Επεισόδιο 38: Το τραύμα του καρκίνου: Πώς διαχειρίζομαι το μετατραυματικό στρες;
Πες ΜΑΣ ΤΟΣχετικά με αυτό το επεισόδιο
Σε αυτό το επεισόδιο του podcast «Πες ΜΑΣ ΤΟ» μιλάμε για τραύμα του καρκίνου και τους τρόπους διαχείρισης του μετατραυματικού στρες.Φιλοξενούμενος του επεισοδίου είναι ο Κωνσταντίνος Δημητρέλης, Ψυχίατρος-Γηροψυχίατρος, Υπεύθυνος Μονάδας Ψυχογκολογίας ΓΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας» και Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Ψυχοκοινωνικής Ογκολογίας. Το podcast “Πες ΜΑΣ ΤΟ” υλοποιείται με την ευγενική χορηγία των εταιρειών: Brains ICS, Pfizer Hellas SA, UTC Διεθνείς Μεταφορές A.E.
Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.
Λόγου και επαγγελματίες υγείας μας απαντούν σε απλά αλλά και σύνθετα ερωτήματα που αφορούν στην ασθένεια. Στο σημερινό μας θέμα θα μιλήσουμε για τη συναισθηματική επιβάρυνση που μπορεί να φέρει η διάγνωση του καρκίνου του μαστού, για τις αλλαγές που μπορεί να φέρει στη ζωή ενός ατόμου και για το πώς θα μπορεί σε αυτές τις αλλαγές να τις διαχειριστεί ένα άτομο προσπαθώντας να τις αξιοποιήσει αν είναι ευκαιτό προς όφελός του.
Για αυτό το σημαντικό θέμα έχουμε τη χαρά και την τιμή να φιλοξενούμε τον αγαπητό κύριο Κωνσταντίνο Δημητρέλη. Ο κύριος Δημητρέλης είναι ψυχίατρος, υπεύθυνος της μονάδας ψυχοογκολογίας του Γενικού Αντικαρκυνικού Ογκολογικού Νοσοκομείου Άγιος Σάββας και είναι αντιπρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Ψυχοκοινωνικής Ογκολογίας.
Κύριε Δημητρέλη, είστε και γύρω ψυχίατρος, να το πούμε και αυτό. Έχετε καθημερινή τριβή με ογκολογικούς ασθενείς Και έτσι θα θέλουμε μέσα από αυτή την εμπειρία σας Να μας μεταφέρετε Ποιες είναι οι δυσκολίες που μπορούν να αντιμετωπίσουν ασθενείς Και ποιο είναι αυτό που αναφέρουμε έτσι Που συνάμα στο λένε τουλάχιστον Όταν μας καλούν στο σύλλογο Ότι νιώθω ότι βίωσα ένα τραύμα Με το άκουσμα του καρκίνου Τι είναι αυτό τελικά Καταρχάς να ευχαριστήσω πάρα πολύ για την πρόσκληση με τιμά ιδιαίτερα το γεγονός ότι βρίσκομαι εδώ και υπευθύνομαι στο κοινό σας καταλαβαίνω ότι είναι ένα κοινό ασθενών περισσότερο οπότε θα προσπαθήσουμε να κάνουμε την κουβέντα σήμερα στον τετρό πιο λιγότερο τεχνική ας πούμε γίνεται προκειμένου να είναι προσιτή Τώρα αναφορικά με την ερώτηση που κάνατε τι είναι αυτό που λέμε τραύμα τραύμα είναι οτιδήποτε δύναται να απειλήσει και προφανώς μια διάγνωση καρκίνου και οποιαδήποτε βέβαια διάγνωση μιας ασθένειας η οποία δύναται να απειλεί στη ζωή
και εκεί βρίσκεται το κλειδί για τη λέξη τραύμα είναι κάτι το οποίο αποδομεί ψυχικά κατά κάποιο τρόπο και βάζει το ανθρώπινο μυαλό, μας βάζει μάλλον ψυχικά σε μια κατάσταση απειλής με ό,τι συνεπάγεται αυτό δηλαδή με όλες τις αντιδράσεις εκείνες οι οποίες τις απαντάμε σε καταστάσεις μεγάλου κινδύνου. Ιδιαίτερα για τον καρκίνο, επειδή έχει συνηφαστεί η λέξη, που βέβαια πλέον και μπορούμε να το πούμε και μετά αν θέλετε, πλέον τα εδωμένα έχουν αλλάξει πάρα πολύ αναφορικά με τη θεραπεία και την επιβίωση και την πρόγνωση των ασθενών με καρκίνο και είναι πολύ πολύ καλύτερα από αυτά που ήταν κάποτε, είναι όμως ένα πράγμα που κουβαλάμε όλοι στο συλλογικό μας ασυνείδητο, να πούμε έτσι, ως κάτι τρομακτικό.
το οποίο όταν ακούσει κάποιος τη λέξη αρχικά θα πει τώρα έχω πεθάνει και ποιος ξέρει τι με περιμένει και αυτό ισχύει πολύ και κυρίως για τις πιο μεγάλες γενιές αυτή λοιπόν η εμπειρία του θα πεθάνω, πεθαίνω, κάτι μου συμβαίνει τόσο σοβαρό που απειλεί τη ζωή μου είναι αυτό που λέμε τραύμα και αυτό το τραύμα τι στεσματικό αποτύπωμα φύνει με ποιο τρόπο το βιώνει κανείς την καθημερινότητά του καταχάσουταν χρησιμοποιώντας τη λέξη τραύμα που δεν είναι λόγο δεν μιλάμε για μετατραυματική αγχώδη διαταραχή απαραίτητα έτσι αυτό είναι κάτι το οποίο δεν συνεπάγεται αυτόματα από τον ψυχικό τραυματισμό και μετατραυματική αγχώδη διαταραχή παρόλα αυτά υπάρχουν συγκεκριμένες αλλαγές που συμβαίνουν οι οποίες διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο είναι πολύ προσωπικές να το πω έτσι και ξεκινούν από την απλή, τον απλό φόβο από την ανησυχία, από το έντονο με την έννοια του έντονου άγχους δηλαδή ανησυχώ για κάτι συνέχεια το οποίο μπορεί να έχει όμως αντικείμενο ανησυχώ για την διαγνωσή μου
ανησυχώ για τη θεραπεία μου, ανησυχώ για το ραντεβού μου ανησυχώ για την εξέτασή μου αλλά μπορεί να είναι και γενικευμένο αυτό το άγχος το οποίο ως επίπεδο θα λέγαμε ότι είναι και ένα επίπεδο παραπάνω δηλαδή όταν αυτό το άγχος πια διαχέεται και δεν μένει μόνο στο αντικείμενο και περνάει σε κάτι ευρύτερο αρχίζουμε και μιλάμε για αυτό που λέμε γενικευμένο άγχος και είναι σύνδεσμο πιο σοβαρό μπορεί να έχει τουλάχιστον στην αρχή της διάγνωσης, εμείς βλέπουμε συχνά ασθενείς οι οποίοι με το που θα λάβουν τη διάγνωση ότι έχεις καρκίνο ας πούμε, έχεις μια σοβαρή ασθένεια θα χάσουν γη κάτω από τα πόδια τους. Έτσι το περιγράφουν υποκειμενικά. Αυτό το χάνω τη γη κάτω από τα πόδια μου είναι μια δυναμία προσαρμογής εκείνη τη στιγμή.
Μια δυσκολία μάλλον το που αδυναμία, μια δυσκολία προσαρμογής και κάτι που μοιάζει με νοητική έκπτωση. Δηλαδή το μυαλό μας πια γίνεται τόσο φορτώνεται τόσο πολύ με την πληροφορία αυτή και τι σημαίνει αυτή η πληροφορία για μας που δεν έχει περιθώριο καθόλου να σκεφτεί. Αυτό είναι το πιο συνηθισμένο στην αρχή. Σε μεγάλο βαθμό η έκφραση, όπως είπα, εξαρτάται από τον άνθρωπο, αλλά εξαρτάται και από τη φάση.
Δηλαδή, είναι διαφορετικό η πρώτη διάγνωση, διαφορετική η επιβίωση, διαφορετική η αναμονή μετά την πρώτη θεραπεία ή μετά τις πρώτες θεραπείες ή μια ολοκλήρωση κύκλου θεραπείων των εξετάσεων, διαφορετική χρόνια επιβίωση, διαφορετικά υποτροπή. Και διαφορετικά βέβαια η ανακουφιστική φάση. Οπότε όλο αυτό έχει πολύ διαφορετικές εκφράσεις και επικύλες.
Αυτό που θέλετε να πούμε σε λεπτομέρειες συγκεκριμένα, αυτό που αφορά τον ψυχίατρο σε μεγάλο βαθμό, είναι και το σημείο που οι άνθρωποι θα αναζητήσουν και μια βοήθεια από εμάς, αφορά συνήθως το σημείο που το άγχος αυτό και η ανησυχία η έντονη θα γίνει εμπόδιο στις θεραπείες θα προκαλέσει λειτουργική έκπτωση δηλαδή άνθρωποι ποιοί πια ενώ δεν θα είχαν λόγο κανονικά δεν μπορούν να περιποιηθούν τον εαυτό τους δεν μπορούν να κάνουν τις καθμενές τους δουλειές έχει πειραστεί ο ύπνος τους έχει πειραστεί η όρεξή τους έχουν αναμνηστική έμεση παραδείγματος χάριν, όλα αυτά τα ζητήματα που είναι πιο κοντά στον καρκίνο. Όταν λοιπόν αρχίζουμε και έχουμε τέτοια και σωματικά κυρίως συμπτώματα, αρχίζουμε και συζητάμε για κάτι που χρήζει ψυχιατρικής βοήθειας. Σίγουρα υπάρχουν και όλα τα διαγνωστικά πλαίσια, δηλαδή αν δούμε πώς ορίζεται η κατάθλιψη, πώς ορίζεται η αγχώδη προσαρμογής, πώς ορίζεται η αγχώδη διαταραχή, γενικευμένη αγχώδης διαταραχή, το οξύ τραύμα, το μετραυματικό στρες και όλα αυτά
υπάρχουν σαφή κριτήρια. Η διαφορά με τον ασθενή του καρκίνου είναι ότι εδώ υπάρχει μια συνοσιρότητα η οποία επηρέαζε πολύ το σώμα. Δηλαδή αν θέλουμε να πάρουμε τις καταθλιπτικές διαταραχές παράδειγμα τους χάριν, ένας άνθρωπος που έχουν συγκεκριμένα κριτήρια, μεταξύ αυτών είναι η χαμηλή ενέργεια, η κόποση, η κακή διάθεση. Όλα αυτά μπορούν να προκληθούν από την νόση και από τις θεραπείες. Και εκεί δυσκολεύει το πράγμα σε σχέση με το να ξεκαθαρίσουμε τι είναι τι. Ένα από τα στοιχεία που μας δίνει η βιβλιογραφία είναι η απελπισία.
Η απελπισία είναι το σύμπτωμα εκείνο στον ασθενή με καρκίνο, δηλαδή απόλυα ελπίδας, ότι πια εγώ δεν μπορώ να ελπίζω σε κάτι ή αισθάνομαι ότι δεν υπάρχει ελπίδα ενώ όλα τα πράγματα δείχνουν προς το αντίθετο και με διαβεβαιώνουν ότι δεν ισχύει κάτι τέτοιο. Η απελπισία είναι εκείνο το σύμπτωμα που φαίνεται σχετίζεται περισσότερο με την κατάκληψη στους ασθενείς αυτούς, που δεν είναι και εύκολα διαγνώσιμοι στους ασθενείς με καρκίνο.
Τώρα, αναφορικά με το μετατραυματικό σύνδρομο το οποίο αποτελεί κομμάτι των αγχωδών διαταραχών, έτσι, Τα πιο συχνά συμπτώματα, συνήθως στους ασθενείς με καρκίνο δεν έχουμε πλήρες PTSD. Δηλαδή δεν θα έχουμε, συμβαίνει καμιά φορά, δηλαδή να έχουμε το πλήρες σύνδρομο, με πολύ έντονες παρισφυρτικές σκέψεις, δηλαδή σκέψεις οποίες έρχονται από το πουθενά, δεν τις θέλουμε, μας κάνουν να ανησυχούμε πάρα πολύ, να ξαναβιώνουμε την κατάσταση του νοσοκομείου, το βλέπω καμιά φορά σε ασθενείς, δεν είναι πολύ συχνό να έχουμε αυτά τα λεγόμενα flashbacks να έχουμε πολύ έντονη ευερεθιστότητα μια υπερευαισθησία στα ερεθίσματα όλα αυτά που αποτελούν κομμάτι του μετατραυματικού συνδρόμου συνήθως στον καρκίνο είναι μερικά δηλαδή έχουμε κατά κανόνα υπάρχουν υπαρεσφετικές σκέψεις και το αίσθημα θα έλεγα μερικής αναβίωσης ένα σφίξιμο όπως με το περιγράφουν οι ασθενείς όταν έρχονται στο νοσοκομείο.
Που δεν αφορά τόσο το αποτελέσμα των εξτάσεων. Δηλαδή αυτό το σφίξιμο του συμβαίνει και μετά από πολλά χρόνια. Δηλαδή βλέπω ασθενείς που είναι μια δεκαετία μετά και μου λένε ότι κάθε φορά που έρχομαι στο νοσοκομείο μου έρχεται μια σκέψη από τότε και παράλληλα κάτι γίνεται στο σώμα μου. Αυτό είναι ένα μετατραυματικό σύμπτωμα.
Το οποίο μπορεί να φτάσει να πάρει βέβαια διάσταση μετατραυματικού στην δρόμου. Πολλές φορές μας αναφέρουν και μυρωδιές ότι ας πούμε μύρισε κάτι και μου ήρθε αυτή η εικόνα ή ακούω και ένα τραγούδι εκείνη την περίοδο και δεν μπορώ να το ξανακούσω γιατί μου έρχονται όλες οι εικόνες. Οι μυρωδιές είναι πολύ ενδιαφέρον γιατί η μυρωδιά είναι η μοναδική αίσθηση που δεν περνάει από τον υποθάλαμο.
Πάει απευθείας εκεί που πρέπει να πάει. Με αποτέλεσμα να έχει άμεση πρόσβαση σε περιοχές χωρίς φιλτράρισμα ιδιαίτερο και επιπλέον επειδή οι ασθενείς με καρκίνο έχουν ζήτημα λόγω των θεραπείων και της φύσης των θεραπείων η χημιαθεραπεία πολύ συχνά θα κάνει αποστροφή στο φαγητό θα αλλάξει τη γεύση, θα αλλάξει την όσφρηση θα μας κάνει να μην θέλουμε το κρέας που είναι πολύ συχνό φαινόμενο όλα αυτά και αλλάζουν και οι προτιμήσεις αργότερα για τις διατροφικές συνήθειες όλα αυτά λοιπόν σε συνδυασμό με το ότι η όσφρηση και κυρίαρχη των αισθήσεων, με πολλούς τρόπους.
Άσχετα αν ο άνθρωπος, το ανθρώπινος εγκέφαλος, εξοδεύει 80% του μεταβολικού του budget για την όραση, 70% αν δεν κάνω λάθος, η όσφυση είναι το σύμπτωμα που αντάται, μάλλον η αίσθηση εκείνη η οποία θα πυροδοτήσει πιο εύκολα τέτοια συμπτώματα. Οπότε, δίναμε ρε, ότι ας πούμε στο άκουσμα μπορεί να αναφέρει να σας θυμίσω ότι έγινε σαν να χαρατώει τη γη κάτω από τα πόδια μου.
Αναμένουμε ότι θα ταραχθεί συναισθηματικά και θα εμφανίσει το φόβο, την ανησυχία που λέτε θα γνωρίζεις ως ένα σοκ στην αρχή. Είναι απολύτως αναμενόμενο και απολύτως ανθρώπινο. Να ξέρετε ότι δύο πράγματα. Καταρχάς καλούνται οι άνθρωποι να πάρουν τις πιο σημαντικές αποφάσεις στη ζωή τους τη στιγμή που το μυαλό τους δεν λειτουργεί απόλυτα σωστά.
Όπου βρίσκεται, όπου είναι επηρεασμένο από μία κατάσταση που τους έχει βάλει σε πάρα πολύ ψηλό θα λέγαμε alert, σε μία κατάσταση γρήγορσης, ποβερά υψηλή. Εκεί λοιπόν το μυαλό δεν λειτουργεί βέλτιστα. Σε αυτό το επίπεδο άγχους οι αποφάσεις που παίρνουμε δεν είναι πάντα οι σωστότερες και κυριότερα δεν είναι αποφάσεις οποίες Αν γυρίσουμε πίσω μπορεί να πούμε ότι δεν θυμάμαι καν πώς την πήρε αυτή την απόφαση.
Ήταν όλα τόσο γρήγορα, τόσο απότομα, ήταν τόσο πολλές πληροφορίες που δεν θυμάμαι καν τι έγινε. Και αυτή επίσης η δυσκολία γιατί να δούμε τη θεωρία του PTSD πίσω από ένα τραυματικό σύνδρομο κατά κάποιους θεωρείται ότι βρίσκεται μια κακή ενσωμάτωση της μνήμης του τραυματικού γεγονότος δηλαδή μια ελλειπής ενσωμάτωση που γίνεται στον ύπνο κατά κανόνα της μνήμης μπορεί να οδηγήσει στη μετατραυματική συμπτωματολογία ο καρκίνος είναι κάτι η διάγνωση του καρκίνου είναι κάτι που βάζει τον άνθρωπο σε μια κατάσταση γρήγορης συνεχώς είναι ένα παρατεταμένο στρες δεν είναι ένα one off δεν είναι μια φορά τελειώνει το διαχειριζόμαστε, κάνουμε τις κινήσεις μας και θα δούμε τι θα βγει. Εδώ είναι συνέχεια και είναι συνέχεια και μπορεί να είναι για χρόνια.
Αυτό λοιπόν το κάνει ακόμα πιο ξεχωριστό σε σχέση με τη δυσκολία που έχουμε και στην αντιμετώπιση βέβαια. Ακριβώς και είναι και πολλά τα μέτωπα που ανοίγουν. Πολλές φορές λέμε έτσι, όταν βγάλει μια γυναίκα στο σύλλογο, λέει τώρα έχω τα αργατή δεν ξέρω τι να κάνω πού να εστιάσω και παρομοιάζουμε ότι μπορεί να είναι σαν να ανοίξεις ένα υπολογιστή και έχεις πολλά παράθυρα ταυτόχρονα και αντικαίες πραγματικά που να εστιαστούν και μπορεί να είναι όλα ταυτόχρονα από το ίδιο σημαντικά και να είναι το ίδιο σημαντικά και από ένα σημείο και μετά το cognitive burden που λέμε το νοητικό βάρος η επιβάρυνση μάλλον είναι τέτοια που όλα τα παράθυρα κλείνουν δηλαδή κολλάνε ταυτόχρονα όλα μαζί και δεν θα επιτρέψει σε κανένα να προχωρήσει Οπότε, σημαντικό κομμάτι της αντιμετώπισης όλου αυτού του προβλήματος είναι η ιεράρχηση.
Από πού ξεκινάμε, τι πιάνουμε πρώτο, τι πιάνουμε δεύτερο, ούτως ώστε να μην γίνονται όλα μαζί. Γιατί στο μυαλό των ασθενών είναι όλα μαζί εκείνη τη στιγμή και πνίγονται. Και χρειάζονται και τα σωσίδια που μπορούμε να παρέχουμε εμείς εκείνη τη στιγμή, διότι υπάρχει το κομμάτι της του τι σημαίνει ο καρκίνος τι σημαίνει για το μέλλον, τι σημαίνει για το παρόν της νοηματοδότησης αλλά υπάρχει το κομμάτι ότι πρέπει να βγουν θεραπείες που είναι ένα δύσκολο πράγμα ότι κάποιος πρέπει να μπορεί να σταθεί στα πόδια του προκειμένου να περάσει αυτό το δύσκολο για να επιβιώσει δηλαδή ξεκάθαρα θέματα οργανικής επιβίωσης και εκεί πρέπει να ερερχηθούν οι προτεραιότητες και βέβαια κάτι πολύ πολύ σημαντικό εδώ είναι η συστημική βοήθεια να το πω έτσι.
Δηλαδή ένα σύστημα το οποίο να είναι οργανωμένο και δομημένο με ένα τρόπο ούτως ώστε όσο γίνεται και δεδομένων των περιορισμών που έχουμε τα βάρη των ασθενών, τα παράθυρα που έχουν ανησθάει οι ασθενείς στον υπολογιστή του μυαλού τους να τα κλείνει. Έτσι διότι έχουμε ασθενείς οι οποίοι έχουν με τη διάγνωση του καρκίνου ξαφνικά έχουν και εύλογα πολύ σοβαρές αμφιβολίες για το εργασιακό τους.
Τι θα κάνουμε με τη δουλειά τους, αν θα απολυθούν, αν δεν θα απολυθούν, αν θα παραμείνουν, τι αντιμετώπιση θα έχουν τον εργοδότη τους. Όλα αυτά, τα οποία είναι ευρύτερα, το ευρύτερο μεγάλο πλαίσιο, τα οποία όμως είναι εξαιρετικά σημαντικά. Δηλαδή, από τα σημαντικότερα ζητήματα τα οποία μου φέρνουν οι ασθενείς σε οποιαδήποτε φάση της πορείας σου στην ασθένεια, είναι πέραν των οικονομικών, είναι η εργασία τους.
Όπου είτε την έχασαν, γιατί δεν μπορούσαν να συνεχίσουν, είτε συχνά δεν υπήρχε κατανόηση, είτε υπήρχε υποτίμηση, bullying, ξέρετε όλα αυτά τα πράγματα, τα οποία γίνονται και με υπολοιπτρόπους συχνά, είτε με την καινούρια πραγματικότητα πια του σώματος, η εργασία πια πρέπει να είναι κάτι διαφορετικό. μια γυναίκα μαστεκτομημένη με λεμφίδημα δεν μπορεί να συνεχίσει να εργάζεται στην καθαριότητα εύκολα και το βλέπουμε κάθε μέρα και το αναδεικνύεται γιατί πραγματικά είναι πραγματικότητα για πολλές γυναίκες που απασχολεί σαφέστατα και είναι πρακτικό πρόοδο βοηθώντας που δεν είναι του ψυχιάτρου ούτε του ψυχολόγου αυτό αφορά το ευρύτερο πλαίσιο το νομοθετικό πλαίσιο, το εργασιακό πλαίσιο Θα πάρουμε θα έλεγα και τη μισή Το 50% Της επιβάλλησης Αυτών των ανθρώπων Ισχύει γιατί είναι αλληλέντα τα κιόλας Μετά αρχίζουν οικονομικά προβλήματα Όταν υπάρχουν και πολλές στο σπίτι Μπορεί να υπάρχει ένα σύζυγος που δεν δουλεύει Μπορεί να υπάρχει άλλο πρόβλημα υγείας Στην οικογένεια
Μπορεί να υπάρχει σύζυγος Μπορεί να υπάρχουν παιδιά να μην υπάρχει σύζυγος σε μονογονεϊκές οικογένειες, το βλέπουμε πάρα πολύ συχνά είναι πιο συχνό φαινόμενο η μονογονεϊκή η μονογονεϊκή οικογένεια να είναι μόνο με τη μητέρα αντί με τον πατέρα σαν συχνότητα τουλάχιστον και οι γυναίκες, μία σε εφτά γυναίκες θα κάνουν καρκίνο του μαστού στη ζωή τους. Σίγουρα οι περισσότερες θα είναι σε μεγαλύτερη ηλικία, αλλά υπάρχουν και νέες γυναίκες με παιδιά μικρά, με παιδιά στην εφηβεία με πολλές ανάγκες όλα αυτά τα πράγματα είναι σοβαρά βάρη για τους ανθρώπους και ενισχύουν την ανάπτυξη των προβλημάτων για τα οποία μιλάμε όλη τη συμπτοματολογία και την καταθλιπτική και την αγχώδη και την τραυματική Έχετε πολύ δίκιο σε αυτό που λέτε και έχει να κάνει και με το ότι πολύ φοβερό σημαίνει ότι λένε ότι δεν ήρθε κατά άλλη στιγμή θα ήθελα να έρθει σε μια άλλη στιγμή γιατί να έρθει τώρα και τελικά αυτό που λέμε είναι που δεν υπάρχει κατάλληλη στιγμή για κανέναν γιατί θα το πατήξεις σε μια φάση που κάτι μπορεί να ήταν σημαντικό περισσότερο
οι γυναίκες μπορούν να έλεγαν τώρα περίμενα να συνταξιοδοτηθώ και να χαλαρώσω από τα προβλήματα που τα τακτοποίησα τις προχρεώσεις μου και έρθε τώρα είναι γυναίκες που στο ξεκίνημα μπορούν να θέλουν να κάνουν οικογένεια και να τους πατήξουν σε μια φάση Εκεί μάλιστα γύρει έντονα υπαρξιακά άγχη. Και είναι και αδυσόπιτα αυτά τα άγχη, διότι δεν πρόκειται απλά...
Πάνε σε ένα άλλο λίγο πιο βαθύ επίπεδο που έχει να κάνει και με την... Όχι μόνο με απλά την απειλή στη ζωή ή στην εικόνα του σώματος ή στην αρτιότητα, στην ακεραιότητα του σώματος, αλλά έχουν να κάνουν και με το πώς... Με τα σχήματα τα οποία έχει σχηματίσει για τον εαυτό του άνθρωπο στη ζωή του. Και πάει και πληγώνει πολύ βαθιά και κέρια πράγματα.
Τώρα σε αυτό είναι ένα πολύ ενδιαφέρον θέμα αυτό. Ο καθένας έχει πολύ διαφορετικές αντιδράσεις. Δεν είμαστε όλοι ίδιοι. Και κάθε αντίδραση είναι απολύτως κατανοητή και απολύτως δεκτή. Δηλαδή είναι μια κατάσταση μεγάλης κρίσης, όπου μπαίνει το μυαλό και το σώμα σε μια κατάσταση απειλής και γρήγορης, όπου δικαιολογείται οτιδήποτε, θα έλεγα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να γίνει οτιδήποτε ή ότι πρέπει να ενδώσουμε στο οτιδήποτε αλλά δικαιολογείται και οτιδήποτε και οποιαδήποτε σκέψη. Και είναι πολύ σημαντικό για ασθενείς να μπορούν να συζητήσουν αυτά τα πράγματα ακόμα και τα ξέρετε γιατί τη σχέση με τον ογκολόγο όσο καλή κι αν είναι που είναι καλή στην πλειονότητα των περιπτώσεων δεν υπάρχει χρόνος.
Και ο ογκολόγος είναι ο άνθρωπος ο οποίος εμπιστεύονται και βλέπουν περισσότερο οι γυναίκες με καρκινό του μαστού. Συχνά όμως μπορεί να τραπούν. Μπορεί να αισθάνονται το βαραίνουν. Μπορεί να αισθάνονται, πολύ συχνά ακόμα και σε μένα που είμαι ψυχίατρος, αφού τους έχω μιλήσει μισή ώρα, μια ώρα θα μου πούν γιατρές σας βάζετε μέσα σήμερα.
Σας έχω επιβαρύνει πάρα πολύ. Υπάρχει αυτό το κομμάτι της ενοχής ότι σας κουβαλάω κάτι νοσηρό και το δίνω στον άλλον. ότι δεν είναι έτσι και κυριότερα ότι να νορμαλοποιούμε τις συμπεριφορές και τις σκέψεις. Έχουν δικαίωμα στους σκέψεις τους όλοι. Και επειδή η διάγνωση μιας ασθένειας και η πορεία σε μια τέτοια ασθένεια ξυπνάει μέσα πράγματα, ξυπνάει να το πούμε ψυχολογικές άμυνες, οι οποίες μπορεί να είναι και πρωτόγονες μερικές φορές, δηλαδή να μας πάει πίσω.
Να κάνουμε αυτό που λέμε παλινδρόμηση. Έτσι που λέμε δεν είναι ασυνήθιστο. που είναι και θεμητόμερικες φορές να παλινδρομήσουμε σε μια κατάσταση προθύστερη. Το ζήτημα με μια παλινδρόμηση, δηλαδή να πάμε σε κάτι πιο ανώριμο αναπτυξιακά είναι ότι ο καθένας από εμάς έχει διαφορετική ανάπτυξη. Και εμείς ξέρουμε μόνο την ανάπτυξη που είχαμε. Δεν ξέρουμε την ιδανική ανάπτυξη. Οπότε εκεί μπορούμε να δούμε άλλα φαινόμενα ενδιαφέροντα.
Δηλαδή να βγουν πράγματα μέσα από τους ανθρώπους που ούτε οι ίδιοι είχαν γνώση ότι υπάρχουν ούτε φαντάζονται να κάνουν εαυτό τους ότι μπορούσαν να μπουν σε μια τέτοια κατάσταση και αφορούν συχνά σε πολύ πολύ παλιά πράγματα δικά τους που εκεί μετά πάμε για μια άλλη ανάλογης ανάλυση, μια άλλη δουσκράτημα περισσότερο γιατί το να πει κάποιος ότι επειδή ο καρκίνος και κάθε διάγνωση τέτοια ανοίγει το κουτί της πανδόρας συχνά το να πούμε ότι εμείς θα ψάξουμε θα πιάσουμε το κουτί της πανδόρας ένα ένα τα πράγματα που έχει μέσα και θα τα καταλάβουμε και θα τα θεραπεύσουμε όπως τα κάναμε σε μια ψυχοθεραπεία μακρόχρονη δεν είναι παντεφυκτό όχι δεν είναι παντεφυκτό έχει και αντένδειξη στην προκειμένη περίπτωση δηλαδή δεν μπορούμε να πάμε να ξανα να κάνουμε το ψυχικό χειρουργείο που θα λέγαμε της ψυχοθεραπείας ενώ ο ασθενής είναι ήδη πληγωμένος Κινδυνεύουμε να δημιουργήσουμε περισσότερη βλάβη.
Οπότε μιλάμε περισσότερο για κράτημο. Και για επικουρικά πράγματα τα οποία βοηθούν πάρα πολύ. Αλλά χρειάζεται υποστήριξη γιατί είναι αναμενόμενο να ταραχτείνει ένας άνθρωπος όταν έρχεται ένα τέτοιο συγκλονιστικό γεγονός στη ζωή του. Θα εμφανίσει αντιδράσεις που μπορεί να σχετίζονται με το άγχος, με το θυμό, με την θλίψη, με το φόβο.
Είναι αναμενόμενα. οπότε έχει σημασία που το τονίζετε και το κανονικοποιείτε ότι το περιμένουμε πολλές φορές το δεχόμαστε σαν ερώτημα ότι είναι ευσυλουγικό ή πότε εγώ ξέρω ότι αυτό συμβαίνει ή όχι όλα είναι ευσυλουγικά είναι η απάντηση γιατί χρειάζεται να επανοχωπηθούν γιατί έχουν όλο το υπόλοιπο βάρος μια ανθρωπιστή ανέρχεται μια τέτοια διάγνωση και το ότι μπορεί να επιβαρύνει τους άλλους οπότε με όλο αυτό το κατακλυσμό των συναισθημάτων δεν ξέρουμε πού να εστιάσουν και ταυτόχρονα έχουμε και τα νύχτα παράθυρα και μια σημείωση εδώ ότι είναι όλα φυσιολογικά δεν σημαίνει ότι όλα είναι θεμυτά ή δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι για αυτά ή σημαίνει ότι δεν μας αρέσουν δεν μένεις το είναι φυσιολογικά και εγώ θα κάνω ό,τι θέλω όπως θέλω γιατί το είναι φυσιολογικό μπορεί να κάνει βλάβη στον άνθρωπο και να κάνει βλάβη και στη θεραπεία του αλλά και στους υπόλοιπους γύρω του οπότε ξεκινάμε Ναι, είναι φυσιολογικό, αλλά πάμε σε κάτι λίγο πιο grounded, σε μια πιο σταθερή βάση στην πραγματικότητα, όπου ξεκινάμε να σκεφτόμαστε τι θέλουμε, τι μπορούμε και πού το πάμε. Πολύ απλά.
Και έχει σημασία, που είπατε για την προτεραιοποίηση, ότι έχει σημασία επειδή μπορεί να είναι πολλά πράγματα που τρέχουν ταυτόχρονα. Το πρώτο είναι να κάνω αυτό που χρειάζεται για να επιβιώσω, να εστιάσω εκεί και να πάρω μετά τη βοήθεια να δω και πώς μπορώ. Ας πούμε, αν θέλω να κάνω αλλαγές, αν θέλω βοήθεια να αντιμετωπίσω δυσκολίες που έχουν προκύψει άλλους τομείς, να την ζητήσω για να μπορέσω να συνεχίσω.
Μερικές φορές χρειάζεται ταυτόχρονα η βοήθεια Και αυτό είναι κάτι που Έχει κριτήρια Σε γενικές γραμμές Συνήθως Στην Ελλάδα Στο χώρο μας γίνεται Με ad hoc τρόπο Δηλαδή είτε ο ασθενή θα έχει την Αντίληψη του αυτού του αρκετά καλή Και θα πει ότι ναι χρειάζομαι κάτι Και θα ζήσει από τον ογκολόγο Είτε θα αναζητήσει μόνος του μέσω του Άλματος ζωής, άλλων οργανώσεων είτε απευθείας θα κλείσει ένα ραντεβού σε εμάς είτε θα το κάνει η οικογένεια συχνά και εκεί υπάρχουν κάποιες δυσκολίες στο όταν το κάνει η οικογένεια διότι δεν είναι ασυνήθιστο το να παίρνω τηλεφωνήματα στο γραφείο που μου λένε θα ήθελα να σας πω για τον τάδε ασθενή και η πρώτη μου ερώτηση είναι δεν είστε εσείς, πρόκειται για άνθρωπο ο οποίος ξέρει ότι έχετε πάρει τηλέφωνο, θέλει να να δει ψυχίατρο θέλει να δει ψυχολόγο. Πολύ συχνά η απάντηση είναι όχι.
Και είναι κάτι πάρα πολύ δύσκολο. Εξαιρετικής δυσκολίας διότι έρχεται σε αντίθεση η ιατρική διεντολογία διότι εγώ δεν μπορώ ούτε να διαγνώσω το τηλέφωνο ούτε πρέπει να διαγνώσω το τηλέφωνο άσχετα μερικές φορές θα δώσουμε συμβουλές αλλά ούτε και να κάνουν να γίνουν πράγματα πίσω του βλάτιου του ασθενούς. Οπότε νομίζω εκεί είναι κάτι που imaging Η βέλτιστη απάντηση είναι και μάλλον η βέλτιστη ερώτηση που κάνω εγώ συνήθως είναι ποιος είναι εκείνος που εμπιστεύεται περισσότερο.
Μπορεί να είναι ο παθολόγος. Πολύ συχνά ο καρδιολόγος. Δεν έχω καρδιολογικά αισθήματα και δεν βλέπω τους καρδιολόγους πολλά χρόνια. Μπορεί να είναι ο ογκολόγος. Μπορεί να είναι κάποιος άλλος. Ποιος γιατρός είναι εκείνος. Ποιο πρόσωπο υγείας. Ας πούμε είναι εκείνο που εμπιστεύεται περισσότερο ασθενής Και μέσω αυτού Να γίνει η πρώτη προσέγγιση Σε επίπεδο μιας κουβέντας Του ότι χρειάζεται Να δεις έναν άλλο γιατρό Και συχνά αυτό έχει Αποτέλεσμα Αλλά είναι ένα μεγάλο ζήτημα Και οφείλεται μέρη στο γεγονός ότι δεν υπάρχει ένα screening Έτσι δηλαδή μια Αξιολόγηση πρώιμη αξιολόγηση με πολύ απλά εργαλεία που μπορεί να γίνει σε πολύ λίγα λεπτά δεν χρειάζεται να κάνουμε ακρόσιτες εκτιμήσεις, μπορεί να γίνει η αξιολογή σε οποιοδήποτε όπου τουλάχιστον να υπάρχει ένα αντικειμενικό στοιχείο τύπου ένα σκορ όπως το τι θες θερμόμετερ πάνω από 6 χρειάζεται να σε δει κάποιος όπου έχουμε πια το απτό στοιχείο όπως είναι τη εξέταση αίματος που λέει ότι έχεις αναιμία και αυτό λέει ότι χρειάζεται παραπομπή.
Τέλειως. Δεν θέλεις, δεν θέλεις. Αλλά πρέπει να υποθήκει με αυτούς τους όρους μερικές φορές. Γιατί είναι μέρος της θεραπείας τέλικα και η υποστήριξη είναι μέρος της θεραπείας του για το αγκρίνο. Δεν είναι πολυτέλεια ή κάτι που κάποιοι θα χρειαστούν. Αν υπάρχουν οι ενδείξεις ότι χρειάζεται είναι σε μεγαλύτερο βαθμό από τον αναμενόμενο χρειάζεται υποστήριξη.
Οι μισοί ασθενείς θα έχουν κάποιο, σε όλη την πορεία τους θα έχουν κάποιο είδους ζήτημα. Διαγνώσιμη με νόμιμη ψυχοπαθολογία θα είναι κατά τις μελέτες περίπου το 1 τέταρτο. Έτσι. 1 τέταρτο με 1 τρίτο αναλόγως. Αλλά γενικά 50% των ασθενών θα έχουν κάποιο ζήτημα το οποίο δεν είναι απαραίτητο να επισκεφθούν τον ψυχίατρο μπορεί να γίνει μέσα από μια οργάνωση όπως η δική σας. Μπορεί να γίνει με ραντεβού σε ψυχολόγο μπορεί να γίνει μια απλή κουβέντα με ένα νοσηλευτή μερικές ώρες έχουμε πολλά σημεία που μπορούμε να πιάσουμε μια κατάσταση δεν είναι ο ψυχέτος τίποτα συνήθως εμείς ερχόμαστε προς το τέλος τα πιο σοβαρά θεωρητικά δηλαδή αν δείτε και τα μοντέλα του εξωτερικού πως δουλεύουν στην Αγγλία ας πούμε άπαξ και διαγνωστεί κάποιος με καρκίνο του παρέχεται από το από το Macmillan μια Macmillan nurse, μια νοσηλεύτρια η οποία θα είναι και ο σύνδεσμος με όλες τις υπηρεσίες με τις ογκολογικές με τις ανακουφιστικές, με τις ψυχιατρικές με τον GP, με όλους αυτή η νοσηλεύτρια κιόλας έχει το ρόλο
του να κάνει τα πρώτα screening ώστε να μην επιβαρύνει τον ογκολόγο από τη μία μεριά και από την άλλη μεριά να είναι ο άνθρωπος ο οποίος θα έχει την καλύτερη σχέση με τον ασθενή όπου πηγαίνει και στο σπίτι του ασθένους είναι μια πολύ μεγάλη οργάνωση μακμήλαν όπου σε ιδανικό κόσμο θα χρειαζόμαστε κάτι τέτοιο δεν είναι όλα του ογκολόγου και εγώ καταλαβαίνω πολύ καλά τους συναδέλφους οι οποίοι δυσανασχετούν μερικές φορές που λένε ότι και αυτό θα κάνουμε δυστυχώς το ελληνικό σύστημα μπορεί να χρειάζεται να κάνουμε και αυτό σε έναν βαθμό και το κάνουν de facto ή του λένε να το βάλουν στο κάδρο γιατί και αυτό έχει σημασία δεν προλαβαίνουν το να βάλουν στο κάδρο ότι δέσαι ένα ειδικά αυτό που είπατε πριν γιατί είναι μια αξιοπίστη πηγή κύριους που όταν δώσει την προτροπή ο ασθενής επιθέμεντος να το ακολουθήσει η αλήθεια είναι από την άλλη μεριά ότι υπάρχει έλλειμμα υπηρεσιών που είναι ένα ζήτημα μεγάλο αυτό δηλαδή και να θέλει να πει ο γιατρός συχνά δεν ξέρει που να παραπέμψει
γιατί δεν υπάρχουν μονοπάτια παραπομπής εκεί μιλάμε για το συστημικό πάλι που κυρίασταν το δούμε και τουλάχιστον στο όλημα προσπαθούμε να κάνουμε και μια μεγάλη προσπάθεια να κάνουμε μια καταγραφή είναι στα πλάνα να δούμε λίγα και τι γίνεται τι είδω μέσα πάνω, ποια είναι τα μονοπάτια γιατί εκεί είναι και η εξέλιξη της φυκολογίας να προστατεύσει τον ασθενή να τον πλαισιώσει σφαιρικά και να αντιμετωπίσει όλα τα προβλήματα που να προκύψουν ακριβώς, ακριβώς και το ψυχοκοινωνικό κομμάτι είναι εξαιρετικά σημαντικό και να σταθώ και στο κοινωνικό κομμάτι επίσης διότι δεν είναι όλοι οι ασθενείς που έχουν οικογένειες δεν είναι όλοι οι ασθενείς που έχουν βοήθεια δεν είναι όλοι οι ασθενείς οι οποίοι έχουν δυνατότητα πολλοί θα χρειαστούν θα χρειαστούν μετά τις θεραπείες τους γιατί το ωραίο που κάνουμε εμείς οι γιατροί και αυτό έχει και για την ψυχιά τους παράλληλα στην ιατρική είναι η κουλτούρα τέτοια λέμε ωραία πήρες θεραπεύεις τα κατάφερες Θα ρεπέσω με το πιόμα
Όχι, τα κατάφερες Και το ερώτημα που φέρνει μια στενή Στα κατάφερα με τι Τελικά, δηλαδή στη δεύτερη φάση Πια όταν έχουν τελειώσει τις επιδεθεραπείες και πάμε στην επιβίωση Στην τρίτη μάλλον φάση γιατί είναι η διάγνωση Οι θεραπείες και η επιβίωση Εκεί μιλάμε για μια κατάσταση Όπου είναι και η πιο κρίσιμη Που μένουμε με όλο το βάρος Το υπαρξιακό έχουμε δώσει όλη μας την ενέργεια για να βγάλουμε τις θεραπείες και μας έχει το λογαριασμό σου όπου θα πρέπει να δούμε τι θα κάνουμε και εκεί είναι και η συχνότερη στιγμή παραπομπής τουλάχιστον για μένα δηλαδή όπως έχω παρατηρήσει μέσα στα χρόνια ότι οι ασθενείς μου παραπέμπονται όχι τόσο πολύ στην διάγνωση εκεί περισσότεροι άνθρωποι θα έχουν την ικανότητα ναι θα έχουν μια δυσκολία προσαρμογής στην αρχή μπορεί να μπουν σε μια διέγεθση και όλα αυτά αναμετρηθούν με όλες αυτές τις δυσκολίες.
Χαίρομαι που το τονίζετε γιατί αυτό είναι ένα πολύ συχνό ερώτημα που δεχόμαστε στη γραμμή. Εγώ έκανα τις θεραπείες, πέρασε ένα αρχή χρονικό διάστημα, έκανα επέμβαση, τα έβγαλε όλα καλά. Τώρα δεν ξέρω τι με έχει πιάσει. Τώρα δεν μπορώ να συνεχίζω. Έχεις μασία που το αναφέρετε ότι τότε είναι το σημείο παραπομπής. Γιατί κάνει νόημα.
Και το τι με έχει πιάσει είναι σε πολλά επίπεδα. είναι στο επίπεδο του τι έχει μείνει με ένα σώμα που πιθανώς είναι τραυματισμένο, ακροτηριασμένο με πολλές αλλαγές με αλλαγές στην αίσθηση, στη γεύση στα νευροπαθητικά που έχουν στην αισθενήσματα, στις κοινωνιωθεραπείες στη σεξουαλικότητα, σε πάρα πολλά πράγματα με σχέσεις οι οποίες χαλάνε και πολύ συχνά με σχέσεις οι οποίες ήταν χαλασμένες οι οποίες ξαφνικά οι άνθρωποι περνώντας όλο αυτό το υπαρξιακό υπαρξιακή κρίση βρίσκονται σε μια δυσκολία απέναντι σε αυτές τις σχέσεις που συνειδητοποιούν το πόσο χαλασμένες ήταν δηλαδή παράλληλα μπορεί να είναι και μια η φάση αυτή που πια θα τελειώσουν ενώ εκφράζεται με κάτι δυσφορικό να είναι αυτό το δυσφορικό να είναι μια έκφραση του ότι θέλω κάτι άλλο.
Κάπως. Πολύ συχνά το βλέπω στο ιατρείο ότι έρχονται άνθρωποι που λένε αυτό που πατήξεις τι με έπιασε. Και συχνά η απάντηση είναι σας έπιασε ότι υπάρχουν και άλλα ζητήματα πρόνοια ζητήματα τα οποία αυτή τη στιγμή λόγω του γεγονός ότι ανοίξαμε αυτό το κουτί της πανδόρας μπορεί να μην θέλετε να το ξανακλείσετε. Και καλούν να μην το ξανακλείσετε.
Αν δεν θέλετε. Δημιουργεί και ίσως και μια γωνία μάλλον του να μην κάνω αυτά που γινόταν πριν γιατί μήπως λόγω αυτών νοσείς άρα να προσέξω ότι να μην κάνω τένια. Ναι αυτό είναι μαγική σκέψη αυτή που μπορεί να προστατέσεις βέβαια σε ένα σημείο. Δηλαδή μπορεί να έχει προστατευτικό χαρακτήρα ότι κάπως προστατεύω τον εαυτό μου αλλά ας πει προελθόντος.
Αλλά στο επίπεδο που το είπατε εσείς αποτελεί μαγική σκέψη. Δηλαδή να μην κάνω αυτά για να μην γίνει κάτι άλλο Και να δω οι ανδρών τους Αν μπορώ να τροποποιήσω πράγματα Να αλλάξω βουλιά Να αφήσω σχέσεις που μπορεί να με βοηθούσαν Ή να βάλω καινούργια πράγματα στη ζωή μου Και με μια αγωνία να το κρατήσουν κιόλας Θα μπορώ να το κρατήσω χρόνια μετά Γιατί κάποια ζένες κάνουν αλλαγές Κάνουν και πολύ πολύ μεγάλες αλλαγές Ιδιαίτερα οι γυναίκες με καρκινόν του μαστού βλέπω πολύ συχνές αλλαγές γιατί ξέρετε ο καρκινός του μας που ξέρετε πάρα πολύ καλά είναι πλέον και λόγω του πρώιμου screening που γίνεται πια αλλά και λόγω της πρόοδου που έχει υπάρξει στην οικολογία είναι κάτι βιάσιμο σε μεγάλο μεγάλο ποσοστό και με ό,τι πρόβλημα σημαίνει αυτό βέβαια γιατί εγώ δεν υποτιμώ δεν θα πω η άσημο σημαίνει ότι δεν έχουμε πρόβλημα, αλλά ως εκ τούτου δίνει την ευκαιρία στους ανθρώπους να αλλάξουν κάτι μέσα σε όλο αυτό και να το εκμεταλλευτούν δι' αυτή την κρίση, τώρα θα πω κάτι πάρα πολύ
κοινότυπο, αυτή την κρίση να την εκμεταλλευτούν σαν μια ευκαιρία για κάτι άλλο και απλά απλά χρειάζεται, δεν είναι καθόλου απλό αλλά χρειάζεται να ακούσουν δι' αυτή τη δυσφορία που είπατε πριν Αυτή η δυσφορία δεν είναι κάτι που έρχεται από μέσα Δεν είναι πάρα τη δυσφορία για την ασθένεια Μπορεί να σημαίνει κάτι άλλο Μπορεί να είναι μετατεθειμένο σε κάτι άλλο Από κάτι άλλο στην ασθένεια μάλλον Οπότε έτσι μέσα σε αυτό το μονοπάτι της αλλαγής Μπορεί να θέλει ένας άνθρωπος να κάνει μετά τη διάγνωση Ποιες είναι οι λόγοι που μπορεί κανείς να απευθυνθεί Και να ζητήσει βοήθεια και πότε θα ήταν καλό να το κάνει.
Δηλαδή ποια θα ήταν καμπανάκια που θα τον οδηγούσαν. Καταρχάς, έτσι σαν ένα πολύ πρακτικό οδηγό, οτιδήποτε αισθανόμαστε ότι μπορεί να μπει εμπόδιση στη θεραπεία. Οτιδήποτε αισθανόμαστε ότι μπορεί να μας αποτρέψει από το να κάνουμε επανελπτικές εκστάσεις. Δηλαδή ένα άγχος, ας πούμε, τόσο έντονο, που έχει φτάσει σε σημείο σοβαρής αποφυγής, που θα μας βλάψει, που θα μας βάλει σε κίνδυνο, αυτό χρήζει άμεσης αντιμετώπισης.
Δηλαδή αυτό θα χρειάζεται ραντεβού το πιθανότερο με ψυχίατρο. Οτιδήποτε πηρεάζει το σώμα. Δηλαδή όταν το σώμα αρχίζει και υποφέρει που έχει ήδη υποφέρει πολύ από τις θεραπείες και υποφέρει και από το μυαλό γιατί το μυαλό και το σώμα είναι αλλεύτερα έτσι δεν είναι δύο ξεχωριστά πράγματα. Το μυαλό πηγάζει από το σώμα και αντίστροφα το μυαλό μπορεί να κάνει να βασανίσει πολύ το σώμα.
Παράδειγμα είναι κάποιος που πάει και δίνει εξετάσεις ας πούμε, όλοι έχουμε αυτή την περισσότερη έχουμε αυτή την εμπειρία όπου θα έχει ταχυπαλμία θα υδρώνει, θα έχει δύσπνια θα πηγαίνει 10 φορές στο αλέτα πριν την εξέταση. Αυτό δεν είναι ότι έχει πάθει κάτι το μυαλό έχει αναλάβει τον έλεγχο του σώματος. Αυτό γίνεται εκείνη τη στιγμή.
Μέσω της ανησυχίας. Αυτός ο έλεγχος που έχει το μυαλό στο σώμα μπορεί να φτάσει σε τέτοιο extreme σημείο να κάνει μια πολύ σοβαρή αταραχή του ύπνου άνθρωποι που κοιμούνται δεν κοιμούνται για εβδομάδες συχνά να κάνει μια πολύ σοβαρή αταραχή της διάθεξης να προκαλέσει συμπτώματα όπως κόμπος στο λαιμό όπως ναυτίες όπως ψυχομετατροπή που λέμε εμείς δηλαδή κάποια νευρολογικά συμπτώματα τα οποία δεν υπάρχουν έχουν βάση και λόγο και τα οποία όμως προκαλούνται από το μυαλό μας, από τον τρόπο που έχουμε επεξεργαστεί και αμηνόμαστε απέναντι στις απειλές.
Εκεί σε όλα αυτά, δηλαδή ό,τι κάνει το σώμα να υποφέρει, χρειάζεται οπωσδήποτε να δούμε ψυχή ατρονορίς. Όταν υπάρχουν σκέψεις από τραυματισμό, σκέψεις αυτοκαταστροφικές, σκέψεις μεγάλης απελπισίας, σκέψεις έντονες, ότι τίποτα δεν έχει νόημα πια με έναν τρόπο όμως που οδηγούμαστε που γίνεται και πραγματικότητα ότι δεν έχει τίποτα νόημα πια ότι έχουμε αφήσει αυτόν αυτό μας τελείως ότι παραμελούμε την προσωπική μας υγιή έχουμε πολύ μεγάλη κοινωνική απομόνωση πολύ μεγάλη βερεθιστότητα νεύρα, τσακωμή όλα αυτά και αυτά είναι καμπανάκια ότι πρέπει κάπως να δούμε έναν ειδικό επίσης και ιδιαίτερα για τους ασθενείς με καρκίνο που έχουν όμως λίγο στις πιο σοβαρά προβλήματα όταν έχουμε σοβαρή νοητική όταν έχουμε ένα βαθμό νοητικής δηλητουργίας ο οποίος δεν συνάδει με το απλό brain fog έτσι δηλαδή αν η οικογένεια έχει παρατηρήσει ας πούμε ότι οι άνθρωποι μπαίνουν σε αυτό ισχύει πολύ για τις μεγάλες γυναίκες μεγαλύτερες γυναίκες που θα κάνουν χημιοθεραπείες, εκνοθεραπείες
μπαίνει σε σύγχυση ο άνθρωπος έτσι δηλαδή αρχίζει και δεν ξέρει που βρίσκεται, δεν ξέρει δεν μπορεί να γνωρίσει ανθρώπους, δεν είναι προσανατολισμένος λέει άλλαντ άλλων βλέπει πράγματα που δεν υπάρχουν συνήθως απλά, έχει απλές οπτικές ευαισθησίες, κατά κανόνα τα βράδια εκεί λοιπόν αυτό είναι και αυτό ένα καμπανάκι δεν είναι ότι ο παππούς ή η γιαγιά μάλλον έχει παθιάνια μπορεί να σχετίζεται με τις θεραπείες όλο αυτό το πράγμα ή με την ασθένεια την ίδια και αυτό χρήζει παραπομπή σε ψυχίατρο. Από εκεί και πέρα το πότε θα δούμε τον ψυχολόγο είναι λίγο πιο ανοιχτό και ελαστικό.
Εγώ για τον ψυχολόγο θα έλεγα όποτε κάποιος αισθάνεται ότι θέλει να τον δει. Το ότι θα πάμε να συζητήσουμε με κάποιον και αυτό ίσως και σε έναν άπομο για τον ψυχίατρο δεν σημαίνει ότι δεσμευόμαστε να κάνουμε κάτι. Μερικές φορές συχνά βλέπω ασθενείς που έρχονται έχουν κλείσει ραντεβού, μπορώ να περιμένω και τέσσερις μήνες για να με δουν και απλά έρχονται για μία επιβεβαίωση ότι είναι καλά ότι τα έχουν αντιμετωπίσει όλα ok αυτά έκανα, αυτά ήταν, αυτά έκανα πρέπει να κάνω κάτι άλλο, πρέπει να έχω κάνει κάτι λάθος τους αρκεί αυτό είναι ότι δουλεύει ότι είναι αποτελεσματικό στην ουσία και υπάρχουν και άνθρωποι σίγουροι που είναι χαρτίωτα απλά να μιλήσουν για να δώσουν αυτό που έχουν για να αποσυμφορηθούν οπότε με έναν τρόπο στην ουσία να ακούσουν και τον εαυτό τους να λέει αυτό που ήδη σκέφτονται.
Και συχνά αυτό αναφέρει σε παλιά πράγματα. Διότι οι άνθρωποι έχουν και παρελθόν. Και έχουν και μια ανάπτυξη και έχουν και τα προβλήματά τους από πριν και έχουν πιθανώς και ψυχιατρικές διαταραχές από πριν. Δηλαδή οι γυναίκες με συζοφρένεια, οι γυναίκες με διπολική διαταραχή και αυτές θα πάθουν καρκίνο του παστού. Με την ίδια συχνότητα.
Αν όχι μεγαλύτερη Λόγω κάποιων Λάιφσταϊλ παραγόντων Αυτό σημαίνει ότι Έρχεσαι αντιμέτωπος και με μια κατάσταση Προϋπάρχουσα Στην οποία ήρθε Ποδύσκολη ήδη που ήρθε πάνω Να κάτσει ένα νέο τραύμα Οπότε θέλει και άλλη φροντίδα γιατί πολλές φορές μπορούν να παίρνουν ήδη μια αγωγή Να έχουν πάρει στο παρελθόν Αλλά θέλει τροποποίηση και προσαρμογή Και η αγωγή αλλά και όλη η προσέγγιση Εκεί μιλάμε για μια προσέγγιση λίγο διαφορετική Έτσι που παίζει πολύ μεγάλο ρόλο Μετά η οικογένεια Και η δυσκολία βέβαια εκεί που συναντάμε συχνά Είναι όταν δεν υπάρχει αυτή η οικογένεια Τι γίνεται Που δυσκολεύουν εξαιρετικά εξαιρετικά τα πράγματα Μιλάμε για ένα επίπεδο πολύ ψηλό μετά δυσκολίες Επειδή αναφέρετε την οικογένεια η οικογένεια, πώς θα μπορούσε να είναι πιο βοηθητική και αποτελεσματική γιατί πολλές φορές ειδικά η ληφθική οικογένεια, η αλήθεια την πιέζει υπέρτιμε πολύ. Εγώ θα πω κάτι με χιούμορ και θα στο πάρουν οι εργοδεύτες μας όπως θέλουν να μην στέκεται πίσω από τον ασθενή
και να κάνεις στον γιατρό νοήματα Εδώ όλοι έχουμε εικόνα Έτσι, εδώ έχετε εικόνα αυτό νομίζω, έτσι Ξεκινάμε από αυτό Αυτό είναι πάρα πολύ, είναι συμβολικό δεν είναι όλη η εικόνα αλλά είναι συμβολικό του τι γίνεται στις οικογένειες οι συμβουλή που έχω να δώσω εγώ στους φροντιστές και στις και στις ευρύτερες οικογένειες που θα το διαχωρίζω σε δύο επίπεδα θα το διαχωρίζω στους ενήλικες και στα παιδιά η συμβουλή που θα έδινα είναι ότι θα πρέπει να ακούμε να αντέχουμε τη σιωπή και να μιλάμε λιγότερο οι άνθρωποι δεν έχουν ανάγκη από συνεχείς συμβουλές.
Οι περισσότεροι άνθρωποι, εκτός αν πρόκειται για ειδικές περιπτώσεις, ας πούμε, ανθρώπους που δεν έχουν δυσκολίες, ξέρουν πάρα πολύ καλά τι πρέπει να κάνουν. Δεν έχουν ανάγκη από μια συνεχή υπενθύμηση ότι πρέπει να φάνε. Ή ότι πρέπει να πάρουν το φαρμακό τους, ας πούμε. Αυτό εκνευρίζει περισσότερο. Επισμώνει με κάποιο τρόπο.
Και ιδιαίτερα όταν οι δυναμικές μέσα στα ζευγάρια Είσαι οικογένειας είναι Τεταμένες από πριν Υπάρχουν ανηλημμένα ζητήματα Εκεί μπορεί να πεισμώσει Μπορεί να δημιουργήσει συγκρούσεις και τελικά να έχουμε τελείως αποτέλεσμα Και πολύ συχνά το βλέπουμε αυτό Οπότε η συμβουλή είναι να ακούμε Να υπολογίζουμε αυτό που λέει ο άλλος Ακόμα και αν δεν πιστεύουμε ότι είναι πραγματικό Δηλαδή ένας πολύ συχνά βλέπω κόρες που μου φέρνουν μανάδες στο ιατρείο όπου η μάνα λέει ότι εγώ δεν έχω κανένα πρόβλημα γιατί με φέρνεις εδώ η κόρη βγάζει μια σειρά από προβλήματα προς τον ψυχίατρο για να τα λύσει όπου τουλάχιστον η προσέγγιση δική μου είναι να επιβεβαιώσω ότι η κατάσταση αυτή δεν είναι βέλτιστη κάποιος ο οποίος δεν θέλει να έρθει ή αισθάνεται ότι δεν έχει να πει πολλά το αφήνουμε έτσι και το συζητάμε σε έναν άλλο επίπεδο.
Δεν χρειάζεται οι άνθρωποι να σέπνονται από εδώ και από εκεί υποχρεωτικά. Απλά πρέπει να ακούμε το παράπονο τους. Γιατί περισσότερα από αυτά είναι παράπονα και θα ήθελα να θυμούνται οι οικογένειες ότι πολλά από αυτά τα πράγματα ακόμα και αν υπόνονται με αφορμή την ασθένεια, μπορεί να κάνουν αφορά σε παλιότερα πράγματα των σχέσεων τους με τον άνθρωπο αυτό, με τον ασθενή.
και αυτό ισχύει πολύ συχνά στα ζευγάρια. Αναφορικά με τα παιδιά, από την άλλη μεριά, όπου είναι συχνό φαινόμενο να υπάρχουν μικρά παιδιά ή και έφηβοι σε οικογένειες με κακίνο του μαστού, οι πληροφορίες που πρέπει να δίνονται πρέπει να είναι ζυγισμένες με την ηλικία του παιδιού. Σε γενικές γραμμές η σύσταση είναι ότι τα παιδιά πρέπει να ξέρουν από νωρίς.
Δηλαδή και από μια ηλικία των 6-7 και μετά τα παιδιά είναι πλήρως ικανά να αντιληφθούν εφόσον τους εξηγηθεί με έναν τρόπο προσαρμοσμένο στην ηλικία τους. Είναι πλήρως ικανά να καταλάβουν τι σημαίνει μια ασθένεια. Έχουν την εμπειρία κάπως του πυρετού, της γρήπης της χέριας του σώματος. Όλα αυτά μπορούμε να τα συνδέσουμε γιατί το σημαντικό είναι να κάνουμε να συνδέσουμε την εμπειρία τη δική μας με την εμπειρία του παιδιού.
Κάπως. Ούτως ώστε να γίνει κατανοητό. γίνονται με μεγάλη ηρεμία, χωρίς ψυχική ένταση. Και εκεί συχνά, μιλώντας πριν για ποιοι είναι οι λόγοι που κάποιος θα πρέπει να δει κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας, τα παιδιά θα τον έβαζα πολύ ψηλά. Δηλαδή όταν υπάρχουν παιδιά, καλό είναι να γίνεται μια κουβέντα νωρίς για το πώς ενημερώνουμε, τι λέμε, πώς το λέμε.
Επειδή χάνονται οι καλές γονεϊκές συνήθειες, να το πω έτσι, και προκύπτουν άλλοι αυτοματισμοί μπορεί να κάνουμε λάθη και μπορεί το ενστικτό μας να μας πει ότι πρέπει να κάνουμε κάτι το οποίο δεν είναι το ενδεικμένο και βλάπτει μακροχρόνα, μακροπρόθεσμα τις σχέσεις μας με το παιδί και ο γνώμονας εδώ είναι ότι δεν πρέπει να αφήνουμε το παιδί να έχει αγωνία και δεν πρέπει να αφήνουμε μυστήριο γύρω από τι συμβαίνει διότι τα παιδιά αντιλαμβάνονται δεν κρύβουμε, δεν μπορούμε να κρύψουμε τίποτα έτσι αντιλαμβάνονται τα πάντα και θα αντιληφθούν τα πάντα το τι όνομα θα δώσουν σε αυτά και το πώς θα το εξεργαστούν και το τι με τη φαντασία τους θα φτιάξουν γιατί δεν έχουν εκτεθεί στον κόσμο με έναν τρόπο που μπορούν να έχουν μια γεριβάση και να ξέρουν τι ανήκει πού θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το πώς θα το εξηγήσουμε εμείς και δεν θέλουμε να αφήσουμε τα παιδιά μας με τη φαντασία τους να οργιάσει που είναι πολύ συχνό ειδικά σε μικρότερα παιδιά Σαφέστατα, είναι απίστευτα βλαβερό
Και επίσης το άλλο είναι ότι Καλό θα ήταν να αποφύγουμε Τα παιδιά φροντιστές Δηλαδή την κατάσταση Που καταλαβαίνω Ότι εκεί δυσκολεύει τεράστιες μονογονεϊκές Οικογένειες με παιδιά που είναι στην εφηβεία Που και τα ίδια μπορεί να θέλουν να βοηθήσουν πολύ Ή δεν είναι πιο μεγάλα 16, 17, 18 Εκεί Θα πρέπει να κρατήσουμε ώστε να τον περισσότερο γίνεται μια ισορροπημένη στάση απέναντι στο τι είδους βοήθειες ζητάμε πόσο τις ζητάμε και πόσο επιτρέπουμε τη διαφοροποίηση του εφήβου από εμάς νομίζω είναι πολύ σημαντικό αυτό το κεφάλαιο που τονίσατε γιατί πράγματι είναι κι ένας από τους λόγους που από τα πολλά τηλεφωνήματα που δεχόμαστε για το πώς να αφαιρεθώ στα παιδιά, τι να πω έχεις μαζί η εξήγηση του τι συμβαίνει, έχει αρχή μέση και τέλος, ότι έχει έναν ορίζοντα αυτό όσο μπορεί να υπάρχει μια κανονικότητα τουλάχιστον στη διατήρηση των συνήθειών ειδικά για τα πιο μικρά παιδιά και όπως λέτε το ότι ναι αν θέλουν να βοηθήσουν να βοηθήσουν αλλά αν υπάρχει ένα όριο ένα μέτρο στο να μην αλλάζουν οι ρόλοι
και πρέπει να θυμούνται οι άνθρωποι που πάσχουν από τέτοιες ασθένειες ότι το παράδειγμα που θα δώσουν τα παιδιά τους θα είναι και το παράδειγμα που θα κουβαλάνε τα παιδιά τους σε σχέση με όλα αυτά τα πράγματα για την υπόλοιπη ζωή τους. Σωστά. Το αν εκφραζόμαστε, πώς εκφραζόμαστε. Αν εκφραζόμαστε, πώς εκφραζόμαστε, τι σημαίνει η αυθένεια, πώς την αντιμετωπίζω, πώς στέκομαι απέναντί της, πώς την εξηγώ, πόσο την φοβάμαι, πόσο την αποφεύγω.
Όλα αυτά τα πράγματα, επειδή ελάχιστοι άνθρωποι μάλλον θα μείνουν αλόβητοι, θα περάσουν αυτή τη ζωή χωρίς να έχουν τίποτα και θα ζήσουν μέχρι τα εκατό τους ας πούμε και θα είναι καλά όχι δεν είναι υπάρχουν λίγοι πολύ λίγοι όλοι κάτι θα έχουμε κάποια στιγμή περισσότερο ή λίγο σοβαρό το πως θα αντιμετωπίσουμε και το πόσο καλά θα περάσουμε αυτή την δύσκολη κατάσταση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό το πως μας εκπαιδεύσανε και η εκπαιδεύση γίνεται με το παράδειγμα σε αυτές τις περιπτώσεις γι' αυτό είναι υψής της σημασίας Δηλαδή αν θέλουμε να είμαστε καλοί γονείς Πρέπει να κάνουμε τα σωστά Γιατί είναι και αυτό μια ευκαιρία ανατροφής Ακριβώς, πολύ ωραία το θέτει Γιατί νομίζω ότι δείχνει και το Ότι μπορεί όταν συμβαίνει κάτι Να περνάμε μέσα από τα στάδια του πένδους Ενδεχομένως τα οποία μπορεί να Να προκύψουν για να βιώσουμε Και την εμπειρία που συμβαίνει Και ενδεχομένως να οδηγηθούμε σε μια αλλαγή η οποία θα συμπεριλαμβάνει και αυτή την επίδεια της ζωής μας.
Σοφώς. Αν έτσι πηγαίνουμε προς το τέλος αυτής της πολύ ωραίας κουβέντας που κάνουμε, θα θέλατε να δώσετε ένα μήνυμα στους ασθενείς που μας ακούν. Τι θα λέγατε? Θα μπορούσα να δώσω δύο. Ναι, βέβαια. Θα λέτε ωραία πάντα να δώσετε. Είναι κάτι το οποίο δεν μιλήσαμε. Είναι τα φάρμακα. Να μην φοβούνται τα φάρμακα. Ήθελα να σας ρωτήσω μου πριν.
Να μην φοβούνται τα φάρμακα Φοβούνται ότι θα εξαρτηθούν Αυτά είναι λίγο Υπάρχει αυτή η μυθοπλασία Γύρω από το ψυχιατρικό φάρμακο Όπως υπάρχει η μυθοπλασία γύρω από τον καρκίνο Ο καρκίνος θα σε σκοτώσει 100% Το ψυχιατρικό φάρμακο θα σε κάνει φυτό Και εξαρτημένο Καταρχάς Τα φάρμακα τα οποία δίνουμε εμείς Για την κατάθλιψη και το άγχος δεν προκαλούν κατά κανόνα εξάρτηση.
Τα ναρκωτικά, υπνοτικά, ναι, δύναται. Αν γίνουν λογισμένα οι χρήσεις τους για μικρά χρονικά διαστήματα και πάλι είναι εξαιρετικά ασφαλή, συνολικά οι αγωγές ψυχιατρικές θεωρούνται από τις πιο ασφαλείς και αποτελεσματικές. Οι θεραπείες που υπάρχουν αυτή τη στιγμή σε ολόκληρη την ιατρική και δεν είναι φάρμακα τα οποία αλλάζουν τον τρόπο σκέψης, δεν αλλάζουν την προσωπικότητα, δεν μας αλλάζουν το μυαλό δεν μας κάνουν να συμπεριφορόμαστε με τρόπους περίεργους δεν μας κάνουν να είμαστε άλλοι άνθρωποι είναι φάρμακα, όπως το εξηγώ συχνά ως ασθενείς μου σε μια στιγμή που κάποιος πνίγεται πρέπει να μπει ένα σωσίβιο δηλαδή το φάρμακο θα είναι υποστηρικτικό στο να μας επιτρέψει να αντέξουμε αυτή τη διαδικασία θα μειώσει την ευερεθιστότητα, θα βελτιώσει λίγο τη διάθεση μπορεί να βελτιώσει λίγο το κίνητρο, θα φτιάξει τον ύπνο θα μας βοηθήσει με την όρεξη θα βοηθήσει με τα σωματικά συμπτώματα και τα ψυχολογικά σε έναν βαθμό δεν θα αλλάξει τη συνολική κατάσταση βέβαια, θα αλλάξει
θα μας βοηθήσει λίγο να να αλλάξουμε το σημείο στο οποίο η κατάσταση αυτή θα μας κάνει κακό ψυχικά, θα μας ανακουφίσει με αυτή την έννοια, τα σωσίδια δεν μαθαίνουν τους ανθρώπους να κολυμπούν τους βάζουν απλά στην επιφάνεια τώρα το πόσο θα κολυμπήσει κάποιος για το που θα πάει αυτό μετά το βλέπουμε με άλλους τρόπους είναι σωσίδια όμως και είναι πολύτιμα γιατί κάποιος μπορεί να πνιγεί πάρα πολύ άσχημα και είναι και άνθρωποι που πει στην εμπειρία τη δική μου χρειάζονται να αγωγεί πάρα πολύ καιρό και έρχεται αυτό από πάνω και τα αποτελειώνει κάπως τα πράγματα οπότε δεν υπάρχει κανένας λόγος κανένας μα κανένας λόγος να φοβόμαστε την ψυχιατρική αγωγή.
Ό,τι παρενέργεια δύναται να υπάρχει συζητιέται προφανώς γιατί όπως όλα τα φάρμακα και όχι μόνο φάρμακα και τα φυτικά και τα συμπληρώματα και τα πάντα δύναται να έχουν παρενέργειες και η τροφή ακόμα. Και το πολύ νερό έχει παρενέργεια. Οπότε συζητιούνται και να ξέρουν οι άνθρωποι ότι υπάρχουν πάρα πολλές επιλογές. Δηλαδή αυτή τη στιγμή η φαρμακολογία η ψυχοφαρμακολογία είναι τέτοια που μας επιτρέπει να βρούμε πολύ προσωποποιημένα το φάρμακο το οποίο θα βοηθήσει.
Και πόσο μεγάλης μας έχει και εδώ αυτό που αναφέρεται και πιο πριν με την εγκαιρία ενίχνευση της δυσκολίας και της επιβάρυνσης έτσι ώστε όποιος άνθρωπος το χρειάζεται να πάρει καιρό στην κατάλληλη βοήθεια για να προβλάβει πράγματα. Σαφώς. Και βέβαια είναι και η ψυχολογική υποστήριξη μετά που υπάρχουν διάφορες ψυχολογικά μοντάλη της ας πούμε ψυχοθεραπείες, ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις που ξεκινάνε από τη γνωσιακή συμπεριφορική πάμε στην acceptance and commitment θέραπη πάμε στην BSR πάμε στο mindfulness έχει πάρα πολλά και βέβαια και στο ψυχοδυναμικό κομμάτι το οποίο δεν το αφήνω πίσω που ναι μεν δεν υπάρχει evidence, δεκμήριωση γιατί είναι δύσκολο να δεκμήριωθεί αλλά αποτελεί ένα εξαιρετικά σημαντικό ερμηνευτικό πλαίσιο το οποίο στα πολύ δύσκολα μπορεί να μας βοηθήσει να ξελασπώσουμε.
Και εκεί είναι το δεύτερο μήνυμα για τον κόσμο ότι το που θέλουν να θυμούνται οι άνθρωποι ότι όλοι έχουμε τυφλά σημεία. Πώς είναι ο καθέφτης του αυτοκίνητου όταν κοιτάτε τον καθέφτη πίσω δεν τα βλέπετε όλα. Νομίζω ότι τα βλέπετε όλα. Έχει μια γωνία που δεν βλέπουμε τίποτα απολύτως. Όλοι μας μέσα μας έχουμε τυφλά σημεία.
Αυτά λοιπόν τα τυφλά σημεία, μπορεί κάποιος να τα πει ασυνείδητο, θα ξεμητήσουν πάνω στις μεγάλες κρίσεις μας. Και θα ήθελα να μην υπάρχει έκπληξη απέναντι αυτό που λέγαμε πριν, αν είναι κάτι φυσιολογικό. Ναι, είναι όλα φυσιολογικά δεδομένου ότι κάποιος περνάει κρίση. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι όλα αποδεκτά. Οπότε με την κατάλληλη βοήθεια αν είναι κάτι που δυσκολεύει και δεν μπορεί να γίνει να μην είναι αποδεκτό βλέπουμε πώς μπορούμε να το φροντίσουμε Ακριβώς Κυρίες και κύριοι σας ευχαριστώ πάρα πολύ ήταν πολύ ωραία η εκπομπή που κάναμε και νομίζω και ελπίζω να απενοχοποιήσαμε όσους και όσους μας ακούν και να κανονικοποιήσουμε ότι ναι όταν υπάρχει κρίση θα ζοριστούμε έχουμε τα τυφλά μας μια από τέσσερα στον καθένα ανάλογα με το ποιο είναι αυτό το σημείο θα αναδειχθούν ζητήματα που μπορούν να τον απασχολήσουν οπότε με την κατάλληλη ανήγνευση της σύνδεσης της διεπιστημονικής ομάδας που μπορεί να αναδείξει και πότε υπάρχει πρόβλημα Πολύ κρίσιμο σημείο αυτό, η διεπιστημονικότητα
Ναι, θα θυμούμε να έχεις μέσα τι να αναφέρουμε γιατί εκεί μια ομάδα που φροντίζει τον ασθενή των πλασσιών και το φροντίζει σε όλα τα επίπεδα αποτελεί και ένα δίχτυ προστασίας που θα το βοηθήσει κατάλληλα. Σαφώς. Σαφέστατα. Όποτε αν χρειάζεται κοινωνικό λειτουργό να βοηθήσει στα πραγματικά θα βοηθήσει ψυχολόγιο για να διαχειρίζεται κάποια ζητήματα. Νέο ψυχίατρος και ψυχοθεραπευτικά. Τον ψυχία του, την νοσηλεύτρια, τον ογκολόγο τον εργοθεραπευτή ιδανικά τον λογοθεραπευτή ιδανικά τον φυσικοθεραπευτή ιδανικά έξερε όλο το κομμάτι.
Εδώ θεωρώ όλη η ομάδα που θα μπορούσε να βοηθήσει. Οπότε όποιος νιώθει ότι χρειάζεται βοήθεια θέλει να δει κάποιον ειδικό που ανάλογα το ζήτημα του που τον αποσχολεί να το αναζητήσει γιατί θα είναι μεγάλη πηγή βοήθειας. Ευχαριστούμε πολύ. Να είστε καλά. Εγώ ευχαριστώ πάρα πολύ. Αυτό ήταν το πες μας το για σήμερα. Ελπίζουμε να απολαύσατε και να βρήκατε χρήση με τη συζήτησή μας.
Μπορείτε να κάνετε εγγραφή για να μην χάσετε τα επόμενα επεισόδια και να ακολουθήσετε το ΛΜΖ στα social media για να ενημερώνεστε για τα νέα και τις εντράσεις του συλλόγου Μέχρι το επόμενο επεισόδιο, να είστε όλες και όλοι καλά!
Σχόλια
Χωρίς σχόλιαΣυνδεθείτε για να συμμετάσχετε στη συζήτηση
Σύνδεση για ΣχολιασμόΔεν υπάρχουν σχόλια ακόμα
