με έκανες όχι μόνο τώρα και με τις επαφές που είχαμε πριν το podcast να θελήσω να τον δω και με να δω κι άλλα βιβλία του Μωρακάμη το τελευταίο μου άρεσε πάρα πολύ το συστήνουμε ανεπιφύλακτα να πούμε τον τίτλο Η πόλη με τα αβέβαια τείχη και τα αβέβαια τείχη της εκδόσεις ψυχογιώσε είναι ένα βιβλίο που μπορεί κάλλιστα να μας κάνει καλή και ουσιαστική παρέα το καλοκαίρι Βασίλη μου σε ευχαριστώ πάρα πολύ Εγώ ευχαριστώ πάρα πολύ Είμαι η Βένα Γιωργοπούλου και συζήτησα με το μεταφραστή του Μουρακάμι Βασίλη Κιμούλη για το νέο το μυθιστόρημα αλλά και για όλο

40:25 το παγκόσμιο φαινόμενο που είναι αυτός ο μεγάλος λεπωνέζος γραφέας. Για να μην χάνετε κανένα podcast της σειράς της Life of the Review ακολουθήστε μας στο Spotify στα Apple Podcast και στο κανάλι της Λάιφο στο YouTube.