Επεισόδιο 4: Πρέπει να συγχωρούμε για να προχωρήσουμε;

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 πρέπει να συγχωρούμε για να προχωρήσουμε. Αν κάποιος σου έκανε κάτι άδικο και δεν ζήτησε ποτέ τη συγνώμη που περίμενες, τι σημαίνει για σένα να προχωρήσεις? Να τον συγχωρήσεις? Να πάψεις να θυμώνεις? Να ξεχάσεις? Ή απλώς να φτάσεις κάποια στιγμή στο σημείο όπου αυτό που έκανε δεν αποφασίζει πια πώς θα αισθάνεσαι σήμερα.

00:27 Γιατί νομίζω ότι γύρω από τη συγχώρεση υπάρχει μια αρκετά περίεργη σύγχυση Από τη μία ακούμε πρέπει να συγχωρείς Συγχώρεσέ τον για σένα, ας το πίσω σου Και μερικές φορές αυτές οι φράσεις λέγονται τόσο εύκολα Που σχεδόν ακούγεται σαν να υπάρχει κάπου ένα κουμπί forgive Το πατάς, τέλος Δεν θυμώνεις, δεν πονάς, δεν σκέφτησαι τίποτα και συνεχίζεις ανανεωμένος.

00:59 Πρακτικό θα ήταν. Μόνο που δεν νομίζω ότι έτσι λειτουργούν οι άνθρωποι. Μπορεί ένας φίλος να πρόδωσε κάτι που του εμπιστεύτηκες. Μπορεί ένας άνθρωπος που αγαπούσες να σου είπε ψέματα. Μπορεί κάποιος από την οικογένειά σου να σου φέρθηκε με έναν τρόπο που ακόμη θυμάσαι χρόνια μετά. Μπορεί να είσαι άνθρωπος να σε αδίκησε σε μία δουλειά, να σε υποτίμησε, να σε εξέθεσε ή απλώς να μην παραδέχτηκε ποτέ κάτι που ξέρεις πολύ καλά ότι συνέβη.

01:34 Και φυσικά όλα αυτά δεν έχουν το ίδιο βάρος, αλλά έχουν κάτι κοινό. Δεν μπορείς να αποφασίσεις εσύ τι θα κάνει ο άλλος με αυτό που συνέβη. Μπορεί να ζητήσεις συγγνώμη. Μπορεί να μην ζητήσει ποτέ. Μπορεί να έχει καταλάβει Μπορεί να πιστεύει μέχρι σήμερα Ότι είχε απόλυτο δίκιο Μπορεί ακόμη να προχώρησε κανονικά τη ζωή του Ενώ εσύ κάποιες φορές Επιστρέφεις νοητά στην ίδια σκηνή Και σκέφτεσαι Μα πώς γίνεται να μην κατάλαβε Και κάπου εκεί αρχίζει για μένα Το πραγματικό ερώτημα της συγχώρεσης Το οποίο ερώτημα δεν είναι Ήταν εντάξει αυτό που μου έκανε Μπορεί να μην ήταν καθόλου εντάξει Το ερώτημα είναι Τι σχέση θέλω να έχω εγώ σήμερα Με αυτό που μου έκανε τότε Γιατί το να συγχωρείς Δεν σημαίνει ότι ξαναγράφεις την ιστορία Αν κάτι ήταν άδικο Παραμένει άδικο Αν σε πλήγωσε Δεν χρειάζεται να πεις στον εαυτό σου Ότι τελικά δεν πόνεσαι και τόσο Δεν σημαίνει ότι ξεχνάς Δεν σημαίνει ότι δικαιολογείς Και δεν σημαίνει ότι ο άλλος αποκτά αυτομάτως ξανά θέση στη ζωή σου

02:56 Μερικές πόρτες μπορούν να παραμείνουν κλειστές Για πολύ καλό λόγο Και αυτό είναι κάτι που θέλω να το πω ξεκάθαρα Άλλο συγχώρεση και άλλο συμφιλίωση Μπορεί να μην θέλεις πια να ζεις με θυμό Απέναντι σε κάποιον και παράλληλα να ξέρεις ότι δεν τον θέλεις ξανά κοντά σου. Μπορείς να κατανοήσεις γιατί ένας άνθρωπος συμπεριφέρθηκε όπως συμπεριφέρθηκε και να εξακολουθείς να θεωρείς τη συμπεριφορά του λανθασμένη.

03:31 Γιατί και εδώ μπερδεύουμε πολύ συχνά δύο διαφορετικά πράγματα. Το να εξηγώ κάτι δεν σημαίνει ότι το δικαιολογώ. Μπορεί να καταλάβεις ότι κάποιος έδρασε από φόβο. Από ανασφάλεια. Από θυμό. Από όσα είχε μάθει ο ίδιος στη ζωή του. Αυτό μπορεί να εξηγεί το γιατί το έκανε. Δεν απαντά όμως στο ήταν σωστό που το έκανε. Και ίσως μερικές φορές η κατανόηση να έχει αξία όχι επειδή αθώνει κάποιον άλλον, αλλά επειδή βοηθάει εσένα να βάλεις αυτό που συνέβη μέσα σε ένα πλαίσιο που μπορείς πλέον να επεξεργαστείς.

04:15 Και εδώ υπάρχει μια σκέψη της Χάννα Άρεντ που μου φαίνεται πάρα πολύ χρήσιμη. Η Άρεντ ξεκινά από κάτι πολύ απλό. Οι πράξεις μας δεν αντιστρέφονται. Αυτό που συνέβη, συνέβη. Και όσο προφανές κι αν ακούγεται, νομίζω ότι ένα μεγάλο μέρος του θυμού μας έχει να κάνει ακριβώς με την επιθυμία να μπορούσαμε με κάποιον τρόπο να το αλλάξουμε.

04:44 Να μην το είχε πει Να μην το είχε κάνει Να είχα φύγει νωρίτερα Να είχα απαντήσει διαφορετικά Να γύριζα για πέντε λεπτά πίσω Και να έκανα κάτι άλλο Δυστυχώς στη ζωή δεν υπάρχει Command Z Και για την Άριτ αυτό είναι ακριβώς ένα από τα προβλήματα της ανθρώπινης πράξης Κάνουμε κάτι Και από εκεί και πέρα αυτό μπορεί να δημιουργήσει συνέπειες που συνεχίζονται Κάποιος με πληγώνει, εγώ αντιδρώ Εκείνος αντιδρά στη δική μου αντίδραση, εγώ ξανά αντιδρώ Και κάποια στιγμή μπορεί να έχουν περάσει μήνες ή χρόνια Και η αρχική πράξη να εξακολουθεί να παράγει καινούργιες αντιδράσεις Η Άρετ συνδέει γι' αυτό τη συγχώρεση Με τη δυνατότητα να διακόπτεται αυτή η αλυσίδα και νομίζω ότι αυτό είναι πολύ πιο ενδιαφέρον από το να πούμε συγχωρώ επειδή είμαι καλός άνθρωπος.

05:47 Γιατί τότε η συγχώρεση δεν είναι βραβείο που απονέμει στον άλλον. Είναι ένας πιθανός τρόπος να πεις Αυτό έγινε. Δεν μπορώ να το κάνω να μην έχει γίνει. μπορώ όμως να αποφασίσω αν θα συνεχίζει να παράγει το επόμενο πράγμα και το επόμενο και το επόμενο μέσα στη δική μου ζωή. Και εδώ θέλω να είμαι προσεκτική. Δεν πιστεύω ότι χρειάζεται πάντοτε να συγχωρήσουμε για να προχωρήσουμε.

06:20 Χρειάζεται όμως κάποια στιγμή να αποφασίσουμε αν αυτό που μας συνέβη θα εξακολουθήσει να οργανώνει το παρόν μας. Και η συγχώρηση μπορεί να είναι ένας τρόπος να διακόψουμε αυτή τη συνέχεια, χωρίς όμως να αναιρέσουμε ούτε την αδικία, ούτε τα όρια μας. Γιατί δεν θεωρώ ότι κάθε άνθρωπος που δεν συγχωρεί εκδικείται. Μπορεί να μην είσαι έτοιμος.

06:51 Μπορεί να προσπαθείς ακόμη να καταλάβεις τι έγινε. Μπορεί ο θυμός σου να σε βαριθά να αναγνωρίσεις κάτι που δεν θέλεις να ξαναδεχτείς ποτέ Και μπορεί να υπάρχουν πράγματα για τα οποία η ίδια η απέτηση πρέπει να συγχωρήσεις να σου φαίνεται άδικη Και το καταλαβαίνω Δεν θεωρώ ότι έχει κάποιος απ' έξω το δικαίωμα να αποφασίσει για σένα πότε, αν ή ποιον πρέπει να συγχωρήσεις Αλλά υπάρχει και το άλλο κομμάτι Μερικές φορές Ο άνθρωπος που μας πλήγωσε Δεν είναι καν πλέον μέρος της ζωής μας Αλλά η πράξη του είναι Σκέψου το λίγο Έχεις σταματήσει να του μιλάς Μπορεί να έχουν περάσει χρόνια Και ξαφνικά Κάτι συμβαίνει Και επιστρέφεις πάλι εκεί Ξανακάνεις τη συζήτηση Μόνο που τώρα Την κάνεις καλύτερα, φυσικά. Έχεις βρει όλες τις σωστές απαντήσεις που για κάποιον ανεξήγητο λόγο δεν σου ήρθαν εκείνοι ακριβώς στη στιγμή.

08:02 Και λες, έπρεπε να του είχα πει αυτό και μετά αν μου έλεγε εκείνο θα του έλεγα. Και κάποια στιγμή έχεις γράψει ολόκληρο επεισόδιο διαλόγου στο κεφάλι σου με άνθρωπο που δεν βρίσκεται καν στο δωμάτιο. Το έχουμε κάνει όλοι. Αλλά τότε συμβαίνει κάτι περίεργο Ο άλλος μπορεί να έχει φύγει Κι όμως εξακολουθεί να καταλαμβάνει χώρο στο παρόν σου Και εδώ έρχεται το ερώτημα που για μένα ίσως είναι το πιο δύσκολο Όταν κρατάς μέσα σου όλο αυτό το θυμό Περιμένοντας έστω κι ασυνείδητα να πληρώσει κάποτε ο άλλος Ποιος ζει καθημερινά με αυτό το συνέστημα Εκείνος ή εσύ.

08:50 Και δεν λέω αυτό για να σου πω ότι ο θυμός σου είναι λάθος. Μερικές φορές ο θυμός είναι απολύτως έπλογος. Μπορεί να σου λέει αυτό που συνέβη παραβίασε κάτι πολύ σημαντικό για μένα. Δεν θέλω να μου ξαναφερθούν έτσι. Εδώ χρειάζομαι ένα όριο. Και αν ο θυμός σε βοηθήσει να το καταλάβεις αυτό έχει κάνει κάτι πολύ χρήσιμο. Αλλά Αφού σου δείξει το όριο, χρειάζεται να μείνεις μέσα του για πάντα.

09:23 Εγώ νομίζω πως όχι. Και εκεί αρχίζω να βλέπω ότι συγχώρεσε λίγο διαφορετικά. Όχι σαν ένα δεν πειράζει, αλλά σαν ένα πείραξε. Απλώς δεν θέλουν να αποφασίζει για πάντα τι θα συμβαίνει μετά. Αυτό για μένα είναι ίσως η πιο σημαντική διάκριση ολόκληρου του επεισοδίου. γιατί μπορείς να συγχωρήσεις και να υπάρχει συνέπεια. Μπορείς να συγχωρήσεις και να υπάρχει απόσταση.

09:54 Μπορείς να συγχωρήσεις και να πεις «Αυτό δεν πρόκειται να το δεχτώ ξανά». Μπορείς ακόμη να κατανοείς τον άλλον και να αρνείς να του δώσεις ξανά πρόσβαση στο ίδιο σημείο από το οποίο σε πλήγωσε. Συγχώρεση δεν σημαίνει έλλειψη αυτοσεβασμού. Και δεν πιστεύω ότι είναι καν απαραίτητα ένα συνέστημα που εμφανίζεται μία μέρα και λες «Ωραία, τώρα συγχώρησα».

10:21 Μπορεί να έχεις αποφασίσει ότι δεν θέλεις πια να ζεις μέσα στη μνησικακία και δύο μέρες μετά να ξαναθυμώσεις. Δεν απέτυχες. Δεν υπάρχει κάποια επιτροπή συγχώρησης που θα σου αφαιρέσει το πιστοποιητικό. Τα συναισθήματα έρχονται και φεύγουν. Αλλά αυτό που μπορεί να αλλάξει σταδιακά είναι οι στάσεις σου απέναντι σε αυτά Να νιώθεις θυμό χωρίς να αισθάνεσαι ότι πρέπει κάθε φορά να το μεγαλώσεις Να θυμάσαι χωρίς να χρειάζεται να ξαναζεις Να αναγνωρίσεις ότι κάποιος έκανε κάτι που σε επηρέασε Χωρίς να του δίνεις για πάντα το δικαίωμα να ορίζει ποιος θα γίνεις μετά από αυτό Και εδώ θέλω να το κάνουμε λίγο πρακτικό Αν υπάρχει αυτή τη στιγμή ένας άνθρωπος ή μια κατάσταση που δυσκολεύεσαι να αφήσεις πίσω σου Δεν θα σε ρωτούσα πρώτα τον έχεις συγχωρήσει Θα σε ρωτούσα τι ακριβώς περιμένεις ακόμη από αυτόν τον άνθρωπο Μια συγγνώμη Να παραιδεχτεί ότι είχες δίκιο Να καταλάβει πόσο σε πλήγωσε Να μετανιώσει, να αλλάξει, να νιώσει και εκείνος κάτι αντίστοιχο με αυτό που ένιωσες εσύ.

11:47 Και μετά έρχεται μια ακόμη πιο δύσκολη ερώτηση. Αν δεν το κάνει ποτέ, τι θα κάνεις εσύ, γιατί μπορεί πράγματι να μην γίνει ποτέ. Και αν χρειάζεσαι πρώτα κάποιον άλλον να αντιδράσει όπως θα ήθελες, για να μπορέσεις εσύ να ηρεμήσεις, τότε όσο άδικο κι αν είναι ένα κομμάτι της δικής σου ελευθερίας εξακολουθεί να εξαρτάται από τη στάση κάποιου άλλου Ίσως λοιπόν ένα κομμάτι της εγχώρεσης να είναι να μπορείς να πεις δεν χρειάζομαι να αλλάξεις εσύ για να αρχίζει να αλλάζει η δική μου σχέση με αυτό που συνέβη όχι επειδή δεν είχε σημασία αλλά ακριβώς επειδή είχε Και επειδή θέλεις πλέον να αποφασίσεις εσύ πόσο χώρο θα καταλαμβάνει.

12:37 Οπότε πρέπει να συγχωρούμε για να προχωρήσουμε. Δεν ξέρω αν θα χρησιμοποιούσα τη λέξη πρέπει. Δεν πιστεύω ότι κάθε άνθρωπος, κάθε πράξη και κάθε αδικία πρέπει υποχρεωτικά να συγχωρεθούν. Αλλά πιστεύω ότι για να προχωρήσουμε χρειάζεται κάτι άλλο. Κάποια στιγμή το παρελθόν πρέπει να πάψει να έχει αποκλειστικό δικαίωμα πάνω στο παρόν.

13:02 Η συγχώρεση μπορεί να είναι ένας τρόπος να γίνει αυτό. Όχι λύθη. Όχι δικαιολόγηση. Όχι συμφιλίωση με το ζόρι. Και όχι επιστροφή. Αλλά η απόφαση ότι αυτό που έγινε θα παραμείνει μέρος της ιστορίας σου, χωρίς να χρειάζεται να γίνει ολόκληρη συνέχεια της ιστορίας σου. Κι ίσως λοιπόν, η ερώτηση να μην είναι τελικά. Αξίζει αυτός ο άνθρωπος να τον συγχωρήσω Αλλά αν αυτός ο άνθρωπος δεν αλλάξει ποτέ Δεν ζητήσει ποτέ τη συγνώμη που περιμένω Και δεν καταλάβει ποτέ πραγματικά τι μου έκανε Πώς από το δικό μου μέλλον θέλω ακόμη να παραμένει δεμένο σε αυτή την πράξη